I ACA 622/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła apelacji powoda J. A. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który oddalił jego powództwo o ustalenie odmiennej wartości świadczeń z umów kredytowych denominowanych w CHF, zasądzenie kwoty ponad 2,7 mln zł lub stwierdzenie nieważności umów. Powód, prowadzący od lat działalność gospodarczą m.in. w zakresie dystrybucji sprzętu AGD i wynajmu nieruchomości, zaciągnął pięć kredytów w CHF na spłatę wcześniejszych zobowiązań związanych z zakupem nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał, że powód nie jest konsumentem w rozumieniu art. 22(1) k.c., ponieważ czynności kredytowe pozostawały w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, która miała charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, oddalając apelację. Podkreślono, że definicja konsumenta wymaga, aby czynność prawna nie była bezpośrednio związana z działalnością gospodarczą lub zawodową. Analiza działalności powoda, obejmującej m.in. wynajem nieruchomości na dużą skalę, potwierdziła jej gospodarczy charakter. Sąd Apelacyjny odniósł się również do zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego, uznając je za bezzasadne. W szczególności, odrzucono zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. dotyczący oceny dowodów, a także art. 236 k.p.c. w zakresie zaniechania wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 385(1) k.c., sąd uznał, że choć niektóre postanowienia mogłyby być uznane za niedozwolone w stosunku do konsumenta, to w przypadku powoda, jako przedsiębiorcy, nie miały one zastosowania. Ponadto, nawet w przypadku konsumenta, wyeliminowanie klauzul abuzywnych nie prowadziłoby do nieważności całej umowy, a jedynie do niezwiązania stron wadliwymi postanowieniami, przy zachowaniu możliwości dalszego obowiązywania umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie statusu konsumenta w kontekście kredytów frankowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Brak możliwości stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych do przedsiębiorców. Brak interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powoda, który prowadził zorganizowaną działalność gospodarczą. Może nie mieć zastosowania w przypadku sporadycznych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą czynności prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zaciąga kredyt na cele związane z tą działalnością, może być uznana za konsumenta w rozumieniu przepisów o ochronie konsumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, której czynność prawna jest bezpośrednio związana z tą działalnością, nie może być uznana za konsumenta.
Uzasadnienie
Status konsumenta zależy od charakteru czynności prawnej i jej bezpośredniego powiązania z działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza charakteryzuje się zarobkowością, zorganizowaniem i ciągłością. W przypadku powoda, jego aktywność związana z nabyciem i wynajmem nieruchomości miała cechy działalności gospodarczej, co wykluczało jego status konsumenta.
Czy klauzule dotyczące przeliczenia waluty w umowie kredytu denominowanego w CHF są abuzywne, jeśli umowa została zawarta przez przedsiębiorcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku przedsiębiorcy, który nie jest konsumentem, przepisy o klauzulach abuzywnych (art. 385(1) k.c.) nie mają zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie był konsumentem, co wykluczyło możliwość stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych. Nawet gdyby uznać niektóre postanowienia za niedozwolone, to w przypadku przedsiębiorcy nie prowadzi to do ich niewiążącego charakteru w takim samym stopniu jak w przypadku konsumenta. Ponadto, umowa kredytu denominowanego w CHF, z możliwością wypłaty w PLN, nie była nieważna.
Czy powód miał interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieważności umów kredytowych lub odmiennej wartości świadczeń, skoro istniały inne środki ochrony prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieważności umów, ponieważ istniały inne, dalej idące środki ochrony prawnej, takie jak powództwo o zapłatę lub powództwo przeciwegzekucyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powództwo o ustalenie jest środkiem ostatecznym. W sytuacji, gdy istnieją możliwości dochodzenia świadczenia lub zwalczania tytułu wykonawczego, powództwo o ustalenie jest zbędne. Powód mógł dochodzić swoich praw w drodze powództwa o zapłatę lub postępowania egzekucyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. A. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
p.b. art. 69
Prawo bankowe
Określa istotne postanowienia umowy kredytu bankowego, w tym kwotę i walutę kredytu. Sąd uznał, że umowy były zgodne z tym przepisem.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami. Sąd uznał, że nie ma zastosowania do przedsiębiorcy.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta. Sąd uznał, że powód nie spełnia tej definicji.
u.s.d.g. art. 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Definicja działalności gospodarczej. Sąd stosował ją do oceny statusu powoda.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia tego przepisu.
k.p.c. art. 236
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postanowień dowodowych. Sąd uznał, że brak postanowienia o odmowie dowodu z opinii biegłego nie miał wpływu na wynik sprawy.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy powództwa o ustalenie. Sąd uznał brak interesu prawnego powoda w tym zakresie.
k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa przeciwegzekucyjnego. Sąd wskazał je jako właściwy środek ochrony prawnej dla powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie jest konsumentem, lecz przedsiębiorcą, ze względu na związek czynności kredytowych z prowadzoną działalnością gospodarczą. • Brak interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieważności umów, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej (np. powództwo o zapłatę, powództwo przeciwegzekucyjne). • Umowy kredytowe denominowane w CHF, z możliwością wypłaty w PLN, są zgodne z prawem bankowym i nie są nieważne. • Kluczowe postanowienia umowne, nawet jeśli potencjalnie abuzywne w stosunku do konsumenta, nie prowadzą do nieważności umowy w całości, a jedynie do niezwiązania stron wadliwymi postanowieniami.
Odrzucone argumenty
Powód powinien być traktowany jako konsument, a nie przedsiębiorca. • Klauzule dotyczące przeliczenia waluty w umowach kredytowych są abuzywne i prowadzą do nieważności umów. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c., art. 236 k.p.c.). • Powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umów.
Godne uwagi sformułowania
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. • Działalność tę cechować powinna fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności i zysku lub co najmniej zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie na własny rachunek, powtarzalność oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym. • Powództwo o ustalenie powinno być więc ostatecznym środkiem, z jakiego może skorzystać powód dla ochrony swego interesu. • Stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowień nie prowadzi jednak wprost do nieważności umowy w całości lub jej części. Przepis art. 385 1 k.c. przewiduje w takim wypadku szczególną sankcję - niezwiązania konsumenta wadliwymi postanowieniami.
Skład orzekający
Katarzyna Polańska-Farion
przewodniczący-sprawozdawca
Joanna Wiśniewska-Sadomska
sędzia
Małgorzata Sławińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu konsumenta w kontekście kredytów frankowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Brak możliwości stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych do przedsiębiorców. Brak interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powoda, który prowadził zorganizowaną działalność gospodarczą. Może nie mieć zastosowania w przypadku sporadycznych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą czynności prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych, ale z perspektywy przedsiębiorcy, co jest mniej powszechne niż sprawy konsumenckie. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między konsumentem a przedsiębiorcą w kontekście ochrony prawnej.
“Kredyt frankowy dla przedsiębiorcy? Zapomnij o ochronie konsumenckiej!”
Dane finansowe
WPS: 2 723 563,37 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.