I ACa 699/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia wspólników spółki cywilnej M. D., J. D. i A. D. przeciwko Powiatowi (...) - Zarządowi Dróg w L. o zapłatę kwoty 78.425,50 zł wraz z odsetkami, stanowiącej zwrot wadium wpłaconego w procedurze przetargowej oraz kosztów badań geologicznych. Powodowie argumentowali, że złożyli ofertę w błędzie spowodowanym wadliwą i niekompletną dokumentacją przetargową dotyczącą odbudowy obiektu mostowego. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu uwzględnił powództwo, uznając, że powodowie skutecznie uchylili się od skutków prawnych złożonej oferty na podstawie art. 84 §1 i 2 KC, a wadium oraz koszty badań stanowiły świadczenie nienależne. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację strony pozwanej, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o zasadności roszczenia, jednakże wyeliminował z niego określenie 'solidarnie' w odniesieniu do zasądzonej kwoty. Sąd Apelacyjny uznał, że wierzytelność wspólników spółki cywilnej nie ma charakteru solidarnego, a wynika z odrębnych praw każdego ze wspólników, chyba że ustawa lub czynność prawna stanowi inaczej. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących błędu w oświadczeniu woli w postępowaniu przetargowym, odpowiedzialności zamawiającego za wadliwą dokumentację, zasad zwrotu wadium i kosztów badań, a także charakteru wierzytelności wspólników spółki cywilnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej dokumentacji przetargowej i błędu wykonawcy. Kwestia solidarności wierzytelności wspólników spółki cywilnej może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wykonawca, który złożył ofertę w przetargu, może skutecznie uchylić się od skutków prawnych tej oferty z powodu błędu co do treści czynności prawnej, jeśli błąd ten wynika z wadliwej dokumentacji przetargowej przygotowanej przez zamawiającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli błąd jest istotny i usprawiedliwiony, a jego przyczyną jest wadliwa dokumentacja przetargowa przygotowana przez zamawiającego, wykonawca może skutecznie uchylić się od skutków prawnych złożonej oferty.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powodowie byli w usprawiedliwionym błędzie co do treści czynności prawnej (oferty przetargowej), ponieważ dokumentacja projektowa przygotowana przez zamawiającego była wadliwa, niekompletna i zawierała nierzetelne dane geologiczne. Błąd ten był istotny, ponieważ gdyby powodowie znali rzeczywiste warunki, nie złożyliby oferty o takiej treści (cenie i terminie). Skuteczne uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli spowodowało, że wadium stało się świadczeniem nienależnym.
Czy wierzytelność wspólników spółki cywilnej wobec strony trzeciej ma charakter solidarny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzytelność wspólników spółki cywilnej wobec strony trzeciej nie ma charakteru solidarnego, chyba że ustawa lub czynność prawna stanowi inaczej. W przypadku spółki cywilnej, solidarność dotyczy zobowiązań obciążających wspólników.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zmienił wyrok sądu okręgowego, usuwając zapis o solidarnym zasądzeniu kwoty na rzecz powodów. Uzasadniono to tym, że solidarność wierzycieli (wspólników spółki cywilnej) wymaga wyraźnego przepisu ustawy lub czynności prawnej, a w przypadku spółki cywilnej, solidarność dotyczy zobowiązań, a nie wierzytelności.
Czy zamawiający w przetargu publicznym jest zobowiązany do zwrotu wadium, jeśli wykonawca uchylił się od zawarcia umowy z powodu błędu spowodowanego wadliwą dokumentacją przetargową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wykonawca skutecznie uchylił się od zawarcia umowy z powodu błędu istotnego, spowodowanego wadliwą dokumentacją przetargową przygotowaną przez zamawiającego, zamawiający nie jest uprawniony do zatrzymania wadium.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że skoro powodowie skutecznie uchylili się od skutków prawnych złożonej oferty z powodu błędu istotnego, spowodowanego wadliwą dokumentacją przetargową, to wadium stało się świadczeniem nienależnym i podlegało zwrotowi. Zamawiający nie miał podstaw do zatrzymania wadium, ponieważ przyczyna niepodpisania umowy leżała po jego stronie (wadliwa dokumentacja).
Czy zamawiający w przetargu publicznym jest zobowiązany do zwrotu kosztów badań zleconych przez wykonawcę, jeśli badania te wykazały wady dokumentacji przetargowej i doprowadziły do uchylenia się wykonawcy od umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli badania zlecone przez wykonawcę wykazały wady dokumentacji przetargowej przygotowanej przez zamawiającego, a zamawiający uzyskał korzyść majątkową z tych badań (np. poprzez ich wykorzystanie), powinien zwrócić wykonawcy poniesione koszty.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powodowie zasadnie dochodzili zwrotu kosztów badań geologicznych, które zlecili na własny koszt. Wyniki tych badań wykazały wady projektu i warunków gruntowych, co potwierdziło błąd powodów. Dokumentacja ta była przydatna tylko dla tej inwestycji i została przekazana stronie pozwanej, która odniosła korzyść majątkową jej kosztem bez podstawy prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | powód |
| J. D. | osoba_fizyczna | powód |
| A. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Powiat (...) - (...) Zarząd Dróg w L. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 84 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Błąd co do treści czynności prawnej, istotny i usprawiedliwiony, spowodowany przez drugą stronę, uprawnia do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.
PZP art. 93 § ust. 1 pkt 7
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Obowiązek unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, jeżeli jest ono obarczone wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy.
PZP art. 46 § ust. 5 pkt 1 i 2
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Podstawa do zatrzymania wadium przez zamawiającego, która nie miała zastosowania w tej sprawie z uwagi na błąd wykonawcy spowodowany wadliwą dokumentacją.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, stosowany do zwrotu świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, stosowany do zwrotu wadium i kosztów badań.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wydania wyroku reformatoryjnego przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.c. art. 369
Kodeks cywilny
Źródła solidarności dłużników i wierzycieli.
k.c. art. 864
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za zobowiązania spółki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa i niekompletna dokumentacja przetargowa przygotowana przez zamawiającego stanowiła podstawę do uchylenia się od skutków prawnych oferty z powodu błędu istotnego. • Zamawiający nie miał prawa zatrzymać wadium, ponieważ wykonawca uchylił się od zawarcia umowy z przyczyn leżących po stronie zamawiającego (wadliwa dokumentacja). • Powodowie mają prawo do zwrotu kosztów badań geologicznych, które wykazały wady projektu i stanowiły korzyść majątkową dla zamawiającego. • Wierzytelność wspólników spółki cywilnej nie ma charakteru solidarnego.
Odrzucone argumenty
Zamawiający miał prawo zatrzymać wadium, ponieważ wykonawca nie przystąpił do zawarcia umowy i nie wniósł zabezpieczenia. • Wykonawca nie dochował należytej staranności, nie skorzystał z możliwości zadawania pytań i wyjaśnień w postępowaniu przetargowym. • Dokumentacja przetargowa była wystarczająca do oceny przedmiotu zamówienia. • Powodowie próbowali wymusić zmianę warunków umowy, a odmowa podpisania umowy była wynikiem ich zaniechań.
Godne uwagi sformułowania
błąd co do treści czynności prawnej • dokumentacja przetargowa była niekompletna • dane geologiczne miejsca wykonywania przyszłych prac były nieprawidłowe • wierzytelność uzyskiwana wobec strony przeciwnej nie ma charakteru solidarnego • zamawiający uzyskał korzyść majątkową ich kosztem bez podstawy prawnej
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Bess
sędzia
Paweł Czepiel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących błędu w oświadczeniu woli w postępowaniu przetargowym, odpowiedzialności zamawiającego za wadliwą dokumentację, zasad zwrotu wadium i kosztów badań, a także charakteru wierzytelności wspólników spółki cywilnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej dokumentacji przetargowej i błędu wykonawcy. Kwestia solidarności wierzytelności wspólników spółki cywilnej może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotna jest jakość dokumentacji przetargowej i jak błędy zamawiającego mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych dla wykonawców. Dodatkowo, rozstrzygnięcie dotyczące charakteru wierzytelności wspólników spółki cywilnej jest cenne z praktycznego punktu widzenia.
“Wadliwy projekt mostu kosztował wykonawcę tysiące złotych – sąd wyjaśnia, kto ponosi odpowiedzialność.”
Dane finansowe
WPS: 78 425,5 PLN
zwrot wadium i kosztów badań geologicznych: 78 426 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.