I ACa 655/14

Sąd Apelacyjny w LublinieLublin2015-01-22
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaapelacyjny
spółdzielnia mieszkaniowaprawo lokatorskiekredyt mieszkaniowyodsetkiinteres prawnyart. 189 kpcrozliczeniaapelacja

Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, potwierdzając brak jej interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia wierzytelności spółdzielni z tytułu odsetek od kredytu, gdyż kwestia ta była już częściowo rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu, a ewentualne dalsze zarzuty powinny być podnoszone w postępowaniu o zapłatę.

Powódka domagała się ustalenia, że nie istnieje wierzytelność Spółdzielni Mieszkaniowej z tytułu odsetek od kredytu, które zostały wykupione przez budżet państwa. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając brak interesu prawnego powódki w ustaleniu. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że część zadłużenia została już prawomocnie zasądzona, a pozostałe kwestie dotyczące spłaty kredytu powinny być rozstrzygane w postępowaniu o zapłatę, a nie w powództwie o ustalenie.

Powódka S. P. zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie, który oddalił jej powództwo o ustalenie, że nie istnieje wierzytelność Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L. z tytułu bezpodstawnego obciążenia jej odsetkami w wysokości 107.268,04 zł, wykupionymi przez budżet państwa. Sąd Okręgowy uznał, że powódka nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc, ponieważ część zadłużenia została już prawomocnie zasądzona w innej sprawie, a pozostałe kwestie dotyczące spłaty kredytu (tzw. normatywu) powinny być rozstrzygane w postępowaniu o zapłatę, a nie w drodze powództwa o ustalenie. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i uznał, że nie doszło do naruszenia art. 233 kpc ani art. 189 kpc. Podkreślono, że interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc nie zachodzi, gdy powód może uzyskać szerszą ochronę swoich praw w inny sposób, np. poprzez dochodzenie świadczenia lub podnoszenie zarzutów w postępowaniu o zapłatę. Wskazano również, że zadłużenie z tytułu przejściowo wykupionych odsetek jest zobowiązaniem wobec banku, a nie wobec spółdzielni, a spółdzielnia jedynie informuje członków o stanie zadłużenia zgodnie z przepisami rozporządzenia. W związku z tym, oddalenie apelacji było uzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, powódka nie ma interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia wierzytelności, ponieważ część zadłużenia została już prawomocnie rozstrzygnięta w innym postępowaniu, a pozostałe kwestie powinny być dochodzone w postępowaniu o zapłatę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc nie zachodzi, gdy powód może uzyskać szerszą ochronę swoich praw w inny sposób, np. poprzez dochodzenie świadczenia lub podnoszenie zarzutów w postępowaniu o zapłatę. W tej sprawie, kwestia rozliczenia kredytu była już częściowo prawomocnie rozstrzygnięta, a ewentualne dalsze zarzuty powódka mogła podnosić w toczącym się postępowaniu o zapłatę rat kredytu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w L.

Strony

NazwaTypRola
S. P.osoba_fizycznapowódka
Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w L.spółkapozwana

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd szczegółowo omówił pojęcie interesu prawnego w kontekście art. 189 kpc, wskazując, że nie zachodzi on, gdy powód może uzyskać szerszą ochronę swoich praw w inny sposób, np. poprzez dochodzenie świadczenia lub podnoszenie zarzutów w postępowaniu o świadczenie.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Na mocy tego przepisu Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną.

Pomocnicze

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia tego przepisu za bezzasadny, wskazując na brak wykazania przez skarżącą konkretnych uchybień w ocenie dowodów.

Rozporządzenie Rady Ministrów art. 12 § 4

Przepis ten reguluje obowiązek spółdzielni mieszkaniowej informowania członków o stanie zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek.

Ustawa o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych art. 6 § 2

Przepis ten wskazuje, że banki są obowiązane wobec Skarbu Państwa do administrowania i egzekwowania zadłużenia kredytobiorców z tytułu przejściowego wykupienia odsetek od kredytów mieszkaniowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego powódki w ustaleniu nieistnienia wierzytelności, gdyż kwestia ta była już częściowo rozstrzygnięta w innym postępowaniu, a pozostałe zarzuty powinny być podnoszone w postępowaniu o zapłatę. Zadłużenie z tytułu przejściowo wykupionych odsetek jest zobowiązaniem wobec banku, a nie wobec spółdzielni. Prawidłowa ocena materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 233 kpc przez nierozważenie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Naruszenie art. 189 kpc przez błędne ustalenie braku interesu prawnego powódki. Zaskarżony wyrok pozbawia powódkę prawa kwestionowania obciążenia przez Spółdzielnię.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny nie zachodzi, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw powódka nie wykazała, iż ma interes prawny w wytoczeniu powództwa Apelacja powódki nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera ona uzasadnionych zarzutów stanowiąc jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i wnioskami sądu pierwszej instancji. Ustalenie w rozumieniu art. 189 kpc nie może być utożsamiane z ustaleniem faktów lub kreowaniem dowodów na potrzeby innych postępowań.

Skład orzekający

Walentyna Łukomska-Drzymała

przewodniczący-sprawozdawca

Ewa Lauber-Drzazga

sędzia

Elżbieta Patrykiejew

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście art. 189 kpc w sprawach dotyczących rozliczeń ze spółdzielniami mieszkaniowymi oraz kwestii kredytów hipotecznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z rozliczeniami kredytów mieszkaniowych z lat 90. i może wymagać uwzględnienia zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego - interesu prawnego w powództwie o ustalenie, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego. Pokazuje również złożoność rozliczeń kredytów mieszkaniowych z przeszłości.

Czy można ustalić nieistnienie długu, gdy sprawa jest już częściowo rozstrzygnięta? Sąd wyjaśnia kluczowe znaczenie 'interesu prawnego'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I ACa 655/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Walentyna Łukomska-Drzymała (spr.) Sędzia: Sędzia: SA Ewa Lauber-Drzazga SA Elżbieta Patrykiejew Protokolant sekr. sądowy Agnieszka Pawlikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015r. sprawy z powództwa S. P. przeciwko (...) " w L. o ustalenie na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 29 maja 2014r., sygn. akt I C 309/12 oddala apelację. Sygn. akt I ACa 655/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwo S. P. skierowane przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L. , w którym powódka domagała się ustalenia, że nie istnieje wierzytelność pozwanej Spółdzielni z tytułu bezpodstawnego obciążenia wykupionymi przez budżet państwa odsetkami w wysokości 107.268,04 zł oraz nie obciążył powódki kosztami procesu. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustalenia i motywy swego rozstrzygnięcia: Powódka S. P. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) znajdującym się w zasobach pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L. . Powódka otrzymała przydział na lokal mieszkalny o pow. 56,39 m 2 w dniu 18 grudnia 1990 r., na zasadzie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W dniu 25 marca 1992 r. powódka otrzymała ostateczne rozliczenie kosztów budowy i wkładu budowlanego powódki. Z rozliczenia tego wynika, że pozostający do spłaty z tytułu wkładu budowlanego kredyt wynosił 62.475.000 starych złotych. Według rozliczenia naliczone i nie spłacone odsetki od zadłużenia terminowego od 15 listopada 1990 r. do 31 marca 1992 r. wynosiły 59.032.400 starych złotych. Łącznie do spłaty kredyt wraz z odsetkami wyliczono na kwotę 121.507.400 starych złotych a spłacony ratalnie kredyt od 1 marca 1991 r. do 31 marca 1992 r. wynosił po 1.989.000 starych złotych. Zgodnie z przedstawionym wyliczeniem według stanu na dzień 1 kwietnia 1992 r. pozostały do spłaty kredyt wraz z odsetkami wynosił 1.958.400 starych złotych, a obowiązująca powódkę miesięczna rata z tego tytułu wynosiła 257.600 starych złotych. Miesięczna kwota odsetek naliczanych przez bank przy przyjęciu rocznej stopy procentowej 44% wynosiła 4.382.300 starych złotych, a normatyw spłaty kredytu i odsetek obowiązujących od I kwartału 1992 r. – 14.940 zł/m 2 powierzchni użytkowej, w tym rata kredytu 257.600 starych złotych. Miesięczna kapitalizacja odsetek od 1 kwietnia 1992 r. miała wynosić 4.382.300 starych złotych. Powódka nie spłacała „normatywu”, a jedynie na bieżąco regulowała zobowiązania wobec pozwanej Spółdzielni wynikające z tytułu czynszu kwestionując rozliczenie własnego wkładu budowlanego jak i zasadność obciążenia jej odsetkami wykupionymi przez budżet państwa. Brak spłaty zadłużenia z tytułu „normatywu”, brak regularnych wpłat czynszu spowodował, iż pozwana Spółdzielnia wielokrotnie występowała na drogę postępowania sądowego domagając się ich zapłaty. Wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie sygn. (...) zasądzono od powódki na rzecz pozwanej w niniejszej sprawie Spółdzielni kwotę 19.166,59 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. W toku tego postępowania wywołano opinię biegłego z zakresu ekonomii i rachunkowości T. K. , który potwierdził poprawność końcowego rozliczenia lokalu powódki na dzień 31 marca 1992 r. Zadłużenie w kwocie 121.507.400 starych złotych, pokryte kredytem zostało przeniesione do spłaty długoterminowej, a spłata obciążona jest odsetkami. Opiniujący biegły wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami i w ustaleniu z bankiem finansującym pozwana Spółdzielnia regulowała zadłużenie kredytowe przeniesione do długoterminowej spłaty. Według biegłego przyjęte zasady rozliczenia kredytu i rozliczenie spłat przeprowadzono w sposób prawidłowy. Biegły opiniujący w sprawie przed Sądem Rejonowym wskazał ponadto, że spółdzielnia dokonywała spłaty kredytu (normatywów) ze środków czynszowych ogółu spółdzielców, a wobec braku pełnej spłaty powódki kwot uregulowanych przez spółdzielnię z tytułu spłat normatywu czyniło zasadnym roszczenie spółdzielni o zwrot kwot, których wysokość została również określona prawidłowo. Sąd Okręgowy ustalił, iż pozwana Spółdzielnia nigdy nie wzywała powódki do jednorazowej spłaty kwoty 107.268,04 zł, ani nie występowała na drogę postępowania sądowego z powództwem o zapłatę takiej kwoty, wysyłając jedynie informację o stanie zadłużenia wobec banku dla członków spółdzielni, którzy otrzymali przydziały lokali mieszkalnych „w kredycie”. Zgodnie z coroczną informacją na dzień 31 grudnia 2011 r. powódka posiadała zadłużenie z tytułu odsetek przejściowo wykupowanych w kwocie 107.268,04 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał żądanie pozwu za bezzasadne. W ocenie Sądu Okręgowego analiza żądania powódki pozwala na przyjęcie, iż znajduje ono oparcie w art. 189 kpc . Po przedstawieniu wykładni pojęcia „interes prawny” w rozumieniu przepisu art. 189 kpc Sąd Okręgowy wskazał, że interes prawny nie zachodzi, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw. Sąd Okręgowy wskazał również, że interes prawny istnieje, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub gdy stronie nie przysługuje droga procesu o świadczenie a strona przeciwna kwestionuje jej prawo lub stosunek prawny. W ocenie Sądu Okręgowego taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Powódka w toku całego procesu kwestionowała własne zadłużenie wobec pozwanej Spółdzielni wskazując, iż wynosi ono kwotę 107.268,04 zł i pochodzi z tytułu „przejściowo wykupionych odsetek od kredytu przez budżet państwa”. W składanych pismach procesowych podnosiła także wielorakie zarzuty dotyczące głównie nieprawidłowego rozliczenia własnego wkładu budowlanego, bezpodstawnego wyrażenia zgody na zmianę zasad spłaty kredytu, co doprowadziło do bezpodstawnego obciążenia jej wykupionymi odsetkami. Uzasadniając swoje roszczenie powódka konsekwentnie podnosiła sprzeczność obciążenia kwotą 107.268,04 zł z zasadami spłaty kredytu zaciągniętego umową generalną z dnia 29 października 1984 r. W opozycji do twierdzeń powódki, która nie kwestionowała faktu braku spłaty tzw. normatywu podnosząc jego bezzasadność, strona pozwana wykazała, iż zobowiązanie w kwocie 107.268,04 zł nie jest zadłużeniem jakie powódka posiada wobec spółdzielni, a zadłużeniem wobec banku – określonym według stanu na dzień 1 stycznia 2012 r. tytułem odsetek tymczasowo wykupowanych przez budżet państwa. Na tę kwotę składają się odsetki budżetowe, albowiem kredyt podstawowy oraz odsetki (...) zostały już spłacone przez pozwaną Spółdzielnię. Reasumując Sąd Okręgowy przyjął za bezsporny fakt, iż w zakresie normatywu za okres od I kwartału 1998 r. do I kwartału 2006 r. w sposób prawomocny wypowiedział się Sąd Rejonowy w Lublinie zasądzając na rzecz pozwanej Spółdzielni od powódki kwotę 19.166,59 zł, zaś obecnie toczy się kolejne postępowanie dotyczące zapłaty za kolejne okresy spłaty kredytu tzw. normatywu. Powódka nie wykazała zgodnie z ciężarem dowodu faktu, iż zobowiązanie w przedstawionej kwocie 107.268,04 zł jest zobowiązaniem wobec pozwanej Spółdzielni, a nie wobec banku żądając ustalenia przez sąd, że nie ma obowiązku zapłaty tej kwoty na rzecz spółdzielni. Kwestia zaś „normatywu” i zasadności jego naliczenia oraz kwestia prawidłowości wyliczeń należności związanych z budową lokalu powódki, podnoszone w toku postępowania, były już przedmiotem badania w sprawach XIII Cupr 507/07 i II Ca 39/02, które zostały zakończone prawomocnymi wyrokami. Dlatego też elementy te nie były badane w toku niniejszego postępowania. Jako najistotniejszy dla oceny zasadności powództwa w realiach sprawy Sąd Okręgowy uznał jednak fakt, iż powódka ma prawną możliwość uzyskania ochrony swoich praw w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym (...) w L. sygn. (...) . Postępowanie to dotyczy kolejnych okresów niedopłaty do normatywu obejmujących II kwartał 2006 r. do III kwartału 2011 r. Powódka natomiast zasadniczo kwestionuje obciążenie z tytułu przejściowo wykupionych odsetek od kredytu przez budżet państwa ustalone do spłaty w formie normatywu w całości. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, iż powódka nie wykazała, iż ma interes prawny w wytoczeniu powództwa i z tych wszystkich względów powództwo zostało oddalone na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 6 kc. Powództwo z art. 189 kpc nie służy ani celowości ani ekonomii procesowej, a wydany w przedmiotowej sprawie wyrok ustalający nie spełniałby określonego właściwego celu. Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka S. P. podnosząc zarzut naruszenia art. 233 kpc ze względu na naruszenie zasady wszechstronnego rozważenia w całości zebranego materiału. Skarżąca podnosiła też zarzut naruszenia art. 189 kpc przez błędne ustalenie, że nie posiada ona interesu prawnego we wniesieniu powództwa. Skarżąca wskazała też, że zaskarżony wyrok pozbawią ją prawa kwestionowania na drodze sądowej bezpodstawnego obciążenia ją przez pozwaną Spółdzielnię z tytułu przejściowego wykupienia odsetek przez budżet państwa na 31.12.2011 r. w wysokości 107.268,04 zł. Wskazując na przedstawione zarzuty skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i wydanie wyroku uznającego obciążenie jej przez Spółdzielnię kwotą 107.264,08 zł za bezpodstawne lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powódki nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera ona uzasadnionych zarzutów stanowiąc jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i wnioskami sądu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego wniosku o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosek ten jest bezzasadny. W myśl art. 386 § 2 i § 4 kpc sąd uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w razie stwierdzenia nieważności postępowania oraz może uchylić zaskarżony wyrok w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, iż nie zachodzi żadna z przesłanek skutkujących uchyleniem wyroku. Wyrok nie został wydany w warunkach nieważności. Apelacja nie zarzuca też, aby doszło do nierozpoznania istoty sprawy bądź aby zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie zachodzą zatem podstawy, które miałyby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie zachodzą także podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom apelacji ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy są prawidłowe i nie zachodzą wskazywane przez skarżącą sprzeczności. Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 233 kpc (prawidłowo zarzut ten powinien wskazywać § 1 , skoro dotyczy on oceny materiału dowodowego). Aby zarzucić skutecznie naruszenie przepisu art. 233 § 1 kpc skarżący powinien wskazać, jaki konkretnie dowód mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sąd uznał za wiarygodny i mający moc dowodową albo za niewiarygodny i niemający mocy dowodowej, i w czym przy tej ocenie przejawia się naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok SN z 18.01.2002 r. sygn. I CKN 132/01, Lex nr 53144). Kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (por. postan. SN z 10.01.2002 r. sygn. II CKN 572/99, Lex nr 53136). Apelacja tak wymaganych zarzutów nie przedstawia i nie wykazuje, aby ocena dowodów oraz oparte na niej wnioski były dotknięte powyższymi uchybieniami. Podkreślić przy tym należy, iż podstawą ustaleń faktycznych sądu były przede wszystkim dokumenty, co do których żadna ze stron nie zgłaszała w toku procesu zarzutów co do ich wiarygodności. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny dowodów. Uznając bezzasadność powyższego zarzutu Sąd Apelacyjny uznał, iż ustalenia sądu pierwszej instancji są prawidłowe i nie zostały skutecznie podważone przez apelującą. Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd Okręgowy dokonał wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, albowiem uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, nie pomijając przy tym zgromadzonych w aktach dowodów. Skarżąca nie wskazała dowodów, które sąd pierwszej instancji pominął. Nie stanowi dowodu w sprawie wskazane w uzasadnieniu apelacji orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące innych stron jak też pismo z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich skierowane do osoby nie będącej stroną procesu oraz nie mające charakteru dowodu z dokumentu w rozpoznawanej sprawie. Brak odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do tych w/w pism nie stanowi o braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nie świadczy o naruszeniu art. 233 § 1 kpc . Podnieść też należy, iż uznanie przez Sąd Okręgowy braku po stronie powódki interesu prawnego w uwzględnieniu zgłoszonego roszczenia skutkuje brakiem podstaw do badania merytorycznych przesłanek istnienia lub nieistnienia roszczenia. Z przedstawionych względów zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc należało uznać za bezzasadny. W ustalonym stanie faktycznym bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 189 kpc . Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż powódka nie wykazała interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia wskazanego w pozwie stosunku prawnego. Sąd Apelacyjny stanowisko to podziela. Wskazać należy, iż pojęcie interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego ( art. 189 kpc ) jest jednym z najszerzej omówionych w judykaturze. Dominujący pogląd orzecznictwa definiuje ów interes prawny jako możliwość definitywnego zakończenia sporu między stronami w drodze samego ustalenia. Druga z koncepcji – uzupełniająca poprzednią – odwołuje się do znaczenia ustalenia jako rozwiania stanu wątpliwości co do sfery prawnej powoda. Inna jurydyczna definicja interesu prawnego ujmuje go natomiast jako korzyść powoda w związku z utworzeniem stanu pewności swej sytuacji prawnej, wobec powstania prejudykatu stwarzającego dla niego potencjalną ochronę na przyszłość. Powszechnie przyjmuje się, że w przypadku gdy powód – poprzez własną aktywność (np. żądając spełnienia świadczenia) – może uzyskać szerszą ochronę swych praw niż przez samo ustalenie, to nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc . Pojawiają się także głosy, iż również w takim przypadku, gdy to na powodzie ciąży obowiązek spełnienia świadczenia, a uprawniony dochodzi przeciwko niemu jego spełnienia, to nie ma on interesu prawnego w żądaniu ustalenia, bowiem może podnosić zarzuty w postępowaniu o świadczenie, a ustalenie będzie miało wówczas charakter przesłankowy dla rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższych kwestii judykatura przyjmuje, że ustalenie w rozumieniu art. 189 kpc nie może być utożsamiane z ustaleniem faktów lub kreowaniem dowodów na potrzeby innych postępowań (vide: Tomasz Partyk - Rozumienie interesu prawnego jako podstawy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa – opracowanie w Lex Omega). Mając na uwadze powyższe wywody dotyczące wykładni pojęcia „interesu prawnego” stwierdzić należy, iż w sytuacji prawnej powódki w zasadzie każdy z tych poglądów prowadzi do wniosku o braku interesu prawnego powódki w uzyskaniu wyroku uwzględniającego jej żądanie. Powódka zarówno w toku procesu przed sądem pierwszej instancji jak również w uzasadnieniu apelacji opierała swoje żądanie na zarzutach dotyczących prawidłowości wyliczenia kosztów budowy jej lokalu, a tym samych prawidłowości wyliczenia obciążającego ją kredytu. Z tymi zarzutami wiązała swoje twierdzenie o braku podstaw do obciążania jej odsetkami przejściowo wykupionymi przez budżet państwa. Jednakże powódka pomija fakt, iż kwestie prawidłowości ustalenia kosztów budowy i określenie podstaw do wyliczenia zobowiązania powódki z tytułu spłaty kredytu zaciągniętego na budowę m.in. lokalu powódki były przedmiotem postępowania sądowego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem zasądzającym od powódki raty kredytu z odsetkami należne za okres od 1998 r. do I kwartału 2006 r. Oznacza to, że kwestia ta jako prejudycjalna i mająca charakter wiążący dla sądów w zakresie zasądzenia od powódki należności za dalsze okresy nie daje podstaw do twierdzenia, iż istnieje stan niepewności w sytuacji prawnej powódki co do spłaty kredytu i odsetek. Powódka zatem niewątpliwie nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia jej zobowiązania w zakresie odsetek przejściowo wykupionych przez budżet państwa, których wysokość jest pochodną wartości wyliczonego kredytu, skoro kwestia rozliczenia została prawomocnie rozstrzygnięta w sprawie (...) Sądu Rejonowego w L. . Nawet, gdyby przyjąć, iż powódka może jeszcze kwestionować dokonany sposób rozliczenia, to także nie ma podstaw do czynienia tego w trybie powództwa z art. 189 kpc . Pozwana Spółdzielnia wystąpiła bowiem przeciwko powódce o zasądzenie rat kredytu (tzw. normatywu) spłaconego przez pozwaną Spółdzielnię za kolejne okresy (od 2006 r. do 2011 r. – sygn. akt (...) ) i ewentualne zarzuty co do zasadności obciążenia powódki tymi należnościami może podnosić w toku rozpoznania tych roszczeń. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie było podstaw do zawieszania postępowania w sprawie sygn. (...) , w której Sąd Rejonowy mógł samodzielnie rozstrzygnąć, gdyż sprawa niniejsza nie ma charakteru prejudycjalnego. W zaistniałej konfiguracji spraw nie ulega bowiem wątpliwości, że w dalej idącym, niż ustalenie, żądaniu zapłaty do przesłanek rozstrzygnięcia należy zbadanie wysokości kosztów budowy. Sąd Okręgowy zatem prawidłowo przyjął, iż powódka nie ma interesu prawnego w ustaleniu wskazanego stosunku prawnego. W tych okolicznościach wyrok uwzględniający powództwo w żaden sposób nie doprowadziłby do definitywnego zakończenia sporu między stronami w drodze samego ustalenia. W tym stanie rzeczy stanowisko Sądu Okręgowego o niewykazaniu przez powódkę interesu prawnego jest prawidłowe i nie zostało przez skarżącą skutecznie podważone. Nieuprawniony jest też pogląd skarżącej, że wyrok oddalający powództwo pozbawia ją prawa kwestionowania na drodze sądowej obciążenia ją przez pozwaną Spółdzielnię z tytułu przejściowego wykupienia odsetek. Podkreślić też należy, iż pozwana Spółdzielnia z tak określonymi roszczeniami nie występowała. Sąd Okręgowy prawidłowo bowiem wskazał, iż podnoszone przez powódkę zadłużenie z tytułu przejściowo wykupionych odsetek od kredytu przez budżet państwa nie jest zadłużeniem powódki wobec pozwanej Spółdzielni, ale zadłużeniem wobec banku. Pozwana Spółdzielnia nie wzywała powódki do spłaty takiej kwoty. Roszczenia pozwanej Spółdzielni z tytułu obciążających powódkę rat kredytu w w/w sprawach ograniczone są do kwot, które spółdzielnia spłaciła za powódkę. Pozwana Spółdzielnia przesyłając powódce informację o wysokości zadłużenia z tego tytułu, będącego oczywiście pochodną obciążającego powódkę kredytu przypadającego na jej lokal, realizowała obowiązek wynikający z § 12 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie rozliczeń z bankami z tytułu przejściowego wykupienia ze środków budżetu państwa odsetek od kredytów mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1154), zgodnie z którym spółdzielnia mieszkaniowa, będąca kredytobiorcą, w terminie do końca marca każdego roku, powiadamia swoich członków oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, zajmujących lokale obciążone kredytem zaciągniętym przez spółdzielnię, o przypadającym na poszczególne lokale stanie zadłużenia z tytułu kredytu i skapitalizowanych odsetek oraz zadłużenia z tytułu przejściowego wykupienia odsetek od kredytu , z podziałem na zadłużenie z tytułu przejściowego wykupienia odsetek oraz zadłużenie z tytułu oprocentowania tych odsetek, na koniec poprzedniego roku. Wskazać też należy, iż podmiotem zobowiązanym i uprawnionym do egzekwowania zadłużenia z tytułu przejściowego wykupienia odsetek od kredytów mieszkaniowych są banki. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 763) banki są obowiązane wobec Skarbu Państwa do administrowania i egzekwowania zadłużenia kredytobiorców z tytułu przejściowego wykupienia odsetek od kredytów mieszkaniowych. Ustawa szczegółowo reguluje kwestie związane z możliwością egzekwowania tego zadłużenia jak również ewentualnego jego umorzenia. W sposób oczywisty zobowiązanie to jest zobowiązaniem wobec banku a nie wobec spółdzielni. W tym zakresie nie istnieje zatem samodzielny stosunek prawny pomiędzy powódką a pozwaną spółdzielnią, odrębny od zobowiązania wynikającego ze spłaty przez spółdzielnię kredytu, w ramach tzw. normatywu. W sytuacji, gdy Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż powódka nie wykazała interesu prawnego w ustaleniu stosunku prawnego określonego w żądaniu pozwu bezprzedmiotowe są ustalenia dotyczące prawidłowości wyliczenia kwoty przejściowo wykupionych odsetek od kredytu przypadającego na lokal powódki, dlatego zarzuty skarżącej zawarte w uzasadnieniu apelacji dotyczące tej kwestii należy uznać za bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał, iż apelacja powódki jest bezzasadna, podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 189 kpc jest chybiony i nie może prowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku. Z tych też względów i na mocy art. 385 kpc Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI