I ACA 59/21
Podsumowanie
Sąd Okręgowy oddalił powództwo o ustalenie dotyczące sankcji kredytu darmowego i abuzywności klauzul WIBOR, uznając brak interesu prawnego w części żądań i bezzasadność merytoryczną pozostałych.
Powodowie domagali się ustalenia skuteczności zarzutu naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim i zastosowania sankcji kredytu darmowego, a także ustalenia nieważności klauzul dotyczących oprocentowania WIBOR. Sąd uznał, że powodowie mieli interes prawny jedynie w zakresie ustalenia konsekwencji sankcji na przyszłość oraz nieważności klauzul WIBOR, jednak merytorycznie oddalił te żądania. Stwierdzono, że sankcja kredytu darmowego działa wstecz, a WIBOR jest wskaźnikiem dopuszczalnym i jednoznacznie określonym w umowie, a powodowie, jako profesjonaliści, byli świadomi ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową.
Powodowie B. W. i P. W. wnieśli pozew o ustalenie na podstawie art. 189 kpc, domagając się m.in. ustalenia, że skutecznie podnieśli zarzut naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim i zasadne jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego, co oznaczałoby, że wszelkie roszczenia banku przekraczające należności kapitałowe za okres poprzedzający 4 lata przed złożeniem oświadczenia są nienależne. Wnieśli również o ustalenie, że wpłaty powinny być zaliczane na kapitał oraz o ustalenie nieważności części postanowień umownych dotyczących oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR 3M. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w całości. Sąd uznał, że powodowie posiadali interes prawny jedynie w zakresie ustalenia konsekwencji sankcji kredytu darmowego na przyszłość oraz ustalenia nieważności klauzul WIBOR. Jednakże, analizując merytorycznie te żądania, sąd stwierdził, że sankcja kredytu darmowego działa jedynie wstecz, obejmując okres 4 lat poprzedzających złożenie oświadczenia, a nie okres późniejszy. Ponadto, sąd uznał klauzule dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR 3M za dopuszczalne, jednoznaczne i nieabuzywne, wskazując na profesjonalizm powoda B. W. oraz świadomość ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową. Sąd podkreślił, że WIBOR jest wskaźnikiem rynkowym powiązanym ze stopą referencyjną NBP i jego stosowanie w umowie nie narusza przepisów dyrektywy UE ani prawa krajowego. W pozostałych żądaniach, dotyczących ustalenia skuteczności zarzutu naruszenia ustawy i zasadności sankcji, a także sposobu zaliczania wpłat, sąd uznał brak interesu prawnego powodów, gdyż nie zapewniłyby one definitywnego zakończenia sporu, a jedynie wymagałyby wytoczenia odrębnego powództwa o zapłatę.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Powodowie posiadali interes prawny jedynie w zakresie ustalenia, że konsekwencje sankcji kredytu darmowego rozciągają się na okres po złożeniu oświadczenia oraz ustalenia nieważności klauzul WIBOR. W pozostałym zakresie interes prawny nie zachodził.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc zachodzi, gdy wyrok ustalający definitywnie zakończy spór lub zapobiegnie jego powstaniu. W przypadku żądań dotyczących sankcji kredytu darmowego i klauzul WIBOR, wyrok ustalający zapewniłby ochronę prawnie chronionych interesów powodów na przyszłość. Natomiast w odniesieniu do żądań dotyczących już dokonanych spłat i rozliczeń, brak było interesu prawnego, gdyż wymagałyby one odrębnego powództwa o zapłatę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwany (...) Bank (...) S.A.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W. | osoba_fizyczna | powód |
| P. W. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wniesienia powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa; wymaga wykazania interesu prawnego.
u.k.k. art. 46 § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Przewiduje sankcję kredytu darmowego w przypadku naruszenia art. 35, polegającą na zwrocie kredytu bez odsetek i innych kosztów za okres 4 lat poprzedzających złożenie oświadczenia.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definiuje niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
u.k.k. art. 35 § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Dotyczy informacji, które kredytodawca powinien podać konsumentowi.
u.k.k. art. 46 § 3
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa, że uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Reguluje zarzut nadużycia prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zwrotu kosztów procesu.
k.s.h. art. 529 § 1
Kodeks spółek handlowych
Dotyczy przejęcia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym art. 8
Dotyczy skutków nieudzielenia odpowiedzi na reklamację.
Ustawa o kredycie hipotecznym oraz nadzorze na pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami art. 29 § 2
Określa sposób ustalania stopy procentowej w przypadku braku stałej stopy oprocentowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego w części żądań ustalenia dotyczących już dokonanych spłat i rozliczeń. Sankcja kredytu darmowego działa jedynie wstecz (4 lata przed złożeniem oświadczenia). Klauzule dotyczące WIBOR są dopuszczalne, jednoznaczne i nieabuzywne. Powodowie, jako profesjonaliści, byli świadomi ryzyka zmiennej stopy procentowej. Umowa kredytu nie została wykonana w całości, więc termin do skorzystania z sankcji nie rozpoczął biegu.
Odrzucone argumenty
Skuteczność zarzutu naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim i zastosowanie sankcji kredytu darmowego na przyszłość. Nieważność klauzul dotyczących oprocentowania WIBOR. Zaliczenie wpłat na poczet kapitału. Naruszenie obowiązku informacyjnego przez bank.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny rozumieć należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powodów sankcja kredytu darmowego działa jedynie wstecz nie można podzielić poglądu, iż postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M ma charakter abuzywny powód jako pracownik banku zajmujący się zawieraniem umów kredytowych, a więc profesjonalista, nie posiadał wiedzy w tych kwestiach
Skład orzekający
Agnieszka Onichimowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie dotyczące już dokonanych rozliczeń; interpretacja zakresu czasowego sankcji kredytu darmowego; ocena klauzul dotyczących WIBOR w umowach kredytowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i argumentacji stron; profesjonalizm powoda miał istotne znaczenie dla oceny obowiązku informacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu sankcji kredytu darmowego i klauzul WIBOR, ale rozstrzygnięcie opiera się na szczegółowej analizie interesu prawnego i profesjonalizmu jednej ze stron, co czyni ją interesującą głównie dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i ochrony konsumentów.
“Kredyt darmowy tylko wstecz? Sąd Okręgowy rozstrzyga spór o WIBOR i sankcje bankowe.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 10 817 PLN
Sektor
bankowość
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia del. Agnieszka Onichimowska Protokolant: Maksymilian Obrębski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa B. W. i P. W. przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. o ustalenie 1. oddala powództwo 2. zasądza od powodów B. W. i P. W. na rzecz pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 10.817,00 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kwota 10.800,00 (dziesięć tysięcy osiemset i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska UZASADNIENIE Pozwem z dnia 24 listopada 2022 r. (data prezentaty biura podawczego) wniesionym przeciwko (...) Bank (...) S.A. w W. , powodowie B. W. oraz P. W. w oparciu o art. 189 kpc wnieśli o ustalenie, że: 1. skutecznie podnieśli zarzut naruszenia w umowie kredytu hipotecznego nr K. \ (...) zawartej 22.08.2014 r. z (...) Bank (...) , art. 35 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12.05.2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, z późn. zm.) i zasadne jest zastosowanie sankcji określonej w art. 46 ust. 1 tejże ustawy, a tym samym ustalenie, że wszelkie roszczenia powoda przekraczające należności o charakterze odsetkowym i kosztowym za okres poprzedzający 4 lata przed złożeniem 1.08.2022 r. oświadczenia o sankcji są nienależne w stosunku do powodów, 2. wpłaty rozliczone przez pozwanego na odsetki umowne i koszty w okresie 4 lat poprzedzających złożenie 1.08.2022 r. oświadczenia o sankcji oraz wpłaty rozliczone przez pozwanego na odsetki umowne i karne oraz koszty w okresie po złożeniu 1.08.2022 r. oświadczenia o sankcji powinny być w całości zaliczone na należność kapitałową, 3. pozostała należność kapitałowa w kwocie 433.509,12 zł powinna zostać przez powodów uregulowana w ratach równych płatnych w terminach określonych umową kredytu, tj. do grudnia 2044 r ponadto powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powodowie wskazali, że ich oświadczenie i zarzuty merytoryczne do umowy zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego zostały złożone w formie reklamacji do podmiotu rynku finansowego w którym zarzucili naruszenie art. 35 ust. 1 i złożyli oświadczenie o skorzystaniu z sankcji określonej art. 46 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytowej. Pozwany nie wskazał bowiem w umowie kredytowej w sposób właściwy szeregu informacji, które są znaczące dla kredytobiorcy i wpływają na odbiór przez konsumenta umowy. Nie podał przy tym informacji, które w sposób jasny i konkretny wynikają z ustawy o kredycie konsumenckim. Jako, że pozwany pozostał bierny w odpowiedzi na reklamację, zdaniem powodów, uznał zarzuty w całości, a tym samym roszczenie powodów. Strona powodowa zaznaczyła, że obowiązek zwrotu kapitału pozostaje bezsporny, podobnie jak należności odsetkowa i kosztowa poprzedzająca okres 4 lat przed złożeniem oświadczenia, spór dotyczy natomiast należności odsetkowo-kosztowej za okres 4 lat przed złożeniem oświadczenia i dalszej, po złożeniu. Odnosząc się do kwestii interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc powodowie stwierdzili, że ich zdaniem nie istnieje inny rodzaj powództwa, który miałby dalej idący charakter. Powodowie bowiem nie dążą w żaden sposób do ustalenia nieważności umowy, czy nawet abuzywności części jej zapisów, a jedynie chcą skorzystać z przysługującego im prawa do sankcjonowania wadliwie sporządzonej umowy w odniesieniu do konkretnych zapisów ustawy. W ocenie powodów ich oświadczenie złożone w trybie art. 46 ustawy o kredycie konsumenckim powinno spowodować ponowne rozliczenie należności wynikających z umowy, tak aby: • należności tytułem kosztów i odsetek umownych, rozliczonych w loku umowy za okres 4 lat poprzedzających złożenie oświadczenia (1.08.2018-1.08.2022) zostały uznane za spłacające kapitał umowny, • należności tytułem kosztów, odsetek umownych oraz odsetek rozliczonych w toku umowy za okres po złożeniu oświadczenia (po 1.06.2022) w całości zostały uznane za spłacające kapitał umowny, • dalsze (przyszłe) roszczenia pozwanego, poza zwrotem udzielonego kapitału umownego w umówionym czasie, zostały uznane za bezpodstawne, • umowa w zakresie spłat kapitału mogła być wykonana zgodnie z aktualnym harmonogramem obowiązującym do 5.12.2044 r. W konsekwencji pozwanemu, należne są roszczenia odsetkowo-kosztowe wyłącznie za okres od początku umowy do 1.08.2018 r. oraz roszczenia tytułem odsetek karnych za okres do 1.08.2022 r. Zdaniem powodów w przedmiotowej sprawie powinno dojść do ustalenia właściwego sposobu dalszego wykonania umowy kredytowej poprzez wyliczenie właściwej kwoty kapitału pozostałego do spłaty, ustalenie liczby miesięcy do końca umowy kredytowej, oraz dokonanie podziału określonej należności na równe raty kapitałowe. W końcowej części uzasadnienia pozwu powodowie wskazali, że próbowali pozasądowo rozstrzygnąć spór z pozwanym, jednak ich reklamacja została rozpatrzona negatywnie. ( pozew k. 5-3 1 ) W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu pozwany zakwestionował status konsumenta po stronie powodowej, wskazując, że dniu 02 października 2014 r., (nieco ponad miesiąc po zawarciu Umowy o Kredyt) Powód B. W. , rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej w ramach której (zgodnie z wydrukiem z CEIDG) miał się zajmować m. in. wynajmem nieruchomości własnych, gdzie stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej był adres położenia nieruchomości hipotecznej. Zdaniem pozwanego w przedmiotowej sprawie można również mówić o wygaśnięciu uprawnienia do złożenia oświadczenia w trybie art. 46 UKK, jako, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożone zostało po upływie terminu określonego w art. 46 ust 3. UKK, wobec czego uznać je należy za bezskuteczne. Zdaniem pozwanego pojęcie wykonania umowy powinno być utożsamiane z wykonaniem umowy przez pożyczkodawcę/kredytodawcę. Pozwany zwrócił także uwagę na fakt wadliwego skonstruowania powództwa w oparciu o art. 189 kpc i co najmniej częściowy brak interesu prawnego po stronie powodowej. Zdaniem pozwanego powództwo w części w jakiej dotyczy żądania ustalenia błędnego rozliczenia przez wpłat dokonanych na poczet Kredytu, jest błędnie sformułowane, jako że żądanie pozwu sprowadza się w tej części nie do ustalenia prawa, a do ustalenia okoliczności faktycznych, tj. do ustalenia wadliwości dokonanego rozliczenia. Powód winien w zakresie tej części powództwa, powinien bowiem dochodzić swojego interesu w drodze powództwa o świadczenie, tj. o zapłatę kwot uiszczonych przez Powoda i zaliczonych (zdaniem Powoda bezpodstawnie) przez Pozwaną na poczet odsetek i kosztów Kredytu. Przedmiotem powództwa o ustalenie prawa może być natomiast, na gruncie zawisłej sprawy jedynie żądanie ustalenia konsekwencji Oświadczenia Powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na przyszłość. Pozwany zaznaczył także, że przepis art. 46 ustawy o kredycie konsumenckim nie pozostawia wątpliwości co do tego, że konsekwencją ewentualnego naruszenia art. 35 UKK jest zwolnienie konsumenta z obowiązku zapłaty odsetek i innych kosztów kredytu jedynie za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia Oświadczenia, nie zaś za okres wcześniejszy lub za okres późniejszy po jego złożeniu. Dlatego też zdaniem pozwanego powództwo w części, w jakiej Powód usiłuje uzyskać korzystne dla siebie następstwa prawne przypadające ponad okres 4 lat poprzedzających złożenie przez Powoda Oświadczenia, powinno zostać oddalone jako oczywiście bezzasadne. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł także zarzut nadużycia prawa podmiotowego, stwierdzając, że działanie strony powodowej jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz zasadami współżycia społecznego i jako takie nie korzysta z ochrony prawa cywilnego ( art. 5 KC ). Zdaniem pozwanego bowiem, wykonanie przez stronę powodową uprawnienia przewidzianego w art. 46 ustawy nie służyło uchyleniu się od negatywnych skutków decyzji konsumenta o zaciągnięciu Kredytu, która została podjęta warunkach deficytu informacyjnego. Podkreślono tu, że Powód od samego początku trwania stosunku umownego był znakomicie zorientowany co do wszystkich warunków Umowy o Kredyt. Jak bowiem wynika z aktualnego na dzień złożenia niniejszej odpowiedzi na pozew wydruku z CEIDG. Powód prowadzi od października 2014 r. działalność gospodarczą, której przeważającym przedmiotem jest „pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych”. Działalność gospodarcza w tej samej branży prowadził Powód także w latach 2009 - 2011, co potwierdza wydruk historyczny z CEIDG. Co więcej, zgodnie z informacją zamieszczoną przez Powoda w jego profilu na portalu biznesowym L. , jest od doświadczonym doradca finansowym, zatrudnionym od 11 lat, tj. od sierpnia 2011 r„ w (...) Bank S.A. . z czego od stycznia 2016 r. w charakterze Kierownika Oddziału tego banku. Niezależnie od powyższego pozwany zaprzeczył, aby Umowa o Kredyt sformułowana została niezrozumiale lub niejednoznacznie. Wskazał przy tym, że ewentualne naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy nie może być podstawą zastosowania sankcji o jakiej mowa w art. 46 ustawy. Jednocześnie pozwany zaprzeczył aby w przedmiotowej sprawie doszło do wskazanych w pozwie naruszeń regulacji art. 35 ustawy. ( odpowiedź na pozew k. 122-142v ) W piśmie procesowym z dnia 16 marca 2023 r., strona powodowa zmodyfikowała powództwo w zakresie punktów 1 do 3 wnosząc na podstawie art. 189 kpc o ustalenie że: 1. skutecznie podnieśli zarzut naruszenia w umowie kredytu hipotecznego nr K. \ (...) zawartej 22.08.2014 r. z (...) Bank (...) , art. 35 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12.05.2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, z późn. zm.) i zasadne jest zastosowanie sankcji określonej w art. 46 ust. 1 ustawy, 2. wszelkie roszczenia powoda przekraczające należności wyłącznie kapitałowe za okres poprzedzający 4 lata przed złożeniem 1.08.2022 r. oświadczenia o sankcji są nienależne w stosunku do powodów, 3. konsekwencje darmowego kredytu określone sankcją rozciągają się również na okres po złożeniu oświadczenia, a pozostała należność kapitałowa powinna zostać przez powodów uregulowana w równych ratach kapitałowych płatnych w terminach określonych umową kredytu, tj. do grudnia 2044 r. 4. wpłaty rozliczone przez pozwanego na odsetki umowne i koszty w okresie objętym konsekwencjami sankcji powinny być w całości zaliczone na należność kapitałową, Ponadto powodowie wnieśli o: 5. ustalenie nieważności części postanowień umownych określonych w pkt 30b) i wykluczenie z umowy części oprocentowania kredytu opartej na wskaźniku referencyjnym WIBOR 3M, a więc oparcie oprocentowania kredytu tylko na marży pozwanego, W uzasadnieniu strona powodowa podniosła, że wykazanie zgodności umowy z ustawą jest ciężarem procesowym pozwanego z uwagi na brak odpowiedzi na reklamację (co ma wynikać z art. 8 w związku z art. 6 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty tynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym), a także zakwestionowała stanowisko pozwanego zaprezentowane w odpowiedzi na pozew, wskazując m.in., że jedynie ustalające orzeczenie sądu będzie znosić wątpliwości stron i zapobiegnie dalszemu sporowi o roszczenia banku wynikające z umowy kredytu, ograniczonej konsekwencjami sankcji. Ponadto powodowie zgłaszając wątpliwości co do tego czy w ogóle powinno istnieć rozróżnienie w zakresie sankcji, zależnie od przedmiotu umowy kredytowej, wnieśli o ustalenie przez Sąd, czy norma uchylonego art. 46 ust. 1 w zakresie ograniczenia czasowych skutków sankcji kredytu darmowego była zgodna z Konstytucją i prawodawstwem unijnym i w przypadku ustalenia jej wadliwości o zastosowanie sankcji w pełnym wymiarze. ( pismo procesowe k. 177 – 188 ) Do czasu zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 22 sierpnia 2014 r. B. W. oraz P. W. zawarli, jako kredytobiorcy z (...) Bank (...) S.A z siedzibą w W. umowę o kredyt o nr (...) . Kwota kredytu wynosiła 652.650,00 zł (pkt 25 umowy). Wypłata kredytu miała nastąpić na podstawie złożonej przez kredytobiorcę dyspozycji wypłaty poprzez przelanie środków tytułem refinansowania zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu zaciągniętego kredytu w (...) Bank SA . W umowie wskazano, że celem umowy jest budowa obiektu budowlanego – nieruchomości położonej w miejscowości Z. o numerze księgi wieczystej (...) oraz spłata zobowiązań finansowych (refinansowanie) wynikających z tytułu zaciągniętego kredytu w (...) Bank SA . (pkt 28 lit c., pkt. 40, pkt 45 Umowy). Strony umowy ustaliły, że oprocentowanie Kredytu, do zapłaty którego zobowiązany jest Kredytobiorca, naliczane jest od Daty Wypłaty (całości Kredytu lub pierwszej jego transzy), według Stopy Zmiennej, która na dzień sporządzenia Umowy Kredytu wynosi 0,94000% na co składa się Stopa Referencyjna w postaci WIBOR 3M ustaloną na dzień sporządzania Umowy Kredytu w wysokości 2,55000% i Marża Podstawowa (pkt 30 lit b. umowy) Kredytobiorca oświadczył również, iż jest świadomy dodatkowego ryzyka, jakie ponosi w związku z zaciągnięciem kredytu oprocentowanego Zmienną Stopą oraz, iż w przypadku niekorzystnej zmiany Stopy Referencyjnej lub stopy bazowej, kwota naliczanego Oprocentowania Kredytu ulegnie zwiększeniu (pkt 5.2) Dowód: Umowa o Kredyt k. 35-43, wniosek kredytowy k. 157-159v, zeznania powoda B. W. – k. 191 -193 Kwota kredytu została wypłacona kredytobiorcom w 5 transzach, przy czym część pierwszej transzy w kwocie 131.650,00 zł, nastąpiła bezpośrednio na rachunek w (...) Bank celem całkowitej spłaty kredytu. Dowód: wewnętrzne zlecenie przelewu – k. 152, pozostałe indywidualne warunki kredytu – 44-46 W załączniku do umowy kredytu w postaci ,,pozostałych indywidualnych warunkach kredytu” wskazano, że: ⚫ marża Podstawowa (wskazana w pkt. 30 lit. (c) ulega obniżeniu o 1,3 punktu procentowego i wynosi 1,59 punktu procentowego, z zastrzeżeniem pkt 30 lit. (d) i (e) oraz postanowień Regulaminu Oferty. ⚫ Wysokość Prowizji Przygotowawczej za udzielenie Kredytu należna Bankowi wynosi 0%. ⚫ W przypadku niewypełnienia któregokolwiek z warunków Oferty wskazanych powyżej i w Regulaminie Oferty: - Marża Podstawowa zostanie podwyższona o 1.3 punktu procentowego i ustalona na poziomie 2.89 punktu procentowego, z zastrzeżeniem punktu 1.30 lit (d) i (e) oraz postanowień Regulaminu Oferty - Wysokość Prowizji przygotowawczej za udzielenie Kredytu należna Bankowi zostanie podwyższona do wartości wskazanej w pkt 1.33 Umowy Kredytu, zgodnie z postanowieniami Regulaminu Oferty. Strony ustaliły również, że przy uwzględnieniu obniżonej Marży Podstawowej, ustalonej na podstawie punktu 5 lit. g) Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosi 5,14%. Całkowity koszt Kredytu (przy oprocentowaniu uwzględniającym obniżoną Marzę Podstawową, określoną w punkcie 5 lit g), spłatach w terminach określonych w Umowie Kredytu oraz w przypadku Kredytu walutowego: kursie wymiany 1 PLN = 1,00 złotych) wynosi na Datę zawarcia Umowy 563.538,47 PLN, w tym: odsetki (ustalone z uwzględnieniem obniżonej Marży Podstawowej, określonej w punkcie 5 lit. g) 518 202,36 PLN, Prowizja Przygotowawcza 0,00 PLN, koszty ustanowienia Zabezpieczeń Kredytu, o których mowa w punkcie 1.46 oraz pozostałe koszty, do których zapłaty zobowiązany jest Kredytobiorca w związku z zawartą Umową Kredytu, wynoszą 30.428.11 PLN. Dowód: pozostałe indywidualne warunki kredytu – 44-46 Zawierając umowę Kredytobiorcy potwierdzili, że otrzymali dokument w postaci: ,,informacji dotyczącej ubezpieczenia brakującego minimalnego wkładu własnego i ubezpieczenia pomostowego, związanych z umową kredytu mieszkaniowego/konsolidacyjnego. W dokumencie tym bank poinformował o warunkach ubezpieczenia brakującego minimalnego wkładu własnego. Dowód: informacja dotycząca ubezpieczenia brakującego minimalnego wkładu własnego i ubezpieczenia pomostowego, związanych z umową kredytu mieszkaniowego/konsolidacyjnego – k. 162-163 W 2018 roku na mocy uchwał Walnego Zgromadzenia (...) Bank (...) S.A. (ówcześnie Bank (...) S.A. ) dokonał przejęcia, w trybie art. 529§ 1 pkt 4 k.s.h. przenoszonej części zorganizowanego (...) Bank (...) S.A. Dowód: Dowód: okoliczność bezsporna, treść wpisu (...) Bank (...) S.A. nr (...) , (...) Bank (...) S.A Pismem datowanym na 26 lipca 2022 r., B. W. oraz P. W. złożyli reklamację - w trybie ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym - w zakresie niezgodności kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 22.08.2014 z ustawą o kredycie konsumenckim. Jednocześnie kredytobiorcy poinformowali, że wobec naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, korzystają z sankcji kredytu darmowego zgodnie z art. 46 pkt 1 tejże ustawy, załączając do pisma oświadczenie w tym przedmiocie. Reklamacja została doręczona w dniu 1 sierpnia 2022 r. Pismem z dnia 31 sierpnia 2022 r. Bank odpowiedział na Reklamację Kredytobiorcy, uznając ją za bezzasadną. Dowód: reklamacja – k. 68-78, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 79-80, potwierdzenia nadania – k. 81, oświadczenie w trycie art. 46 ustawy – k. 67, odpowiedź na reklamację – k. 149-150v, B. W. oraz P. W. w dalszym ciągu regulują należności tytułem spłaty kredytu. Dowód: okoliczność bezsporna, zaświadczenie - k. 82-86 B. W. z zawodu jest pośrednikiem finansowym. W czasie zawarcia umowy kredytowej pracował na stanowisku doradcy kredytowego. W swojej pracy B. W. m. in. tłumaczył klientom zapisy umów i odpowiadał na ich pytania dotyczące zawieranych umów kredytowych. Były mu znane pojęcia, takie jak: WIBOR, stopa referencyjna oraz marża. Przed zawarciem umowy z dnia 22 sierpnia 2014 r. B. W. oraz P. W. mieli możliwość zapoznania się z jej treścią i zaparafowania każdej strony. B. W. nie czytał całej umowy, a wyłącznie najbardziej interesujące go informacje dotyczące m.in. okresu kredytowania, rat, kwoty kredytu, wysokości pierwszej transzy oraz warunków uruchomienia. P. W. czytała umowę przed jej podpisaniem, jednakże nie brała czynnego udziału w zawieraniu umowy kredytu, jako, że stroną wiodącą był jej mąż. Wątpliwości co do zapisów umowy B. W. powziął w drugiej połowie 2022r., z uwagi na wzrost raty kredytu. Dowód : zeznania powoda B. W. – k. 191 -193, zeznania powódki P. W. – k. 193-193v, wydruk z serwisu (...) – k. 156 Składając wniosek o udzieleniu kredytu kredytobiorcy oświadczyli, że zostali poinformowani przez Bank o ryzyku związanym z oprocentowaniem kredytu zmienną stopą procentową oraz są świadomi ponoszonego ryzyka w przypadku zaciągnięcia zobowiązania oprocentowanego zmienną stopą procentową (ust. VII pkt 3). Ponadto kredytobiorcy oświadczyli, że otrzymali wszelkie informacje niezbędne do podjęcia przez nich w pełni świadomej decyzji w zakresie zaciągniętego zobowiązania kredytowego i oceny ryzyk z nim związanych, w tym otrzymali wyczerpujące wyjaśnienia w odniesieniu do wszystkich zgłaszanych wątpliwości dotyczących zaciąganego zobowiązania kredytowego. Dowód: wniosek kredytowy k. 157-159v Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Pozostałe (a nie ujęte wyżej) zaprezentowane przez strony dowody, nie stanowiły w ocenie Sądu wartościowego materiału dowodowego pozwalającego na poczynienie istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Zeznania powoda B. W. (k. 191-193) oraz powódki P. W. (k. 193-193v) Sąd uznał za wiarygodne w zakresie, w jakim znajdowały pokrycie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym. Przy czym Sąd nie dał wiary zeznaniom B. W. w zakresie w jakim wskazywał on, że jego świadomość na czas zawierania umowy nie była większa od przeciętnego klienta a w szczególności, że nie posiadał on wiedzy co do tego, że przy zmiennej stopie oprocentowania rata kredytu może ulec zmianie. Zeznania w tej części sprzeczne są bowiem z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie sposób bowiem uwierzyć, aby powód jako pracownik banku zajmujący się zawieraniem umów kredytowych, a więc profesjonalista, nie posiadał wiedzy w tych kwestiach, w szczególności, że jak sam zeznał, udzielał klientom wyjaśnień przy zawieraniu umów kredytu. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie wszystkie ze zgłoszonych roszczeń zostały oparte na art. 189 kpc . Oczywistym jest więc, że zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie jest ocena występowania po stronie powodowej interesu prawnego w rozumieniu art. 189 , jako, że jego brak skutkuje oddaleniem powództwa. Zanim jednak Sąd dokona analizy powyższego zagadnienia, pragnie dokonać omówienia kilku kwestii pobocznych. Otóż Strona powodowa występując z powództwem z art. 189 kpc w odniesieniu do różnych żądań zgłosiła (w ramach ostatecznie sformułowanego w toku postępowania powództwa) dwie odmienne materialnoprawne podstawy tj.: ⚫ art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu), który stanowił, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 35 , konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia i w sposób ustalony w umowie. oraz ⚫ art. 385 (1) § 1 k.c. , który stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z tego też względu już na wstępie, odnosząc się do regulacji art. 46 ust. 1 wspomnianej ustawy, Sąd chce podkreślić, że w przedmiotowej sprawie, wbrew stanowisku strony powodowej nie doszło do wygaśnięcie uprawnienia do złożenia oświadczenia w trybie art. 46 ust. 1 ustawy na skutek przekroczenia rocznego terminu do jego złożenia. Art. 46 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że uprawnienie, o którym mowa w art. 46 ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Zdaniem Sądu przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 8 października 2021 r., sygn. akt I ACa 59/21). Wobec tego w ocenie Sądu należy przez to rozumieć dzień wykonania zobowiązania przez kredytobiorcę. Pomimo rozbieżności występujących w doktrynie i orzecznictwie, co do kwestii ustalenia terminu wykonania umowy, termin, o którym mowa w powołanym przepisie należy oceniać z punktu widzenia wykonania obowiązków stron stanowiących essentalia negotii zawartej umowy, w tym wypadku obowiązków umownych kredytobiorcy. Umowa pożyczki/kredytu jest umową dwustronnie zobowiązującą, w której dłużnik obowiązany jest do wykonania określonego zobowiązania, zaś na wierzycielu ciąży obowiązek współdziałania przy wykonaniu zobowiązania. Kredytodawca wykonuje swoje zobowiązanie przedstawiając do dyspozycji kredytobiorcy umówioną ilość pieniędzy. Wykonanie umowy ma miejsce wtedy, gdy pożyczkobiorca uzyskał własność przedmiotu pożyczki bądź gdy stworzono mu prawną możliwość wykorzystania przedmiotu pożyczki, tak jak to może czynić właściciel rzeczy (vide: m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2015 r., V CSK 448/14, (...) .2016, nr 3, poz. 55), a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Wykonanie umowy przez kredytobiorcę następuje z chwilą zwrotu tej samej ilości pieniędzy, w przypadku pożyczki odpłatnej wraz z ustaloną zapłatą. W przedmiotowej sprawie powodowie w dalszym ciągu dokonują spłaty przedmiotowego kredytu, co oznacza, że umowa nie została przez powodów wykonana w całości. W tej sytuacji roczny termin określony w art. 46 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim nie rozpoczął w ogóle swojego biegu. Sąd pragnie też zaznaczyć, że w realiach przedmiotowej nie było podstaw do formułowania tezy o braku udzielenia odpowiedzi przez bank na złożoną przez kredytobiorców reklamację. Co prawda strona pozwana nie przedstawiła miarodajnego dokumentu potwierdzającego udzielenie reklamacji (sam bowiem wewnętrzy dokument potwierdzenia udzielenia reklamacji nie jest tu w żadnym razie wystarczający). Jednakże zgodzić się jednak należy z argumentacją strony pozwanej (pismo - k. 230), co do tego, że okoliczności sprawy, a w szczególności sformułowania zawarte w pozwie (gdzie mowa jest o nieuwzględnieniu reklamacji), świadczą o udzieleniu odpowiedzi na reklamację i otrzymaniu jej przez powoda. W konsekwencji twierdzenia strony powodowej o skutkach nie udzielenia odpowiedzi na reklamację, jakie ta wywodziła z regulacji art. 8 ustawy o trybie ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym, należy uznać za pozbawione podstaw. W przedmiotowej sprawie Sąd nie widział również podstaw do zastosowania, rozszerzonej kontroli konstytucyjności, w odniesieniu do przepisu art. 46 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie postulowanym przez stronę powodową. W tej kwestii zaznaczyć jedynie należy, że w świetle powołanego przez stronę powodową orzeczenia Sądu Najwyższego ( wyrok SN z 15.02.2023 r., II PSKP 37/22, LEX nr 3518318) rozproszona kontrola konstytucyjności prawa koncentruje się na procesie wykładni i stosowania prawa. Nie stanowi ona zatem "przejęcia" przez sądy powszechne kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, a tym bardziej ustawodawcy. W tym zakresie wykorzystywanie koncepcji rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa służy zapobieganiu wydawania orzeczeń na podstawie niezgodnych z Konstytucją przepisów ustawy, prowadzących do niesprawiedliwego rozstrzygnięcia, a więc ochronie praw podmiotów uczestniczących w prowadzonym przed sądem postępowaniu. Sąd powszechny nie jest więc uprawniony do zastąpienia Trybunału Konstytucyjnego w ustaleniu, jak oczekuje tego strona powodowa, niekonstytucyjności omawianego przepisu w części dla strony powodowej niekorzystnej i w tym zakresie jego pominięciu przy zastosowaniu przepisu w pozostałej części. Wracając jednak do zasadniczej części rozważań zaznaczyć trzeba, że norma art. 189 k.p.c. wprowadza szczególną formę ochrony prawnej praw podmiotowych, która to, pomimo zamieszczenia w przepisach prawa procesowego, ma charakter materialnoprawny. W orzecznictwie i doktrynie panuje ugruntowany pogląd, zgodnie z którym interes prawny rozumieć należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powodów, których prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności. Zatem interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów. Oznacza to, że istnieje możliwość definitywnego zakończenia sporu istniejącego lub prewencyjnie zapobiegnie się powstaniu takiego sporu w przyszłości, na skutek uprawomocnienia się wyroku ustalającego. Przy czym ocena interesu prawnego wymaga zindywidualizowanych, elastycznych kryteriów, uwzględniających celowościowe podstawy powództwa z art. 189 k.p.c. ( vide: Wyrok SN z 15.05.2013 r., III CSK 254/12 ). Zdaniem Sądu strona powodowa posiada interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. tylko w odniesieniu do niektórych żądań, które zostały ostatecznie sformułowane w piśmie procesowym z dnia 16 marca 2023 r. (k. 177-188), a mianowicie: ⚫ żądaniu nr 3 dot. ustalenia, że konsekwencje darmowego kredytu określone sankcją rozciągają się również na okres po złożeniu oświadczenia, a pozostała należność kapitałowa powinna zostać przez powodów uregulowana w równych ratach kapitałowych płatnych w terminach określonych umową kredytu, tj. do grudnia 2044 r. oraz ⚫ żądania nr 5 dot. ustalenia nieważności części postanowień umownych określonych w pkt 30b) i wykluczenie z umowy części oprocentowania kredytu opartej na wskaźniku referencyjnym WIBOR 3M, a więc oparcie oprocentowania kredytu tylko na marży pozwanego. Abstrahując od samej zasadności przedmiotowych żądań (o czym mowa będzie w dalszej części uzasadnienia) zauważyć trzeba, że przedmiotowa umowa nadal jest w okresie wykonywania, wobec czego oba powyższe żądania dotyczą okresu de facto na przyszłość. W braku ustalenia na przyszłość faktu niezwiązania kredytobiorców postanowieniami umowy dot. oprocentowania kredytu opartej na wskaźniku referencyjnym WIBOR 3M oraz braku ustalenia, że konsekwencje darmowego kredytu określone sankcją kredytu darmowego rozciągają się również na okres po złożeniu oświadczenia, powodowałoby, że musieliby oni w dalszym ciągu ponosić raty wskazane w umowie i wytaczać kolejne powództwo o zapłatę wobec uiszczenia nienależnego świadczenia. Dopiero stwierdzenie w wyroku, że postanowienia umowne dot. oprocentowania kredytu opartego na wskaźniku referencyjnym WIBOR 3M mają charakter abuzywny (a więc nie wiążą kredytobiorców), jak też ustalenie, że sankcja kredytu darmowego roztacza się na okres po złożeniu oświadczenia, gwarantują zwolnienie strony powodowej z obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości w wysokości zawyżonej. Jedynie na marginesie należy zwrócić uwagę na niekompatybilność żądania nr 3 i nr 5. Powodowie z jednej strony żądają ustalenia nieważności zapisów umowy dot. oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR 3M, a więc oparcia oprocentowania kredytu tylko na marży pozwanego, z drugiej zaś strony formułują żądanie ustalenia, że konsekwencje złożenia oświadczenia w przedmiocie kredytu darmowego rozciągają się również na przyszłość i oczekują, że Sąd usankcjonuje sytuację w której dalsza spłata (wobec treści art. 46) będzie obejmować jedynie spłatę kapitału (a więc z pominięciem marży pozwanego). Co zaś się tyczy pozostałych żądań dotyczących ustalenia, że: ⚫ powodowie skutecznie podnieśli zarzut naruszenia w umowie art. 35 ustawy o kredycie konsumenckim i zasadne jest zastosowanie sankcji określonej w art. 46 ust. 1 tejże ustawy (zarzut nr 1) ⚫ wszelkie roszczenia powoda przekraczające należności wyłącznie kapitałowe za okres poprzedzający 4 lata przed złożeniem 1.08.2022 r. oświadczenia o sankcji są nienależne w stosunku do powodów (zarzut nr 2) ⚫ wpłaty rozliczone przez pozwanego na odsetki umowne i koszty w okresie objętym konsekwencjami sankcji powinny być w całości zaliczone na należność kapitałową (zarzut nr 4) stwierdzić należy, że w tym zakresie, powodowie nie dysponują interesem prawnym w rozumieniu art. 189 kpc . Powyższa konstatacja staje się oczywista przy uwzględnieniu samej treści art. 46 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (która to regulacja obowiązywała na dzień zawarcia umowy kredytu). Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 46 ust. 1 ustawy w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 35, konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia i w sposób ustalony w umowie. Z regulacji tej w oczywisty sposób wynika, że oświadczenie wywołuje skutki w postaci zastosowania sankcji kredytu darmowego - jedynie wstecz tzn. obejmuje odsetki i inne koszty, które naliczono w okresie czterech lat przed złożeniem oświadczenia przez konsumenta. Sankcja ta nie odnosi się więc w żaden sposób do odsetek i kosztów naliczanych po złożeniu tego oświadczenia. Powyższe oznacza, że uprawnienie to ma zastosowanie wyłącznie do rat kredytu, których zapadalność już nastąpiła. Skuteczne skorzystanie z sankcji kredytu darmowego o której mowa w art. 46 ust 1 ustawy, powoduje więc, że spłaty dokonane na przestrzeni 4 lat wstecz (od dnia złożenia oświadczenia) stają się w części (dotyczącej odsetek oraz pozostałych poza kapitałowych kosztów kredytu) świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 k.c. ( vide: T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, Warszawa 2012, art. 46) W tych warunkach, mając na względzie, że przedmiotowe oświadczenie dotyczy rat już uiszczonych, zaś jego skutkiem jest odpadnięcie podstawy prawnej dla obciążenia kredytobiorców pozakapitałowymi kosztami kredytu w okresie 4 lat poprzedzających złożenie oświadczenia, oczywistym staje się, że powództwo oparte na art. 189 kpc , nie zapewni powodom, w odniesieniu do powyższych żądań, definitywnego zakończenia istniejącego sporu. Powodowie wobec uiszczenia przedmiotowych rat będą bowiem zmuszeniu do wytoczenia w przyszłości dalej idącego niż żądanie ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c. , powództwa o zapłatę kwoty odpowiadającej świadczeniu nienależnemu (obejmującego nienależnie uiszczone koszty pozakapitałowe). Dodatkowo, odnosząc się do żądania nr 4 (dot. ustalenia, że wpłaty rozliczone przez pozwanego na odsetki umowne i koszty w okresie objętym konsekwencjami sankcji powinny być w całości zaliczone na należność kapitałową), zaznaczyć trzeba, że (jak już wspomniano) jedną z przesłanek badanych przy rozważaniu celowości wykorzystania powództwa o ustalenie jest znaczenie, jakie wyrok ustalający wywarłby na sytuację prawną powoda. O występowaniu interesu prawnego świadczy natomiast możliwość stanowczego zakończenia w tej drodze sporu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie może być o tym mowy, jako, że do zarachowania uiszczonych rat już doszło i to w sposób zgodny z zapisami wiążącej strony umowy kredytu (co do których strona powodowa nie zgłaszała zarzutów ich nieważności). Tym samym wydanie wyroku w ramach którego Sąd dokonałby ustalenia zgodnego z treścią tego żądania tj. ustaliłby, że wpłaty dokonane przez powodów i rozliczone już przez kredytodawcę powinny być rozliczone odmiennie, w oczywisty sposób nie wywarłby skutku, jaki warunkuje występowanie interesu prawnego tj. nie doprowadziłby do stanowczego zakończenia sporu. Co więcej zaznaczyć należy, że przepis art. 189 k.p.c. nie jest podstawą do wydania orzeczenia kształtującego nowy stan prawny, a zatem wyrok wydany w uwzględnieniu powództwa wniesionego na jego podstawie ma charakter deklaratoryjny. (vide: M. R. , Wykorzystanie powództwa o ustalenie ( art. 189 k.p.c. ) w stosunkach umownych, (...) 5-6/2015, s: 96 ). Tymczasem treść omawianego żądania, świadczy o tym, że powodowie zmierzają poprzez powództwo oparte na art. 189 kpc do rozszerzenia skutków wynikających z regulacji art. 46 ustawy o kredycie konsumenckim, postulując de facto zmianę treści stosunku prawnego stron, do czego nie tylko nie ma żadnych podstaw, ale przede wszystkim tego rodzaju skutek może być osiągnięty jedynie w innym postępowaniu. Zaznaczyć przy tym należy, że o ile zgodnie z art. 46 ustawy o kredycie konsumenckim, po skutecznym złożeniu oświadczenia zwrot kredytu za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia, nie obejmuje odsetek i innych kosztów kredytu, to jednocześnie ustawodawca zastrzegł w tym przepisie, że zwrot następuje w sposób ustalony w umowie. Ustawodawca w żaden sposób nie usankcjonował uprawnienia do odmiennego, w stosunku do treści umowy stron, sposobu zaliczania wpłat. Ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji, jaka wynika z art. 46 ust. 1, przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej ani wnioskowaniu per analogiam. (vide: T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, Warszawa 2012, art. 46). Z treści przedmiotowej regulacji można natomiast wyprowadzić wręcz zgoła odmienny wniosek. Skoro bowiem przepis ten wskazuje na to, że zwrot następuje w sposób ustalony w umowie, to uznać należy, że sposób zarachowania ustalony w umowie w dalszym ciągu obowiązuje. W dalszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do kwestii merytorycznej oceny żądań strony, co do których strona powodowa dysponowała interesem prawnym w rozumieniu art. 189 kpc . Rozpatrując zarzut nr 3 dot. ustalenia, że konsekwencje darmowego kredytu określone sankcją rozciągają się również na okres po złożeniu oświadczenia, trzeba stanowczo stwierdzić, iż nie znajdował on żadnych podstaw. Sąd uznał argumentację strony powodowej, w której postulowała ona potrzebę rozciągnięcia skutków oświadczenia złożonego na podstawie art. 46 ustawy, również na okres po złożeniu oświadczenia, za całkowicie chybioną. Powyższa konstatacja zasadza się na oczywistym (i nie wymagającym szerszego uzasadnienia) stwierdzeniu, że ustawodawca w omawianej regulacji wyraźnie zakreślił ramy czasowe na jakie skutek w postaci sankcji kredytu darmowego (uprawnienie do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy) się roztacza. Skutki tego oświadczenia dotyczą tylko i wyłącznie okresu 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia. Jak zaś już wyżej wspomniano, przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. W ostatniej kolejności należy odnieść się do żądania ustalenia nieważności postanowień umownych określonych w pkt 30b) dotyczących oprocentowania kredytu opartego na wskaźniku referencyjnym WIBOR 3M. W ocenie Sądu nie można podzielić poglądu, iż postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M ma charakter abuzywny. WIBOR to wskaźnik oprocentowania pożyczek na krajowym rynku międzybankowym. Banki, biorąc pod uwagę to, po jakiej stopie banki są w stanie pożyczać sobie wzajemnie pieniądze, ustalają oprocentowanie kredytów dla klientów. WIBOR nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach pomiędzy bankami, ale na przybliżeniach które wynikają z modeli matematycznych. Nie można jednak uznać, że modele matematyczne mają abstrakcyjny charakter. Zaznaczyć trzeba, że WIBOR 3M nie uwzględnia tego co dzieje się obecnie na rynku, ale przewiduje co wydarzy się na rynku w ciągu najbliższych trzech miesięcy uwzględniając zachodzące procesy ekonomiczne. WIBOR 3M odpowiada na pytanie jak jest możliwa cena po jakiej jeden bank mógłby zaoferować drugiemu bankowi założenie depozytu na określony termin 3 miesięcy. Ważne jest przy tym to, że stawka WIBOR zależy w istocie od stopy procentowej NBP. Mechanizm rynkowy tej zależności jest taki, iż banki lokują własne środki nabywając od NBP bony pieniężne, dzięki czemu zyskują odsetki w wysokości równej stopie referencyjnej NBP. Nabycie takiego bonu to odpowiednik założenia depozytu w NBP. Z uwagi na charakter oferenta tego bonu (NBP) jest to w istocie dla banku transakcja bez ryzyka. W rezultacie, aby bankowi opłacało się założyć taki depozyt w innym banku celem uzyskania odsetek, a zatem liczyć się z większym ryzykiem inwestycyjnym, kwota odsetek musi być odpowiednio wyższa od stopy referencyjnej NBP. Ponadto okres inwestycji w w/w bony pieniężne wynosi 7 dni, podczas gdy depozyt międzybankowy 3 lub 6 miesięcy, a zatem ryzyko inwestycyjne jest także wydłużone w czasie. Z tego też względu WIBOR zawsze jest powiązany ze stopą referencyjną NBP i zawsze nieco wyższy od niej. Stopa NBP jest zatem ekonomicznym fundamentem dla określenia stopy wskaźnika WIBOR. Celem wyznaczenia ceny, po której bankowi warto zainwestować środki w innym banku niż NBP, bank musi oszacować również jak przez czas inwestycji może zmieniać się stopa referencyjna. Warto również dodać na tle argumentacji strony powodowej dotyczącej realizacji obowiązku informacyjnego przez kredytodawcę wynikającego z regulacji dyrektywy unijnej 93/13 i przepisów krajowych o niedozwolonych postanowieniach umownych ( art. 385 (1) kc , że stosownie do przepisu art. 1 ust. 2 dyrektywy unijnej 93/13 warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, nie podlegają przepisom tej dyrektywy. Regułę tę potwierdził TSUE w wyroku z dnia 9.07.2020 r. wydanym w sprawie o sygn. C-81/19.Co więcej, zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym oraz nadzorze na pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, jeśli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, to sposób ustalania stopy procentowej określa się, jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 28 cytowanej powyżej ustawy wskaźnikiem referencyjnym jest wskaźnik opisany w art. 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) (...) z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i (...) oraz rozporządzenie (UE) nr (...) . W świetle art. 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia tym wskaźnikiem referencyjnym jest dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki. Parametry takiego wskaźnika spełnia właśnie wskaźnik WIBOR 3M/6M. Co więcej został on wskazany wprost jako kluczowy wskaźnik referencyjny w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) (...) z dnia 11.08.2016 r. ustanawiającego wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych. W świetle powyższego, za uzasadnione należy uznać wyłączenie ujęte w art. 1 ust. 2 dyrektywy unijnej 93/13. Nawet jednak gdyby przyjąć odmiennie to konstatacja ta nic w tej mierze by nie zmieniała, jako że klauzula dotycząca głównego świadczenia, nie podlegałaby kontroli pod względem abuzywności zgodnie z wyłączeniem z art. 4 (2) dyrektywy unijnej 93/13. Rozpatrując kwestię realizacji obowiązku informacyjnego względem konsumenta odnotować należy, że kredytodawca w przedmiotowej sprawie poinformował powodów o ryzykach ekonomicznych związanych z zawarciem umowy kredytu (w szczególności o ryzyku zmiennej stopy procentowej) w sposób prawidłowy. Zgodnie z przepisem art. 385 (1) par. 1 kc niedozwolonymi postanowieniami umownymi nie są postanowienia umowy, które określają wynagrodzenie, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zdaniem Sądu postanowienie umowne dotyczące zmiennej stopy procentowej opisanej jako sumy Stopy Referencyjnej w postaci WIBOR 3M i Marży podstawowej wskazanej w umowie reguluje wynagrodzenie banku i czyni to w sposób wystarczająco jednoznaczny w rozumieniu art. 385 (1) par. 1 kc. W zakresie zarzutu strony powodowej, co do naruszenia obowiązku informacyjnego co do ryzyka zmiennej stopy procentowej – warto również odnotować, że jest on całkowicie oderwany od realiów niniejszej sprawy. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego, powód przy zawieraniu umowy miał świadomość ryzyka i skutków zmiennej stopy procentowej. Taki wniosek płynie nie tylko z treści oświadczeń zawartych w samej umowie kredytu i wniosku o udzielenie kredytu, ale również z zeznań powoda, który przyznał, że przed zawarciem umowy miał z żoną możliwość zapoznania się z jej treścią i zaparafowania każdej strony. Jeżeli zaś dobrowolnie zrezygnował z przeczytania całości umowy, to tego rodzaju zaniechanie uczynił na własną odpowiedzialność. Co jednak szczególnie istotne, z zeznań powoda wynika, że z zawodu jest on pośrednikiem finansowym, a w czasie zawierania umowy pracował na stanowisku doradcy kredytowego. Co więcej w ramach pracy zawodowej tłumaczył m. in. klientom zapisy umów i odpowiadał na ich pytania dotyczące zawieranych umów kredytowych. W tych warunkach nie sposób mówić o naruszeniu obowiązku informacyjnego, czy też o braku świadomości po stronie powodowej co do konsekwencji zawarcia umowy, w tym co do ryzyka zmiennej stopy procentowej. Rozpatrując roszczenia strony powodowej, Sąd doszedł do przekonania, przedmiotowe powództwo w rzeczywistości spowodowane jest problemami ze spłatą kredytu i ma na celu doprowadzenie do zmniejszenia wysokości rat spłaty. Wniosek ten znajduje z resztą oparcie w zeznaniach samego powoda, których przyznał, że ,,wątpliwości” co do umowy powziął w drugiej połowie 2022r., kiedy rata kredytu znacznie wzrosła, co skłoniło go do poszukiwania sposobów ,,zabezpieczenia rodziny”. Warto przy tym zaznaczyć, że w latach 2009 – 2019 wskaźnik WIBOR 3M wynosił od 4 do 1, 7, potem w 2020 r. spadł do wartości 0,5, zaś w październiku 2022 r. wzrósł do 7,51. W tych warunkach nie sposób uznać aby przedmiotowe powództwo stanowiło próbę ochrony praw konsumentów czy to na gruncie regulacji art. 46 ustawy o kredycie konsumenckim, czy to na gruncie regulacji art. 385 (1) par. 1 kc. Mając na względzie powyższe Sąd oddalił powództwo, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Strona pozwana wygrała niniejsze postępowanie w całości, co uzasadniało nałożenie na powoda obowiązku pokrycia całości kosztów postępowania. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 10.800,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) Sędzia del. Agnieszka Onichimowska
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę