I ACa 860/15

Sygn. akt I ACa 860/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2016 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodnicząca: SSA Marta Sawicka Sędziowie: SSA Mirosława Gołuńska SSO (del.) Krzysztof Górski Protokolant: sekretarz sądowy Piotr Tarnowski po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 roku w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa: R. K. przeciwko: (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, rentę i ustalenie odpowiedzialności na przyszłość wskutek apelacji powódki i apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 maja 2015 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt I C 1028/15: I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach IV, V, VI i VII w ten sposób że : 1. rentę zasądzoną za okres wskazany w punkcie IV obniża do 1700 zł (jednego tysiąca siedmiuset złotych) miesięcznie; 2. rentę zasądzoną w punkcie V za okres od 19 stycznia 2012 roku do 30 czerwca 2012 roku obniża do kwoty 1330 zł (jednego tysiąca trzystu trzydziestu złotych) miesięcznie, zaś rentę zasądzoną tam za okres od 1 lipca 2012 roku do 31 grudnia 2012 roku obniża do kwoty 705 zł (siedmiuset pięciu złotych) miesięcznie, 3. w punkcie VI wysokość renty zasądzonej za okres od 1 kwietnia 2013 do 31 maja 2015 obniża do kwoty 110 zł (stu dziesięciu złotych) miesięcznie, 4. w punkcie VII obniża do kwoty 1700 zł (jednego tysiąca siedmiuset złotych) miesięcznie wysokość renty zasądzonej za okres od 1 czerwca 2015 roku, oddalając w pozostałym zakresie powództwo o rentę z tytułu zwiększonych potrzeb za czas po 27 sierpnia 2010 roku; II. oddala apelację pozwanej w pozostałym zakresie; III. oddala apelację powódki w całości; IV. znosi między stronami koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym. - SSO Krzysztof Górski - - SSA Marta Sawicka - - SSA Mirosława Gołuńska- Sygn. akt I ACa 860/15 UZASADNIENIE Powódka R. K. w dniu 20 września 2012 roku wniosła pozew przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. , domagając się: 1) zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 795.000 złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 26 lutego 2010 roku do dnia zapłaty, 2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda renty na zwiększone potrzeby począwszy od 11 września 2009 roku, płatnej miesięcznie do 10-go dnia każdego miesiąca, wraz z odsetkami ustawowymi w zakresie rat wówczas wymagalnych w następujących wysokościach i terminach: - w okresie od 11.09. do 30.09.2009 roku – 2.520,00 złotych, - w okresie od 01.10. do 31.10.2009 roku – 4.340,00 złotych, - w okresie od 01.11. do 30.11.2009 roku – 4.200,00 złotych, - w okresie od 01.12. do 15.12.2009 roku – 2.100,00 złotych, - w okresie od 16.12. do 25.08.2010 roku – 2.100,00 złotych, - w okresie od 27.08. do 31.12.2010 roku i na przyszłość renta miesięczna w wysokości 6.000 złotych miesięcznie (3.000 złotych opieka, 130,00 złotych - leki, 1.875 złotych - rehabilitacja, 1.000 złotych - koszt paliwa), 3) zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda renty z tytułu utraty zdolności zarobkowej począwszy od dnia wniesienia pozwu, płatnej miesięcznie do 10-go dnia każdego miesiąca, wraz z odsetkami ustawowymi w zakresie rat wówczas wymagalnych w w wysokości 1.500 złotych miesięcznie. 4) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 84.182,69 złotych z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. 5) ustalenie, że pozwany ponosi odpowiedzialność za dalsze, mogące powstać w przyszłości skutki wypadku z 26 lipca 2009 roku. Ponadto, strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powódka wskazała, że w dniu 26 lipca 2009 roku doszło do wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego powódka doznała poważnych obrażeń ciała. Według powódki - do zdarzenia doszło w ten sposób, że kierujący pojazdem O. (...) o numer rejestracyjnym (...) P. B. (1) na odcinku drogi pomiędzy miejscowościami P. - B. , nie zachował należytej prędkości podczas wjeżdżania w łuk drogi, w wyniku czego wypadł z zakrętu, zjechał na pobocze drogi i uderzył z dużą siłą w stojące na poboczu drzewo, w wyniku czego dachował. Powódka podała, że w wyniku siły uderzeniowej, została wyrzucona przez przednia szybę auta na zewnątrz. Powódka wskazała, że w stanie krytycznym, nieprzytomna, została przewieziona do SOR w G. , gdzie została wstępnie opatrzona, tj. zaintubowana, unieruchomiona na desce, a następnie, ze względu na bardzo ciężki stan powódki, przetransportowano ją karetką pogotowia do Samodzielnego Publicznego Szpitala (...) w S. . Powódka podała, że trakcie wypadku została zniszczona cała odzież, którą miała na sobie powódka o łącznej wartości 725,00 złotych. Powódka wskazała, że po przeprowadzonych badaniach stwierdzono u niej następujące obrażenia ciała: uraz głowy pod postacią stłuczenia mózgu w płacie czołowym, rozległą ranę czepca w okolicy ciemieniowej, zwichnięcie kręgosłupa szyjnego VC5/VC6/VC7, złamanie kręgosłupa piersiowego VTh4 ze zwichnięciem VTh4/VTh5 z porażeniem od VC6, uraz klatki piersiowej ze stłuczeniem obu płuc, uraz brzucha pod postacią rozkawałkowania śledziony, pęknięcie prawego płata wątroby ze stłuczeniem w segmencie V i VI, rozkawałkowanie prawej nerki z krwawieniem wewnętrznym, wielofragmentowe złamanie trzonu kości udowej lewej, głęboką ranę stawu skokowego prawego, wstrząs krwotoczny i pourazowy. Powódka podała, że po przyjeździe do szpitala w S. wykonywała wyłącznie ruchy barkami i kończynami górnymi, z zakresu zginaczy, sama nie prostowała rąk, bowiem od pasa w dół jest całkowicie sparaliżowana. Powódka wskazała, że w tym szpitalu była leczona operacyjnie, to jest wykonano zaopatrzenie krwawiącej rany czepca, następnie laparatomię ze splenektomią, nefrektomią po prawej i zaopatrzeniem obrażeń miąższu wątroby spongostanem, a następnie opracowanie rany okolicy stawu skokowego prawego osteosynteza złamanej kości udowej lewej, zaś następnego dnia - nastawienie krwawe, stabilizacja szyjno-piersiowa kręgów z użyciem kości własnych i Chronos. Powódka podała, że została jej także usunięta nerka prawa oraz śledziona. Według powódki – w ciągu kolejnych dni pobytu w Samodzielnym Publicznym Szpitalu (...) w S. wymagała stosowania technik intensywnej terapii, zaś przebieg leczenia był powikłany infekcją rany pooperacyjnej po przebytej stabilizacji kręgosłupa szyjnego i piersiowego z rozejściem się brzegów rany oraz pozostającą w związku z przyczynowo -skutkowym posocznicą. Powódka podała, że przez długi okres powódka była pozbawiona możliwości oddychania bez odpowiednich urządzeń (brak oddechu własnego), w związku z czym zastosowano tracheotomię. Powódka wskazała, że w Samodzielnym Publicznym Szpitalu (...) w S. powódka przebywała do 11 września 2009 roku, zaś następnie do 15 grudnia 2009 roku powódka przebywała w Samodzielnym Publicznym Zakładzie ZOZ w C. na Oddziale Rehabilitacyjnym. Według powódki - do końca października 2009 roku była osobą leżącą, wymagającą stałej całodobowej pomocy osób trzecich, zaś nawet w późniejszym okresie, jak już siedziała na wózku samodzielnie nie była w stanie jeździć sama wózkiem w związku z brakiem stabilizacji i zwiotczeniem mięśni brzucha. Powódka podała, że względu na to, iż powódka była przez bardzo długi czas osoba leżącą, nie mogła wykonywać samodzielnie żadnych czynności, w tym pielęgnacyjnych, wymagała pomocy osoby trzeciej w karmieniu, czynnościach związanych z higieną (kilka razy dziennie), przy wykonywaniu potrzeb fizjologicznych, zmianie ubrania, zmianie pampersów, zmianie pozycji ciała na łóżku, przy siadaniu na łóżku, przy sadzaniu na wózku inwalidzkim, zawożeniu powódki na zabiegi rehabilitacyjne itd. U powódki po wypadku pojawiły się lęki, kłopoty ze snem, okresowo zaburzenia orientacji co do czasu i przestrzeni. Powódka podała, że jej rodzice powódki, ze względu na stan krytyczny powódki i konieczność opieki, dojeżdżali najpierw z Ł. do S. , a w czasie pobytu powódki w Samodzielnym Publicznym Zakładzie ZOZ w C. na Oddziale Rehabilitacyjnym jedno z rodziców codziennie zajmowało się powódką w godzinach od 8:30 do 19:30, z czym również wiązały się codzienne dojazdy z Ł. do C. . Według powódki - łączny koszt codziennych dojazdów rodziców powódki w czasie pobytu powódki w szpitalach wyniósł: 1) do szpitala w S. , ilość dni – 48 dni, samochód osobowy M. (...) , o pojemności silnika 220 CDI, łączna ilość km - 10 272 km, odległość Ł. - S. - Ł. to 214 km, koszt dojazdu jednorazowy - 70 złotych, łączny koszt dojazdu - 3360 złotych, 2) do szpitala w C. , ilość dni - 96 dni, samochód osobowy M. (...) , o pojemności silnika 220 CDI, łączna ilość km — 12 480 km, odległość Ł. - C. - Ł. to 130 km, koszt dojazdu jednorazowy - 45,00 złotych, łączny koszt dojazdu – 4320 złotych. Ponadto powódka podała, że w październiku 2009 roku ojciec powódki odbył wizytę w szpitalu rehabilitacyjnym w B. celem ustalenia terminu pobytu powódki w tym szpitalu, przy czym koszt dojazdu określono na kwotę 177,98 złotych. Powódka podała, że w okresie od 16 grudnia 2009 roku do 28 lutego 2010 roku powódka przebywała w domu, pod opieką rodziców, przy czym w tym czasie wymagała stałej opieki innej osoby, którą wykonywali całodobowo rodzice, tj. rano mycie całego ciała powódki, zmiana pampersa po nocy, ubieranie, przesadzanie na wózek, przygotowanie całodziennych posiłków (powódka w tym czasie miała osłabiona prawą rękę), podawanie leków, wyjście na rehabilitację, po powrocie z rehabilitacji ponowne mycie i smarowanie maścią przeciwodleżynową. Powódka podała, że w dniu 20 stycznia 2010 roku Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego wynikało, że powódka wymaga stałej opieki osób trzecich ze względu na schorzenie znacznie ograniczające zdolność do samodzielnej egzystencji; konieczność stosowania przez powódkę lekkostrawnej diety i zakupu specjalnej odzieży, która pozwala jej swobodnie poruszać się na wózki inwalidzkim. Powódka podała, że w dniu 15 lutego 2010 roku lekarz orzecznik ZUS wydal kolejne zaświadczenie o całkowitej niezdolności do pracy w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym w wyniku przedmiotowego wypadku. Powódka podała, że w dniu 28 stycznia 2010 roku powódka odbyła wizytę lekarską u prof. J. K. (1) - konsultanta krajowego w dziedzinie rehabilitacji medycznej, który stwierdził, że ze względu na rozmiar zaburzeń neurologicznych nie ma szans na to, że powódka będzie poruszać się samodzielnie i kontrolować potrzeby fizjologiczne. Powódka podała, że w okresie od 01 marca 2012 roku do 29 kwietnia 2012 roku powódka przebywała w (...) Szpitalu (...) ZOZ Klinice Rehabilitacji Oddział (...) w B. i w tym czasie powódką opiekował się ojciec, który nocował w hotelu przy szpitalu, a następnie opiekowała się nią mama, która również spała w hotelu przyszpitalnym. Powódka podała, że od 29 lipca 2010 roku do 26 sierpnia 2010 roku przebywała w Szpitalu (...) w B. i w tym czasie opiekę nad powódką sprawowała matka, która nocowała w hotelu przyszpitalnym. W ocenie powódki opieka osoby trzeciej w szpitalach była niezbędna ze względu na zupełny brak samoobsługi powódki, konieczność przygotowywania posiłków dla powódki, wykonywania higieny przy powódce, małą ilość personelu w szpitalu i konieczność przewożenia powódki na wózku inwalidzkim na zabiegi, w tym rehabilitację. Według powódki - koszt noclegów ojca w hotelu przyszpitalnym wyniósł 86 złotych, a koszt dojazdów do szpitala do powódki przez cały okres jej pobytu w B. wyniósł łącznie 2.422,57 złotych. Według powódki - pomimo długotrwałego leczenia i systematycznej rehabilitacji stan powódki nie uległ znacznej poprawie. W następstwie wypadku i doznanych urazów nastąpiło u powódki porażenie mięśni od pasa w dół, powódka utraciła możliwość wykonywania ruchów dowolnych, a w konsekwencji jest zmuszona do poruszania się wyłącznie na wózku inwalidzkim. Powódka podała, że nie ma możliwości samodzielnego wykonywania większości czynności życia codziennego, zaś w związku z całkowitym paraliżem dolnej partii ciała nie kontroluje potrzeb fizjologicznych i załatwia się w pampersy. Powódka wskazała, że utraciła czucie poniżej pasa (brak odczuwania bólu, temperatury, dotyku, ułożenia ciała), co naraża powódkę na poważne niebezpieczeństwo. Konsekwencją wypadku jest również napięcie spastyczne mięśni, czyli niekontrolowane napinanie porażonych mięśni, co bardzo utrudnia powódce funkcjonowanie, szczególnie rehabilitację, a także rodzi niebezpieczeństwo urazów i kontuzji. Mimo systematycznej rehabilitacji następuje u powódki zanik mięśni. Uszkodzenie rdzenia kręgowego powoduje zaburzenia termoregulacji, co skutkuje szybkim nagrzewaniem się ciała w otoczeniu oraz równie szybkim wychładzaniem organizmu, gdy jest zimno. Ze względu na usunięcie śledziony powódka jest bardziej podatna na różne stany zapalne, zawsze z bardzo wysoką temperaturą ciała. Skoki temperatury ciała narażają powódkę na infekcje i choroby, obniżając odporność. Powódka podała, że znacznemu osłabieniu uległ wzrok powódki, i w opinii lekarzy jest to efekt długotrwałego podawania tlenu w pierwszym okresie leczenia po wypadku. Powódka podała, że do tej pory powódka ma problemy ze sprawnością rąk, sprawność - szczególnie prawej ręki - nie wróciła do stanu sprzed wypadku. Powódka wskazała, że od czasu wypadku poddawana jest systematycznej rehabilitacji - przez długi okres uczyła się samoobsługi i poruszania się na wózku inwalidzkim. Według powódki - mimo wysiłku powódki, poświęcenia i bólu postępuje zanik mięśni łydek. Powódka podała, że z uwagi na konieczność unikania wzdęć i kłopoty z wypróżnianiem powódka powinna unikać potraw ciężkostrawnych i wzdymających, stosować odpowiednią dietę. Powódka wskazała, że zanik mięśni i unieruchomienie powódki na wózku grożą powstaniem odleżyn, stąd powódka musi szczególnie dbać o skórę w miejscach narażonych na ucisk i nie zapominać o profilaktyce odleżynowej. Według powódki - poprzez długotrwałe siedzenie na wózku występują u powódki żylaki odbytu (hemoroidy), ciągłe obrzęki nóg, bóle kręgosłupa, bardzo często dokuczają powódce infekcje pęcherza. Powódka podniosła, że przeżywa częste stany załamania, jest w złym stanie psychicznym ze względu na brak możliwości poruszania się i prowadzenia normalnego trybu życia, takiego, jak jej rówieśnicy. Powódka podniosła, że po wypadku wystąpiły u niej bardzo duże problemy z nauką, powódka ma problemy z koncentracją, zapamiętywaniem omawianego materiału. Powódka wskazała, że stara się - w miarę możliwości - wykonywać jak najwięcej czynności samodzielnie, jednak wiąże się to czasami z przykrymi wypadkami – np. w dniu 12 czerwca 2011 roku powódka, podczas próby samodzielnego przesiadania się z wózka inwalidzkiego do samochodu upadła i doznała licznych obrażeń krocza, czego konsekwencją był duży i bolesny krwiak podbrzusza oraz warg sromowych. Jak podała powódka - w dniach 08 sierpnia 2011 roku- 11 sierpnia 2011 roku. powódka przebywała w Szpitalu w D. , gdzie stwierdzono kamicę pęcherzyka żółciowego i zastosowano laparoskopowe usunięcie pęcherzyka żółciowego. Ponadto, jak wskazała powódka, ze względu na liczne rany w głowie została pozbawiona miejscowo włosów, zaś na całym ciele powódka ma blizny (po wypadku i licznych operacjach). W ocenie powódki liczne blizny szpecą ją, w związku z czym ma kompleksy, wstydzi się rozebrać, wstydzi się nosić letnie ubrania. Ponadto powódka wskazała, że w dniu wypadku nie miała skończonych 18 lat, uczęszczała do LO w Ł. w Zespole Szkół im. (...) w Ł. i osiągała dobre wyniki w nauce, była bardzo zaangażowana w życie klasy i szkoły. Według powódki -wypadek całkowicie odmienił jej życie, albowiem nie może samodzielnie poruszać się ani wykonywać podstawowych czynności życiowych, zaś przez wiele miesięcy była osoba leżącą, stale przebywała w szpitalach, nie uczęszczała do szkoły, w tym czasie nie miała kontaktu z rówieśnikami, w związku z czym nie mogła prowadzić takiego trybu życia, jak prowadziły młode osoby w wieku powódki. Powódka podała, że odbywała naukę w szpitalu w trybie indywidualnym nauczania. Według powódki - przez cały czas była i jest skazana na pomoc osób trzecich przy wykonywaniu czynności życia codziennego. Powódka podała, że po wypadku legły w gruzach plany życiowe powódki, w tym plany związane z wymarzonym kierunkiem studiów (budownictwo) w związku z brakiem możliwości wykonywania pracy na budowie na wózku inwalidzkim. W ocenie strony powodowej mając na względzie zakres cierpień powódki, charakter doznanych w wyniku wypadku obrażeń ciała, rozmiar związanych z tym uciążliwości i ograniczeń w życiu codziennym, zmniejszenie się powodzenia na przyszłość, jak też bardzo młody wiek powódki odpowiednią kwotą zadośćuczynienia jest kwota 900.000 złotych. Powódka podała, że pozwany zapłacił na rzecz powódki kwotę 105.000 złotych i dlatego dochodzi dopłaty kwoty 795.000 złotych. W uzasadnieniu zgłoszone roszczenia o rentę w związku ze zwiększeniem swoich potrzeb powódka podniosła, że w ramach zwiększonych potrzeb znalazły się m. in. koszty miesięcznej rehabilitacji, koszt stałej i niezbędnej opieki osoby trzeciej, zakupy związane z konieczną dietą poszkodowanej, wizyty lekarskie, dojazdy powódki na rehabilitację i na uczelnię, wydatki na lekarstwa i środki odleżynowe, pampersy itd. Powódka podała, że konieczność rehabilitacji min 1 x dziennie przez 3 godziny została określona w orzeczeniu lekarskim wydanym w dniu 15 stycznia 2010 roku na zlecenie ubezpieczyciela, jak też w orzeczeniach o trwałym uszczerbku na zdrowiu celem zapobiegania przykurczom, zanikom mięśni. Powódka podała, że ze względu na niskie dochody rehabilitacje w większej mierze finansują rodzice powódki, przy czym stać ich na finansowanie rehabilitacji jedynie w wymiarze 10 godzin miesięcznie, tj. w kwocie około 1250 złotych średnio w miesiącu. W ocenie powódki wymagana jest zwiększenie godzin rehabilitacji, bowiem przynosi ona wymierne efekty i ułatwia życie powódki - zwiększenie o co najmniej 5 godzin tygodniowo, czyli średnio 15 godzin miesięcznie i łączny koszt wynosiłby wówczas 1.875 złotych. Ponadto powódka wskazała, że z orzeczeń lekarskich wynika, że powódka wymaga stałej opieki osoby trzeciej. Zdaniem powódki - przy założeniu nawet średnio 6-7 godzinowej stałej codziennej dobowej, przy uwzględnieniu średniej ceny za usługę 16 złotych nad powódką, koszt opieki wynosi 2880 – 3060 złotych. Według powódki - codzienną, całodobową opieka nad powódka aktualnie sprawuje jej matka, a w miarę możliwości również ojciec powódki. Ponadto powódka wskazała, że lekarze orzecznicy wskazali na konieczność stosowania przez poszkodowaną lekkostrawnej diety. Ponadto powódka podniosła, że wymaga zakupu specjalnej odzieży, która pozwala jej swobodnie poruszać się na wózki inwalidzkim i te elementy winny również zostać uwzględnione przy ustalaniu renty. Powódka wskazała, że renta obejmuje ponadto stałe, comiesięczne wydatki na leki, środki opatrunkowe i odleżynowe w wysokości średniej miesięcznej 120 złotych w 2012 roku i 150 złotych w 2011 roku. Jednocześnie powódka podniosła, że podjęła naukę na (...) Uniwersytecie (...) w S. na Wydziale Informatyki (studia zaoczne), w związku z czym zwiększyły się jej wydatki związane z nauką na uczelni. Powódka podała, że aby umożliwić i ułatwić powódce dojazd na zajęcia z Ł. do S. rodzice powódki darowali jej samochód, który został przystosowany do potrzeb powódki, przy czym powódka obecnie, wraz z osobą towarzyszącą, która pomaga jej przesiąść się z wózka inwalidzkiego do samochodu, dojeżdża na zajęcia na studia w każdy weekend miesiąca, poza świętami, jak też na rehabilitację, wizyty lekarskie, siłownie (celem usprawnienia i wzmocnienia mięśni rąk). Powódka wskazała, że zamieszkuje na wsi, 3 km od Ł. , a zatem samochód jest niezbędny do załatwienie wszystkich bieżących spraw. Według powódki - średni koszt zakupu paliwa na jej potrzeby to 1000 złotych miesięcznie. Uzasadniając roszczenie o rentę z tytułu niezdolności do pracy powódka wskazała, że gdyby była osobą sprawną, to w toku odbywania studiów zaocznych zmuszona byłaby do podjęcia pracy i mogłaby uzyskać minimalne wynagrodzenie za pracę. W świetle powyższego renta z tytułu utraty zdolności do pracy w wysokości 1.500 złotych miesięcznie powinna obecnie, do czasu uzyskania wykształcenia wyższego, rekompensować powódce uszczerbek, który wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powstał w jego dochodach z tytułu pracy zarobkowej lub prowadzonej działalności gospodarczej. W zakresie roszczenia odszkodowawczego powódka podniosła, że wnosi o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zwrotu kosztów poniesionych w związku z wypadkiem z tytułu: 1. rehabilitacji na łączną kwotę - 25.500 złotych, 2. wydatków na leki w łącznej kwocie 4.726,40 złotych, 3. kosztów wizyty lekarskiej – 80 złotych 4. kosztów dojazdu rodziców do kolejnych szpitali celem opieki nad powódką w kwocie 6.374,86 złotych (3360 złotych – koszty dojazdu do (...) w S. , 2115 złotych – koszt dojazdu do SPZ ZOZ w C. Oddział Rehabilitacyjny, 2.422,57 złotych – koszt łączny dojazdów do Szpitala (...) w B. , (...) Szpitala (...) ZOZ Klinika (...) oraz Szpitala (...) w B. Katedra i Klinika Rehabilitacji uwzględniając). 5. kosztów noclegu rodziców w hotelu przyszpitalnym B. w wysokości 1 440,00 złotych - pozwana nie zwróciła tych kosztów, 6. kosztów dojazdu do B. celem ustalenia terminu wizyty powódki w Szpitalu w B. wysokości-177,98 złotych, 7. kosztów zakupu sprzętu rehabilitacyjnego: - poduszka przeciwodleżynowa- 1200,00 złotych - poduszka - 168,22 złotych, - taboret - 108,90 złotych, - soczewki kontaktowe plus płyn - 335,00zł - wózek inwalidzki - 6 855 złotych, z czego pozwana zwróciła 675,00 złotych - poduszka przeciwodleżynowa - 1200,00 złotych; - poduszka przeciwodleżynowa - 1200,00 złotych; - orteza - 749,00 złotych; - adaptacja samochodu - 2 124,00 złotych, - parapodium - koszt zakupu 7500,00 złotych [z czego do zapłaty pozostało - 3150,00 złotych], - wózek inwalidzki - B. (...) - koszt zakupu 3750 złotych [z czego do zapłaty pozostaje 1575,00 złotych), 8. zwrotu kosztów zniszczonej w trakcie wypadku odzieży: - buty (...) o wartości 280 złotych; - kurtka skórzana (ekologiczna) o wartości 150,00 złotych; - spodnie dżinsy o wartości 60 złotych; - bluzka bawełniana o wartości 50 złotych; - bezrękawnik o wartości 80,00 złotych; - bielizna o wartości 25 złotych; - kolczyki o wartości 80 złotych. 9. z wydatków na leki na podstawie faktur: numer (...) w kwocie 1297,28 złotych (pozwany zwrócił kwotę 389,18 złotych, do zapłaty pozostaje 908,09 złotych), 10. koszt dojazdów powódki na (...) , rehabilitację i w ramach bieżących potrzeb życiowych (powódka zamieszkuje na wsi, 3 km od Ł. ) w kwocie 25.442,24 złotych. Ponadto powódka wskazała w końcowej części uzasadnienia, że uzasadnione jest ponadto zgłoszone na podstawie art. 189 k.p.c. roszczenie o ustalenie, że pozwany ponosi względem powódki odpowiedzialność za dalsze, mogące w przyszłości nastąpić skutki przedmiotowego wypadku. Jednocześnie powódka podkreśliła, że jej proces leczenia nie został jeszcze zakończony, stąd też istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że w przyszłości ujawniać się będą nowe, związane przyczynowo z przedmiotowym wypadkiem dolegliwości, co powodować będzie konieczność zwiększania wydatków i dalszego leczenia powódki, a zatem interes prawny powódki w zgłoszeniu takiego żądania jest zatem oczywisty. Powódka nadto podniosła, że w związku ze zwłoką w likwidacji szkody, przysługują jej odsetki ustawowe od dnia 26 lutego 2010 roku. W odpowiedzi na pozew pozwana (...) Spółka Akcyjna w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a nadto opłaty skarbowej od pełnomocnictw w kwocie 34 złotych. Pozwany przyznał fakt zaistnienia wypadku komunikacyjnego, którego sprawcą był P. B. (1) , jednak wskazał, że według jego ustaleń wypadek miał miejsce po uroczystości urodzinowej, którą urządziła na działce P. D. i w której oprócz powódki i sprawcy wypadku wzięli udział M. A. , M. C. , M. B. , A. N. oraz K. K. . Pozwany wskazał, że sprawca wypadku - P. B. (1) , po przyjeździe na uroczystość około godziny 21:30 wypił około 4-5 butelek piwa, przy czym większą część uroczystości P. B. (1) spędził z powódką. Pozwany wskazał, że w toku postępowania przyjął, że powódka przyczyniła si do powstania szkody w 70 % z uwagi na okoliczność, iż powódka mimo posiadania wiedzy o spożyciu przez sprawcę alkoholu postanowiła wsiąść z nim do samochodu, a nadto nie zapięła ona pasów bezpieczeństwa, co mogło uchroniłoby powódkę od obrażeń głowy, kręgosłupa i narządów wewnętrznych. W konsekwencji, zdaniem pozwanego, gdyby powódka zapięła pasy, zakres urazów, jakich doznała byłby nieporównywalnie mniejszy. Pozwany uznał żądanie zadośćuczynienia za wygórowane, wskazując, że ustalone przez niego zadośćuczynienie w kwocie 350.000 złotych odpowiada rozmiarom krzywdy doznanej przez powódkę. W przedmiocie roszczenia powódki o zasądzenie renty na zwiększone potrzeby strona pozwana wskazała, że obowiązkiem powódki było wykazanie rzeczywistej liczby godzin, kiedy musi korzystać z pomocy innych osób oraz rzeczywistej liczby godzin rehabilitacji i związanych z tym kosztów, do których zmuszona będzie powódka, a nadto, innych rzeczywistych kosztów, które zmuszona będzie ponosić. W ocenie pozwanego poważne zastrzeżenia budzi sposób wyliczenia przez powódkę miesięcznych kosztów opieki, które nie znajdują poparcia w przedłożonych przez nią dowodach. Ponadto według pozwanego w zakresie kosztów rehabilitacji, ocena liczby zabiegów winna być dokonana przez lekarza specjalistę, a nie powódkę. Pozwany wskazał jednocześnie, że uznając przyczynienie się powódki, wypłaca obecnie jej rentę w wysokości 370 złotych. Natomiast konkludując pozwany wskazał, że kwestionuje w całości zasadność roszczeń powódki zgłoszonych w pozwie, ponad przyznany przez niego limit świadczeń tytułem renty. W kwestii roszczenia odszkodowawczego strona pozwana podniosła, że kwestionuje wysokość dochodzonych przez powódkę z tego tytułu roszczeń, jednocześnie wskazując, że wyliczenia przedstawione przez powódkę są nierzetelne. Ponadto, w odpowiedzi na pozew wskazano, że wypłacona powódce tytułem odszkodowania kwota 8.155,87 złotych, winna zmniejszyć wysokość odszkodowania. Jednocześnie strona pozwana zakwestionowała obowiązek wyrównania powódce wszystkich wydatków na leki, bowiem w jej ocenie część z nich nie pozostaje w związku przyczynowy z powstała szkodą, a nadto kwestionuje również obowiązek wyrównania kosztów dojazdu powódki na (...) , gdyż obowiązek naprawienia szkody obejmuje jedynie takie wydatki, które powstały na skutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Ponadto strona pozwana z ostrożności procesowej wskazała, że kwestionuje w całości, jak bezzasadne żądanie zasądzenia odsetek ustawowych od zadośćuczynienia od dnia 26 lutego 2010 roku do dnia zapłaty. Odnosząc się do zgłoszonego przez Powódkę roszczenia o ustalenie odpowiedzialności Pozwanego na przyszłość, strona pozwana wskazała, że roszczenie to, w świetle znowelizowanego przepisu art. 442 1 § 3 k.c. jest bezpodstawne. Według pozwanej - w razie wystąpienia u powódki dalszego rozstroju zdrowia, spowodowanego wypadkiem komunikacyjny, powódce przysługiwać będzie prawo dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, nieobjętych wyrokiem zapadłym w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 3 grudnia 2012 roku powódka R. K. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie, a nadto wskazała, że kwestionuje stopień przyczynienia się przyjęty przez pozwanego ubezpieczyciela. W jej ocenie 70 % stopień przyczynienia się powódki do powstałej szkody jest niewspółmierny do okoliczności przedmiotowej sprawy. Pozwana (...) Spółka Akcyjna w W. w piśmie z dnia 27 października 2014 roku zmodyfikowała swoje stanowisko, wskazując, że uszczerbek na zdrowiu, na które powołuje się powódka w niniejszym postępowania są następstwem własnego zaniedbania powódki – nie zapięcia pasów bezpieczeństwa, co w żadnym, stopniu nie obciąża pozwanego. W konsekwencji pozwana wskazała, że nie ponosi od odpowiedzialności w zakresie dochodzonych pozwem roszczeń. W piśmie z dnia 1 kwietnia 2015 roku strona pozwana wskazała, że w przypadku nie uwzględnienia przez sąd argumentacji o wyłącznej winie powódki, z ostrożności procesowej wskazuje, że powódka przyczyniła się do szkody w 99 %. Pismem z dnia 17 marca 2015 roku powódka R. K. rozszerzyła powództwo w zakresie odszkodowania o żądanie zwrotu poniesionych kosztów o łączną kwotę 11.158,21 złotych, obejmującej: 1. wydatki na leki, pieluchomajtki w łącznej kwocie 1.225,85, 2. wydatki poniesione na ochraniacz na materac (podkład wodoodporny) oraz uchwyt uchylny dla niepełnosprawnych wraz z kosztami doręczenia, siedzisko do kabiny uchylne w łącznej kwocie 620,48 złotych, 3. zwrot kosztów za rehabilitacje w kwocie 2750 złotych, 4. zwrot niezbędnych kosztów dojazdów – zwrot wydatków za paliwo w łącznej kwocie 5311,88 złotych (rehabilitacja, dojazdy na uczelnie, do lekarzy). Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 roku strona powodowa oświadczyła, iż cofa powództwo bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie odszkodowania wskazanego w pkt 4 pozwu oraz w piśmie z dnia 17 marca 2015 roku, podtrzymując jedynie odszkodowanie w zakresie wydatków na sprzęt rehabilitacyjny wskazany w punkcie czwartym ppkt. 7 pozwu oraz w zakresie zwrotu kosztów odzieży wskazanego w punkcie czwartym ppkt. 8 pozwu oraz w zakresie żądania wydatków na sprzęt rehabilitacyjny podany w punkcie 2 pisma z 17 marca 2015 roku. Nadto wskazała, że żądaniem renty z tytułu zwiększonych potrzeb obejmuje wszystkie wydatki objęte uprzednio żądaniem odszkodowania. W piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 roku powódka R. K. sprecyzowała swoje żądanie wskazując, że w punkcie 2 pozwu powódka wnosi o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda renty na zwiększone potrzeby począwszy od 11 września 2009 roku, płatnej miesięcznie do 10-go dnia każdego miesiąca, wraz z odsetkami ustawowymi w zakresie rat wówczas wymagalnych w następujących wysokościach i terminach: - w okresie 11.09. - 30.09.2009 roku - 2 520,00 złotych, tj. za okres 11.09-30.09.2009 roku 2520,00 złotych; - w okresie 01.10. - 31.10.2009 roku - 4 340,00 złotych, - w okresie 01.11. - 30.11.2009 roku - 4 200,00 złotych, - w okresie 01.12. - 15.12.2009 roku - 2 100,00 złotych, tj. za okres 01.12. - 15.12.2009 roku - 2100 złotych, - w okresie 16.12. - 25.08.2010 roku - 2 100,00 złotych, tj. za okres od 16.12.2009 roku do 31.12.2009 r. - 70 złotych za 1 dzień, tj. 1120,00 złotych i od 01.01.2010 roku po 2100 złotych za każdy miesiąc, - w okresie 27.08. - 31.12.2010 roku i na przyszłość renta miesięczna w wysokości 6000,00 złotych miesięcznie, tj. za okres 27.08.-31.08.2010 roku - 1000,00 złotych renty, a począwszy od 01.09.2010 roku po 6000 złotych za każdy miesiąc. Powódka wskazała w piśmie, iż renta na zwiększone potrzeby w okresie od 11 września 2009 roku do 27 sierpnia 2010 roku to renta z tytułu stałej pomocy osoby trzeciej przy wykonywaniu czynności życiowych, zaś renta na zwiększone potrzeby od 27 sierpnia 2010 roku obejmuje m. in. wydatki na: opiekę osoby trzeciej, leki, rehabilitację, paliwo, wydatki na leczenie według kwot wskazanych w pozwie oraz środki higieniczne, pampersy, cewniki i specjalną dietę dla powódki, przy czym 220 złotych to wydatki na środki higieniczne i 200 złotych na specjalną dietę, zaś wydatki na wizyty lekarskie - 130 złotych. Ponadto powódka wskazała, że zważywszy na powyższe i wskazanie, że renta na zwiększone potrzeby w okresie od 11 września 2009 roku do 27 sierpnia 2010 roku to renta z tytułu stałej pomocy osoby trzeciej, wszystkie pozostałe wydatki ponoszone przez powódkę i jej rodziców, tj. m.in. na leki, rehabilitację, paliwo, sprzęt rehabilitacyjny, wydatki na leczenie, środki higieniczne, pampersy, cewniki, zwrot kosztów zniszczonej odzieży - czyli koszty poniesione przez powódkę i jej rodziców od dnia wypadku do 26 sierpnia 2010 roku. wchodzą w zakres dochodzonego odszkodowania, zgodnie z datą ponoszenia tych wydatków. Z kolei w okresie od 27 sierpnia 2010 roku, z uwagi na to, że w skład renty miesięcznej wchodzą wydatki na opiekę osoby trzeciej, leki, leczenie, rehabilitację, koszt paliwa - dojazdów, środki higieniczne, pampersy, cewniki, żywność odpowiadającą wymogom diety itd., odszkodowanie za ten okres winno obejmować koszt zakupu sprzętu rehabilitacyjnego w tym okresie według faktur zakupu załączonych do pozwu i do pisma procesowego z dnia 12 marca 2015 roku. Jednocześnie strona powodowa podniosła, że pozwany płacił na rzecz powódki dobrowolnie rentę w wysokości 370,00 złotych od dnia 15 maja 2012 roku do 14 grudnia 2012 roku, zaś od 07 stycznia 2013 roku do 08 marca 2013 złotych - co miesiąc 1800 złotych, natomiast od 10 kwietnia 2013 roku do dnia dzisiejszego co miesiąc 1590 złotych (370 złotych renty dobrowolnej, 1220 złotych renty z tytułu zabezpieczenia). Na rozprawie w dniu 15 maja 2015 roku powódka R. K. cofnęła oświadczenie o cofnięciu pozwu złożone na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 roku. W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2015 roku powódka R. K. oświadczyła, że w zakresie odszkodowania ogranicza żądanie do kwoty 42257,48 złotych wraz z odsetkami od kwoty 41637 złotych od dnia wniesienia pozwu i od kwoty 620,48 złotych od dnia 17 marca 2015 roku, zaś w pozostałym zakresie cofa pozew w zakresie odszkodowania i zrzeka się roszczenia. Wyrokiem z dnia 27 maja 2015 roku Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zasądzenia: - kwoty 42545,69 zł [czterdziestu dwóch tysięcy pięciuset czterdziestu pięciu złotych sześćdziesięciu dziewięciu groszy] wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 4 października 2012 roku; - kwoty 10537,73 zł [dziesięciu tysięcy pięciuset trzydziestu siedmiu złotych siedemdziesięciu trzech groszy]; Nadto Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki: a/ kwotę 345.000 zł [trzystu czterdziestu pięciu tysięcy złotych] wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 28 maja 2015 roku; b/ kwotę 5414,16 zł [pięciu tysięcy czterystu czternastu złotych szesnastu groszy] wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 4 października 2012 roku; c/ kwotę 6849,95 zł [sześciu tysięcy ośmiuset czterdziestu dziewięciu złotych dziewięćdziesięciu pięciu groszy] wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 24 listopada 2012 roku; d/ kwotę 310,24 zł [trzystu dziesięciu złotych dwudziestu czterech groszy]; Sąd zasądził też od pozwanego na rzecz powódki rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości po 900 zł [dziewięćset złotych] miesięcznie - za okres od 11 września 2009 roku do 26 sierpnia 2010 roku płatną do ostatniego dnia danego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od następnego dnia po płatności danej raty miesięcznej - z tym zastrzeżeniem, że odsetki za opóźnienie w płatności rat należnych do lutego 2009 roku przysługują od dnia 17 marca 2009 roku; Zasądzono nadto od pozwanego rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości po 1800 zł [jeden tysiąc osiemset złotych] miesięcznie - za okres od 27 sierpnia 2010 roku do 18 stycznia 2012 roku płatną do ostatniego dnia danego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od następnego dnia po płatności danej raty miesięcznej; uzupełniającą rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości po 1430 zł [jeden tysiąc czterysta trzydzieści złotych] miesięcznie - za okres od 19 stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2012 roku, płatną do ostatniego dnia danego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od następnego dnia po płatności danej raty miesięcznej. Wreszcie zasądzono od pozwanego na rzecz powódki uzupełniającą rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości po 210 zł [dwieście dziesięć złotych] miesięcznie - za okres od 1 kwietnia 2013 roku do 31 maja 2015 roku, płatną z góry do dziesiątego dnia danego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od następnego dnia po płatności danej raty miesięcznej. Za okres od 1 czerwca 2015 roku Sąd zasądził rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości po 1800 zł [jeden tysiąc osiemset złotych], - płatną z góry do dziesiątego dnia danego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od następnego dnia po płatności danej raty miesięcznej - zmieniając w ten sposób wysokość renty przyznanej przez pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki R. K. w wysokości 370 zł [trzystu siedemdziesięciu złotych] miesięcznie; W pozostałym zakresie oddalono powództwo i odstąpiono od obciążenia powódki R. K. kosztami procesu. Orzeczenie to oparto o następujące ustalenia faktyczne: Powódka R. K. urodziła się w dniu (...) . W dniu 25 lipca 2009 roku uczestniczyła ona w imprezie urodzinowej zorganizowanej na działce ogrodowej przez jej koleżankę P. D. . Podczas tego spotkania zarówno powódka, jak i inni uczestnicy imprezy spożywali napoje alkoholowe. W trakcie tej imprezy pojawił się na niej P. B. (1) , który przejechał kierowanym przez niego samochodem marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) P. B. (1) większość spotkania spędził w towarzystwie powódki. W tym czasie wypił kilka butelek piwa. W pewnym momencie uczestnicy uroczystości postanowili udać się na wycieczkę nad morze. Powódka R. K. zdecydowała się wtedy jechać samochodem marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) kierowanym przez P. B. (1) . Zajęła ona wówczas miejsce pasażera obok kierowcy. Z tytułu za nią siedział M. B. . Żadna z tych osób nie miała zapiętych pasów bezpieczeństwa. P. B. (1) kierujący pojazdem samochodem marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) znajdował się wówczas w stanie nietrzeźwości wynoszącym co najmniej 1,4 promila alkoholu we krwi. W nocy 26 lipca 2009 roku około godziny 3.00, gdy samochód osobowy marki O. (...) o numer rejestracyjnym (...) przejeżdżał drogą na odcinku P. – B. , nagle wypadł on z zakrętu, zjechał z drogi i uderzył w drzewo. W wyniku tego zdarzenia powódka R. K. najpierw uderzyła klatką piersiową z dużym impetem w deskę rozdzielczą, a następnie głową w szybę czołową, po czym wypadła na zewnątrz pojazdu. Dowody: opinia łączna zespołu biegłych z zakresu medycyny sądowej i zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków drogowych - k. 968-999, k 1134-1149 akt. W następstwie powyższego zdarzenia powódka R. K. doznała licznych obrażeń ciała w postaci: - urazu głowy pod postacią stłuczenia mózgu w płacie czołowym, - rozległej rany czepca w okolicy ciemieniowej, - złamania kręgosłupa piersiowego VTh4 zez zwichnięciem VTh4/VTh5 z porażeniem od VC6, - urazu klatki piersiowej ze stłuczeniem obu płuc, - urazu brzucha pod postacią rozkawałkowania śledziony, - pęknięcia prawego płata wątroby ze stłuczeniem w segmencie V i VI, - rozkawałkowania prawej nerki z krwawieniem wewnętrznym, - wielofragmentowego złamania trzonu kości udowej lewej, - głębokiej rana stawu skokowego prawego. Samochód O. (...) podczas wypadku z dnia 26 lipca 2009 roku uderzył przodem pojazdu w drzewo z prędkością od 59 do 62 km/h. Zakres i charakter odniesionych obrażeń przez powódkę R. K. jako pasażerkę pojazdu, która siedziała obok kierowcy, jednoznacznie wskazują, że nie zapięcie przez nią pasa bezpieczeństwa miało bezpośredni związek z obrażeniami jakich doznała. W sytuacji gdyby powódka siedziała na miejscu pasażera obok kierowcy z zapiętym pasem bezpieczeństwa, to mogła by uniknąć poważnych obrażeń, mogących stanowić zagrożenie dla jej życia i zdrowia. Pasy bezpieczeństwa w każdej sytuacji zderzenia czołowego zmniejszają ryzyko powstania poważnych obrażeń pasażerów i kierowców. Działanie pasa w zderzeniu może powodować drobne obrażenia w postaci wybroczyn krwawych w tkance podskórnej na przedniej powierzchni klatki piersiowej, skośnego złamania mostka lub tez otarcia naskórka w linii przebiegu pasa. Niekiedy natomiast uszkodzenie narządów wewnętrznych – pęknięcie śledziony, stłuczenie lub perforacja jelita cienkiego, rozerwanie krezki. Powódka R. K. w momencie zderzenia wpierw uderzyła klatką piersiową z dużym impetem w deskę rozdzielczą, a następnie głową w szybę czołową. W przypadku zapięcia pasów przez powódkę uniemożliwiłoby to przemieszczenie się jej ciała do przodu, a tym samym nieprawdopodobne jest uderzenie głową w przednią szybę i klatka piersiową w deskę rozdzielczą. Po uderzeniu głowa w szybę i zdeformowaniu nadwozia z ramą dachu na drzewie, szyba nie stanowiła już sztywnej przeszkody dla wypadnięcia ciała. Stad też należy przyjąć, iż wypadnięcie powódki poza pojazd nastąpiło już w trakcie przestrzennej rotacji pouderzeniowej samochodu. Ponadto, nasilenie kompresyjnych obrażeń zostało wzmożone poprzez przemieszczenie do przodu siła bezwładności pasażera na tylnej kanapie, który dociskał swoja masa powódkę do szkieletu deski rozdzielczej. Skutkowało to przełamaniem oparcia fotela pasażerki, nie spiętym w pas bezpieczeństwa ciałem pasażera. Pasażer jadący z tyłu, który nie ma zapiętych pasów może spowodować zwiększenie nasilenia obrażeń zapiętej pasażerki na fotelu przed nim. Niemożliwe jest stwierdzenie w jakim stopniu owo nasilenie mogłoby nastąpić. Analizując wersję zapięcia pasa pasażerki, przy jednoczesnym braku zapięcia pasa pasażera z tyłu można uznać, że nacisk z tyłu na oparcie fotela, mógłby spowodować dociśnięcie ciała pasażerki do elastycznego pasa bezpieczeństwa. Mogłoby to doprowadzić do nasilenia obrażeń od pasa. Natomiast nie nastąpiłoby uderzenie ciała pasażerki w sztywny szkielet deski rozdzielczej, ani uderzenie głową w przednią szybę, a wykluczone byłoby wyrzucenie pasażerki poza pojazd. Wypadnięcie powódki z pojazdu było spowodowane rozbiciem i wyrwaniem szyby jej ciałem po uderzeniu, i to powódka bez zapiętych pasów spowodowała rozbicie szyby i wypadnięcie z pojazdu. Zapięcie pasów uchroniłoby ją przed wyrzuceniem. Nie byłoby urazu wahadłowego, powstającego w mechanizmie gwałtownego przemieszczenia ciała do przodu, w końcowej fazie zderzenia - odrzuceniu do tyłu. Wobec tego można z bardzo dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że nie nastąpiłby uraz kręgosłupa w mechanizmie uderzenia w szybę czołową. Bezpośrednio po wypadku powódka R. K. straciła przytomność. Po przybyciu karetki pogotowia ratunkowego została przewieziona na Szpitalny Oddział Ratunkowy Szpitala w G. , gdzie powódce udzielono wstępnej pomocy medycznej – zaintubowaną ją, unieruchomiono na desce, wdrożono płynoterapię, wykonano badanie TK całego ciała. Następnie powódka została przywieziona na Szpitalny Oddział Ratunkowy Samodzielnego Publicznego Szpitala (...) w S. , w którym była hospitalizowana do dnia 11 września 2009 roku. W chwili przyjęcia powódki stwierdzono, że przyjęta została jako osoba podbudzająca się, wykonująca ruchy tylko barkami i kończynami górnymi z zakresu zginaczy, sama rąk już nie prostowała. W rozpoznaniu ustalono mnogie obrażenia ciała w wyniku wypadku komunikacyjnego: uraz głowy pod postacią ogniska stłuczenia mózgu w płacie czołowym oraz rozległej rany czepca w okolicy ciemieniowej, zwichnięcie kręgosłupa szyjnego VC5/VC6/VC7, złamanie kręgosłupa piersiowego VTh4 ze zwichnięciem VTh4/Vth5 z podrażnieniem od VC6, uraz klatki piersiowej ze stłuczeniem obu płuc, uraz brzucha pod postacią rozkawałkowania śledziony, pęknięcia prawego płata wątroby ze stłuczeniem w segmencie V i VI, rozkawałkowania nerki prawej z krwawieniem wewnętrznym. Wielofragmentowe złamanie trzonu kości udowej lewej, a nadto głęboką ranę stawu skokowego prawego, wstrząs krwotoczny i pourazowy. Powódka R. K. została następnie poddana leczeniu operacyjnemu. Najpierw przeprowadzono zaopatrzenie krwawiącej rany czepca, następnie wykonano zabieg laparotomii ze splenektomią, nefrektomią po prawej i zaopatrzeniem obrażeń miąższu wątroby spongostanem. W dalszej kolejności wykonano opracowanie rany okolicy stawu skokowego prawego i osteosynteza złamanej kości udowej lewej. Następnego dnia wykonano nastawienie krwawe, stabilizację szyjno-piersiową VC4,5,67-VTh1,2,3,5,6 oraz spondylodezę tylną C4-Th6 z użyciem kości własnych i Chronos. W dalszych tygodniach powódka wymagała stosowania technik intensywnej terapii. Stwierdzono, że przebieg leczenia jest powikłany infekcją rany pooperacyjnej po przebytej stabilizacji kręgosłupa szyjnego i piersiowego z rozejściem się brzegów rany oraz pozostającą w związku przyczynowo-skutkowym posocznicza. W warunkach operacyjnych w dniu 14 sierpnia 2009 roku tkanki martwicze i treść ropną usunięto, lożę płukano operacyjnie. Wskutek tych zabiegów oraz antybiotykoterapii uzyskano poprawę stanu zdrowia powódki, jednak bez możliwości przez dłuższy okres czasu przeprowadzenia na oddech własny. Wobec przedłużającej się wentylacji zastępczej wykonano tracheotomię. W tym czasie rodzice powódki A. K. (1) i J. K. (2) codziennie odwiedzali powódkę R. K. w szpitalu, dojeżdżając do szpitala z miejsca swego zamieszkania. Przejazdy odbywały się za pomocą prywatnych samochodów rodziców powódki marki: V. (...) oraz M. (...) . Następnie powódka R. K. w dniach od 11 września do 15 grudnia 2009 roku przebywała na oddziale rehabilitacji Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w C. , gdzie została przyjęta celem kompleksowej rehabilitacji ciężkich uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. W takcie hospitalizacji powódka przeszła infekcje dróg moczowych i oddechowych i z tego względu zastosowano u niej antybiotykoterapię. Od 30 listopada 2009 roku odstąpiono od cewnikowania pęcherza moczowego; przy czym matka powódki została przeszkolona w zakładaniu cewnika Foleya do pęcherza moczowego. Po pewnym czasie powódka została spionizowana; zaczęła poruszać się samodzielnie na wózku aktiv i parapodium dynamicznym. Nadal utrzymywał się u niej głęboki niedowład kończyn dolnych. W zaleceniach lekarskich przy wypisie wskazano: kontrole w poradni lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w miejscu zamieszkania; kontrolę ortopedyczną; stosowanie pielucho-majtek. Ponadto wystawiono pacjentce wnioski do zaopatrzenia ortopedycznego w wózek inwalidzki typu „activ”. W tym czasie rodzice powódki A. K. (1) i J. K. (2) codziennie na zmianę odwiedzali powódkę R. K. w szpitalu, dojeżdżając z miejsca swego zamieszkania w miejscowości Ś. . Przejazdy odbywały się za pomocą prywatnych samochodów rodziców powódki marki: V. (...) oraz M. (...) . W czasie swych odwiedzin przebywali w szpitalu przez kilka godzin, pomagając powódce przy czynnościach higienicznych, jedzeniu posiłków, przemieszczeniu się na miejsce zajęć rehabilitacyjnych. W okresie od 16 grudnia 2009 roku do 28 lutego 2009 roku powódka R. K. przebywała w domu pod opieką swoich rodziców. W tym czasie powódka korzystała z rehabilitacji ambulatoryjnej. Powódka korzystała wówczas ze stałej pomocy rodziców przy czynnościach życia codziennego. Rodzice, zwłaszcza matka pomagali jej przy czynnościach higienicznych takich jak np. mycie, zmiana pampersów. Ponadto powódka wymagała pomocy przy podawaniu leków, przyjmowaniu posiłków, ubieraniu się, a także jak i przy wyjściu na rehabilitację oraz przewiezieniu na te zabiegi. W dniu 20 stycznia 2010 roku Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. postanowił zaliczyć R. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności terminowo do dnia 31 stycznia 2013 roku. W uzasadnieniu wskazano, że schorzenie znacznie ogranicza zdolność do samodzielnej egzystencji, a powódka wymaga stałej opieki osób drugich. W dniu 15 lutego 2010 roku lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekł, że R. K. jest całkowicie niezdolna do pracy do 31 marca 2013 roku. Na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2010 roku przyznano R. K. rentę socjalną w wysokości 593,28 złotych brutto począwszy od dnia 1 kwietnia 2010 roku. W dniu 28 stycznia 2010 roku powódka R. K. odbyła wizytę lekarską u prof. J. K. (1) – konsultanta krajowego w dziedzinie rehabilitacji medycznej. W okresie od 1 marca 2010 roku do 29 kwietnia 2010 roku powódka R. K. przebywała w (...) Szpitalu (...) - Klinice (...) w B. . W trakcie pobytu powódki R. K. w tym szpitalu w okresie od 1 do 15 marca 2010 roku towarzyszył jej ojciec, zaś od 16 marca 2010 roku do końca pobytu w szpitalu jej matka, którzy sprawowali nad nią opiekę, pomagając powódce przy czynnościach higienicznych, jedzeniu posiłków, przemieszczeniu się na miejsce zajęć rehabilitacyjnych. Rodzice powódki w czasie pobytu w B. nocowali w hotelu przy szpitalu. Łączny koszt noclegów wyniósł 2592 złotych Następnie powódka R. K. przebywała w domu pod opieką swoich rodziców. W tym czasie powódka korzystała z rehabilitacji ambulatoryjnej. W dniach od 29 lipca 2010 roku do 26 sierpnia 2010 roku powódka R. K. przebywała w Szpitalu (...) w B. – Klinice i Katedrze Rehabilitacji. Poza dotychczasowymi schorzeniami u powódki dodatkowo rozpoznano u niej przewlekła infekcje dróg moczowych. W placówce zastosowano leczenie farmakologiczne i usprawniające [kinezyterapię, magnetoterapię, laseroterapię, hydroterapię] oraz psychoterapię. W tym czasie opiekę nad powódką R. K. sprawowała jej matka powódki. Matka powódki nocowała wówczas w hotelu przyszpitalnym. Koszt noclegów wyniósł 864 złotych Po opuszczeniu tego szpitala powódka R. K. przebywała w domu pod opieką swoich rodziców. W tym czasie powódka korzystała z rehabilitacji ambulatoryjnej. W dniu 12 czerwca 2011 roku powódka R. K. upadła podczas próby samodzielnego przejścia z wózka inwalidzkiego do samochodu, w skutek czego doznała urazu krocza. Powódce udzielono pomocy medycznej na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Szpitala w G. , gdzie rozpoznano uraz warg sromowych z krwiakiem na spojeniu łonowym. W dniach od 8 sierpnia 2011 roku. do 11 sierpnia 2011 roku R. K. przebywała w szpitalu w D. . W placówce rozpoznano u powódki kamienicę pęcherzyka żółciowego. W związku z tym schorzeniem powódka przeszła Cholecystectomię laparascopową oraz zastosowano drenaż sposobem R. . W międzyczasie powódka R. K. korzystała z rehabilitacji ambulatoryjnej oraz pozostawała pod stałą kontrolę specjalistyczną. W okresie od 11 do 26 listopada 2014 roku powódka R. K. przebywała w Samodzielnym Publicznym Szpitalu (...) w S. . U powódki rozpoznano: stan po odległej stabilizacji odcinka szyjnego i piersiowego kręgosłupa z powodu urazu naruszającego ciągłość rdzenia kręgowego w odcinku Th4-Th5 kręgosłupa. Powódka w dniu 12 listopada 2014 roku przeszła w szpitalu zabieg usunięcia konstrukcji stabilizującej odcinki C i Th kręgosłupa. Powódkę wypisano w stanie ogólnym dobry. W zaleceniach wskazano: kontrole rany pooperacyjnej w Klinice oraz Kontrole w przyklinicznej Poradni Neurologicznej. W dniu 8 grudnia 2014 roku powódka R. K. ponownie została hospitalizowana w Samodzielnym Publicznym Szpitalu (...) w S. z rozpoznaniem: zaburzenia gojenia się rany pooperacyjnej u osoby po usunięciu konstrukcji stabilizującej z odcinki C i Th kręgosłupa. W dniu 25 grudnia 2014 roku u powódki dokonano rewizji rany pooperacyjnej w odcinkach C i Th grzbietu oraz zastosowano implementacje drenażu pływowego. W toku hospitalizacji uzyskano u powódki prawidłowy zrost powłok (rana czysta, sucha, chora nie gorączkuje). Powódka została wypisana 31 grudnia 2014 roku w stanie ogólnym dobrym. W zaleceniach wskazano: kontrole rany pooperacyjnej w Klinice oraz Kontrole w przyklinicznej Poradni Neurologicznej. Obecnie powódka R. K. kontynuuje rehabilitację w warunkach ambulatoryjnych oraz pozostaje pod stałą kontrolą lekarską. Na skutek wypadku z dnia 26 lipca 2009 roku powódka R. K. doznała następujących obrażeń: - urazu głowy pod postacią stłuczenia mózgu w płacie czołowym, - rozległej rany czepca w okolicy ciemieniowej, - złamania kręgosłupa piersiowego VTh4 zez zwichnięciem VTh4/VTh5 z porażeniem od VC6, - urazu klatki piersiowej ze stłuczeniem obu płuc, - urazu brzucha pod postacią rozkawałkowania śledziony, - pęknięcia prawego płata wątroby ze stłuczeniem w segmencie V i VI, - rozkawałkowania prawej nerki z krwawieniem wewnętrznym, - wielofragmentowego złamania trzonu kości udowej lewej, - głębokiej rana stawu skokowego prawego. W toku leczenia u powódki doszło do powstania jako dalszych następstw wypadku: - pęcherza neurogennego i przewlekłego zakażenia dróg moczowych, - obrzęku kończyn dolnych, - leniwej perystaltyki jelit, - niewielkiego odchylenia w spirometrii o typie restrykcja, jednak nie wymagającego dodatkowych leków, ani kontroli specjalisty. Pęcherz neurogenny oraz czynnościowe zaburzenia przewodu pokarmowego wynikają z uszkodzenia rdzenia kręgowego. Trwały uszczerbek na zdrowiu powódki z punktu widzenia medycyny wewnętrznej ze względu na uszkodzenia pęcherza moczowego – zmianę jego pojemności tzw. pęcherz neurogenny, zaburzenia oddawania moczu, przewlekłe stany zapalne wynosi 30 %. Uraz ten jest wynikiem stałego porażenia rdzenia kręgowego, a co za tym idzie splotów nerwowych unerwiających pęcherz moczowy. Zjawisku temu nie tylko towarzyszą zaburzenia oddawania moczu – częste zaleganie moczu w pęcherzu, ale i z tym związane przewlekłe infekcje dróg moczowych, co przy pozostałej jedynej nerce jest zjawiskiem zgoła niekorzystnym dla dalszego rokowania co do zdrowia i życia. Trwały uszczerbek na zdrowiu powódki z punktu widzenia medycyny wewnętrznej ze względu na utratę jednej nerki przy obecności drugiej prawidłowo działającej wynosi 35 % uszczerbku na zdrowiu, przy czym pozostała nerka wykazuje cechy przerostu roboczego (pracuje za obie), jednak jest zdrowa pomimo przewlekających się zakażeń układu moczowego. Nie można określić orientacyjnie czasu jej wydajności. Trwały uszczerbek na zdrowiu powódki z punktu widzenia medycyny wewnętrznej ze względu na za utratę śledziony – bez ewidentnych zmian w obrazie krwi wynosi 15 %. Trwały uszczerbek na zdrowiu powódki z punktu widzenia medycyny wewnętrznej ze względu na uszkodzenie jelit pod postacią zaburzenia czynności trawienia wynosi 15 %. Przebyty uraz przyczynił się do spowolnienia perystaltyki jelit, uporczywych zaparć wymagających przewlekłego stosowania leków ułatwiających defekację oraz specjalny technik masażu. Dodatkowymi niekorzystnymi czynnikami są brak ruchu i najpewniej wtórne zaburzenia wchłaniania. Trwały uszczerbek na zdrowiu powódki z punktu widzenia medycyny wewnętrznej ze względu na uszkodzenie płuc pourazowe – aktualnie stwierdzane w badaniach dodatkowych jako niewielkie cechy restrykcji w badaniu spirometrycznym należy ocenić na 10 %. Łączny trwały uszczerbek na zdrowiu z punktu widzenia medycyny wewnętrznej należy ocenić na 115%. Powódka R. K. jest w stanie odczuwać fizyczny dyskomfort związany z narastającym uczuciem pełności brzucha, rosnącym obwodem brzucha (wzdęcia i zaparcia) opisywanym jako ból. Hemoroidy (inaczej guzki krwawnicze lub żylaki odbytu wewnętrzne lub zewnętrzne), są przypadłością dość częstą. Najczęstszymi przyczynami tego schorzenia są wiek (obniżona zawartość tkanki łącznej), siedzący tryb życia, nieprawidłowy rytm wypróżnień - oddawanie stolca o zwiększonej masie lub uciążliwe parcie związane z obecnością zaparć oraz nieprawidłowy nadmierny napływ krwi do splotów żylnych. Ciąża jest również zjawiskiem sprzyjającym zastojowi żylnemu. Żylaki mogą występować bezobjawowo lub dawać uporczywe objawy. Najczęściej są to niebolesne krwawienia z odbytu o różnym stopniu nasilenia, zależnym od wielkości i stopnia zaawansowania żylaków. Mogą doprowadzić do przewlekłej niedokrwistości z powodu utraty żelaza w groźnych postaciach do poważnego krwotoku z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, W postaci długotrwającej chorzy skarżą się na wypadanie żylaków (trudność pozostawania w pozycji siedzącej), obecność stanów zapalnych żylaków i zakrzepice tam powstałą (ból i swędzenie odbytu). Powódka R. K. jest osobą zagrożoną przewlekłym stanem występowaniem tego schorzenia ze względu na wspomniany brak ruchu, upośledzoną perystaltykę i przebytą ciążę. Jest to schorzenie przewlekłe, dające przewlekły dyskomfort w funkcjonowaniu oraz trudności w utrzymaniu higieny osobistej. Metody leczenia są różne od leczenia zachowawczego doraźnego (czopki, maści), bardziej wyrafinowanych metod (skleroterapia) do leczenia operacyjnego. Koszty leczenia są różne w zależności od zaawansowania stopnia choroby. Przewlekłe obrzęki kończyn dolnych mogą mieć wieloczynnikową przyczynę. Nie można na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej jednoznacznie ocenić związku tego objawu z wypadkiem. Występujące u powódki objawy: obrzęk, ucieplenie i zaczerwienienie wędrujące od stopy coraz wyżej na kończynie dolnej, nie precyzują ostatecznego rozpoznania. Symptomy te są bardziej charakterystyczne dla zakrzepicy żył powierzchownych, a nie głębokich. Każda z tych jednostek chorobowych cechuje się innym prawdopodobieństwem wystąpienia groźnych powikłań (np. zatorowości płucnej) oraz innym sposobem leczenia. Ostateczne rozpoznanie wymaga określenia poziomu ryzyka, weryfikacji objawów i wykonania dodatkowych badan laboratoryjnych (stężenie D.Dimerów) i naczyniowych (test uciskowy USG, ocena przepływów metoda Dopplera lub innych). Zdecydowanie większe prawdopodobieństwo zatorowości płucnej i obwodowej ma zakrzepowe zapalenie żył głębokich. Powódka posiada kilka czynników predysponujących do wystąpienia zapalenia żył w obu postaciach - otyłość, brak ruchu, długotrwałe przebywanie w określonej pozycji. Przebyta operacja kamicy żółciowej nie ma związku z przebytym wypadkiem. Z punktu widzenia internistycznego schorzenia powódki R. K. mają niepomyślne rokowania co do całkowitego wyleczenia. Powódka potrzebuje obecności innych osób w codziennym funkcjonowaniu i będzie jej potrzebować do końca życia. W ciągu doby powódka potrzebuje opieki drugiej osoby. Największym problemem dla powódki są czynności higieniczne. Powódka potrzebuje rehabilitacji ruchowej, nie potrafi obecnie przesiąść się z wózka na kanapę lub inne siedzisko samodzielnie. Ponadto będzie ona potrzebowała bezpośredniej pomocy w codziennym funkcjonowaniu przez całe życie. Z biegiem lat nawykowe zaparcia mogą jeszcze bardziej się nasilić – cały czas wymaga leków moczopędnych, więc zmniejsza to masę stolca. Natomiast będąc w przymusowej pozycji nie ma dostatecznego wysiłku fizycznego, żeby wspomóc upośledzoną perystaltykę. Przewlekające się zakażenia dróg moczowych na skutek powstałego pęcherza neurogennego mogą prowadzić do przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek z następczą niewydolnością nerek, wymagającą z biegiem lat terapii nerkozastępczej. Natomiast zgodnie z wynikami przeprowadzonych badan randomizowanych przewlekła choroba nerek jest niezależnym czynnikiem zgonu i wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Nie można przy tym ustalić, jak długo powódka pozostanie w tym względzie w stanie względnej stabilizacji. W badaniu przedmiotowym z zakresu ortopedii stwierdzono u powódki R. K. , że: - powódka porusza się przy pomocy wózka inwalidzkiego samodzielnie; - do przemieszczenia się na kozetkę wymaga pomocy osoby trzeciej, nie jest w stanie usiedzieć samodzielnie bez podparcia grzbietu; - całkowite porażenie kończyn dolnych oraz mięśni brzucha i grzbietu; - brak czucia poniżej linii sutków z przodu oraz linii karku z tyłu; - blizny po zabiegach: w linii pośrodkowej na grzbiecie od C do TH, powłok brzucha pośrodkowo, na udzie lewym, blizny ran urazowych okolic ciemieniowej i okolic prawego stawu skokowego – wygojone; - ruchomość czynna kręgosłupa lędźwiowego w postaci zgięcia, wyprostu i ruchów rotacyjnych ograniczona; - ruchy kręgosłupa szyjnego: prostowanie kręgosłupa szyjnego 0° przy normie wynoszącej 40°, zgięcie kręgosłupa szyjnego 0° przy normie wynoszącej 40°, pochylenie kręgosłupa w prawo 20° przy normie wynoszącej 40°, pochylenie kręgosłupa w lewo 20°przy normie wynoszącej 40°, rotacja kręgosłupa w prawo 20° przy normie wynoszącej około 60°, rotacja kręgosłupa w lewo 30°przy normie wynoszącej około 60°; - ruchomość w zakresie lewej kończyny górnej w granicach normy; - ruchomość w prawym stawie barkowym: odwodzenie 110 stopni przy normie 130, graniczne odwiedzenie związane z dolegliwościami bólowymi; - ruchy w pozostałych stawach prawej kończyny górnej zgodne z normą; - ruchy w stawach kończyn dolnych jedynie bierne, brak czynności dowolnej, zaznaczona spastyczność, czyli patologiczne napięcia mięśni; w pozycji leżącej przykurcze zgięciowe w stawach biodrowych i kolanowych po 10 stopni; - zakresy ruchów biernych w stawie biodrowym lewym: zgięcie 120 o - wynik zgodny z normą, rotacja zewnętrzna 45° - wynik zgodny z normą, rotacja wewnętrzna 30 o , przy normie 45 o , odwodzenie 40 o , przy normie 50 o , przywiedzenie 30 o , przy normie 40 o . - w stawie biodrowym prawym: zgięcie 120 o - wynik zgodny z normą; rotacja zewnętrzna 45 o - wynik zgodny z normą, rotacja wewnętrzna 45 o - wynik zgodny z normą, odwodzenie 40°, przy normie 50 o , przywiedzenie 40 o - wynik zgodny z normą; - kolano lewe: przykurcz zgięciowy 10° -przy normie 0 o , zgięcie 110 o - przy normie 120 o, - kolano prawe: przykurcz zgięciowy 109 o -przy normie 0 o , zgięcie 110 o - przy normie 120 o . - zakres ruchomości w stawie skokowym lewym: zgięcie podeszwowe 40 o - przy normie 50 o , zgięcie grzbietowe 0 o -przy normie 20 o , - zakres ruchomości w stawie skokowym prawym: zgięcie podeszwowe 40 o - przy normie 50 o , zgięcie grzbietowe 0 o -przy normie 20 o . - na zdjęciach rentgenowskich widoczny stan po stabilizacji transpedikularnej kręgosłupa C4-Th 6 oraz widoczne gojące się złamanie podłogowe kości ramiennej. Z ortopedycznego punktu widzenia na skutek wypadku z dnia 26 lipca 2009 roku powódka R. K. doznała następujących obrażeń: • urazu kręgosłupa w postaci zwichnięcia kręgów C5-C6-C7 oraz złamania ze zwichnięciem kręgów Th4-Th5 i całkowitym, poprzecznym przerwaniem rdzenia kręgowego skutkujący całkowitym porażeniem kończyn dolnych, • urazu głowy ze stłuczeniem płatów czołowych mózgu, • urazu klatki piersiowej ze stłuczeniem płuc, • urazu brzucha z uszkodzeniem śledziony, wątroby i prawej nerki, • złamania lewej kości udowej, • złamania prawej kości ramiennej. Trwały uszczerbek na zdrowiu związany z doznanymi urazami, z punktu widzenia ortopedii określić należy następująco: • za uraz kręgosłupa w postaci zwichnięcia kręgów C5-C6-C7 oraz złamania ze zwichnięciem kręgów Th4-Th5 i całkowitym, poprzecznym przerwaniem rdzenia kręgowego skutkującym całkowitym porażeniem kończyn dolnych ocenić należało na 100 %, ponieważ uraz skutkował nie tylko całkowitym porażeniem kończyn dolnych uniemożliwiając chodzenie, ale także mięśni tułowia uniemożliwiając samodzielne siedzenie bez podparcia i przemieszczanie na wózek i z wózka, choćby na łóżko czy do samochodu, wymuszając pomoc osób trzecich, • za złamanie lewej kości udowej na podstawie uszczerbek na zdrowiu powódki należało ocenić na 5 %, albowiem wprawdzie brak dokumentacji radiologicznej potwierdzającej zrost kości udowej to jednak niewystępowanie zniekształceń uda i ograniczona wartość podpórcza kończyny z powodu porażenia uzasadnia ocenę w dolnej wartości procentowej, • za złamanie prawej kości ramiennej uszczerbek na zdrowiu powódki ocenić należało na 10 % - kość ramienna uległa wprawdzie wygojeniu w postaci zrostu, jednak skutkiem urazu jest ograniczenie zakresu ruchu i występowanie dolegliwości bólowych barku. Ponieważ z powodu porażenia kończyn dolnych kończyny górne poddawane są nadmiernym obciążeniom ma to zasadniczy wpływ na sprawność powódki i zdolność do samodzielnego przemieszczania. Łączny uszczerbek na zdrowiu z punktu widzenia ortopedii wynosi 115 %. Oceniając swoje dolegliwości bólowe związane ze skutkami wypadku w 10 stopniowej analogowej skali bólu VAS, gdzie za 0 przyjmujemy brak bólu a za 10 maksymalny wyobrażalny ból, powódka podała, że: od odzyskania przytomności tj. września 2009 roku do grudnia 2009 roku ocenia ból na 8 punktów, w 2010 roku na 5 punktów, od 2011 do chwili obecnej: szyja - 3 punkty, bark prawy do 5 punktów. Dolegliwości związane są z okolicą szyi, głowy i barku prawego, ponieważ od linii sutków w dół brak czucia. Należy uznać takie wartości za możliwe i wysoce prawdopodobne. W chwili obecnej powódka ocenia dolegliwości bólowe szyi w 10 stopniowej skali na 3, natomiast barku prawego zależnie od przeciążeń od 1 do 5. Należy uznać takie wartości za zasadne. Skutki urazu wymagały intensywnego leczenia, w początkowym okresie szpitalnego, a wraz z upływającymi miesiącami także rehabilitacji ambulatoryjnej. Wszystkie zabiegi lecznicze, którym poddana była powódka zostały przeprowadzone w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego i w tym zakresie system ten okazał się wydolny i wystarczający. Także ewentualne przyszłe procedury lecznicze np. usuniecie implantu z kręgosłupa mogą odbyć się w ramach powyższego systemu. Powódka R. K. w początkowym okresie po wypadku zażywała leki przeciwbólowe. Obecnie zażywa je sporadycznie, około 2 razy w tygodniu w postaci preparatów paracetamolu. Koszt miesięczny nie przekracza 20 -30 złotych. Skutki wypadku wymagały zabiegów rehabilitacyjnych od samego początku, zarówno w warunkach szpitalnych, jak i ambulatoryjnych po wypisaniu do domu. Rehabilitacja taka jest konieczna cały czas i ma za zadanie zapobiegać powstawaniu przykurczów w porażonych kończynach dolnych, a także utrzymywać w dobrej kondycji kończyny górne, które na stałe przejęły funkcję umożliwiające przemieszczanie się. Rehabilitacja u powódki może odbywać się w cyklach 2 tygodnie zabiegów/2 tygodnie przerwy pod warunkiem wykonywania w czasie przerw ćwiczeń biernych przez osoby trzecie w warunkach domowych. Brak tych ćwiczeń może skutkować pogorszeniem stanu narządu ruchu w postaci powstających przykurczów stawów w niedowładnych kończynach dolnych. Z uwagi na trwałość i nieodwracalność uszkodzeń powódka nie wymaga każdorazowo po cyklu zabiegów konsultacji lekarza. Kontrole lekarza ortopedy lub specjalisty rehabilitacji winne być przeprowadzana okresowo, około raz na 4-6 miesięcy lub w razie potrzeby, czyli pogorszenia stanu zdrowia. Z uwagi na stan zdrowia powódki nie wymaga ona przerw w rehabilitacji. Takie przerwy mogłyby wręcz zadziałać niekorzystnie i nie wymaga to każdorazowo oceny lekarza ortopedy czy specjalisty z zakresu rehabilitacji. Na obecnym etapie codzienny nadzór nad stanem zdrowia powódki może pełnić lekarz rodzinny. Stały dostęp do zabiegów rehabilitacyjnych - 1 godzina dziennie w cyklu 2 tygodnie na miesiąc powinien zaspokoić potrzeby powódki. Jednak wymagałoby to uzupełnienia czasu przerwy na ćwiczenia w warunkach domowych. Limitowanie usług rehabilitacyjnych przez Narodowy Fundusz Zdrowia i wielomiesięczne okresy oczekiwania mogą znacznie utrudniać powódce korzystanie z nich. Szacunkowy koszt godzinnej rehabilitacji ruchowej to około 50 - 100 złotych, zaś u powódki wskazana byłaby co najmniej 1 godzina rehabilitacji dziennie. Powódka R. K. wymaga używania wózka inwalidzkiego, który jest jedyna forma transportu zastępującą chodzenie. Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje zakup wózka raz na 5 lat do wysokości 800 lub 1.500 złotych w zależności od kategorii - wózek ręczny lub aluminiowy. W zależności od jakości wykonania wózek taki może kosztować jednak nawet kilka tysięcy złotych co wymaga dopłaty ze strony pacjenta. U powódki R. K. wskazane jest także stosowanie indywidualnego urządzenia pionizującego, czyli parapodium umożliwiającego wspomagane ustawienie pacjenta w pozycji pionowej. Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje zakup parapodium do wysokości 3.000 złotych, zaś koszt zakupu przekracza dwukrotnie wysokość refundacji. Wytrzymałość takiego urządzenia należy w przybliżeniu określić na kilka lat. Powódka R. K. stale musi używać pielucho-majtek. NFZ refunduje zakup w wymiarze około 2 sztuk na dobę, większe ilości wymagają dopłaty ze strony pacjenta. Koszt 30 sztuk to około 30-40 złotych. Skutki wypadku spowodowały u powódki znaczące utrudnienia w życiu codziennym. W zasadzie przestała być osobą samodzielną i wymaga opieki osoby trzeciej. Z powodu porażenia kończyn dolnych porusza się jedynie przy użyciu wózka inwalidzkiego a samodzielne wsiadanie i zsiadanie z niego jest dla powódki niemożliwe. Czynności dnia codziennego wokół własnej osoby, takie jak toaleta ciała, mycie, zaspokojenie potrzeb fizjologicznych także wymagają pomocy innej osoby. Czynności zapewniające zaspokojenie potrzeb takich jak robienie zakupów, sprzątanie, pranie, gotowanie również wymagają pomocy innej osoby. Z uwagi na nieodwracalne uszkodzenie rdzenia kręgowego i trwałe kalectwo w postaci porażenia kończyn dolnych. Pomocy takiej powódka będzie potrzebowała do końca życia. Należy jednoznacznie stwierdzić, że powódka wymaga sprawowania nad nią opieki i zapewnienia pomocy celem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych takich jak: potrzeby fizjologiczne, mycie, pranie, sprzątanie, gotowanie na stałe i w zasadzie do końca życia. Brak jest możliwości podjęcia przez powódkę jakiejkolwiek pracy fizycznej. Nie ma natomiast przeciwskazań do podjęcia przez powódkę pracy umysłowej po przystosowaniu stanowiska pracy dla osoby o takim stopniu niepełnosprawności i zapewnieniu pomocy innych osób celem dostania się na stanowisko i jego opuszczenia (pomoc przy wsiadaniu do samochodu, jego opuszczaniu, dojazd wózkiem na stanowisko pracy). Biorąc pod uwagę skutki wypadku, a w szczególności nieodwracalne uszkodzenie rdzenia kręgowego i porażenie kończyn dolnych należy jednoznacznie ocenić rokowania co do przyszłego stanu zdrowia, jako niepomyślne i nie dające nadziei na jakąkolwiek poprawę sprawności fizycznej. W badaniu psychologicznym stwierdzono u powódki R. K. : 1. Brak wykładników wtórnego regresu funkcjonowania intelektualnego na podłożu organicznego uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Intelekt powyżej przeciętnej, wysoki zasób wiedzy ogólnej, słownictwo, na dobrym poziomie koncentracja uwagi i bezpośrednia pamięć słuchowa, wzrokowa, operacyjna. Wysoka zdolność analizy i syntezy wzrokowej oraz spostrzegawczość wzrokowa. Obniżona sprawność manualna i koordynacja wzrokowo-ruchowa z uwagi na paraliż. Motywacja do podejmowania aktywności intelektualnej wysoka, badana pracuje z zaangażowaniem, jest nastawiona zadaniowo. 2. Największe deficyty dotyczą motoryki dużej i małej, w wyniku uszkodzenia kręgosłupa, powódka jest sparaliżowana od pasa w dół, nie kontroluje oddawania moczu, obniżona jest również sprawność i precyzja manualna. 3. Okres wypadku i chwil sprzed wydarzenia obejmuje amnezja wsteczna, badana nie pamięta tych zdarzeń. 4. W wyniku traumy związanej z wielonarządowym, rozległym uszkodzeniem ciała i dramatycznymi konsekwencjami polegającymi na utracie sprawności, paraliżu, utracie autonomii działania oraz zależności od innych osób, badana przeżywa nadal stany nasilonego niepokoju, smutku i lęku o przyszłość. Doświadcza poczucia silnej frustracji, bezsilności i stresu związanego z niemożnością samodzielnego zajęcia się córką, noszenia dziecka, karmienia, sprawowania pełnej opieki nad swoim dzieckiem. W tym momencie ten element jest dla badanej źródłem największego cierpienia psychicznego. Na te emocje nakłada się poczucie winy związane z obarczeniem bliskich koniecznością udzielania jej stałej pomocy i wybuchami złości i irytacji wobec nich. Pomimo tego, że powódka R. K. wydaje się osobą konstruktywnie zaadaptowaną do konsekwencji urazu i swojej obecnej sytuacji, wnikliwa rozmowa, analiza odpowiedzi udzielanych przez badaną w Teście Niedokończonych Zdań ujawniają, że nadal przeżywa ona stany labilności emocjonalnej, frustracji, straty, lęku i niepokoju. Te stany emocjonalne, mimo że nie mają podłoża w organicznym uszkodzeniu mózgu, są psychiczną konsekwencją wypadku komunikacyjnego. Powódka cały czas ma poczucie, że nie może robić tego, co chciałaby, że wiele jej marzeń, pragnień, aspiracji życiowych, zawodowych, społecznych nie zrealizuje, co powoduje permanentne obciążenie emocjonalne. W wyniku wypadku i jego konsekwencji powódka poniosła też straty w wymiarze społecznym, wielu jej przyjaciół odsunęło się, zostali przy niej nieliczni, dobrzy przyjaciele. Była skazana na wiele miesięcy izolacji od otoczenia, co również wpłynęło niekorzystnie na jej stan emocjonalny i zaowocowało zaburzeniami depresyjno-lękowymi. Skutki wypadku z dnia 26 lipca 2009 roku z punktu widzenia psychologii polegały na doznaniu zaburzeń depresyjno-lękowych będących reakcją na traumę wypadku, utratę sprawności oraz długotrwałe, inwazyjne leczenie oraz rehabilitację o niepewnych rokowaniach. Zaburzenia te spowodowały u powódki uszczerbek na zdrowiu wynoszący 10 %, Proces adaptacji do sytuacji znacznej niepełnosprawności, utraty autonomii życiowej, konieczności długotrwałej, intensywnej i żmudnej rehabilitacji bez pewnych rokowań jest długotrwały, a jego finał trudny do przewidzenia. Powódka może w konsekwencji tego procesu, za jakiś czas, przeżywać swoje życie w pełni w sensie psychologicznym, lub do końca swoich dni może borykać się z poczuciem życiowej straty i obniżonej jakości życia, co może generować nawracające stany depresyjne. Bardzo wiele zależy od formy wsparcia i pomocy psychologicznej, której wymaga powódka, a której celem jest bieżące wsparcie emocjonalne, przepracowanie swoistej "żałoby" związanej z utratą zdrowia i pełnej sprawności oraz powrót powódki do optymalnego funkcjonowania na płaszczyźnie emocjonalnej. Z wyżej wymienionych przyczyn uszczerbek na zdrowiu w kontekście trudności psychologicznych, które są konsekwencją wypadku komunikacyjnego, ma charakter długotrwały. Na skutek poważnych obrażeń ciała, wymagających intensywnego leczenia, inwazyjnej diagnostyki i koniecznej rehabilitacji, długotrwałej powódka doświadczyła dolegliwości bólowych i cierpień fizycznych o znacznym i długotrwałym natężeniu. Powódka nadal doświadcza cierpień fizycznych, nie kontroluje w pełni swojego ciała, nawet podstawowych potrzeb fizjologicznych (jest pampersowana). Z powodu wysokiej ambicji i stawiania sobie bardzo wysokich wymagań odnośnie postępów rehabilitacji, zdarza się, że doświadcza wtórnych urazów w trakcie prób zwiększania swojej autonomii w zakresie poruszania się i niezależności od otoczenia (upadki). Nas skutek wypadku, konieczności wielomiesięcznej hospitalizacji, przebytych operacji, stanu zagrożenia życia, utraty sprawności, konieczności poruszania się na wózku inwalidzkim i rehabilitacji, która trwa do dnia dzisiejszego powódka doznała i nadal doznaje również znacznych cierpień psychicznych. Cierpienia te związane były z bólem fizycznym, intensywnym poczuciem poniesionej straty, niepokojem i lękiem o przyszłość oraz z koniecznością zweryfikowania swoich aspiracji, planów, marzeń do ograniczonych możliwości zdrowotnych. U powódki pojawiły się stany depresyjno-lękowe, będące wynikiem długotrwałego, silnego stresu i trudnościami adaptacyjnymi do sytuacji bycia osobą niepełnosprawną i zależną od innych. Po okresie nasilonych zaburzeń depresyjno-lękowych po wypadku, powódka wróciła do optymalnej w jej stanie zdrowia aktywności, studiuje i urodziła córkę. Narodziny córki stanowiły dla powódki pozytywny przełom, jednak stanowiły też olbrzymie wyzwanie nieporównywalne z sytuacją zdrowej kobiety rodzącej dziecko. Wsparcie partnera powódki jest na pewno faktem budującym, jednakże nie może być brane pod uwagę w sytuacji rozstrzygnięć o charakterze emocjonalnych przeżyć i trudności powódki - które z definicji są kwestią jednostkową, Powódka nie może sprawować opieki nad własnym dzieckiem w sposób zgodny z pragnieniami matki, w wielu sytuacjach musi prosić o pomoc bliskich. Reasumując, nawet w radosnym procesie narodzin i wychowywania córeczki powódka doświadcza momentów bardzo trudnych i bolesnych, związanych z deprywacją ważnych potrzeb przeżywanych w kontekście sytuacji bycia matką. Jednakowoż, stany labilności emocjonalnej, lęki i niepokój oraz poczucie frustracji związanej z bezsilnością i koniecznością ograniczonej możliwości działania (np. nie może ponosić córki na rękach) towarzyszą jej również aktualnie. Wskazane jest, aby powódka korzystała z regularnego, profesjonalnego wsparcia psychologicznego. Wskazana regularna praca nad pełnym przeżyciem „żałoby” związanej z utratą sprawności, zintegrowaniem urazowych doświadczeń oraz uzyskania optymalnej jakości życia w sytuacji powódki. Możliwości w ramach powszechnego systemu ubezpieczeń są okrojone z uwagi nazbyt rzadkie i odległe terminy spotkań terapeutycznych z powodu obłożenia dużą ilością pacjentów. Koszty jednej, prywatnej godzinnej sesji terapeutycznej średnio oscylują w granicach 100-180 złotych. Wskazane są regularne spotkania z psychologiem, szczególnie w kontekście nowej, ale też stanowiącej poważne wyzwanie dla powódki okoliczności wczesnych doświadczeń macierzyńskich i przeżywanych w związku z tym rozterek bezpośrednio związanych z ograniczoną możliwością sprawowania wyłącznej opieki nad córką. Uszkodzenia ciała, rozstrój zdrowia i następstwa natury emocjonalnej (zespół lękowo-depresyjny) powodują znaczne ograniczenie zdolności do samodzielnej egzystencji i pełnienia ról społecznych. Połowiczny paraliż uniemożliwia powódce swobodne poruszanie się oraz zaspokajanie wszystkich swoich potrzeb życiowych, społecznych, edukacyjnych i zawodowych w sposób niezależny. Powódka nie może samodzielnie sprawować opieki nad dzieckiem, nie może podjąć studiów i pracy najbardziej adekwatnych do jej planów, predyspozycji i aspiracji. Ma poważne trudności z samoobsługą w zakresie sprawowania kontroli nad podstawowymi potrzebami fizjologiczny mm (jest pampersowana). Przeżywa znaczną frustrację i obciążenie emocjonalne z racji zależności od pomocy innych osób. Jako osoba o predyspozycjach przywódczych, ambitna, kiedyś w pełni samodzielna przeżywa ten fakt bardzo mocno. Uszkodzenia ciała i związany z nimi rozstrój zdrowia będące następstwem wypadku, istotnie ograniczają zdolność powódki do podjęcia pracy zarobkowej. W zasadzie, powódka ma znacznie ograniczone możliwości zatrudnienia do pracy na stanowisku przystosowanym w Zakładzie Pracy Chronionej lub w formie telepracy, co w kontekście realiów rynku pracy znacznie obniża jej szanse na znalezienie odpowiedniej do możliwości, zainteresowań i umysłowego potencjału wykształcenia pracy. Co więcej, powódka była zmuszona zrezygnować z wymarzonego kierunku kształcenia, który byłby najbliższy jej zainteresowaniom i planom zawodowym (budownictwo). Rokowania odnośnie odzyskania sprawności fizycznej w najbliższym czasie są złe. W badaniu przedmiotowym z zakresu okulistyki stwierdzono u powódki R. K. : - Vod 1.0 z kor. -0.5/-0.5 ax 0, - Vos 1.0 z kor. -0.5/-0.5 ax 180, - Snod 0.5 z kor. -0.5/-0.5 ax 0, - Snos 0.5 z kor. -0.5/-0.5 ax 180, - Tou palp. w normie, - Pole widz. met. konfrontacja prawidłowe, - ruchomość jedno-i obuoczna prawidłowa, - test zasłaniania prawidłowy, - dwojenia nie podaje, - stereoskopia prawidłowa, - aparat ochronny, odcinki przednie, media obu oczy prawidłowe, - dno oczu prawidłowe. Nie stwierdzono u powódki R. K. uszkodzeń wzroku i oczu. Z punktu widzenia okulistycznego uszczerbek na zdrowiu u powódki należy ocenić na 0 %. Powódka nie wymaka i nie wymagała leczenia okulistycznego. Nie wymaga ona również zażywania środków farmakologicznych. Brak jest odchyleń i nieprawidłowości związanych z narządem wzroku, wskazuje na to, że rokowania są pomyślne. W badaniu przedmiotowym z zakresu chirurgii ogólnej u powódki R. K. stwierdzono: • Pacjentka przytomna z logicznym kontaktem. • Odżywienie nadmierne. • Skóra czysta. • Źrenice równe, prawidłowo reagujące na światło, bez objawów oponowych. • Blizna na skórze głowy owłosionej, • Blizna po tracheostomii. • Czynność serca miarowa 80/min. • Brzuch wysklepiony ponad powierzchnię żeber, miękki, niebolesny. • Bez objawów otrzewnowych. • Blizna po cięciu środkowym od wyrostka mieczykowatego mostka do spojenia łonowego. • Cztery punktowe blizny po drenach oraz po troakarach po cholecystostomii laparoskopowej. • Na grzbiecie linijna blizna pooperacyjna sięgająca od guzowatości potylicznej do wysokości Th8. • Na lewym udzie blizna pooperacyjna. • Obrzęki na kończynach dolnych. Na skutek wypadku z dnia 26 lipca 2009 roku. powódka doznała następujących, mnogich obrażeń ciała: • stłuczenia mózgu, • rany czepca ścięgnistego, • zwichnięcia kręgosłupa C5/C6/C7, • złamania kręgu Th 4ze zwichnięciem Th4/Th5, • stłuczenia obu płuc, • rozkawałkowania śledziony, • rozkawałkowania prawej nerki, • pęknięcia prawego płata wątroby ze stłuczeniem płata V i VI, • wielofragmenowego złamania trzonu lewej kości udowej, • głębokiej rany prawego stawu skokowego, • złamania szyjki prawej kości ramiennej, • wstrząsu krwotocznego i pourazowego. Trwały uszczerbek na zdrowiu, którego doznała powódka w związku z doznanymi obrażeniami na skutek wypadku, z punktu widzenia chirurgii ogólnej należy ocenić następująco: • 10 % ze względu na ranę głowy z uszkodzeniem czepca ścięgnistego - jest to błona łącznotkankowa ściśle zrośnięta ze skórą głowy, jednocześnie przesuwalna względem kości czaszki. Daje to względną niezależność ruchową skóry głowy owłosionej. Podczas wypadku doszło do uszkodzenia obu struktur, w wyniku czego powstała zniekształcająca blizna; • 10 % za stłuczenie obu płuc - badanie spirometryczne wykazuje niewielkie zmniejszenie pojemności płuc; • 15 % ze względu na utratę śledziony bez istotnych odchyleń w obrazie krwi; • 35 % ze względu na utratę jednej nerki - utrata jednej nerki stanowi poważne kalectwo. Nie można ocenić, jak długo obecnie działająca nerka będzie funkcjonowała prawidłowo. W przypadku jej uszkodzenia powódce może grozić przewlekła dializoterapia lub przeszczep nerki. • 15 % ze względu na pęknięcie wątroby - obecnie brak jest cech niewydolności wątroby, jednak w momencie urazu jej pęknięcie stanowi bezpośrednie zagrożenie życia ze względu na krwawienie. Łączny uszczerbek na zdrowiu z punktu widzenia chirurgii ogólnej ocenić należy na 85 %. Powyższe uszkodzenia ciała spowodowały dolegliwości bólowe głowy, klatki piersiowej, prawej kończyny dolnej. Ze względu na porażenie poniżej klatki piersiowej nie mogła ona odczuwać dolegliwości ze strony kończyn dolnych. Powódka przez okres roku miała również niesprawne ręce. Siła mięśniowa kończyn górnych jest osłabiona do chwili obecnej. Obecnie powódka odczuwa okresowe bóle głowy. Jest całkowicie i trwale sparaliżowana od poziomu klatki piersiowej w dół. Siła mięśniowa kończyn górnych jest osłabiona. Wszystkie wyżej wymienione uszkodzenia ciała są wynikiem wypadku komunikacyjnego z dnia 26 lipca 2009 roku. Wymagały one intensywnego leczenia oraz rehabilitacji. Rehabilitacja wymagana będzie dożywotnio. Ze względu na ograniczony dostęp do świadczeń rehabilitacyjnych refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia należy założyć, że przynajmniej część leczenia usprawniającego powódka będzie musiała przejść w ośrodkach prywatnych. Powódka obecnie wymaga sporadycznego używania leków przeciwbólowych, których koszt nie powinien przekraczać 50 złotych miesięcznie. Powódka R. K. w dalszym ciągu wymaga rehabilitacji. System powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego zapewnia wymaganą rehabilitację, jednak bardzo długi okres oczekiwania na świadczenia może wymuszać korzystanie z usług prywatnych instytucji rehabilitacyjnych. Powódka zdecydowanie wymaga stosowania sprzętu rehabilitacyjnego. Powódka R. K. obecnie jest sparaliżowana od poziomu klatki piersiowej w dół, co uzależniają całkowicie od pomocy osób trzecich. Porusza się na wózku inwalidzkim, na który nie może wejść samodzielnie. Powódka wymaga pomocy osób trzecich w wymiarze kilku godzin dziennie. Wymaga pomocy przy dostaniu się na wózek inwalidzki, przy opuszczaniu go oraz podczas codziennych czynności jak pranie gotowanie, sprzątanie, zakupy itp. Powódka może podjąć pracę umysłową w zakładzie przystosowanym dla osób niepełnosprawnych. Poprawa sprawności powódki w przyszłości nie jest możliwa. Wszystkie wyżej wymienione uszkodzenia mają charakter trwały i nieodwracalny. Część z nich, jak porażenie wynikające z całkowitego przerwania rdzenia kręgowego z natury schorzenia nie może ulec pogorszeniu. Brak śledziony może w przyszłości powodować zaburzenia odporności oraz obrazu krwi, Nie można również przewidzieć, jak długo jedna nerka będzie w stanie względnej wydolności. Na obecnym etapie nie można przewidzieć, w którym kierunku pójdą zmiany w poszczególnych narządach. W trakcie badania przedmiotowego u powódki R. K. z punktu widzenia urologii stwierdzono: • chora przytomna, w dobrym kontakcie logicznym, • położenie przymusowe - chora siedzi na wózku inwalidzkim, nie jest w stanie samodzielnie stać ani siadać, • odżywienie dobre, • temperatura ciała prawidłowa, • brzuch miękki niebolesny, • objaw opukowy nerek obustronnie ujemny, • obrzęki ciastowate nóg, szczególnie kostek. Trwały uszczerbek na zdrowiu związany z doznanymi urazami, z punktu widzenia urologii określić należy następująco: • 30 % z uwagi na pęcherz neurogenny; • 35 % z uwagi na utratę prawej nerki uszczerbek na zdrowiu. Jest to trwały uszczerbek na zdrowiu, zmiany są nieodwracalne, zaburzenia w zakresie układu moczowego mogą się pogłębiać (pęcherz neurogenny, infekcje dróg moczowych). Łączny uszczerbek na zdrowiu z punktu widzenia urologii ocenić należy na 65%. Pęcherz neurogenny, który to wystąpił u powódki R. K. jest bezpośrednim skutkiem urazu kręgosłupa szyjnego. W tym wypadku pęcherz neurogenny jest dysfunkcją pęcherza mającą swoje źródło w urazie układu nerwowego na poziomie rdzenia, a zatem w urazie przekazywania sygnałów nerwowych odpowiedzialnych za pracę mięśnia pęcherza, jako wypieracza moczu jak i przeciwstawnego mu zwieracza. Przy tego typu urazie układu nerwowego - rdzenia, nie musi występować fizyczne uszkodzenie samego pęcherza. Każdy narząd do sprawnego funkcjonowania potrzebuje sprawnego zawiadywania. W pęcherzu neurogennym jest to zaburzone. Szlaki nerwowe prowadzące bodźce do i z pęcherza, a odpowiedzialne za jego sprawne funkcjonowanie zostały w wyniku urazu kręgosłupa zniszczone. Trwała dysfunkcja w zakresie oddawania moczu - pęcherz neurogenny, brak czucia wypełnienia pęcherza, zaleganie po mikcji, możliwość prowokowania mikcji poprzez opukiwanie brzucha bądź poprzez samocewnikowanie mogą powodować dolegliwości bólowe, zwiększają ryzyko wystąpienia infekcji, znaczne ograniczenie ruchomości związane z niedowładem znacząco zwiększa podatność na występowanie kamicy układu moczowego. Powódka R. K. może nadal odczuwać dolegliwości bólowe i dyskomfort związane z zakażeniami dróg moczowych w następstwie pęcherza neurogennego. Powódka R. K. w przyszłości, w związku z uszkodzeniami ciała i rozstrojem zdrowia będącymi następstwem wypadku z dnia 26 lipca 2009 roku. może doraźnie wymagać leczenia stanów zapalnych dróg moczowych. W ramach leczenia uszkodzeń ciała i rozstroju zdrowia będących następstwem wypadku, z punktu widzenia urologii powódka może wymagać zaopatrzenia w pieluchomajtki i jałowe cewniki. Trudno jest przewidzieć jaki będzie koszt ich nabycia w ujęciu miesięcznym. Będzie on różny w zależności od miejsca zaopatrywania się przez powódkę w dane środki. Z punktu widzenia urologii w przypadku powódki trudność może stanowić opróżnianie pęcherza moczowego, w pęcherzach neurogennych zalecane jest samocewnikowanie. W wypadku powódki zabieg ten może wymagać udziału osoby drugiej. Konieczna pomoc w zakresie urologii dotyczy samocewnikowania. Powódka w obecnym stanie zdrowia prawdopodobnie będzie potrzebowała pomocy przy cewnikowaniu pęcherza. Rokowanie w związku z tak rozległym uszkodzeniem ciała jest niepomyślne, nie można przewidzieć długości życia powódki, ale w stosunku do zdrowej osoby rokowanie jest znacznie gorsze. W zakresie urologii pęcherz neurogenny i znacznego stopnia unieruchomienie powodują wzrost podatności na infekcje moczowe, kamicę nerkową a w konsekwencji niewydolność nerki co prowadzi do dializoterapii. Wszystko to znacząco niekorzystnie wpływa na rokowanie co do długości jak i jakości życia powódki. Wydatki powódki R. K. na leki oraz środki medyczne po wypadku kształtowały się następująco w 2009 roku: w listopadzie 127,29 złotych, w grudniu 435,48 złotych. W 2010 roku wyniosły one: w styczniu 95,03 złotych, w marcu 48 złotych, w kwietniu 60,60 złotych, w maju 445,74 złotych, w październiku 510,64 złotych, w listopadzie 160,75 złotych, w grudniu 486,67 złotych, a ponadto dalsze 531,91 złotych w tymże roku. W 2011 roku wyniosły one: w styczniu 105,44 złotych, w marcu 317,44 złotych, w kwietniu 160,73 złotych, w maju 60 złotych, w czerwcu 243,98 złotych, w sierpniu 197,82 złotych, we wrześniu 308,97 złotych, w październiku 54 złotych, w listopadzie 346,02 złotych, w grudniu 396,15 złotych. W 2012 roku wyniosły one: w styczniu 82,95 złotych, w lutym 280,12, w marcu 54 złotych, w kwietniu 81,99 złotych, w czerwcu 195,99 złotych, a ponadto dalsze 158,75 złotych. W 2013: w lutym 143,15 złotych, w marcu 58,50, w kwietniu 102 złotych, w maju 427,57 złotych, w czerwcu 108,33 złotych, a ponadto wydała dalsze 269,53 złotych w tymże roku. Po wypadku powódka R. K. dodatkowo korzystała z rehabilitacji w prywatnych placówka, których koszt w grudniu 2009 roku wyniósł 200 złotych (4 wizyty po 50 złotych każda). Wydatki na rehabilitację w 2010 roku były następujące: w lutym - 2100 złotych (21 wizyt po 100 złotych), w lipcu 2625 złotych (21 wizyt po 125 złotych) i 2250 złotych (18 wizyt po 125 złotych), w październiku 2125 złotych (17 wizyt po 125 złotych), w listopadzie 2500 złotych (20 wizyt po 125 złotych), w grudniu 2625 złotych ( 21 wizyt po 125 złotych). W 2011 roku koszty rehabilitacji były następujące: w lutym 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych), w marcu 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych), w kwietniu 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych), w maju 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych), we wrześniu 1000 złotych ( 8 wizyt po 125 złotych), w październiku 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych), w listopadzie 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych). W 2012 roku wydatki powódki na powyższy cel wyniosły: w maju 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych), w czerwcu 1250 złotych (10 wizyt po 125 złotych) w listopadzie 750 złotych (10 wizyt po 75 złotych), w grudniu 750 złotych (10 wizyt po 75 złotych). W 2013 roku tytułem kosztów rehabilitacji powódka zapłaciła kwotę 2500 złotych. Obecnie powódka R. K. odbywa rehabilitację 10 razy w miesiącu po 2 godziny każda, z czego pierwsza godzina jest refundowana ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zaś druga godzina jest finansowana przez rodziców powódki, którzy płacą za jedną godziną 125 złotych. Powyższa rehabilitacja odbywa się w W. , która jest oddalona od miejsca zamieszkania powódki o 13 kilometrów. Powódka dojeżdża tam własnym samochodem. Powódka R. K. w 2012 roku poniosła wydatki na wizyty prywatne u lekarzy w kwocie 144 złotych. R. K. w związku z doznanymi obrażeniami będącymi następstwem wypadku drogowego zakupiła następujący sprzęt rehabilitacyjny dla osoby niepełnosprawnej: - uchwyty uchylne do WC za kwotę 233 złotych w dniu 19 lipca 2010 roku, - podium dynamiczne DRPD za kwotę 7500 złotych w dniu 22 stycznia 2010 roku, z czego Narodowy Fundusz Zdrowia dopłacił kwotę 3000 złotych; - wózek inwalidzki blizzard za kwotę 3750 złotych w dniu 21 stycznia 2010 roku, z czego Narodowy Fundusz Zdrowia dopłacił kwotę 3000 złotych; - wózek inwalidzki aktywny GTM Carisa za kwotę 7530 złotych w dniu 11 kwietnia 2011 roku, - poduszkę przeciwodleżynowa ROHO czterokomorową za kwotę 1200 złotych w dniu 28 marca 2012 roku., - taboret dla osoby niepełnosprawnej za kwotę 108,90 złotych – w dniu 25 stycznia 2012 roku., - orteza na staw skokowy x 2 za kwotę 749 złotych – w dniu 07 kwietnia 2010 roku, z czego Narodowy Fundusz Zdrowia dopłacił kwotę 700 złotych; - poduszka TWLLV PLUS za kwotę 180 złotych w dniu 06 października 2009 roku, - siedzisko uchylne do kabiny za kwotę 188 złotych w dniu 11 września 2012 roku, - ochraniacz na materac podkład za kwotę 109 złotych (z kosztami wysyłki) – w dniu 25 września 2012 roku, - uchwyt uchylny do WC za kwotę 323,48 złotych (z kosztami wysyłki) – w dniu 27 sierpnia 2012 roku. W dniu 29 listopada 2010 roku rodzice powódki R. K. darowali jej udział do 1/10 w prawie własności samochodu osobowego A. (...) , o wartości 4280 złotych. Samochód ten został dostosowany do potrzeb powódki, jako osoby niepełnosprawnej. Koszty modernizacji pojazdu wyniosły 2124 złotych. Samochód służy powódce między innymi do dojazdów na uczelnię oraz na rehabilitacje. Koszty zakupionego paliwa przez rodziców powódki oraz powódkę kształtują się za 2009 roku następująco: za sierpień - 1677,11 złotych, za wrzesień - 1920,17 złotych, za październik - 968,94 złotych, za listopad - 1100,07 złotych, za grudzień - 485,03 złotych. W 2010 roku wyniosły one: za styczeń - 1069,05 złotych, za luty - 537,05 złotych, za marzec - 705,02 złotych, za kwiecień - 640 złotych, za maj - 817,57 złotych, za lipiec - 595,05 złotych, za wrzesień - 300,02 złotych, za październik - 1525,06 złotych, za listopad - 683,06 złotych, za grudzień - 1718,09 złotych. Koszty zakupu paliwa w 2011 roku wyniosły: styczeń 910,07 złotych, marzec 683,02 złotych, kwiecień 990,37 złotych, maj 1882,27 złotych, czerwiec 1254,07 złotych, lipiec 100,04 złotych, sierpień 770,08 złotych, wrzesień 330,04 złotych, październik 1128,86 złotych, listopada 890,48 złotych, grudzień 1030,03 złotych. W 2012 roku wyniosły one: styczeń 798,04 złotych, luty 1003,17 złotych, marzec 1520,52 złotych, kwiecień 838,67 złotych, maj 540,45 złotych, czerwiec 1373,16 złotych, lipiec 720,12 złotych, wrzesień 600,03 złotych, październik 720,09 złotych, listopad 500,15 złotych, grudzień 790,07 złotych. W 2013 roku koszty zakupu paliwa wyniosły: styczeń 735,05 złotych, luty 100,04 złotych, marzec 739,46 złotych, kwiecień 516,03 złotych, maj 700,04 złotych, Powódka R. K. od 1 października 2010 roku rozpoczęła naukę na (...) Uniwersytecie (...) w S. , na kierunku informatyka, specjalność systemy komputerowe i oprogramowanie, w trybie niestacjonarnym. Czesne za semestr w roku akademickim 2011/2012 wyniosła 1750 złotych. Studia inżynierskie zakończyła w 2015 roku. Obecnie planuje rozpoczęcie studiów magisterskich. Powódka R. K. dojeżdżała na studia w weekendy swoim samochodem. Powódka R. K. z uwagi na niepełnosprawność otrzymywała od uczelni stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w wysokości 400 złotych miesięcznie. Powódka R. K. uzyskuje także dochody w wysokości 597,23 złotych z tytułu renty socjalnej i wysokości 153 złotych tytułem zasiłku pielęgnacyjnego. Powódka R. K. w dalszym ciągu zamieszkuje razem z rodzicami w miejscowości Ś. . Przejściowo pozostawała w stałym związku, jednak doszło do rozstania się z partnerem, Z tego związku urodziło się jedno dziecko, które pozostaje pod pieczą powódki. Przy sprawowaniu opieki nad córka powódce pomagają rodzice. Matka powódki A. K. (1) przed wypadkiem prowadziła wspólnie z mężem działalność gospodarczą w branży budowlanej. Ostatecznie z uwagi na konieczność pomocy powódce A. K. (1) zrezygnowała z tej działalności, którą obecnie kontynuuje wyłącznie ojciec powódki. P. B. (1) został uznany wyrokiem Sądu Rejonowego w Łobzie z dnia 24 marca 2011 roku wydanym w sprawie o sygnaturze II K 646/09 za winnego tego, że w dniu 26 lipca 2009 roku na drodze publicznej w miejscowości P. , kierując pojazdem marki O. (...) o numer rej. (...) umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że będąc w stanie nietrzeźwości, wyrażającym się zawartością 1,4 promila alkoholu we krwi, nie zachował szczególnej ostrożności i przy pokonywaniu zakrętu w lewo odwrócił uwagę od kontroli toru jazdy samochodu, w wyniku czego zamiast pokonać zakręt w lewą stronę, pojechał prosto i uderzył w drzewo, wyniku czego pasażerka R. K. doznała obrażeń w postaci stłuczenia mózgu z jego obrzękiem i następową niewydolnością oddechową, co spowodowało u niej chorobę realnie zagrażająca życiu pod postacią realnej groźby zatrzymania czynności oddychania i krążenia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.k. oraz pęknięcia nerki prawej oraz śledziony z koniecznością ich usunięcia, co spowodowało u niej ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci ciężkiego kalectwa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.k. , a pasażer M. B. doznał obrażeń w postaci stłuczenia mózgu z jego obrzękiem i następowo niewydolnością oddechowa, co spowodowało wystąpienie u niego choroby układu krążenia zagrażającej życiu pod postacią realnej groźby zatrzymania czynności układu krążenia i oddychania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.k. , tj, czynu z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 14 października 2011 roku w S. po rozpatrzeniu apelacji oskarżonego zmienił jedynie rozstrzygnięcie co do kary. Właściciel samochodu marki O. (...) o numer rejestracyjnym (...) w dniu 26 lipca 2009 roku był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) Spółce Akcyjnej w W. . Pismem z dnia 28 listopada 2009 roku powódka R. K. zgłosiła w (...) Spółce Akcyjnej w W. szkodę z tytułu wypadku komunikacyjnego z dnia 26 lipca 2009 roku. W powyższym piśmie wskazała, że domaga się zadośćuczynienia, którego wysokość zostanie wskazana po ustaleniu przez pozwana uszczerbku na zdrowiu powódki. Ponadto powódka domagała się 665 złotych tytułem zwrotu kosztów zniszczonej odzieży, zwrotu kosztów zakupu leków na łączną kwotę 226,52 złotych, zwrotu kwoty 5475 złotych poniesionych tytułem dojazdów powódki do (...) w S. i kwoty 177,98 złotych tytułem kosztów dojazdu do szpitala rehabilitacyjnego w B. . Pismem z dnia 16 grudnia 2009 roku pozwany zakład ubezpieczeń potwierdził przyjęcie szkody do likwidacji. Następnie pismem z dnia 23 grudnia 2009 roku pozwany poinformował, że tytułem zaliczki na poczet zadośćuczynienia przyznał powódce kwotę 20.000 złotych. Powódka R. K. pismem z dnia 15 lutego 2010 roku wniosła o przyznanie jej renty miesięcznej na zwiększone potrzeby, w wysokości: - w okresie 11.09. - 30.09.2009 roku – 2.520,00 złotych, - w okresie 01.10. - 31.10.2009 roku – 4.340,00 złotych, - w okresie 01.11. - 30.11.2009 roku – 4.200,00 złotych, - w okresie 01.12. - 15.12.2009 roku – 2.100,00 złotych, - w okresie 16.12. - 25.08.2010 roku – 2.100,00 złotych, - w okresie od 01.01.2010 roku i na przyszłość 4200 złotych miesięcznie. Pismem z dnia 25 lutego 2010 roku pozwany zakład ubezpieczeń poinformował powódkę o przyznaniu dalszej zaliczki na poczet zadośćuczynienia w kwocie 30.000 złotych. Pozwany zakład ubezpieczeń pismem z dnia 2 kwietnia 2010 roku poinformował stronę powodową o przyznaniu tytułem zadośćuczynienia kwoty 250.000 złotych. Ponadto w piśmie wskazano, że ubezpieczyciel uznała zgłoszone roszczenia w przedmiocie: - kosztów leczenia w wysokości 1.297,28 złotych, - koszty dojazdów do szpitala i placówek medycznych w wysokości 2.975,50 złotych, - koszty zniszczonej odzieży w wyniku wypadku w wysokości 300 złotych, - kosztów zakupu parapodium dynamicznego w wysokości 4500 złotych, - kosztów zakupu wózka inwalidzkiego w wysokości 2.250 złotych. W dalszej części pisma pozwany wskazał, że przyznane odszkodowanie zostało pomniejszone o 70 % przyczynienia. Jednocześnie pozwany wskazał, że tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania przekaże na rzecz powódki kwotę 28.396,83 złotych (po uwzględnieniu zaliczek wypłaconych powódce i stopnia przyczynienia powódki do szkody). W pismami z dnia 13 kwietnia 2012 roku i z dnia 17 kwietnia 2012 roku ubezpieczyciel wskazał, że mając na uwadze okoliczności i następstwa zdarzenia z 26 lipca 2009 roku na podstawie art. 445 § 1 k.c. przyznano łącznie zadośćuczynienie w wysokości 350.000 złotych. Koszty leczenia uznano w kwocie 10.789,66 złotych. Koszty dojazdów przyznano w kwocie 5.073,81 złotych. Rentę z tytułu zwiększonych potrzeb ubezpieczyciel ustalił natomiast na kwotę 1.233,33 złotych miesięcznie. Natomiast uwzględniając 70 % przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody ubezpieczyciel wskazał, ze przekazuje na jej rzecz odszkodowanie w łącznej wysokości 36.239,04 złotych wynikające z następującego wyliczenia: - 350.000 złotych zadośćuczynienie – 70 % przyczynienia się – poprzednie wypłaty w łącznej wysokości 75.000 złotych, do wypłaty 30.000 złotych, - 10.789,66 złotych koszty leczenia – 70 % przyczynienia, do wypłaty 3.236,90 złotych, - 5.073,81 złotych tytułem kosztów dojazdu do placówek medycznych – 70 % p

[... tekst skrócony ...]