I ACa 67/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego w sprawie o zapłatę wynagrodzenia za usługi doradztwa prawnego i podatkowego, potwierdzając prawo powoda do ryczałtowego wynagrodzenia za okres wypowiedzenia umów.
Sprawa dotyczyła zapłaty wynagrodzenia za usługi doradztwa prawnego i podatkowego świadczone przez powoda na rzecz pozwanego na podstawie czterech umów zlecenia. Pozwany rozwiązał umowy bez wypowiedzenia, twierdząc, że nastąpiła utrata zaufania i brak ubezpieczenia. Powód dochodził zapłaty za okres wypowiedzenia, argumentując, że umowy nie zostały skutecznie rozwiązane natychmiastowo. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, potwierdzając, że strony umówiły się na ryczałtowe wynagrodzenie i że umowy wygasły dopiero po upływie terminów wypowiedzenia.
Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa Biura Usług (...) i J. D. Podatkowi przeciwko (...) Sp. z o.o. o zapłatę, dotyczącą wynagrodzenia za usługi doradztwa prawnego i podatkowego. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 556 320 zł z odsetkami. Pozwany rozwiązał cztery umowy zlecenia zawarte z powodem bez wypowiedzenia, powołując się na utratę zaufania i brak odpowiedniego ubezpieczenia. Powód kwestionował skuteczność natychmiastowego rozwiązania umów i wystawił faktury za okres wypowiedzenia. Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione, przyjmując, że umowy nie zostały rozwiązane natychmiastowo i powód ma prawo do wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, podzielając ustalenia faktyczne i argumentację Sądu Okręgowego. Sąd podkreślił, że strony umówiły się na ryczałtowe wynagrodzenie i że umowy wygasły dopiero po upływie umówionych terminów wypowiedzenia (3 lub 6 miesięcy), niezależnie od przyczyn rozwiązania. Sąd odwołał się do zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku (art. 365 k.p.c.) oraz do interpretacji art. 746 k.c., zgodnie z którą strony mogą umownie modyfikować zasady wypowiadania umów, wprowadzając terminy wypowiedzenia. Sąd uznał, że roszczenie o zapłatę wynagrodzenia jest zasadne, gdy powód wykazał gotowość do świadczenia usług i dołożył należytej staranności, a niedokonanie czynności nastąpiło z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Sąd zasądził od pozwanego kwotę 5400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa przewiduje terminy wypowiedzenia, rozwiązanie bez wypowiedzenia jest nieskuteczne, a umowy wygasają po upływie tych terminów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strony umówiły się na ryczałtowe wynagrodzenie i wprowadziły umowne terminy wypowiedzenia. Zgodnie z art. 746 § 1 k.c. w zw. z art. 353[1] k.c., strony mogą modyfikować zasady wypowiadania umów, wprowadzając terminy. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia jest dopuszczalne tylko w przypadkach wskazanych w umowie lub w ustawie, a w braku takich postanowień, po upływie terminów wypowiedzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi | spółka | powód |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 746 § § 1
Kodeks cywilny
Strony mogą umownie modyfikować zasady wypowiadania umów, wprowadzając terminy wypowiedzenia. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia jest dopuszczalne tylko w przypadkach wskazanych w umowie lub w ustawie, a w braku takich postanowień, po upływie terminów wypowiedzenia.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepis stosowany do umów o świadczenie usług, które nie są umowami o dzieło ani umowami zlecenia w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale mają podobny charakter.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, dopuszczająca modyfikację przepisów kodeksu cywilnego w granicach zasad współżycia społecznego i celu umowy.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odpowiedzialności odszkodowawczej dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 361 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy określające zakres odszkodowania.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.c. art. 735 § 1
Kodeks cywilny
Zasada odpłatności zlecenia.
k.c. art. 744
Kodeks cywilny
Wynagrodzenie przyjmującemu zlecenie należy się z dołu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy zlecenia przewidywały terminy wypowiedzenia, co modyfikowało zasady wynikające z art. 746 k.c. Pozwany nie wykazał ważnych powodów do natychmiastowego rozwiązania umów. Powód wykazał gotowość do świadczenia usług i dołożył należytej staranności, a brak wykonania usług wynikał z przyczyn leżących po stronie pozwanego. Prawomocny wyrok w sprawie o zapłatę części wynagrodzenia wiąże sąd w późniejszym procesie o dalszą część świadczenia.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że nastąpiła utrata zaufania i brak ubezpieczenia, co uzasadniało natychmiastowe rozwiązanie umów. Pozwany zarzucał naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodów dotyczących ważnych powodów rozwiązania umów. Pozwany zarzucał naruszenie art. 365 i 366 k.p.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie zasady mocy wiążącej wyroku. Pozwany zarzucał naruszenie art. 746 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, twierdząc, że powodowi należy się odszkodowanie, a nie wynagrodzenie. Pozwany zarzucał niezastosowanie art. 471 k.c. i art. 361 § 1 i 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym apelację skarżącego - w pełni podziela taki sposób wykładni art. 746 k.c. W konsekwencji, skoro strony we wszystkich umowach wprowadziły terminy wypowiedzenia, identyczne bez względu na przyczynę rozwiązania umowy, to także w przypadku wypowiedzenia umowy z ważnych przyczyn wygaśnięcie łączących je więzi obligacyjnych mogło nastąpić dopiero po upływie terminów wypowiedzenia. Powód dochodzi bowiem pozwem wykonania przez pozwanego umowy poprzez spełnienie świadczenia wzajemnego, tj. zapłatę wynagrodzenia. Umowy łączące strony trafnie zostały zaliczone do zobowiązań starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu.
Skład orzekający
Edyta Jefimko
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Trębska
sędzia
Robert Obrębski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 746 k.c. w kontekście umownych terminów wypowiedzenia w umowach zlecenia, zasada mocy wiążącej prawomocnego wyroku w sprawach o zapłatę dalszej części świadczenia, prawo zleceniobiorcy do wynagrodzenia za okres wypowiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy umów zlecenia z ustalonymi terminami wypowiedzenia i ryczałtowym wynagrodzeniem. Interpretacja art. 746 k.c. może być różna w zależności od konkretnych postanowień umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z wypowiadaniem umów zlecenia i prawem do wynagrodzenia, co jest częstym problemem w praktyce obrotu gospodarczego. Interpretacja przepisów Kodeksu cywilnego ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców.
“Czy utrata zaufania pozwala na natychmiastowe zerwanie umowy? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy można liczyć na wynagrodzenie za okres wypowiedzenia.”
Dane finansowe
WPS: 556 320 PLN
wynagrodzenie: 556 320 PLN
zwrot kosztów postępowania: 35 033 PLN
koszty zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne: 5400 PLN
Sektor
usługi prawne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I ACa 67/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 sierpnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący:SSA Edyta Jefimko (spr.) Sędziowie:SA Barbara Trębska SO del. Robert Obrębski Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Rudnik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Biura Usług (...) i J. D. Podatkowi z siedzibą w W. przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt XVI GC 665/10 1. oddala apelację; 2. zasądza od (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Biura Usług (...) i J. D. Podatkowi z siedzibą w W. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne. I ACa 67/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r. wydanym w sprawie z powództwa Biura Usług (...) — (...) Spółki Partnerskiej (...) z siedzibą w W. skierowanego przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o zapłatę - Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz Biura Usług (...) — (...) Spółki Partnerskiej (...) z siedzibą w W. kwotę 556 320 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 23 lipca 2010 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 35 033 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższy wyrok Sąd Okręgowy wydał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i wniosków. Powód i pozwany są przedsiębiorcami, którzy w ramach prowadzonej działalności zawarli cztery umowy zlecenia świadczenia usług doradztwa prawnego i doradztwa podatkowego. Zleceniobiorcą było Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi, zaś zleceniodawcą (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością , która od dnia 28 lipca 2009 r. zmieniła firmę na (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością , a aktualnie działa pod firmą (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. . Pierwsza umowa zlecenia z dnia 1 sierpnia 2000 r. obejmowała świadczenie usług przez zleceniobiorcę w zakresie doradztwa prawnego i prawno - podatkowego , szczegółowo wymienionych w jej §1. Została ona zawarta na czas nieokreślony , począwszy od dnia 1 sierpnia 2000 r. z możliwością rozwiązania przez każdą ze stron za uprzednim trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia , złożonym na piśmie na koniec miesiąca. Aneksem nr (...) wprowadzano od dnia 1 maja 2004 r. zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne w wysokości 28 000 zł plus należny VAT. Druga umowa zawarta w dniu 1 sierpnia 2003 r. obejmowała świadczenie szerokiego zakresu usług na rzecz (...) Sp. z o.o. oraz usług świadczonych na wyraźne zlecenie (...) lub F. M. w zakresie pomocy prawnej. Usługi te miały być świadczone osobiście przez M. i J. K. lub pod ich kierownictwem przez osoby zatrudnione w Biurze Usług (...) i J. D. Podatkowi na podstawie umów o pracę bądź umów cywilnoprawnych , a także przez kooperujących i współpracujących ze spółką innych doradców podatkowych, radców prawnych bądź adwokatów. Umowa została zawarta na czas nieokreślony , począwszy od 1 sierpnia 2003 r. z możliwością jej rozwiązania przez każdą ze stron za sześciomiesięcznym okresem wypowiedzenia , złożonym na piśmie na koniec miesiąca kalendarzowego. Natomiast na mocy porozumienia stron, umowa mogła być rozwiązana w każdym czasie. Należne za usługi honorarium stanowiło zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne w wysokości 40 000 zł plus należny podatek VAT. Kolejne dwie umowy podpisane w dniach 1 września 2004 r. i 15 kwietnia 2005 r. zostały sformułowane w sposób analogiczny do umowy z dnia 1 sierpnia 2003 r. , z tym że usługi miały być świadczone odpowiednio na rzecz (...) Sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o. Także one zostały zawarte na czas nieokreślony , dla pierwszej umowy począwszy od dnia 1 września 2004 r., a dla drugiej umowy od dnia 1 maja 2005 r. z możliwością rozwiązania przez każdą ze stron za sześciomiesięcznym okresem wypowiedzenia , złożonym na piśmie na koniec miesiąca kalendarzowego. Natomiast na mocy porozumienia stron, umowy mogły być rozwiązane w każdym czasie. Należne honorarium stanowiło zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne w wysokości 32 000 zł plus należny podatek VAT (umowa z 1 września 2004 r.) i 10 000 zł plus należny podatek VAT (umowa z 15 kwietnia 2005 r.) .W dniu 5 września 2008 r. (...) rozwiązała z Biurem Usług (...) i J. D. Podatkowi wszystkie umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 746 §1 i §3 k.c. w zw. z art. 750 k.c. z powodu utraty zaufania do zleceniobiorcy , w szczególności ze względu na świadczenie pomocy prawnej w zakresie doradztwa właściwego dla radców prawnych i adwokatów bez koniecznych do świadczenia pomocy prawnej uprawnień i doświadczenia, a w ocenie zleceniodawcy zlecanie usług podmiotom trzecim przez zleceniobiorcę zmniejszało możliwości dochodzenia przez (...) odszkodowania w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi. Drugą przyczyną zakończenia współpracy był brak odpowiedniego ubezpieczenia z tytułu szkody mogącej powstać przy świadczeniu usług prawnych wykonywanych przez Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi , a nie będących usługami doradztwa podatkowego. (...) obawiało się, że w przypadku wystąpienia szkody na skutek błędów popełnionych przy świadczeniu pomocy prawnej, szkoda ta nie zostanie pokryta. W odpowiedzi na oświadczenie o rozwiązaniu umów, Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi rozpoczęła korespondencję z zarządem (...) , w której podnosiła, że wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym nie jest skuteczne, gdyż nie wystąpiły ważne powody uzasadniające taki tryb rozwiązania umów. Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi przedstawiła (...) faktury za wrzesień 2008 r. o numerach (...) i (...) , wystawione w dniu 3 października 2008 r. na łączną kwotę 109 800 zł. Odmowa zapłaty należności z tych faktur stała się przyczyną wniesienia przez zleceniobiorcę przeciwko zleceniodawcy powództwa o zapłatę. W dniu 25 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, sygn. akt XVI GC (...) wydał wyrok uwzględniający w całości roszczenie powoda w wysokości 109 800 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 października 2008 r. do dnia zapłaty łącznie z kosztami postępowania. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. sygn. akt I ACa (...) , oddalił apelację (...) od tego orzeczenia, a Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I CSK (...) odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi kwestionowała skuteczność natychmiastowego rozwiązania wszystkich umów, jednocześnie traktowała oświadczenie złożone przez zleceniodawcę jako ich wypowiedzenie. Powód pozostawał w gotowości do realizacji konkretnych zadań będących w zakresie obowiązków zleconych przez zleceniodawcę. W dniu 15 lipca 2010 r. Biuro Usług (...) i J. D. Podatkowi wystawiła 9 faktur dokumentujących wykonanie usług na kwotę 556 320 zł z tytułu: -umowy o świadczenie usług z dnia 15 kwietnia 2005 r. (za okres październik 2008 r. - marzec 2009 r.), - umowy o świadczenie usług z dnia 1 września 2004 r. (za okres październik 2008 r. - marzec 2009 r.), - umowy zlecenia o świadczenie usług z dnia 1 sierpnia 2003 r. (za okres październik 2008 r. - marzec 2009 r.), - umowy zlecenia z dnia 1 sierpnia 2000 r. (za okres październik 2008 r. - grudzień 2008 r.). Pozwany odmówił zapłaty, zwracając oryginały faktur. Sąd Okręgowy uznał powództwo w całości za uzasadnione.Zasądzona od pozwanego na rzecz powoda przez Sąd Okręgowy w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009 r. , sygn. akt XVI GC (...) kwota 109 800zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 października 2008 roku, obejmowała wynagrodzenie za usługi świadczone przez Biuro Usług (...) — (...) Spółkę Partnerską (...) z siedzibą w W. za miesiąc wrzesień 2008 r. na podstawie umowy z dnia 1 sierpnia 2000 r., umowy z dnia 1 sierpnia 2003 r., umowy z dnia 1 września 2004 r. i umowy z dnia 15 kwietnia 2005 r. Przyczyną uwzględnienia powództwa było uznanie przez sąd , iż nie doszło do rozwiązania umów łączących strony ze skutkiem natychmiastowym oraz przyjęcie, iż stosunki prawne z nich wynikające będą trwały do czasu upływu terminów wypowiedzenia .Zgodnie z art. 365 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, iż w procesie późniejszym kwestia ta nie może być już badana, a w konsekwencji zachodzi ograniczenie dowodzenia faktów objętych prejudycjalnym orzeczeniem. Natomiast w procesie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego. Roszczenie powoda dochodzone pozwem obejmowało należność za wykonanie usług w okresie październik - grudzień 2008 r. na podstawie umowy z dnia 1 sierpnia 2000 r. oraz za okres październik 2008 r. - marzec 2009 r. z tytułu umów z : 1 sierpnia 2003 r., 1 września 2004 r. i 15 kwietnia 2005 r. Brak podstaw do wypowiedzenia w trybie natychmiastowym (rozumianym jako natychmiastowy skutek rozwiązania umowy) dał -w ocenie Sądu Okręgowego- zleceniobiorcy prawo domagania się wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, gdyż nadal pozostawał on w stosunku zlecenia. W pismach z 30 września 2008 r. i 3 października 2008 r., jak i podczas przesłuchania powód twierdził, iż był gotów do wykonywania usług. W spornych umowach kontrahenci przyjęli system rozliczenia ryczałtowego .Czynności , jakie zleceniobiorca miał wykonywać , miały zostać określone przez spółki, na których rzecz usługi mały być świadczone. Od momentu otrzymania oświadczenia pozwanego o rozwiązaniu umowy , wykonanie żadnych usług nie zostało powodowi powierzone, mimo jego gotowości do ich świadczenia. Ponieważ zleceniobiorca zobowiązał się do świadczenia usług za wynagrodzeniem ustalonym w umowach , to przysługiwało mu prawo do otrzymania tego wynagrodzenia za okres ich obowiązywania. Umowy należało uznać za rozwiązane dopiero po upływie okresu wypowiedzenia (odpowiednio 31 grudnia 2008 r. i 31 marca 2009 r.) Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany , zaskarżając go w całości na podstawie następujących zarzutów: 1.naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie: a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie całości materiału dowodowego dotyczącego kwestii istnienia bądź nie ważnych powodów rozwiązania spornych umów, b) art. 365 § 1 k.p.c. i art 366 k.p.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie zasady rozszerzonej skuteczności wyroku w wyniku przyjęcia , iż sąd jest związany ustaleniami wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt XVI GC (...) 2.naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 746 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że powodowi przysługuje wynagrodzenie za okres wypowiedzenia i w rezultacie zasądzenie na jego rzecz dochodzonego wynagrodzenia, podczas gdy powyższy przepis jednoznacznie stwierdza, iż w takiej sytuacji zleceniobiorcy należne może być jedynie odszkodowanie, zaś powód nie wykazał wysokości poniesionej szkody, 2) art. 471 k.c. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż powodowi przysługuje wynagrodzenie za okres wypowiedzenia, a nie odszkodowanie i to przy założeniu, że zostały spełnione przesłanki kontraktowej odpowiedzialności odszkodowawczej, 3) art. 361 § 1 i § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wysokość ewentualnego odszkodowania jest tożsama z dochodzonym przez powoda wynagrodzeniem za okres wypowiedzenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy w wyniku oceny materiału dowodowego, która nie narusza kryteriów z art. 233 § 1 k.p.c. , są prawidłowe. Wskazać należy, iż dotyczą one wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności ( art. 227 k.p.c. ) . Sąd Apelacyjny podziela je w całości i uznaje za własne. Nietrafny jest zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 365 k.p.c. W judykaturze dominuje stanowisko , które sąd odwoławczy w pełni aprobuje, iż w procesie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r., I PK 301/07, Lex nr 494122 i z dnia 26 lipca 2001 r., IV CKN 388/00, Lex nr 550972 oraz uchwała Sądu Najwyższego 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, LEX nr 84472). Sąd Okręgowy w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009 r. , sygn. akt XVI GC 640/08 uwzględnił w całości roszczenie powoda , zasądzając od pozwanego kwotę 109 800 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 października 2008 roku do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za usługi świadczone za miesiąc wrzesień 2008 r. na podstawie umów zlecenia z dnia : 1 sierpnia 2000 r., 1 sierpnia 2003 r., 1 września 2004 r. i 15 kwietnia 2005 r. W rozpoznawanej sprawie Biuro Usług (...) — (...) Spółka Partnerska (...) z siedzibą w W. domaga się zasądzenia wynagrodzenia za usługi świadczone na podstawie tych samych umów za dalszy okres. Podstawą wydanego w sprawie sygn. akt XVI GC (...) orzeczenia było uznanie, iż nie doszło do natychmiastowego rozwiązania spornych umów, a w konsekwencji zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie za okres wypowiedzenia, przy czym terminy wypowiedzenia nie były pomiędzy stronami sporne. Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2010 r., I ACa (...) , który zapadł po rozpoznaniu środka odwoławczego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2009 r. , sygn. akt XVI GC (...) , wyraził stanowisko , iż art. 746 § 1 zdanie 1 k.c. jest przepisem względnie obowiązującym co oznacza, że strony mogą w umowie wprowadzić odmienną regulację, w granicach wynikających z art. 353 1 k.c. Związek art. 746 § 1 zdanie 1 k.c. z § 3 tego przepisu nie przedstawia się w ten sposób, iżby zakaz zrzeczenia się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych przyczyn (§ 3) oznacza równocześnie, że ważne powody zawsze uprawniają do wypowiedzenia zlecenia w każdym czasie. Względny charakter § 1 tego artykułu oznacza, że strony w umowie mogą wprowadzić umowne terminy wypowiedzenia wskazując generalnie związanie nimi, mogą też dla oznaczonych przypadków inaczej określić moment ustania umowy. Wynikająca z art. 353 1 k.c. swoboda kontraktowania dopuszcza możliwość określenia w umowie i terminów i sposobów ustania umowy. Takie postanowienia umowne stanowią więc modyfikację, a w istocie ograniczenie, wolą stron, ale w zgodzie z przepisami, uprawnień dającego zlecenie wynikających dlań ze zdania pierwszego § 1 art. 746 k.c. , i takie modyfikacje są równoznaczne ze zrzeczeniem się możliwości wypowiedzenia zlecenia w każdym czasie. Paragraf trzeci art. 746 dotyczy czego innego. Stanowi, że z góry nie można się zrzec uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów, czyli wyklucza rezygnację, z góry, z wypowiedzenia umowy w jednym wypadku - gdy są ważne ku temu powody. Tylko wówczas zrzeczenie będzie nieważne. To uregulowanie nie ma więc związku z dopuszczalnością wprowadzenia do umowy terminów wypowiedzenia tej umowy z powodu ważnych, nieważnych, jakichkolwiek czy też bez przyczyn. Niezależnie od kwestii związania przedmiotowym stanowiskiem - Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym apelację skarżącego - w pełni podziela taki sposób wykładni art. 746 k.c. W konsekwencji, skoro strony we wszystkich umowach wprowadziły terminy wypowiedzenia , identyczne bez względu na przyczynę rozwiązania umowy, to także w przypadku wypowiedzenia umowy z ważnych przyczyn wygaśniecie łączących je więzi obligacyjnych mogło nastąpić dopiero po upływie terminów wypowiedzenia wynoszących sześć miesięcy : § 11 ust. 2 umowy z dnia 15 kwietnia 2005 r. , § 11 ust. 2 umowy z dnia 1 września 2004 r. , § 12 ust. 2 umowy z dnia 1 sierpnia 2003 roku , a trzy miesiące § 6 ust.2 umowy z dnia 1 sierpnia 2000 r. W tej sytuacji nie miało znaczenia dla okresu obowiązywania każdej ze spornych umów, z jakich przyczyn nastąpiło ich wypowiedzenie. Zarówno w judykaturze , jak również w doktrynie dominuje stanowisko, które sąd odwoławczy w pełni podziela, iż co do zasady w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania wierzycielowi służy w pierwszej kolejności roszczenie o wykonanie zobowiązania w naturze, zgodnie z zasadą realnego wykonania zobowiązania . Tak długo więc, jak strony łączy więź zobowiązaniowa, a świadczenie jest możliwe do spełnienia – wierzycielowi przysługuje przede wszystkim roszczenie o spełnienie świadczenia przez dłużnika zgodnie z treścią zobowiązania, przy czym może on także celem wymuszenia wykonania zobowiązania skorzystać z drogi sądowej, jak również może dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu egzekucyjnym. Zakres przewidzianego w art. 471 k.c. roszczenia odszkodowawczego nie obejmuje umówionego świadczenia, jeżeli może być skutecznie dochodzone, a przypadek taki zachodzi z pewnością, gdy przedmiotem świadczenia jest określona w umowie, ustawie, zasadach współżycia społecznego i ustalonych zwyczajach suma pieniężna .Dopiero gdy uzyskanie świadczenia na drodze przymusu będzie niemożliwe, a jednocześnie nie zajdą jakiekolwiek przyczyny, określone prawem, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania – wówczas naruszenie zobowiązania uprawniało będzie wierzyciela do żądania naprawienia szkody (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 515/07, Lex 395257, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1985 r., III CZP 64/85, OSNC 1986/11/171, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 listopada 2008 r., I ACa 595/08, Lex 491179., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2009 r., II CSK 435/08, Lex nr 527121 oraz Agnieszka Rzetecka-Gil– Komentarz do Kodeksu cywilnego LEX/el. 2010 ). Sąd Okręgowy nie naruszył więc , jak zarzuca w apelacji strona pozwana, art. 471 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i § 2 k.c. , gdyż powyższe przepisy w ogóle nie miały zastosowania. Powód dochodzi bowiem pozwem wykonania przez pozwanego umowy poprzez spełnienie świadczenia wzajemnego, tj. zapłatę wynagrodzenia. Prawidłowo sąd pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż zleceniobiorcy za okres wypowiedzenia przysługiwało wynagrodzenie, gdyż nadal pozostawał w stosunku prawnym wynikającym z ich zawarcia. Umowy łączące strony trafnie zostały zaliczone do zobowiązań starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. W świetle art. 735 § 1 k.c. w zw. z art. 750 k.c. zasadą jest odpłatność zlecenia, przy czym strony mogą ustalić zasady wynagrodzenia, w szczególności jego wysokość, w umowie według swojej woli. W rozpoznawanej sprawie powód i pozwany właśnie tak uczynili. Przepis art. 744 k.c. dotyczy zlecenia odpłatnego i wprowadza zasadę, zgodnie z którą przyjmującemu zlecenie należy się wynagrodzenie "z dołu", a więc po wykonaniu zlecenia. W świetle tej regulacji należy przyjąć, że roszczenie o zapłatę wynagrodzenia staje się wymagalne z chwilą dokonania czynności, stanowiącej przedmiot umowy . W sytuacji gdy zlecona czynność nie została dokonana, przyjmującemu zlecenie należy się wynagrodzenie, jeżeli wykaże, że dokonał wszelkich działań w celu wykonania umowy i dołożył w tym zakresie należytej staranności, zaś niedokonanie czynności nastąpiło na skutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2012 r., III AUa 1265/11, Lex nr 1164105). Słusznie Sąd Okręgowy ustalił, iż powód deklarował gotowość wykonania usług , które stanowiły przedmiot wszystkich czterech umów zlecenia ( co jednoznacznie wynika z treści jego oświadczenia zawartego w pkt 8 k- 86 pisma skierowanego do pozwanego w dniu 30 września 2008 r.). Wykonanie tych usług nie było możliwe , ponieważ ich wykonanie nie zostało mu w sposób zgodny z umowami zlecone. Uznając apelację za bezzasadną Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosownie do wyniku sporu w oparciu o art. 98§ 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art.99 k.p.c. , art. 108§ 1 k.p.c. i art.391§ 1 k.p.c. oraz § 12 ust.1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz.1349, z późn.zm.), zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI