I ACa 622/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa T. J. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę i ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego. Powód zarzucał bankowi brak należytego poinformowania o ryzyku walutowym oraz stosowanie klauzul niedozwolonych, w tym dotyczących oprocentowania i mechanizmu indeksacji. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił żądanie główne powoda dotyczące zapłaty kwoty 916349,38 zł, umorzył postępowanie w części żądania głównego i ewentualnego, a zasądził na rzecz powoda kwotę 3930,66 zł z odsetkami tytułem zwrotu nadpłaty wynikającej z abuzywnej klauzuli spreadu walutowego. Sąd Okręgowy uznał, że umowa nie jest nieważna w całości, ale klauzula dotycząca marży banku w mechanizmie przeliczenia kursu waluty jest niedozwolona. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelacje obu stron, oddalił je w całości. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do charakteru umowy i jej indeksacji do franka szwajcarskiego. Uznano, że umowa nie jest nieważna w całości, a zarzuty powoda dotyczące sprzeczności z zasadami współżycia społecznego lub naturą stosunku prawnego nie znalazły potwierdzenia. Sąd Apelacyjny potwierdził jednak abuzywność klauzuli dotyczącej marży banku w mechanizmie spreadu walutowego, która pozwalała bankowi na jednostronne ustalanie jej wysokości. W związku z tym, zasądzona przez Sąd Okręgowy kwota 3930,66 zł tytułem zwrotu nadpłaty została utrzymana. Sąd Apelacyjny uznał, że wyeliminowanie abuzywnej klauzuli nie powoduje nieważności całej umowy, a jedynie skutkuje koniecznością wyeliminowania tej klauzuli z rozliczeń. Oddalono apelację banku, uznając, że zarzuty procesowe i materialne nie są zasadne, a zastosowanie art. 102 kpc do kosztów postępowania było uzasadnione. Oddalono również apelację powoda, uznając, że jego roszczenie główne nie było zasadne, a jego interes jako konsumenta został wystarczająco chroniony poprzez zwrot nadpłaty wynikającej z abuzywnej klauzuli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzuli spreadu walutowego w umowach kredytów frankowych i konsekwencje prawne takiej sytuacji, w tym możliwość dochodzenia zwrotu nadpłaty.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki klauzuli spreadu walutowego. Interpretacja może być różna w zależności od dokładnego brzmienia umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawarta z konsumentem, jest nieważna w całości z powodu stosowania klauzul niedozwolonych (abuzywnych)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie jest nieważna w całości. Stwierdzenie abuzywności jednej klauzuli nie prowadzi automatycznie do nieważności całej umowy, jeśli umowa może być nadal wykonywana bez tej klauzuli.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyeliminowanie abuzywnej klauzuli spreadu walutowego nie powoduje nieważności umowy, ponieważ jej essentialia negotii pozostają nienaruszone, a pozostałe elementy umowy, w tym mechanizm indeksacji oparty na średnim kursie NBP, mogą być uznane za obiektywne i zrozumiałe dla konsumenta. Interes konsumenta jest wystarczająco chroniony poprzez zwrot nadpłaty wynikającej z abuzywnej klauzuli.
Czy klauzula dotycząca marży banku w mechanizmie spreadu walutowego w umowie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego stanowi klauzulę niedozwoloną (abuzywną)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula ta jest niedozwolona, ponieważ pozwala bankowi na jednostronne ustalanie wysokości marży, co rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie umowne pozwalające bankowi na arbitralne ustalanie marży, będącej elementem współkształtującym kurs sprzedaży waluty obcej, jest niejednoznaczne i pozostawia konsumentowi nieprzewidywalny obowiązek finansowy. Brak indywidualnego uzgodnienia tej klauzuli oraz jej sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta przesądziły o jej abuzywności.
Czy powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio o braku interesu prawnego w kontekście apelacji, ale oddalił żądanie główne oparte na nieważności umowy, uznając, że umowa nie jest nieważna w całości.
Uzasadnienie
Powód pierwotnie domagał się ustalenia nieważności umowy, jednak w toku postępowania cofnął to żądanie. Sąd Okręgowy uznał, że umowa nie jest nieważna, a Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, skupiając się na ocenie abuzywności poszczególnych klauzul.
Czy roszczenie o zwrot nadpłaty wynikającej z abuzywnej klauzuli spreadu walutowego jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie to nie jest przedawnione, ponieważ ma charakter dziesięcioletniego terminu przedawnienia, a zostało zgłoszone przed upływem tego terminu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z abuzywnej klauzuli, nie ma charakteru okresowego i podlega dziesięcioletniemu terminowi przedawnienia. Powód zgłosił roszczenie w piśmie z 3 kwietnia 2015 r., a świadczenia były spełniane w latach 2006-2011, co oznacza, że termin przedawnienia nie upłynął.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami. Sąd uznał klauzulę spreadu walutowego za abuzywną.
k.c. art. 410 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego. Sąd uznał, że świadczenia spełnione na podstawie abuzywnej klauzuli są nienależne i podlegają zwrotowi.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku zwrotu bezpodstawnie uzyskanej korzyści majątkowej. Sąd zastosował przepisy o świadczeniu nienależnym.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Określa istotne cechy umowy kredytu. Sąd uznał, że umowa kredytu indeksowanego jest dopuszczalna.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa Prawo bankowe
Dopuszcza zawieranie umów o kredyt indeksowany do waluty innej niż waluta polska. Sąd odwołał się do tego przepisu jako potwierdzenia dopuszczalności tego typu umów.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że umowa jest wiążąca dla stron co do pozostałych postanowień, jeśli nie można było ich wyłączyć lub jeśli wyłączenie prowadziłoby do nieważności umowy. Sąd uznał, że umowa może obowiązywać bez abuzywnej klauzuli.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy. Sąd uznał, że umowa nie jest sprzeczna z ustawą.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego. Sąd uznał, że umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu przedawnienia roszczeń. Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma 10-letni termin przedawnienia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie. Sąd zasądził odsetki od zasądzonej kwoty.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny dowodów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad słuszności w zakresie kosztów procesu. Sąd Okręgowy zastosował ten przepis, a Sąd Apelacyjny uznał to za uzasadnione.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula spreadu walutowego w umowie kredytu indeksowanego do CHF jest abuzywna. • Zwrot nadpłaty wynikającej z abuzywnej klauzuli jest uzasadniony. • Roszczenie o zwrot nadpłaty nie jest przedawnione.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu indeksowanego do CHF jest nieważna w całości. • Wszystkie świadczenia spełnione na podstawie umowy są nienależne. • Bank nie poinformował o ryzyku walutowym. • Zastosowanie art. 102 kpc do kosztów postępowania było nieuzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
klauzula spreadu walutowego • klauzula niedozwolona (abuzywna) • zasady współżycia społecznego • dobre obyczaje handlowe • rażąco narusza interesy konsumenta • nie można podzielić żadnego z zarzutów na których opierają się ich konstrukcje • środki odwoławcze stron nie są zasadne i podlegają oddaleniu
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Bess
sędzia
Robert Jurga
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzuli spreadu walutowego w umowach kredytów frankowych i konsekwencje prawne takiej sytuacji, w tym możliwość dochodzenia zwrotu nadpłaty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki klauzuli spreadu walutowego. Interpretacja może być różna w zależności od dokładnego brzmienia umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Orzeczenie wyjaśnia zasady odpowiedzialności banków i prawa konsumentów.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny potwierdza abuzywność spreadu i zasądza zwrot nadpłaty!”
Dane finansowe
WPS: 916 349,38 PLN
zwrot nadpłaty: 3930,66 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.