I ACA 65/13Bezskuteczność umowy darowizny nieruchomości wobec masy upadłości
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo syndyka masy upadłości K. A. dotyczyło ustalenia bezskuteczności wobec masy upadłości umów darowizny nieruchomości oraz umowy sprzedaży samochodów, zawartych przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił powództwo o ustalenie bezskuteczności, uznając, że syndyk powinien dochodzić wydania przedmiotów na podstawie art. 134 prawa upadłościowego i naprawczego (p.u.n.), a powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. jest niedopuszczalne, gdy istnieje możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie. Sąd Okręgowy uwzględnił jedynie powództwo o wydanie samochodów. Sąd Apelacyjny w Łodzi, rozpoznając apelację syndyka, podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji co do bezskuteczności umów z mocy prawa. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że w przypadku nieruchomości, gdzie wpisy w księgach wieczystych ujawniają pozwaną jako właścicielkę, syndyk ma interes prawny w ustaleniu bezskuteczności umów darowizny, co potwierdzi legitymację syndyka do zbycia tych nieruchomości. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej nieruchomości, uwzględniając powództwo o ustalenie ich bezskuteczności wobec masy upadłości. Apelacja w zakresie sprzedaży samochodów została oddalona, gdyż powództwo o wydanie zostało uwzględnione przez sąd pierwszej instancji, a powództwo o ustalenie bezskuteczności było w tym zakresie niedopuszczalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że syndyk masy upadłości ma interes prawny w dochodzeniu ustalenia bezskuteczności czynności prawnych (szczególnie dotyczących nieruchomości) wobec masy upadłości, nawet jeśli czynność jest bezskuteczna z mocy prawa, w celu potwierdzenia jego legitymacji do zbycia tych aktywów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji w prawie upadłościowym i może wymagać uwzględnienia innych okoliczności faktycznych w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy syndyk masy upadłości ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej (umowy darowizny nieruchomości) wobec masy upadłości, gdy czynność ta jest bezskuteczna z mocy prawa na podstawie przepisów prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, syndyk ma interes prawny w ustaleniu bezskuteczności umów darowizny nieruchomości wobec masy upadłości, ponieważ taki wyrok potwierdza jego legitymację do zbycia tych nieruchomości w postępowaniu upadłościowym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że choć sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił bezskuteczność umów darowizny z mocy prawa, to oddalenie powództwa o ustalenie bezskuteczności było błędne. W przypadku nieruchomości, gdzie pozwana jest ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej, wyrok ustalający bezskuteczność jest niezbędny do potwierdzenia prawa syndyka do ich zbycia.
Czy powództwo o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej (umowy sprzedaży samochodów) jest dopuszczalne, gdy syndyk masy upadłości może wytoczyć powództwo o świadczenie (wydanie samochodów)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powództwo o ustalenie bezskuteczności umowy sprzedaży samochodów jest niedopuszczalne, gdy syndyk może wytoczyć powództwo o świadczenie (wydanie samochodów), które zostało już uwzględnione przez sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że wytoczenie powództwa o ustalenie bezskuteczności jest niedopuszczalne, jeśli możliwe jest wytoczenie powództwa o świadczenie. W przypadku samochodów, powództwo o wydanie zostało uwzględnione, co czyni powództwo o ustalenie bezskuteczności zbędnym i naruszającym art. 189 k.p.c.
Jaki jest właściwy sposób realizacji roszczenia syndyka masy upadłości o zwrot nieruchomości, które zostały zbyte na podstawie umowy darowizny bezskutecznej wobec masy upadłości?
Odpowiedź sądu
Właściwym sposobem jest wytoczenie powództwa o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości na upadłego, a następnie dochodzenie wydania nieruchomości na podstawie art. 222 k.c.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że fizyczne wydanie nieruchomości jest bezprzedmiotowe, a właściwym sposobem realizacji roszczenia jest powództwo o ukształtowanie prawa, czyli zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Sąd Apelacyjny częściowo zmienił wyrok, uznając prawo syndyka do ustalenia bezskuteczności, co potwierdza jego legitymację do zbycia nieruchomości, ale nie zmienia faktu, że samo wydanie nieruchomości wymaga odrębnego trybu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości K. A. (1) | inne | powód |
| K. A. (2) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
p.u.n. art. 127 § 1
Prawo upadłościowe i naprawcze
Umowy darowizny nieruchomości zawarte w terminie roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości są bezskuteczne wobec masy upadłości.
p.u.n. art. 128 § 1
Prawo upadłościowe i naprawcze
Umowa sprzedaży samochodów zawarta w terminie 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonką dłużnika jest bezskuteczna wobec masy upadłości.
p.u.n. art. 134
Prawo upadłościowe i naprawcze
Jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna, to co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może być wytoczone tylko wtedy, gdy ma się w tym interes prawny.
k.c. art. 222
Kodeks cywilny
Właściciel może żądać od osoby posiadającej jego rzecz, aby rzecz została mu wydana.
k.c. art. 155
Kodeks cywilny
Skutek rozporządzający umowy przenoszącej własność nieruchomości następuje z chwilą wpisania do księgi wieczystej.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok, jeśli uzna apelację za zasadną.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach procesu w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej wcale kosztami.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny dla przeniesienia własności nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Syndyk ma interes prawny w ustaleniu bezskuteczności umów darowizny nieruchomości wobec masy upadłości, gdyż potwierdza to jego legitymację do zbycia tych nieruchomości. • Powództwo o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej jest niedopuszczalne, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa o świadczenie (dotyczy sprzedaży samochodów).
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy błędnie uznał, że syndyk nie ma interesu prawnego w ustaleniu bezskuteczności umów darowizny nieruchomości. • Sąd Okręgowy błędnie oddalił powództwo o wydanie nieruchomości, uznając, że właściwym trybem jest powództwo o ukształtowanie prawa.
Godne uwagi sformułowania
bezskuteczność czynności prawnej ex lege nie wyłącza w razie sporu możliwości wytoczenia powództwa o ustalenie • wyrok uwzględniający jednocześnie oba te powództwa naruszałby art. 189 k.p.c. • wytoczenie powództwa o ustalenie wymaga wykazania istnienia interesu prawnego, którego nie ma z reguły wówczas, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa o świadczenie.
Skład orzekający
Małgorzata Dzięciołowska
przewodniczący
Anna Beniak
sędzia
Krystyna Golinowska
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że syndyk masy upadłości ma interes prawny w dochodzeniu ustalenia bezskuteczności czynności prawnych (szczególnie dotyczących nieruchomości) wobec masy upadłości, nawet jeśli czynność jest bezskuteczna z mocy prawa, w celu potwierdzenia jego legitymacji do zbycia tych aktywów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji w prawie upadłościowym i może wymagać uwzględnienia innych okoliczności faktycznych w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa upadłościowego – możliwości syndyka do odzyskania majątku dłużnika. Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście prawa upadłościowego jest kluczowa dla praktyków.
“Syndyk odzyskał nieruchomości warte miliony? Kluczowa decyzja sądu w sprawie bezskuteczności darowizny!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.