I ACa 656/06

Sygn. akt I ACa 656/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Iwona Wilk (spr.) Sędziowie : SA Rafał Dzyr SA Joanna Kurpierz Protokolant : Barbara Wójtowicz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2006 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa K. T. przeciwko Z. B. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt X GC 332/05 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddala i odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, 3. odstępuje od obciążenia powoda pozostałymi kosztami sądowymi w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Powód K. T. wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego jakim jest nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Gliwicach z 15 maja 2001 r. sygn. akt X Ng 529/01, zaopatrzony w klauzulę wykonalności przeciwko powodowi jako małżonkowi dłużniczki na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 21 grudnia 2001 r. wobec tego, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 21 września 2004 r. orzeczono rozwiązanie jego małżeństwa z dłużniczką wskazaną w tytule wykonawczym przez rozwód. Pozwany Z. B. wniósł o oddalenie powództwa. Wyrokiem z 19 grudnia 2005 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty tego Sądu z 15 maja 2001 r. o sygn. akt X GNc 529/01, któremu postanowieniem tegoż sądu z 21 grudnia 2001 r. sygn. akt X GCo 30/01 nadano klauzulę wykonalności przeciwko K. T. jako małżonkowi dłużnika w całości w stosunki do tegoż K. T. oraz nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Gliwicach) kwotę 2 323,70 zł. tytułem wpisu, od uiszczenia którego powód był zwolniony. Sąd Okręgowy ustalił, iż jest poza sporem, że przeciwko powodowi, jako małżonkowi dłużnika M. T. (postanowienie Sądu Okręgowego w Gliwicach z 21 grudnia 2001 r. sygn. akt X GCo 30/01), została nadana klauzula wykonalności tytułowi egzekucyjnemu jakim był nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Gliwicach z 15 maja 2001 sygn. akt X Ng 529/01, nakazujący dłużnikowi zapłacić pozwanemu Z. B. kwotę 31 766,44 zł. z ustawowymi odsetkami oraz koszty procesu w kwocie 6 596,- zł. Jest też poza sporem, że prawomocnym wyrokiem z 21 września 2004 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach rozwiązał przez rozwód małżeństwo powoda i M. T. . Było też bezspornym, że powód pozostawał w czasie wydania tytułu egzekucyjnego i nadania klauzuli wykonalności we wspólności ustawowej małżeńskiej. Zważył w tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, że powództwo jest uzasadnione na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 kpc wobec tego, iż po powstaniu tytułu wykonawczego nastąpiło zdarzenie powodujące niemożność egzekwowania zobowiązania. Na skutek rozwiązania małżeństwa powoda i dłużniczki przez rozwód ustała ich wspólność majątkowa małżeńska i tym samym nie może być prowadzona egzekucja z jego majątku odrębnego. Ustanie wspólności majątkowej skutkuje bowiem uwolnieniem małżonka nie będącego dłużnikiem od odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w czasie trwania wspólności i nie związane z jego majątkiem odrębnym ( art. 42 k.r.o. w brzmieniu ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Dz.U. Nr 9 z 1964 r. poz. 59). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9 poz. 88 ze zm.). Powyższy wyrok zaskarżył apelacją w całości pozwany, który zarzucając naruszenie art. 840 § 1 kpc i art. 102 kpc oraz art. 6 kc wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa bądź też o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Podniósł pozwany w szczególności, że powód nie wykazał by zaistniała którakolwiek przesłanka z art. 840 § 1 kpc , a taką przesłanką nie może być uznane orzeczenie rozwodu pomiędzy dłużnikami. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest uzasadniona. Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za swoje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji ponieważ ustalenia te znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, ocenionym przez ten Sąd w granicach zakreślonych przepisem art. 233 § 1 kpc . Poza tym okoliczności sprawy stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sądu I instancji są w istocie bezsporne i nie są także kwestionowane przez apelującego. W tak prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd I instancji dokonał jednak niewłaściwej subsumcji prawa, a to art. 840 § 1 pkt 2 kpc wadliwie podciągając stan faktyczny pod ten przepis i w konsekwencji wadliwie określając skutki prawne wynikające z tego przepisu w konkretnych okolicznościach tej sprawy i taki zarzut apelacji zasługuje na podzielenie. Podkreślenia wymaga, iż nie ulega wątpliwości, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz zasady egzekucji w brzmieniu sprzed ich nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1691), która weszła w życie z dniem 20 stycznia 2005 r. Po myśli bowiem art. 5 ust. 5 pkt 2 przepisy dotychczasowe stosuje się do wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania jednego małżonka powstałe przed wejściem ustawy w życie. Tak samo, jeśli roszczenie powstało przed wejściem w życie tej ustawy, egzekucję prowadzi się według przepisów dotychczasowych (art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.). Jest zaś okolicznością niesporną, że zobowiązanie dłużniczki, za które powód – jako jej małżonek, odpowiada majątkiem wspólnym powstało przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy. Jest także poza sporem, że przeciwko powodowi została nadana klauzula wykonalności na podstawie art. 787 kpc . Nie budzi zatem wątpliwości, że powód, jako małżonek dłużniczki, po nadaniu przeciwko niemu klauzuli wykonalności staje się dłużnikiem z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku wspólnego i w tej części może zwalczać tytuł wykonawczy stosownym powództwem przeciwegzekucyjnym z art. 840 § 1 kpc . Może przy tym oprzeć takie powództwo nie tylko na podstawie przewidzianej w art. 840 § 1 pkt 3 kpc ale także na podstawach określonych w pkt 1 i 2 § 1 art. 840 kpc . W tym przypadku powód odwołał się do tego, iż po powstaniu tytułu wykonawczego przeciwko niemu ustała wspólność majątkowa jego i dłużniczki wobec rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód prawomocnym wyrokiem sądowym. Podkreślić jednakże trzeba, że zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej nie ma skutku wstecznego i nie może tym samym pozbawiać wierzyciela możliwości zaspokojenia się z majątku wspólnego małżonków, jeśli zniesienie to nastąpiło już po nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko współmałżonkowi. Bez znaczenia jest tu sposób ustania ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej, a wobec tego także późniejsze orzeczenie rozwodu, a nawet już dokonanie podziału majątku wspólnego, nie może uzasadniać powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Nie może bowiem ustanie wspólności majątkowej i zniesienie współwłasności pozbawiać wierzyciela nabytych już przez niego praw. Podobny pogląd wyraził także Sąd Najwyższy w wyroku z 24.03.1972 r. I CR 35/72 (OSNC 1972/10/179). Tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, iż egzekucja z majątku wspólnego powoda i dłużniczki, a właściwie z majątku, który wchodziłby do ich majątku wspólnego gdyby nie został orzeczony ich rozwód, jest niezgodna z prawem. To zaś pozwala wnioskować, iż powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności opartego na przepisie art. 840 § 1 pkt 2 kpc jest nieuzasadnione. Brakuje zaś w sprawie materiału pozwalającego na oparcie rozstrzygnięcia na innej podstawie faktycznej objętej unormowaniem art. 840 § 1 kpc . Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawie powołanych przepisów oraz art. 385 kpc . O kosztach postępowania w obu instancjach orzeczono na podstawie art. 102 kpc , obciążając powoda tylko ich częścią, a to w tym zakresie w jakim pozwany opłacił apelację.