Orzeczenie · 2015-02-06

I ACA 583/14

Sąd

Sąd Apelacyjny w Katowicach

Miejsce

Katowice

Data

2015-02-06

SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokaapelacyjny

odszkodowaniewypadek przy pracyodpowiedzialność na zasadzie ryzykaart. 435 k.c.art. 446 k.c.pogorszenie sytuacji życiowejtransportsamochód ciężarowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczeń o odszkodowanie za śmierć R. Ż., pracownika Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w J., który zginął w wypadku komunikacyjnym podczas wykonywania obowiązków służbowych. Powodowie (żona i synowie zmarłego) domagali się zasądzenia od pozwanej spółki kwot tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Pozwana kwestionowała swoją odpowiedzialność, wskazując na możliwość awarii technicznej pojazdu lub winę poszkodowanego. Sąd Okręgowy, opierając się na opinii biegłych i przepisach o odpowiedzialności na zasadzie ryzyka (art. 435 k.c.), uznał odpowiedzialność pozwanej i zasądził na rzecz powodów określone kwoty, oddalając powództwo w pozostałej części. Obie strony wniosły apelacje. Sąd Apelacyjny rozpoznał apelacje, analizując zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 435 k.c., art. 446 § 3 k.c.) i procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny uznał, że odpowiedzialność pozwanej na zasadzie ryzyka jest uzasadniona, ponieważ wypadek nastąpił w związku z ruchem przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody (samochód ciężarowy), a przesłanki egzoneracyjne (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej) nie zostały wykazane. Sąd Apelacyjny podzielił również ocenę sądu pierwszej instancji co do zasadności i wysokości zasądzonych kwot odszkodowania, uwzględniając stopień pogorszenia sytuacji życiowej poszczególnych powodów oraz otrzymane już świadczenia z ZUS. W konsekwencji obie apelacje zostały oddalone, a powodowie nie zostali obciążeni kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na ich trudną sytuację życiową.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ugruntowanie odpowiedzialności pracodawcy na zasadzie ryzyka za szkody wynikłe z ruchu przedsiębiorstwa, nawet w przypadku niewyjaśnionej awarii technicznej pojazdu. Interpretacja pojęcia siły wyższej i wyłącznej winy w kontekście art. 435 k.c. oraz zasad ustalania odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na podstawie art. 446 § 3 k.c.

Ograniczenia stosowania

Stosowanie art. 435 k.c. wymaga ustalenia, że przedsiębiorstwo jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody. Ocena znaczenia pogorszenia sytuacji życiowej jest indywidualna.

Zagadnienia prawne (3)

Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ruch przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody (art. 435 § 1 k.c.), w sytuacji gdy wypadek nastąpił z powodu nagłej awarii technicznej pojazdu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pracodawca ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Awaria techniczna, nawet niewyjaśniona, nie jest siłą wyższą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedsiębiorstwo pozwanej, zajmujące się m.in. zbieraniem odpadów przy użyciu pojazdów mechanicznych, jest przedsiębiorstwem wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka jest niezależna od winy. Przesłanki egzoneracyjne, takie jak siła wyższa czy wyłączna wina poszkodowanego, nie zostały wykazane. Awaria techniczna pojazdu nie stanowi siły wyższej.

Czy śmierć pracownika w wypadku przy pracy, spowodowana nagłą awarią techniczną pojazdu, stanowi wyłączną winę poszkodowanego lub osoby trzeciej, wyłączającą odpowiedzialność pracodawcy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie można jednoznacznie ustalić przyczyny awarii i nie ma dowodów na zawinione działanie kierującego lub osób trzecich.

Uzasadnienie

Analiza opinii biegłych i zeznań świadków nie wykazała wyłącznej winy zmarłego kierowcy ani innych uczestników ruchu drogowego. Zeznania o braku hamulców i wnioski opinii wskazujące na nagłą awarię układu hamulcowego przemawiają przeciwko przypisaniu wyłącznej winy kierującemu. Pozwana nie wykazała, aby szkoda nastąpiła wyłącznie z winy osoby trzeciej.

Jakie świadczenia odszkodowawcze przysługują najbliższym członkom rodziny zmarłego na podstawie art. 446 § 3 k.c. w przypadku znacznego pogorszenia ich sytuacji życiowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Najbliższym członkom rodziny przysługuje odszkodowanie za poniesione straty majątkowe, które prowadzą do znacznego pogorszenia ich sytuacji życiowej, uwzględniając indywidualną sytuację każdego z uprawnionych.

Uzasadnienie

Sąd ocenił wpływ śmierci męża i ojca na sytuację życiową powodów, uwzględniając utratę wsparcia, pomoc w codziennym życiu oraz wpływ na sytuację materialną. Zróżnicowano wysokość odszkodowań ze względu na wiek i stopień usamodzielnienia synów oraz główną rolę powódki w ponoszeniu konsekwencji śmierci męża. Uwzględniono również otrzymane już świadczenia z ZUS.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie (utrzymanie wyroku SO)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
S. Ż.	osoba_fizyczna	powód
W. Ż.	osoba_fizyczna	powód
M. Ż.	osoba_fizyczna	powód
A. Ż.	osoba_fizyczna	powódka
Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w J.	spółka	pozwana
(...) SA w Ł.	spółka	interwenient uboczny

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 435 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis ten kreuje odpowiedzialność prowadzącego przedsiębiorstwo na zasadzie ryzyka, niezależnie od winy. Odpowiedzialność ta powstaje bez względu na winę prowadzącego przedsiębiorstwo, a także bez względu na to, czy szkoda nastąpiła w warunkach jego bezprawnego zachowania. Wyłączenie odpowiedzialności następuje tylko w razie siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej.

k.c. art. 446 § § 3

Kodeks cywilny

Przysługuje najbliższym członkom rodziny zmarłego odszkodowanie za znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej, które ma charakter szczególny i wymaga indywidualizacji świadczeń.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd w granicach logiki i doświadczenia życiowego.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Umożliwia odstąpienie od obciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

u.k.s.c. art. 113 § ust. 4

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność pozwanej na zasadzie ryzyka na podstawie art. 435 § 1 k.c. • Brak przesłanek egzoneracyjnych (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej). • Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powodów w wyniku śmierci R. Ż. • Zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 k.c.

Odrzucone argumenty

Argumenty pozwanej o braku odpowiedzialności, wskazujące na wyłączną winę poszkodowanego lub osoby trzeciej, lub siłę wyższą. • Argumenty powodów o zaniżeniu wysokości zasądzonego odszkodowania. • Argumenty pozwanej o zawyżeniu wysokości zasądzonego odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a wiec niezależnie od winy. • Dla wyłączenia tej odpowiedzialności nie ma znaczenia wykazanie bezpiecznej i zgodnej z przepisami organizacji pracy, między innymi przez codzienne kontrole pojazdów przez kierowców przed wyruszeniem w trasę. • O wystąpieniu siły wyższej mowa być może tylko w razie wystąpienia jakichś ekstremalnych zjawisk pogodowych względnie kataklizmów geologicznych lub kosmicznych, nie może być zatem za przejaw działania siły wyższej uznana awaria techniczna. • Odszkodowanie to rekompensuje w stopniu adekwatnym do doznanego uszczerbku niepieniężnego i pogorszenie jakości życia powódki i zmniejszone wskutek utraty znaczącego opiekuna szanse rozwoju synów zmarłego i osiągnięcia przez nich sukcesu w dorosłym życiu.

Skład orzekający

Piotr Wójtowicz

przewodniczący-sprawozdawca

Joanna Kurpierz

sędzia

Tomasz Ślęzak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie odpowiedzialności pracodawcy na zasadzie ryzyka za szkody wynikłe z ruchu przedsiębiorstwa, nawet w przypadku niewyjaśnionej awarii technicznej pojazdu. Interpretacja pojęcia siły wyższej i wyłącznej winy w kontekście art. 435 k.c. oraz zasad ustalania odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na podstawie art. 446 § 3 k.c."

Ograniczenia: Stosowanie art. 435 k.c. wymaga ustalenia, że przedsiębiorstwo jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody. Ocena znaczenia pogorszenia sytuacji życiowej jest indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności pracodawcy za śmierć pracownika w wypadku przy pracy, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Interpretacja przepisów o odpowiedzialności na zasadzie ryzyka i odszkodowaniu za pogorszenie sytuacji życiowej jest istotna praktycznie.

“Pracodawca odpowiada za śmierć pracownika nawet przy niewyjaśnionej awarii. Kluczowa interpretacja odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.”

Dane finansowe

WPS: 800 000 PLN

odszkodowanie: 41 000 PLN

odszkodowanie: 31 000 PLN

odszkodowanie: 21 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników