I ACa 584/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. C., odbywający karę pozbawienia wolności, wniósł pozew o ustalenie prawa do nieograniczonego dostępu do prasy przesyłanej spoza zakładu karnego, argumentując, że regulaminy wewnętrzne więzienia ograniczające ten dostęp są bezprawne i nie mają umocowania w Kodeksie karnym wykonawczym. Powód powołał się na art. 189 kpc, twierdząc, że ustalenie tego prawa zapewni mu ochronę i zapobiegnie przyszłym sporom. Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił powództwo, uznając, że powód nie ma interesu prawnego w dochodzeniu takiego ustalenia. Sąd wskazał, że prawo do posiadania prasy jest zagwarantowane w art. 110a § 1 kkw, a wszelkie ograniczenia mogą być zaskarżane w trybie postępowania penitencjarnego. Ponadto, powód już skorzystał z tego trybu i uzyskał korzystne dla siebie orzeczenie, a obecnie otrzymuje prasę bez ograniczeń. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację powoda oraz zażalenie pozwanego na orzeczenie o kosztach. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, podkreślając, że istnieje szczególny tryb postępowania penitencjarnego, który ma pierwszeństwo przed powództwem o ustalenie na podstawie art. 189 kpc. Sąd uznał również, że prawo powoda jest już zagwarantowane ustawowo i że powód faktycznie otrzymuje prasę bez ograniczeń. W kwestii kosztów, sąd apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 kpc, odstępując od obciążania powoda kosztami ze względu na jego trudną sytuację materialną i subiektywne przekonanie o słuszności żądania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku interesu prawnego w ustaleniu prawa do prasy w zakładzie karnym na podstawie art. 189 kpc, gdy istnieją szczególne procedury karne wykonawcze.
Dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i jego prawa do prasy; interpretacja interesu prawnego w kontekście postępowań penitencjarnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skazany odbywający karę pozbawienia wolności ma interes prawny w ustaleniu prawa do nieograniczonego dostępu do prasy przesyłanej spoza zakładu karnego na podstawie art. 189 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skazany nie ma interesu prawnego w ustaleniu takiego prawa na podstawie art. 189 kpc, ponieważ jego prawo do posiadania prasy jest już zagwarantowane przepisami Kodeksu karnego wykonawczego, a wszelkie ograniczenia mogą być zaskarżane w trybie postępowania penitencjarnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo do prasy jest zagwarantowane w kkw, a powód już skorzystał z trybu zaskarżania decyzji administracji więzienia, uzyskując ochronę swojego prawa i otrzymując prasę bez ograniczeń. Istnienie szczególnego trybu postępowania penitencjarnego, który ma pierwszeństwo, wyklucza potrzebę ustalania prawa na podstawie art. 189 kpc.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 kpc, odstępując od obciążenia powoda kosztami procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 kpc, odstępując od obciążenia powoda kosztami procesu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji miał podstawy do zastosowania art. 102 kpc, opierając się na oświadczeniu majątkowym powoda wskazującym na trudną sytuację materialną oraz na subiektywnym przekonaniu powoda o słuszności żądania, które mogło wynikać z wcześniejszego korzystnego orzeczenia sędziego penitencjarnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. C. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Z. K. w S. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny jest materialnoprawną przesłanką takiego powództwa i występuje, gdy istnieje niepewność prawa lub stosunku prawnego. Brak interesu prawnego występuje, gdy równocześnie istnieje inna forma ochrony praw powoda.
k.k.w. art. 110a § 1
Kodeks karny wykonawczy
Skazany ma prawo posiadać w celi przedmioty kultu religijnego, materiały piśmienne, notatki osobiste, książki, prasę i gry świetlicowe.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 397 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Do zażalenia i postępowania w jego przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
k.k.w. art. 6 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Skazany może składać wnioski o wszczęcie postępowania przed sądem i brać w nim udział jako strona oraz w wypadkach wskazanych w ustawie wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.
k.k.w. art. 7 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie.
k.k.w. art. 34 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Na decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 przysługuje skarga do sądu penitencjarnego.
k.k.w. art. 34 § 2
Kodeks karny wykonawczy
Na postanowienie sądu penitencjarnego w przedmiocie skargi przysługuje zażalenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie szczególnego trybu postępowania penitencjarnego uregulowanego w kodeksie karnym wykonawczym, który ma pierwszeństwo przed powództwem o ustalenie na podstawie art. 189 kpc. • Prawo powoda do posiadania prasy jest zagwarantowane w art. 110a § 1 kkw, co wyklucza potrzebę indywidualizowania praw konkretnego skazanego. • Powód faktycznie otrzymuje prasę spoza zakładu karnego bez żadnych ograniczeń, co potwierdza brak niepewności co do jego prawa. • Prawidłowe zastosowanie art. 102 kpc przez sąd pierwszej instancji ze względu na trudną sytuację materialną powoda i subiektywne przekonanie o słuszności żądania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powoda o bezprawności ograniczeń w dostępie do prasy stosowanych na mocy zarządzeń wewnętrznych Dyrektora Z. K. w S. • Twierdzenie powoda o braku interesu prawnego w ustaleniu prawa do nieograniczonego dostępu do prasy.
Godne uwagi sformułowania
Powód domaga się w niniejszej sprawie ustalenia prawa do nieograniczonego dostępu do prasy, która jest do niego przesyłana spoza zakładu karnego. • Powód wywodzi swoje roszczenie w niniejszej sprawie z treści art. 189 kpc i stoi na stanowisku, że tego rodzaju ustalenie zapewni ochronę jego praw i zapobiegnie powstaniu tego rodzaju sporu w przyszłości. • Interes prawny dotyczy szeroko rozumianych praw oraz stosunków prawnych i występuje on z reguły wówczas, gdy istnieje niepewność tego prawa lub stosunku prawnego zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. • Pojęcie interesu prawnego powinno być również interpretowane z uwzględnieniem szeroko pojmowanego dostępu do sądów w celu zapewnienia należytej ochrony prawnej. • Treść powyższego przepisu wskazuje, iż prawo powoda, którego ustalenia domaga się on w niniejszej sprawie, jest obecnie zagwarantowane i chronione przepisami ustawy - Kodeks kamy wykonawczy. • Tym samym brak jest podstaw do indywidualizowania praw konkretnego skazanego, w tym przypadku powoda ponieważ wszyscy skazani winni mieć zagwarantowane takie same prawa. • Co więcej, nie istnieje obecnie niepewność tego prawa, ponieważ jak wynika z decyzji sędziego penitencjarnego wydanej w sprawie III Pen 263/11, powód skorzystał z prawa zaskarżenia niekorzystnej dla niego decyzji administracji Z. K. w S. i uzyskał ochronę swojego prawa. • Postawiony w apelacji zarzut jakoby Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął brak interesu prawnego w żądaniu ustalenia ( art. […]
Skład orzekający
Zbigniew Grzywaczewski
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Oworuszko
sędzia
Jolanta Terlecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego w ustaleniu prawa do prasy w zakładzie karnym na podstawie art. 189 kpc, gdy istnieją szczególne procedury karne wykonawcze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i jego prawa do prasy; interpretacja interesu prawnego w kontekście postępowań penitencjarnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie pojęcia interesu prawnego w kontekście praw osadzonych w zakładach karnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie karnym wykonawczym.
“Czy więzień ma prawo do nieograniczonej prasy? Sąd wyjaśnia brak interesu prawnego w ustaleniu tego prawa.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.