I ACA 656/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko J. C. o zapłatę ponad 4,7 mln zł. Powódka dochodziła należności od pozwanego jako dłużnika rzeczowego, argumentując, że jego nieruchomość jest obciążona hipoteką zabezpieczającą kredyt inwestorski udzielony pierwotnemu dłużnikowi. Pozwany nabył nieruchomość od innego podmiotu, a w momencie zakupu hipoteka nie była ujawniona w księdze wieczystej. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, uznając, że pozwany skutecznie powołał się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), ponieważ nabył nieruchomość odpłatnie, w dobrej wierze i bez ujawnionych obciążeń. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację powódki, która zarzucała naruszenie przepisów dotyczących hipoteki łącznej i rękojmi. Sąd odwoławczy podkreślił, że choć hipoteka łączna może obciążać nieruchomości powstałe w wyniku podziału z mocy prawa, to rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę działającego w dobrej wierze, jeśli obciążenie nie było ujawnione w księdze wieczystej w momencie zakupu. Sąd Apelacyjny odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CZP 123/10, wskazując, że obalenie domniemania zgodności prawa jawnego z księgą wieczystą może nastąpić także przesłankowo w toku innego postępowania. Sąd uznał, że intencją ustawodawcy jest ochrona nabywców działających w zaufaniu do wpisów w księgach wieczystych, a hipoteka wynikająca z czynności prawnej (umowy kredytowej) nie traci tego charakteru po podziale nieruchomości, nawet jeśli rozszerza się na nowo powstałe jednostki. W konsekwencji apelacja powódki została oddalona, a powódka obciążona kosztami postępowania apelacyjnego oraz uzupełnieniem opłaty sądowej od apelacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona nabywcy nieruchomości działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, w kontekście hipoteki łącznej powstałej w wyniku podziału nieruchomości.
Dotyczy sytuacji, gdy hipoteka pierwotnie wynikała z czynności prawnej, a nie z mocy samej ustawy (np. hipoteka przymusowa z tytułu zobowiązań podatkowych).
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabywca nieruchomości, który nabył ją w dobrej wierze i bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, może skutecznie powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdy hipoteka została ustanowiona z mocy prawa (hipoteka łączna) w wyniku podziału pierwotnie obciążonej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nabywca nieruchomości może skutecznie powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, nawet jeśli hipoteka została ustanowiona z mocy prawa, o ile w momencie nabycia nie była ona ujawniona w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionego obciążenia hipotecznego. Podkreślono, że przepis art. 7 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wyłączający działanie rękojmi przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy hipoteka pierwotnie wynikała z czynności prawnej, a jej rozszerzenie na nowo powstałe nieruchomości jest jedynie skutkiem prawnym podziału, a nie nowym źródłem prawa.
Czy hipoteka łączna, powstała w wyniku podziału nieruchomości obciążonej hipoteką umowną, obciąża nowo powstałe nieruchomości z mocy ustawy w sposób wyłączający zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wobec nabywcy działającego w dobrej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skutkiem prawnym podziału nieruchomości obciążonej hipoteką umowną jest rozszerzenie zakresu przedmiotowego hipoteki, a nie powstanie nowego prawa obciążającego z mocy ustawy, które wyłączałoby rękojmię.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny rozróżnił hipoteki ustawowe (np. podatkowe) od hipoteki wynikającej z czynności prawnej. Wskazał, że w przypadku hipoteki umownej, która została zabezpieczeniem wierzytelności powstałej w drodze czynności prawnej, podział nieruchomości skutkuje jedynie rozszerzeniem zakresu tej hipoteki, a nie powstaniem nowego obciążenia z mocy ustawy, które mogłoby wyłączyć ochronę nabywcy na podstawie rękojmi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej w W. | spółka | powódka |
| J. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionego obciążenia hipotecznego. Negatywny skutek rękojmi polega na wygaśnięciu obciążenia, nawet jeśli istniało ono w rzeczywistości.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 7 § pkt 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy. Sąd uznał, że hipoteka wynikająca z czynności prawnej, która rozszerza się na nowo powstałe nieruchomości po podziale, nie jest prawem obciążającym z mocy ustawy w rozumieniu tego przepisu.
u.k.w.h. art. 76 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka łączna powstała w wyniku podziału nieruchomości obciążonej obciąża także nieruchomości powstałe w wyniku podziału. Sąd uznał, że jest to skutek rozszerzenia zakresu przedmiotowego hipoteki, a nie powstanie nowego prawa z mocy ustawy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 130^2 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna nakazania pobrania od strony należnej opłaty sądowej.
k.p.c. art. 19
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja wartości przedmiotu sporu w sprawach o roszczenia pieniężne.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Podstawa prawna do kwestionowania wpisu w księdze wieczystej w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany nabył nieruchomość w dobrej wierze, bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, co uzasadnia powołanie się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. • Hipoteka łączna, wynikająca z czynności prawnej, nie jest prawem obciążającym z mocy ustawy w rozumieniu art. 7 pkt 1 u.k.w.h., co nie wyłącza rękojmi. • Obalenie domniemania zgodności prawa jawnego z księgą wieczystą może nastąpić przesłankowo w toku innego postępowania.
Odrzucone argumenty
Hipoteka łączna powstała z mocy ustawy w wyniku podziału nieruchomości i obciąża nowo powstałe nieruchomości, co wyłącza zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. • Wpis hipoteki łącznej do księgi wieczystej nieruchomości lokalowej jest możliwy w każdym czasie, nawet po jej zbyciu.
Godne uwagi sformułowania
skuteczna jest jednak obrona pozwanego oparta na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych • w stosunku do pozwanego obciążenie to jako nieujawnione wygasło • brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie wyłączona została możliwość powoływania się pozwanego na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych • nie sposób uznać, że skoro pierwotnie nieruchomość była obciążona hipoteką w wyniku czynności prawnej, to jej podział skutkuje tym, że prawa te obciążają nieruchomość z ustawy.
Skład orzekający
Roman Sugier
przewodniczący-sprawozdawca
Joanna Naczyńska
sędzia
Ewa Solecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona nabywcy nieruchomości działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, w kontekście hipoteki łącznej powstałej w wyniku podziału nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy hipoteka pierwotnie wynikała z czynności prawnej, a nie z mocy samej ustawy (np. hipoteka przymusowa z tytułu zobowiązań podatkowych).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony nabywców nieruchomości i stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w kontekście hipoteki łącznej, co jest istotne dla rynku nieruchomości i praktyki prawniczej.
“Kupiłeś mieszkanie z hipoteką, o której nie wiedziałeś? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy możesz spać spokojnie.”
Dane finansowe
WPS: 4 794 754,31 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 11 250 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.