Orzeczenie · 2017-12-12

I ACA 656/17

Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Miejsce
Katowice
Data
2017-12-12
SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokaapelacyjny
hipotekaksięgi wieczysterękojmia wiary publicznejnieruchomościdług rzeczowyzabezpieczenienabycie nieruchomościwpis hipotekipodział nieruchomości

Sprawa dotyczyła powództwa (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko J. C. o zapłatę ponad 4,7 mln zł. Powódka dochodziła należności od pozwanego jako dłużnika rzeczowego, argumentując, że jego nieruchomość jest obciążona hipoteką zabezpieczającą kredyt inwestorski udzielony pierwotnemu dłużnikowi. Pozwany nabył nieruchomość od innego podmiotu, a w momencie zakupu hipoteka nie była ujawniona w księdze wieczystej. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, uznając, że pozwany skutecznie powołał się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), ponieważ nabył nieruchomość odpłatnie, w dobrej wierze i bez ujawnionych obciążeń. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację powódki, która zarzucała naruszenie przepisów dotyczących hipoteki łącznej i rękojmi. Sąd odwoławczy podkreślił, że choć hipoteka łączna może obciążać nieruchomości powstałe w wyniku podziału z mocy prawa, to rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę działającego w dobrej wierze, jeśli obciążenie nie było ujawnione w księdze wieczystej w momencie zakupu. Sąd Apelacyjny odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CZP 123/10, wskazując, że obalenie domniemania zgodności prawa jawnego z księgą wieczystą może nastąpić także przesłankowo w toku innego postępowania. Sąd uznał, że intencją ustawodawcy jest ochrona nabywców działających w zaufaniu do wpisów w księgach wieczystych, a hipoteka wynikająca z czynności prawnej (umowy kredytowej) nie traci tego charakteru po podziale nieruchomości, nawet jeśli rozszerza się na nowo powstałe jednostki. W konsekwencji apelacja powódki została oddalona, a powódka obciążona kosztami postępowania apelacyjnego oraz uzupełnieniem opłaty sądowej od apelacji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ochrona nabywcy nieruchomości działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, w kontekście hipoteki łącznej powstałej w wyniku podziału nieruchomości.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy hipoteka pierwotnie wynikała z czynności prawnej, a nie z mocy samej ustawy (np. hipoteka przymusowa z tytułu zobowiązań podatkowych).

Zagadnienia prawne (2)

Czy nabywca nieruchomości, który nabył ją w dobrej wierze i bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, może skutecznie powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdy hipoteka została ustanowiona z mocy prawa (hipoteka łączna) w wyniku podziału pierwotnie obciążonej nieruchomości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nabywca nieruchomości może skutecznie powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, nawet jeśli hipoteka została ustanowiona z mocy prawa, o ile w momencie nabycia nie była ona ujawniona w księdze wieczystej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionego obciążenia hipotecznego. Podkreślono, że przepis art. 7 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wyłączający działanie rękojmi przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy hipoteka pierwotnie wynikała z czynności prawnej, a jej rozszerzenie na nowo powstałe nieruchomości jest jedynie skutkiem prawnym podziału, a nie nowym źródłem prawa.

Czy hipoteka łączna, powstała w wyniku podziału nieruchomości obciążonej hipoteką umowną, obciąża nowo powstałe nieruchomości z mocy ustawy w sposób wyłączający zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wobec nabywcy działającego w dobrej wierze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skutkiem prawnym podziału nieruchomości obciążonej hipoteką umowną jest rozszerzenie zakresu przedmiotowego hipoteki, a nie powstanie nowego prawa obciążającego z mocy ustawy, które wyłączałoby rękojmię.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny rozróżnił hipoteki ustawowe (np. podatkowe) od hipoteki wynikającej z czynności prawnej. Wskazał, że w przypadku hipoteki umownej, która została zabezpieczeniem wierzytelności powstałej w drodze czynności prawnej, podział nieruchomości skutkuje jedynie rozszerzeniem zakresu tej hipoteki, a nie powstaniem nowego obciążenia z mocy ustawy, które mogłoby wyłączyć ochronę nabywcy na podstawie rękojmi.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
pozwany J. C.

Strony

NazwaTypRola
(...) Spółki Akcyjnej w W.spółkapowódka
J. C.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (7)

Główne

u.k.w.h. art. 5

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionego obciążenia hipotecznego. Negatywny skutek rękojmi polega na wygaśnięciu obciążenia, nawet jeśli istniało ono w rzeczywistości.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 7 § pkt 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy. Sąd uznał, że hipoteka wynikająca z czynności prawnej, która rozszerza się na nowo powstałe nieruchomości po podziale, nie jest prawem obciążającym z mocy ustawy w rozumieniu tego przepisu.

u.k.w.h. art. 76 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Hipoteka łączna powstała w wyniku podziału nieruchomości obciążonej obciąża także nieruchomości powstałe w wyniku podziału. Sąd uznał, że jest to skutek rozszerzenia zakresu przedmiotowego hipoteki, a nie powstanie nowego prawa z mocy ustawy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 130^2 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna nakazania pobrania od strony należnej opłaty sądowej.

k.p.c. art. 19

Kodeks postępowania cywilnego

Definicja wartości przedmiotu sporu w sprawach o roszczenia pieniężne.

u.k.w.h. art. 10

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Podstawa prawna do kwestionowania wpisu w księdze wieczystej w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwany nabył nieruchomość w dobrej wierze, bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, co uzasadnia powołanie się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. • Hipoteka łączna, wynikająca z czynności prawnej, nie jest prawem obciążającym z mocy ustawy w rozumieniu art. 7 pkt 1 u.k.w.h., co nie wyłącza rękojmi. • Obalenie domniemania zgodności prawa jawnego z księgą wieczystą może nastąpić przesłankowo w toku innego postępowania.

Odrzucone argumenty

Hipoteka łączna powstała z mocy ustawy w wyniku podziału nieruchomości i obciąża nowo powstałe nieruchomości, co wyłącza zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. • Wpis hipoteki łącznej do księgi wieczystej nieruchomości lokalowej jest możliwy w każdym czasie, nawet po jej zbyciu.

Godne uwagi sformułowania

skuteczna jest jednak obrona pozwanego oparta na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych • w stosunku do pozwanego obciążenie to jako nieujawnione wygasło • brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie wyłączona została możliwość powoływania się pozwanego na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych • nie sposób uznać, że skoro pierwotnie nieruchomość była obciążona hipoteką w wyniku czynności prawnej, to jej podział skutkuje tym, że prawa te obciążają nieruchomość z ustawy.

Skład orzekający

Roman Sugier

przewodniczący-sprawozdawca

Joanna Naczyńska

sędzia

Ewa Solecka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ochrona nabywcy nieruchomości działającego w dobrej wierze, który nabył nieruchomość bez ujawnionej hipoteki w księdze wieczystej, w kontekście hipoteki łącznej powstałej w wyniku podziału nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy hipoteka pierwotnie wynikała z czynności prawnej, a nie z mocy samej ustawy (np. hipoteka przymusowa z tytułu zobowiązań podatkowych).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony nabywców nieruchomości i stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w kontekście hipoteki łącznej, co jest istotne dla rynku nieruchomości i praktyki prawniczej.

Kupiłeś mieszkanie z hipoteką, o której nie wiedziałeś? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy możesz spać spokojnie.

Dane finansowe

WPS: 4 794 754,31 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 11 250 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst