Orzeczenie · 2020-04-03

I ACA 622/18

Sąd
Sąd Apelacyjny w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2020-04-03
SAOSCywilneprawo umówWysokaapelacyjny
kredyt frankowyklauzula abuzywnakonsumentprzedsiębiorcaprawo bankoweumowa kredytuspread walutowyryzyko kursowe

Sprawa dotyczyła apelacji powoda J. A. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który oddalił jego powództwo o ustalenie odmiennej wartości świadczeń z umów kredytowych denominowanych w CHF, zasądzenie kwoty ponad 2,7 mln zł lub stwierdzenie nieważności umów. Powód, prowadzący od lat działalność gospodarczą m.in. w zakresie dystrybucji sprzętu AGD i wynajmu nieruchomości, zaciągnął pięć kredytów w CHF na spłatę wcześniejszych zobowiązań związanych z zakupem nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał, że powód nie jest konsumentem w rozumieniu art. 22(1) k.c., ponieważ czynności kredytowe pozostawały w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, która miała charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, oddalając apelację. Podkreślono, że definicja konsumenta wymaga, aby czynność prawna nie była bezpośrednio związana z działalnością gospodarczą lub zawodową. Analiza działalności powoda, obejmującej m.in. wynajem nieruchomości na dużą skalę, potwierdziła jej gospodarczy charakter. Sąd Apelacyjny odniósł się również do zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego, uznając je za bezzasadne. W szczególności, odrzucono zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. dotyczący oceny dowodów, a także art. 236 k.p.c. w zakresie zaniechania wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 385(1) k.c., sąd uznał, że choć niektóre postanowienia mogłyby być uznane za niedozwolone w stosunku do konsumenta, to w przypadku powoda, jako przedsiębiorcy, nie miały one zastosowania. Ponadto, nawet w przypadku konsumenta, wyeliminowanie klauzul abuzywnych nie prowadziłoby do nieważności całej umowy, a jedynie do niezwiązania stron wadliwymi postanowieniami, przy zachowaniu możliwości dalszego obowiązywania umowy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie statusu konsumenta w kontekście kredytów frankowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Brak możliwości stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych do przedsiębiorców. Brak interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powoda, który prowadził zorganizowaną działalność gospodarczą. Może nie mieć zastosowania w przypadku sporadycznych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą czynności prawnych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zaciąga kredyt na cele związane z tą działalnością, może być uznana za konsumenta w rozumieniu przepisów o ochronie konsumentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, której czynność prawna jest bezpośrednio związana z tą działalnością, nie może być uznana za konsumenta.

Uzasadnienie

Status konsumenta zależy od charakteru czynności prawnej i jej bezpośredniego powiązania z działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza charakteryzuje się zarobkowością, zorganizowaniem i ciągłością. W przypadku powoda, jego aktywność związana z nabyciem i wynajmem nieruchomości miała cechy działalności gospodarczej, co wykluczało jego status konsumenta.

Czy klauzule dotyczące przeliczenia waluty w umowie kredytu denominowanego w CHF są abuzywne, jeśli umowa została zawarta przez przedsiębiorcę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku przedsiębiorcy, który nie jest konsumentem, przepisy o klauzulach abuzywnych (art. 385(1) k.c.) nie mają zastosowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powód nie był konsumentem, co wykluczyło możliwość stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych. Nawet gdyby uznać niektóre postanowienia za niedozwolone, to w przypadku przedsiębiorcy nie prowadzi to do ich niewiążącego charakteru w takim samym stopniu jak w przypadku konsumenta. Ponadto, umowa kredytu denominowanego w CHF, z możliwością wypłaty w PLN, nie była nieważna.

Czy powód miał interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieważności umów kredytowych lub odmiennej wartości świadczeń, skoro istniały inne środki ochrony prawnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powód nie wykazał interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieważności umów, ponieważ istniały inne, dalej idące środki ochrony prawnej, takie jak powództwo o zapłatę lub powództwo przeciwegzekucyjne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powództwo o ustalenie jest środkiem ostatecznym. W sytuacji, gdy istnieją możliwości dochodzenia świadczenia lub zwalczania tytułu wykonawczego, powództwo o ustalenie jest zbędne. Powód mógł dochodzić swoich praw w drodze powództwa o zapłatę lub postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
pozwany

Strony

NazwaTypRola
J. A.osoba_fizycznapowód
(...) Bank (...) spółka akcyjna z siedzibą w W.spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

p.b. art. 69

Prawo bankowe

Określa istotne postanowienia umowy kredytu bankowego, w tym kwotę i walutę kredytu. Sąd uznał, że umowy były zgodne z tym przepisem.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami. Sąd uznał, że nie ma zastosowania do przedsiębiorcy.

k.c. art. 22¹

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta. Sąd uznał, że powód nie spełnia tej definicji.

u.s.d.g. art. 2

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Definicja działalności gospodarczej. Sąd stosował ją do oceny statusu powoda.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia tego przepisu.

k.p.c. art. 236

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postanowień dowodowych. Sąd uznał, że brak postanowienia o odmowie dowodu z opinii biegłego nie miał wpływu na wynik sprawy.

k.c. art. 189

Kodeks cywilny

Dotyczy powództwa o ustalenie. Sąd uznał brak interesu prawnego powoda w tym zakresie.

k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy powództwa przeciwegzekucyjnego. Sąd wskazał je jako właściwy środek ochrony prawnej dla powoda.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powód nie jest konsumentem, lecz przedsiębiorcą, ze względu na związek czynności kredytowych z prowadzoną działalnością gospodarczą. • Brak interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieważności umów, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej (np. powództwo o zapłatę, powództwo przeciwegzekucyjne). • Umowy kredytowe denominowane w CHF, z możliwością wypłaty w PLN, są zgodne z prawem bankowym i nie są nieważne. • Kluczowe postanowienia umowne, nawet jeśli potencjalnie abuzywne w stosunku do konsumenta, nie prowadzą do nieważności umowy w całości, a jedynie do niezwiązania stron wadliwymi postanowieniami.

Odrzucone argumenty

Powód powinien być traktowany jako konsument, a nie przedsiębiorca. • Klauzule dotyczące przeliczenia waluty w umowach kredytowych są abuzywne i prowadzą do nieważności umów. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c., art. 236 k.p.c.). • Powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umów.

Godne uwagi sformułowania

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. • Działalność tę cechować powinna fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności i zysku lub co najmniej zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie na własny rachunek, powtarzalność oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym. • Powództwo o ustalenie powinno być więc ostatecznym środkiem, z jakiego może skorzystać powód dla ochrony swego interesu. • Stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowień nie prowadzi jednak wprost do nieważności umowy w całości lub jej części. Przepis art. 385 1 k.c. przewiduje w takim wypadku szczególną sankcję - niezwiązania konsumenta wadliwymi postanowieniami.

Skład orzekający

Katarzyna Polańska-Farion

przewodniczący-sprawozdawca

Joanna Wiśniewska-Sadomska

sędzia

Małgorzata Sławińska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu konsumenta w kontekście kredytów frankowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Brak możliwości stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych do przedsiębiorców. Brak interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powoda, który prowadził zorganizowaną działalność gospodarczą. Może nie mieć zastosowania w przypadku sporadycznych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą czynności prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych, ale z perspektywy przedsiębiorcy, co jest mniej powszechne niż sprawy konsumenckie. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między konsumentem a przedsiębiorcą w kontekście ochrony prawnej.

Kredyt frankowy dla przedsiębiorcy? Zapomnij o ochronie konsumenckiej!

Dane finansowe

WPS: 2 723 563,37 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst