I ACA 619/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2021 r. stwierdził nieważność umowy kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich, zawartej między powodami A. Z. i K. Z. a (...) Bankiem (...) S.A. w W., oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 238 513,18 zł z odsetkami. Sąd pierwszej instancji uznał, że powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy na podstawie art. 189 k.p.c. Ocenił, że umowa, mimo że dotyczyła kredytu udzielonego w złotych w kwocie stanowiącej równowartość CHF, zawierała klauzule przeliczeniowe, które nie były negocjowane z konsumentami i dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut. Sąd uznał te postanowienia za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów, powołując się na art. 385¹ k.c. i dyrektywę 93/13/EWG. Wskazał, że powodowie nie mieli możliwości przewidzenia wysokości swojego zobowiązania ani zweryfikowania poprawności obliczeń banku. Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, uznając umowę za nieważną w całości, a zasądzoną kwotę za nienależne świadczenie. Pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie interesu prawnego powodów, wadliwe uzasadnienie wyroku, bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego o opinię biegłego oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących klauzul abuzywnych i nieważności umowy. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację pozwanej, podzielając w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy podkreślił, że uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego było prawidłowe i pozwalało na odtworzenie toku decyzyjnego. Stwierdził, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów) były niezasadne, a zeznania świadków banku nie miały wystarczającej mocy dowodowej do ustalenia okoliczności zawarcia umowy. Sąd Apelacyjny potwierdził, że powodowie działali jako konsumenci, a umowa zawierała abuzywne klauzule przeliczeniowe, które naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów. Sąd odwoławczy odniósł się do orzecznictwa TSUE i SN, potwierdzając, że w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul dotyczących głównego świadczenia, umowa może być uznana za nieważną w całości, zwłaszcza gdy konsument tego żąda. Utrzymano w mocy wyrok Sądu Okręgowego, w tym zasądzenie od banku na rzecz powodów kwoty 8100 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych denominowanych w walucie obcej z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych, zasady ochrony konsumentów w umowach bankowych, skutki stwierdzenia abuzywności klauzul.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja prawna ma szerokie zastosowanie do podobnych umów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej, zawarta z konsumentem, zawierająca klauzule przeliczeniowe ustalane jednostronnie przez bank, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, które naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut nie były negocjowane z konsumentem, nie pozwalały na przewidzenie wysokości zobowiązania i naruszały równowagę kontraktową. W świetle orzecznictwa TSUE i SN, takie klauzule są niedozwolone, a umowa może być uznana za nieważną w całości, jeśli konsument tego żąda.
Czy powodowie jako konsumenci mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu hipotecznego, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ żądanie zwrotu świadczeń nie eliminowało niepewności co do przyszłych zobowiązań wynikających z umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powództwo o ustalenie nieważności umowy było uzasadnione, gdyż wyrok zasądzający zwrot świadczeń nie zakończyłby sporu w zakresie przyszłych rat i nie eliminował ryzyka dalszych żądań banku. Interes prawny został obiektywnie uzasadniony potrzebą jednoznacznego przesądzenia kwestii ważności umowy.
Jakie są skutki stwierdzenia abuzywności klauzul dotyczących przeliczenia waluty w umowie kredytu denominowanego/indeksowanego w walucie obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących przeliczenia waluty może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli umowa nie może funkcjonować bez tych klauzul, a konsument tego żąda.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że klauzule te określają główne świadczenie stron. Ich wyeliminowanie może prowadzić do nieważności umowy, zwłaszcza gdy konsument nie wyraził woli utrzymania umowy w mocy po usunięciu abuzywnych postanowień. W tym przypadku, powodowie konsekwentnie domagali się stwierdzenia nieważności umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| K. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnia interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy, gdy bez takiego rozstrzygnięcia nie istnieje możliwość definitywnego zakończenia sporu.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki stosowania klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Podstawowe zasady umowy kredytu bankowego, w tym kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej.
Pomocnicze
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej, w tym w kontekście skutków stwierdzenia abuzywności postanowień umowy.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie jako podstawa roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawierała klauzule przeliczeniowe, które nie były negocjowane z konsumentami i dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut. • Klauzule te były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumentów. • Powodowie nie mieli możliwości przewidzenia wysokości swojego zobowiązania ani zweryfikowania poprawności obliczeń banku. • Nieważność umowy wynikała z abuzywności klauzul dotyczących głównego świadczenia stron, co w świetle orzecznictwa TSUE i SN może prowadzić do nieważności całej umowy. • Powodowie jako konsumenci mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 327¹ § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 205¹² § 2 k.p.c. w zw. z art. 227, 232, 235² pkt 2, 278 k.p.c.) • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 189 k.p.c., art. 385¹ § 1 i 2 k.c., art. 385² k.c., art. 58 § 1 k.c., art. 65 k.c., art. 69 ust. 3 pr. bank., art. 358 § 2 k.c., art. 5 k.c., art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 411 pkt 1 k.c., art. 6 k.c.) • Argumentacja banku o braku naruszenia dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów konsumenta. • Argumentacja banku o braku indywidualnego uzgodnienia klauzul. • Argumentacja banku o tym, że umowa mogła być wykonywana bez abuzywnych klauzul lub że powinna być traktowana jako umowa w PLN. • Argumentacja banku o braku nadużycia prawa przez stronę powodową. • Argumentacja banku o braku bezpodstawnego wzbogacenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji przywołał przepisy art. 385¹ k.p.c. oraz art. 3 dyrektywy 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich • Pozwany ograniczył się jedynie to gołosłownego twierdzenia, iż treść umowy mogła być indywidualnie uzgodniona przez strony. • Kwestionowane postanowienia umowy dotyczące przeliczania kursów walut na podstawie tabeli kursowych uznać należało za sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Przyznanie sobie przez Bank uprawnienia do jednostronnego określenia wysokości zobowiązania drugiej strony stosunku prawnego należało, zdaniem Sądu, uznać za naruszenie równowagi kontraktowej stron, a tym samym za sprzeczne z dobrymi obyczajami. • W ocenie Sądu pierwszej instancji, również okoliczność, że powodom zaprezentowano pełną ofertę kredytową Banku nie zmienia faktu, iż zaoferowany produkt bankowy denominowany do franka szwajcarskiego zawierał w sobie postanowienia abuzywne, skrajnie niekorzystne dla powodów • W razie sporu o ważność umowy kredytu bankowego z elementem denominacji lub indeksacji do obcej waluty, w której treści znajduje się niedozwolona klauzula konsumencka dotycząca sposobu tej waloryzacji, rozważyć należy dwie możliwości rozstrzygnięcia. • Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że abstrakcyjne definiowanie reguł, do których mają odsyłać klauzule generalne jest sprzeczne z intencją ustawodawcy. […]
Skład orzekający
Ryszard Iwankiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gawinek
sędzia
Zbigniew Ciechanowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych denominowanych w walucie obcej z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych, zasady ochrony konsumentów w umowach bankowych, skutki stwierdzenia abuzywności klauzul."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja prawna ma szerokie zastosowanie do podobnych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Sąd Apelacyjny potwierdza: umowa frankowa nieważna przez abuzywne klauzule banku!”
Dane finansowe
WPS: 238 513,18 PLN
zwrot świadczeń z nieważnej umowy: 238 513,18 PLN
koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym: 8100 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.