I ACa 674/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, syndyk masy upadłości (...) Spółki Akcyjnej, dochodził od Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Naczelników Urzędów Skarbowych) zwrotu kwoty 261 936,47 zł z ustawowymi odsetkami, wskazując, że spółka dokonywała wpłat na rzecz urzędów skarbowych, które dotyczyły zobowiązań podatkowych innego podmiotu – spółki z o.o. (...) . Sąd Okręgowy w Katowicach uwzględnił powództwo w całości. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o przedawnieniu roszczeń (art. 118 kc), niezastosowanie art. 411 pkt 1 kc (zwrot nienależnego świadczenia), niewłaściwe zastosowanie art. 481 kc (odsetki) oraz brak wykazania legitymacji procesowej syndyka. Sąd Apelacyjny, częściowo zmieniając zaskarżony wyrok, zasądził odsetki ustawowe od późniejszej daty (29 marca 2012 r.) i oddalił powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek od wcześniejszego okresu (12 października 2011 r. do 28 marca 2012 r.). W pozostałej części apelacja pozwanego została oddalona. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, uznając, że zapłata podatków przez inny podmiot nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, co skutkuje bezpodstawnym wzbogaceniem po stronie pozwanego i zubożeniem po stronie powoda. Sąd odrzucił zarzut przedawnienia, wskazując, że roszczenie o zwrot nie było związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 118 kc. Uznano również, że zapłata dokonana przez powoda nie stanowiła świadczenia w rozumieniu art. 411 pkt 1 kc, gdyż była wynikiem nieważnych ustaleń prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zapłaty podatków przez osoby trzecie, przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą oraz zasad zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zapłaty podatków przez podmiot trzeci na rzecz urzędu skarbowego, gdzie zapłata ta nie wywołała skutków prawnopodatkowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zapłata zobowiązania podatkowego przez podmiot trzeci, niebędący podatnikiem, powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapłata dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika.
Uzasadnienie
Istota stosunku prawa podatkowego, charakteryzująca się administracyjnym stosunkiem między organem władzy publicznej a adresatem normy prawnej, uniemożliwia przeniesienie w drodze umowy cywilnoprawnej zobowiązania podatkowego na inny podmiot. Niedopuszczalne jest zawarcie umowy, mocą której jeden podmiot zobowiązuje się spełnić zobowiązanie podatkowe drugiego podmiotu.
Czy roszczenie o zwrot kwot zapłaconych jako podatek innego podmiotu ulega trzyletniemu terminowi przedawnienia jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot zapłaconych kwot nie ulega trzyletniemu przedawnieniu, ponieważ nie wchodziło w zakres działalności gospodarczej powoda.
Uzasadnienie
O działalności gospodarczej przedsiębiorcy można mówić wtedy, gdy dokonuje on czynności wchodzących w zakres jego działalności gospodarczej, tj. takich czynności, które powstają w funkcjonalnym związku z tą działalnością i są realizacją zadań danego przedsiębiorstwa. Nie wchodziło w zakres zadań upadłego regulowanie zobowiązań podatkowych innych podmiotów.
Czy zapłata dokonana przez podmiot trzeci na rzecz urzędu skarbowego, która nie stanowiła świadczenia podatkowego, może być dochodzona jako zwrot nienależnego świadczenia lub bezpodstawnego wzbogacenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zapłata taka może być dochodzona jako zwrot nienależnego świadczenia lub bezpodstawnego wzbogacenia.
Uzasadnienie
Gdy zapłata nie stanowiła świadczenia w rozumieniu wierzyciela z danego stosunku, nie powstaje roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, lecz roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. W przypadku, gdy ustalenia między podmiotami dotyczące zapłaty podatku są nieważne z mocy prawa, dopuszczalne jest żądanie zwrotu nienależnego świadczenia z mocy art. 411 pkt 1 kc.
Czy zasądzenie odsetek od Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. od dnia 12 października 2011 r. było uzasadnione, jeśli wezwanie do zapłaty zostało skierowane tylko do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K.?
Odpowiedź sądu
Nie, odsetki od Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. powinny być zasądzone od daty doręczenia odpisu pozwu.
Uzasadnienie
Powód pismem z dnia 4 października 2011 r. wezwał jedynie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. do zapłaty. Z tego względu kwota należna od Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. powinna być zasądzona od daty doręczenia odpisu pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej w K. | inne | powód |
| Skarb Państwa – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. | organ_państwowy | pozwany |
| Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 411 § pkt. 1
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu nienależnego świadczenia, jeżeli zostało ono spełnione, chociażby bez podstawy prawnej, niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy zasądzenia odsetek ustawowych.
p.u.n. art. 144
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
p.u.n. art. 69
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 866 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6 pkt. 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 12 ust. 1 pkt 2
o.p. art. 59 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 60 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapłata podatku przez osobę trzecią nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. • Roszczenie o zwrot zapłaconych kwot nie ulega przedawnieniu jako niezwiązane z działalnością gospodarczą. • Istnienie bezpodstawnego wzbogacenia po stronie pozwanego i zubożenia po stronie powoda. • Nieważność ustaleń między spółkami dotyczących zapłaty podatków.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Zarzut spełnienia świadczenia dobrowolnie i z rozeznaniem (art. 411 pkt 1 kc). • Zarzut braku legitymacji procesowej syndyka. • Zarzut naruszenia przepisów procesowych dotyczących oceny dowodów i oddalenia wniosków dowodowych.
Godne uwagi sformułowania
istota stosunku prawa podatkowego, charakteryzującego się administracyjnym stosunkiem: organ władzy publicznej i adresat normy prawnej, uniemożliwia przeniesienie w drodze umowy cywilnoprawnej zobowiązania podatkowego na inny podmiot • nie wchodziło w zakres zadań upadłego regulowanie zobowiązań podatkowych innych podmiotów • jakiekolwiek ustalenia dokonywane ze spółką (...) w przedmiocie zapłaty podatku, w świetle powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, były nieważne
Skład orzekający
Piotr Wójtowicz
przewodniczący
Lucyna Świderska-Pilis
sprawozdawca
Tomasz Ślęzak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zapłaty podatków przez osoby trzecie, przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą oraz zasad zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zapłaty podatków przez podmiot trzeci na rzecz urzędu skarbowego, gdzie zapłata ta nie wywołała skutków prawnopodatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zapłaty podatków przez podmioty trzecie i możliwości ich zwrotu, co ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców i ich relacji z urzędami skarbowymi.
“Czy można odzyskać pieniądze zapłacone jako cudzy podatek? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 261 936,47 PLN
zwrot wpłat: 211 981,46 PLN
zwrot wpłat: 49 955,01 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.