I ACa 629/20

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2020-09-14
SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokaapelacyjny
zadośćuczynieniebłąd medycznyplacówka penitencjarnalegitymacja procesowapostępowanie niejawneuchylenie wyrokuprzekazanie do ponownego rozpoznania

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego oddalający pozew o zadośćuczynienie z powodu oczywistej bezzasadności, uznając, że brak legitymacji biernej nie zawsze musi prowadzić do oddalenia powództwa na posiedzeniu niejawnym.

Powód domagał się zadośćuczynienia od lekarzy za niewłaściwe leczenie w areszcie. Sąd Okręgowy oddalił powództwo jako oczywiście bezzasadne z powodu braku legitymacji biernej pozwanych, wskazując na konieczność pozwania Skarbu Państwa. Sąd Apelacyjny uchylił ten wyrok, uznając, że oczywista bezzasadność powództwa nie może być wykładana rozszerzająco, a brak legitymacji biernej nie zawsze jest podstawą do oddalenia pozwu na posiedzeniu niejawnym, zwłaszcza gdy istnieją możliwości przekształceń podmiotowych.

Powód P. M. (1) wniósł pozew o zadośćuczynienie przeciwko lekarzom, którzy go leczyli podczas pobytu w Areszcie Śledczym w M., twierdząc, że niewłaściwe leczenie doprowadziło do zniszczenia jego zdrowia. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 3 lipca 2020 r. oddalił powództwo, uznając je za oczywiście bezzasadne na posiedzeniu niejawnym. Uzasadnienie wskazywało na brak legitymacji biernej pozwanych, sugerując, że powód powinien pozwać Skarb Państwa – dyrektora właściwego zakładu karnego. Sąd pierwszej instancji zastosował art. 191 § 1 k.p.c. Powód zaskarżył ten wyrok, podkreślając swoje żądanie skierowane przeciwko konkretnym lekarzom. Sąd Apelacyjny w Katowicach uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd odwoławczy podkreślił, że przepis art. 191 § 1 k.p.c. stanowi wyłom w prawie dostępu do sądu i nie może być wykładany rozszerzająco. "Oczywista bezzasadność powództwa" wymaga, aby brak podstaw do udzielenia ochrony prawnej był jasny dla każdego prawnika bez szczegółowej analizy. Sąd Apelacyjny uznał, że brak legitymacji biernej pozwanych nie stanowił podstawy do uznania powództwa za oczywiście bezzasadne, zwłaszcza w kontekście możliwości przekształceń podmiotowych w trakcie procesu. Uzasadnienie i żądanie powoda nie dawały podstaw do tak jednoznacznej oceny, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak legitymacji biernej nie zawsze jest podstawą do oddalenia powództwa jako oczywiście bezzasadnego na posiedzeniu niejawnym, zwłaszcza gdy istnieją możliwości przekształceń podmiotowych w toku procesu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że przepis art. 191 § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle, a oczywista bezzasadność powództwa musi być niebudząca wątpliwości. Brak legitymacji biernej nie zawsze prowadzi do oczywistej bezzasadności, a sąd powinien brać pod uwagę możliwość przekształceń podmiotowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

powód

Strony

NazwaTypRola
P. M. (1)osoba_fizycznapowód
M. K.osoba_fizycznapozwany
R. Ł.osoba_fizycznapozwany
J. S.osoba_fizycznapozwany
P. M. (2)osoba_fizycznapozwany
A. N.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (2)

Główne

k.p.c. art. 191 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi wyłom w prawie dostępu do sądu i nie może być wykładany w sposób rozszerzający. "Oczywista bezzasadność powództwa" to stan, w którym dla każdego prawnika jest jasne, że nie ma podstaw do udzielenia ochrony prawnej, a wniosek taki nasuwa się niezwłocznie. Nie może być stosowany jedynie z powodu braku legitymacji biernej, jeśli istnieją możliwości przekształceń podmiotowych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 391 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interpretacja art. 191 § 1 k.p.c. powinna być ścisła, a oczywista bezzasadność powództwa musi być niebudząca wątpliwości. Brak legitymacji biernej nie zawsze jest podstawą do oddalenia powództwa na posiedzeniu niejawnym. Istnieją możliwości przekształceń podmiotowych w toku procesu, co należy uwzględnić. Żądanie powoda i jego uzasadnienie nie dawały podstaw do jednoznacznej oceny oczywistej bezzasadności.

Odrzucone argumenty

Powództwo było oczywiście bezzasadne z powodu skierowania żądań przeciwko niewłaściwym osobom (brak legitymacji biernej).

Godne uwagi sformułowania

"oczywista bezzasadność powództwa" jest to stan, w którym dla każdego prawnika, bez potrzeby dokładnej analizy sprawy pod względem faktycznym i prawnym jest jasne, że nie ma podstawy do udzielenia żądającemu merytorycznej ochrony prawnej. Przepis ten stanowi wyłom w prawie dostępu do sądu, a zatem nie może być wykładany w sposób rozszerzający.

Skład orzekający

Elżbieta Karpeta

przewodniczący

Anna Bohdziewicz

sprawozdawca

Jacek Włodarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 191 § 1 k.p.c. dotyczącego oddalania powództw na posiedzeniu niejawnym z powodu oczywistej bezzasadności, zwłaszcza w kontekście legitymacji procesowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oddalenia powództwa na posiedzeniu niejawnym z powodu braku legitymacji biernej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego, jakim jest możliwość oddalenia pozwu bez rozprawy, co ma istotne znaczenie dla dostępu do sądu. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy ograniczające ten dostęp.

Czy sąd może odrzucić Twój pozew bez rozprawy? Kluczowa interpretacja przepisu o "oczywistej bezzasadności".

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I ACa 629/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2020 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Elżbieta Karpeta Sędziowie : SA Anna Bohdziewicz (spr.) SO del. Jacek Włodarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2020 r. w Katowicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa P. M. (1) przeciwko M. K. , R. Ł. , J. S. , P. M. (2) i A. N. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt II C 446/20 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. SSA Anna Bohdziewicz SSA Elżbieta Karpeta SSO Jacek Włodarczyk Sygn. akt I ACa 629/20 UZASADNIENIE Powód P. M. (1) wystąpił z pozwem przeciwko M. K. , R. Ł. , J. S. , P. M. (2) i A. N. , domagając się od nich zadośćuczynienia w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu. Powód uzasadnił swoje żądanie tym, iż w sposób niewłaściwy był leczony w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w M. , co miało doprowadzić do zniszczenia jego zdrowia i życia. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż żądanie powoda zostało zakwalifikowane jako oczywiście bezzasadne, co uprawniało Sąd do jego oddalenia na posiedzeniu niejawnym. Oczywista bezzasadność powództwa ma polegać na skierowaniu przez powoda żądań przeciwko funkcjonariuszom służby więziennej, leczącym go w trakcie pobytu w placówce penitencjarnej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w takiej sytuacji powód powinien pozwać Skarb Państwa - dyrektora właściwego zakładu karnego, a nie osoby zatrudnione w tym zakładzie. Zatem brak legitymacji biernej skutkował oddaleniem powództwa w trybie art. 191 1 k.p.c. Jednocześnie zaznaczono, iż nie pozbawia to powoda prawa do wniesienia „pozwu z prawidłowo oznaczonym pozwanym”. Wyrok ten został zaskarżony przez powoda, który stanowczo stwierdził, iż domaga się zadośćuczynienia od konkretnie wskazanych lekarzy, a nie od Skarbu Państwa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 191 1 k.p.c. sąd może oddalić powództwo na posiedzeniu niejawnym, bez podejmowania wcześniejszych czynności i prowadzenia postępowania, jeżeli z treści pozwu i załączników oraz okoliczności dotyczących sprawy wynika oczywista bezzasadność powództwa. Przepis ten stanowi wyłom w prawie dostępu do sądu, a zatem nie może być wykładany w sposób rozszerzający. W doktrynie wskazuje się, że „oczywista bezzasadność powództwa" jest to stan, w którym dla każdego prawnika, bez potrzeby dokładnej analizy sprawy pod względem faktycznym i prawnym jest jasne, że nie ma podstawy do udzielenia żądającemu merytorycznej ochrony prawnej. Wskazuje się, że oczywista bezzasadność roszczenia to bezzasadność niebudząca jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że roszczenie, z którym występuje powód, nie zasługuje na udzielenie mu ochrony prawnej, przy czym wniosek taki nasuwa się niezwłocznie po zaznajomieniu się z roszczeniem oraz jego podstawą faktyczną i prawną. Przywołany przepis znajdzie zastosowanie wówczas, gdy wnioski wysnute przez stronę z powołanych przez nią okoliczności faktycznych są rażąco sprzeczne z zasadami logiki, względnie gdy powód sformułował żądanie nieznane prawu albo w świetle przepisów prawa materialnego niedopuszczalne. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, iż brak legitymacji biernej stanowi podstawę uznania powództwa za oczywiście bezzasadne. Wniosek ten nie zasługuje na podzielenie. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują wszak możliwość dokonania przekształceń podmiotowych w toku procesu. Żądanie sformułowane przez powoda oraz jego uzasadnienie nie dają podstaw do jednoznacznej oceny, że powództwo jest oczywiście bezzasadne. Wobec tego zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 391 1 § 3 k.p.c. SSA Anna Bohdziewicz SSA Elżbieta Karpeta SSO Jacek Włodarczyk

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI