I ACA 688/12Obniżenie kary umownej za zwłoke w demontażu przy lacza
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zapłaty kary umownej przez powoda M. W. od pozwanej E. Ś. za niedotrzymanie terminu demontażu tymczasowego przyłącza elektrycznego z działki powoda. Umowa z 2004 r. przewidywała karę 100 zł za każdy dzień zwłoki po 30 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 133.800 zł, obliczoną jako 100 zł za każdy dzień zwłoki od 1 lipca 2006 r. do 28 lutego 2010 r. Pozwana wniosła apelację, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym art. 5 kc i art. 484 § 1 kc. Sąd Apelacyjny w Lublinie uznał apelację za częściowo uzasadnioną. Oddalił zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 kpc i błędu w ustaleniach faktycznych, podzielając ocenę dowodów przez sąd pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny zgodził się jednak z pozwaną, że kara umowna w wysokości 100 zł dziennie, co dało łącznie 133.800 zł, była rażąco wygórowana. Wziął pod uwagę stosunki rodzinne między stronami, niewielką wartość działki powoda (ok. 10-12 tys. zł), fakt, że przyłącze nie przeszkadzało w korzystaniu z działki, brak szkody po stronie powoda oraz fakt, że pozwana zdemontowała przyłącze w ciągu kilku miesięcy od wezwania. Na tej podstawie, stosując art. 484 § 2 kc, Sąd Apelacyjny obniżył karę umowną do 10 zł dziennie, co dało kwotę 13.380 zł. Powództwo ponad tę kwotę oddalono. Sąd Apelacyjny uchylił również rozstrzygnięcie o kosztach procesu i nie obciążył powoda kosztami postępowania w obu instancjach, mając na uwadze jego trudną sytuację materialną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaMiarkowanie kar umownych, stosowanie art. 484 § 2 k.c., relacja między art. 5 k.c. a art. 484 § 2 k.c., dopuszczalność podnoszenia zarzutów w apelacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym stosunków rodzinnych i wartości nieruchomości, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kara umowna zastrzeżona za niedotrzymanie terminu demontażu tymczasowego przyłącza energetycznego może być uznana za rażąco wygórowaną i podlegać miarkowaniu na podstawie art. 484 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kara umowna może być uznana za rażąco wygórowaną i podlegać miarkowaniu, jeśli jej wysokość jest ewidentnie nadmierna w stosunku do okoliczności sprawy, takich jak wartość przedmiotu sporu, stosunki między stronami czy brak szkody wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że kara umowna w wysokości 100 zł dziennie (łącznie 133.800 zł) była rażąco wygórowana, biorąc pod uwagę niewielką wartość działki, stosunki rodzinne, brak szkody powoda i fakt, że pozwana zdemontowała przyłącze w rozsądnym terminie po wezwaniu. Obniżono ją do 10 zł dziennie (łącznie 13.380 zł).
Czy dochodzenie kary umownej może być uznane za nadużycie prawa na podstawie art. 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Generalnie, dochodzenie kary umownej może być uznane za nadużycie prawa na podstawie art. 5 k.c., jednakże w okolicznościach tej sprawy samo dochodzenie kar umownych miało umocowanie prawne i nie było nadużyciem prawa. Interes pozwanej chroni przepis art. 484 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że choć art. 5 k.c. może być podstawą do stwierdzenia nadużycia prawa w zakresie wszelkich praw podmiotowych, to w tej konkretnej sprawie samo dochodzenie kar umownych było uzasadnione. Kwestię nadmiernej wysokości kary reguluje art. 484 § 2 k.c.
Czy sąd odwoławczy może dokonać miarkowania kary umownej na podstawie zarzutu podniesionego w apelacji, nawet jeśli nie był on precyzyjnie sformułowany w pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy może dokonać miarkowania kary umownej na podstawie zarzutu rażącego wygórowania podniesionego w apelacji, nawet jeśli wniosek o miarkowanie nie był wprost sformułowany w pierwszej instancji, a jedynie wynikał z ogólnego żądania oddalenia powództwa i zarzutu wygórowania kary.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wniosek o miarkowanie kary umownej może być domniemany z ogólnego żądania oddalenia powództwa i zarzutu rażącego wygórowania kary. Zarzut ten ma charakter materialnoprawny i podlega ocenie sądu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. Ś. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis regulujący możliwość zastrzeżenia kary umownej w umowie.
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis umożliwiający sądowi miarkowanie kary umownej, jeżeli zobowiązanie dłużnika zostało w znacznej części wykonane lub jeżeli kara umowna jest rażąco wygórowana.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego i zakazu nadużywania prawa, który nie może być podstawą do wydania orzeczenia zmieniającego treść stosunku prawnego, ale może być brany pod uwagę przy ocenie dochodzenia kary umownej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasady obciążania stron kosztami postępowania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis umożliwiający odstąpienie od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący orzekania o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oddalenia apelacji przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara umowna w wysokości 100 zł za dzień zwłoki jest rażąco wygórowana w stosunku do wartości działki, stosunków rodzinnych i braku szkody powoda. • Sąd odwoławczy ma prawo miarkować karę umowną na podstawie art. 484 § 2 k.c., nawet jeśli zarzut wygórowania nie był precyzyjnie sformułowany w pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 233 kpc i błędu w ustaleniach faktycznych przez sąd pierwszej instancji. • Naruszenie art. 5 kc przez niezastosowanie go do oceny dochodzenia kary umownej. • Kara umowna nie była rażąco wygórowana i nie podlegała miarkowaniu.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna w kwocie 100 zł za jeden dzień, a za cały okres w kwocie 133.800 zł musi być uznana za rażąco wygórowaną. • w sytuacji, gdy powód nie korzystał ze swojej działki w inny sposób, nieusunięcie linii nie naruszało jego planów, nie zagrażało jego interesom, brak jest okoliczności, które wskazywałyby na istnienie szkody po stronie powoda, w/w kwota przewyższająca wielokrotnie wartość działki powoda, w sposób obiektywny i ewidentny jest rażąco wygórowana i prowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia powoda. • nie jest wykluczone uznanie dochodzenia roszczenia o zapłatę kary umownej za nadużycie prawa na podstawie art. 5 kc.
Skład orzekający
Jerzy Nawrocki
przewodniczący
Ewa Popek
sędzia
Walentyna Łukomska –Drzymała
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Miarkowanie kar umownych, stosowanie art. 484 § 2 k.c., relacja między art. 5 k.c. a art. 484 § 2 k.c., dopuszczalność podnoszenia zarzutów w apelacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym stosunków rodzinnych i wartości nieruchomości, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować w przypadku rażąco wygórowanych kar umownych, nawet w relacjach rodzinnych, co jest praktycznie istotne dla prawników i przedsiębiorców.
“Kara umowna 100 zł dziennie za przyłącze? Sąd obniżył ją do 10 zł!”
Dane finansowe
WPS: 133 800 PLN
kara_umowna: 13 380 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.