I ACa 577/15

Sygn. akt I ACa 577/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: SSA Beata Wolfke-Kobzar (spr.) Sędziowie: SSA Ewa Głowacka SSA Adam Jewgraf Protokolant: Małgorzata Kurek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w Ż. przeciwko (...) Sp. z o.o. we W. o zapłatę na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt X GC 106/12 1. oddala apelację; 2. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej 5.400 zł kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ż. wystąpił przeciwko pozwanemu (...) Sp. z o.o. w siedzibą we W. z żądaniem zapłaty 308.351,53 zł z odsetkami tytułem zwrotu należności za dostarczone powodowi przez pozwanego sztućce. Uzasadniając to żądanie powód wskazał, że strony łączyła zawarta w październiku 2008 roku umowa sprzedaży określonych sztućców ze stali nierdzewnej, które okazały się wadliwe, wobec czego w czerwcu 2011 roku powód odstąpił od umowy w części obejmującej sztućce, których wcześniej sam nie sprzedał. W sprzeciwie od wydanego w sprawie upominawczego nakazu zapłaty pozwany zaprzeczył wadliwości towaru oraz zarzucił przedawnienie dochodzonego przez powoda roszczenia. Sąd Okręgowy ustalił: Pozwany zajmuje się importem gadżetów reklamowych z Chin w celu ich odsprzedaży, przy czym współpracuje ze sprawdzonymi chińskimi producentami, których okresowo kontroluje. Pozwany każdorazowo dostosowuje swoją ofertę do potrzeb klientów, uzgadniając z nimi rodzaj i parametry oczekiwanych produktów,. W razie ich niezadowolenia z dostarczonego towaru wszczyna procedurę reklamacyjną. Produkty przeznaczone do kontaktu z żywnością są badane i atestowane w Chinach przez niezależną instytucję i następnie podlegają certyfikacji przez Państwowy Inspektorat Sanitarny. W połowie 2008 roku spółka (...) (poprzednia firma powoda) zamówiła u pozwanego gadżety reklamowe, w tym sztućce z wygrawerowanymi symbolami. Bazą do rozmów stron była przesłana w lipcu 2008 roku drogą elektroniczną oferta pozwanego, w której zestawy sztućców (...) opisano jako sztućce ze stali nierdzewnej 18/0 lub 18/10. Zamawiając komplety tych sztućców powód powielił zawarte w ofercie oznaczenia stali (18/10 i 18/0), natomiast szczegółowo uzgodniono zdobienie oraz sposób opakowania. Wyprodukowane w Chinach próbki sztućców zostały okazane powodowi i przez niego zaakceptowane. W dniu 29.01.2009 r. powód odebrał zamówiony towar, po czym zapłacił pozwanemu umówioną należność – 315.411,41 zł. Towar ten przeszedł stosowne badania i kontrole, co potwierdzono certyfikatem. Przy odbiorze towaru powód nie kwestionował jego jakości i nie żądał dokumentów potwierdzających rodzaj stali, które chiński producent dostarczał na życzenie klienta. Wobec problemów z detaliczną sprzedażą sztućców jesienią 2010 roku powód zdecydował się na zbycie ich hurtownikowi sprzętu AGD, który powziął wątpliwości co do rodzaju stali. Wówczas powód zwrócił się do pozwanego z pytaniem o stosowne dokumenty, na co uzyskał odpowiedź, że osoba zajmująca się kiedyś sprawą już nie pracuje i jest problem ze znalezieniem dokumentacji. W piśmie z 6.06.2011 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 308.351,53 zł z odsetkami od 14.03.2009 r., oświadczając, że zlecona ekspertyza potwierdziła niezgodność towaru z zamówieniem, co zgłasza jako wadę i wobec czego odstępuje od umowy w zakresie 4.065 szt. sztućców dla dorosłych i 4.700 szt. sztućców dla dzieci. Jeszcze we wrześniu 2009 roku klienci powoda zgłaszali mu rdzewienie sztućców, zwłaszcza noży z kompletów dla dorosłych. W piśmie z 27.09.2011 r. powód poinformował pozwanego, że odstępuje od umowy w całości w związku z niewłaściwą zawartością chromu i niklu, oznaczaną symbolami cyfrowymi, tu: 18/10 orz 18/0, a także w związku z rdzewieniem sztućców. Kolejne zgłoszenie wady nastąpiło 12.10.2011 r. W polskich normach oznaczenia 18, 18/0 i 18/8 nie występują, stosuje się je nieformalnie jako wskaźnik szacunkowej zawartości chromu i niklu jako głównych składników stali stopowej. Oznaczenie 18/8 może dotyczyć austenicznej stali nierdzewnej zawierającej 18 % Cr i 8 % Ni, bez określenia zawartości innych pierwiastków, zaś 18/0 – stali nierdzewnej o strukturze ferrytycznej lub martenzytycznej o właściwościach magnetycznych, z zawartością 18 % Cr i 0% Ni. Wszystkie sztućce wykonano ze stali 18/8 bądź 18/0, tyle że w przypadku sztućców dziecięcych i noża antykorozyjność byłaby zapewniona jedynie obróbką cieplną – zahartowaniem i odpuszczeniem stali, czego skutecznie nie przeprowadzono. Pozostałe sztućce były nierdzewne. Przy takich ustaleniach, dokonanych po zasięgnięciu opinii instytutu naukowo-badawczego, Sąd uznał powództwo za nieuzasadnione. Kwalifikując łączący strony stosunek prawny jako umowę sprzedaży, Sąd Okręgowy wskazał, że zarzucając przedawnienie roszczenia błędnie powołuje się pozwany na art. 554 kc , ponieważ dotyczy on wyłącznie roszczeń przysługujących sprzedawcy. Właściwym byłby tu natomiast trzyletni termin art. 118 kc , liczony zgodnie z art. 120 § 1 kc zd. 2 , tj. dla roszczenia odszkodowawczego od dnia, w którym spełniły się wszystkie przesłanki odszkodowawczej odpowiedzialności kontraktowej pozwanego. W przypadku umowy sprzedaży jest to dzień dostarczenia towaru, ponieważ w tej dacie kupujący doznaje szkody, otrzymując towar bezwartościowy lub mniej wartościowy od umówionego. W konsekwencji Sąd Okręgowy nie stwierdził przedawnienia ewentualnego roszczenia odszkodowawczego powoda, uznał jednak, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy pozwany nie zawinił wadliwości towaru, toteż powód mógłby żądać jedynie kosztów i nakładów, o których mowa w art. 566 § 1 zd. 2, lecz ich nie dowiódł ani nie dochodził. Dalej Sąd Okręgowy wskazał na wygaśniecie uprawnień powoda z rękojmi wobec upływu rocznego terminu z art. 568 § 1 kc i brak postaw dla przypisania pozwanemu podstępnego zatajenia wady, co pozwoliłoby upływu tego terminu nie uwzględnić. Wyrokiem z 23.10.2014 r. Sąd Okręgowy powództwo oddalił i zasądził od powoda na rzecz pozwanego 7.234 zł kosztów procesu, obciążając Skarb Państwa brakującą opłatą od pozwu. Powód zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego zmiany przez uwzględnienie powództwa. W apelacji zarzucił naruszenie art. 564 kc przez jego błędną wykładnię i pominięcie, że podstępne zatajenie wady ma miejsce także wówczas, gdy sprzedawca zapewnia, że wada nie istnieje oraz przez błędne przyjęcie, że zapewnienie o niewadliwości rzeczy sprzedanej wymaga złej wiary i celowości działania sprzedawcy. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i przyznanie mu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: W apelacji powód w ogóle nie odnosi się do wyrażonej przez Sąd Okręgowy oceny ewentualnego roszczenia odszkodowawczego powoda, co każe domniemywać, że tę ocenę akceptuje. Akceptuje ją także Sąd Apelacyjny, w uzupełnieniu dodając, że powód nie dochodził roszczenia odszkodowawczego z art. 471 kc. Przeciwnie, w pozwie podkreślił, że realizuje uprawnienie z rękojmi i uważa, że nie wygasło, ponieważ pozwany wadliwość sztućców podstępnie zataił, a co najmniej zapewnił, że wady nie istnieją. Jeśli zatem dochodzone roszczenie powód wiązał z uprawnieniami z rękojmi, a wprost z częściowym odstąpieniem od umowy w piśmie z 6.06.2011 r., dochodząc na zasadzie art. 494 kc w brzmieniu sprzed zmiany z 25.12.2014 r. zwrotu swojego świadczenia – o czym dodatkowo przekonują zarzuty apelacji – nie ma podstaw do poszerzenia kontroli skażonego wyroku o badanie jego zgodności z przepisami normującymi odpowiedzialność odszkodowawczą sprzedawcy. Mimo, że u źródeł roszczeń (uprawnień) z rękojmi i roszczenia odszkodowawczego leży wadliwość rzeczy sprzedanej, są to roszczenia o różnym charakterze, tylko częściowo zbieżnej podstawie faktycznej i inne są przesłanki ich uwzględnienia. Powód tymczasem nie ukierunkował postępowania dowodowego na wykazanie szkody pozostającej w bezpośrednim związku z wadliwością określonej partii towaru. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny skontrolował zaskarżony wyrok jedynie w aspekcie podniesionych w apelacji zarzutów. Są to zarzuty nieuzasadnione, ponieważ zasadzają się, po pierwsze: na nieuprawnionym zrównaniu podstępnego zatajenia wady z zapewnieniem o nieistnieniu wad rzeczy sprzedanej, po drugie, na błędnym założeniu, że przyczyną oddalenia przez Sąd Okręgowy powództwa była utrata przez powoda uprawnień z rękojmi wobec niedochowania tzw. aktów staranności. Czym innym jest utrata uprawnień z rękojmi, o której mowa w art. 563 kc (w dawnym brzmieniu) i art. 564 kc , a czym innym ich wygaśnięcie wskutek upływu ustawowych terminów, co unormowano w art. 568 kc (również w dawnym brzemieniu) Sąd Okręgowy wyraźnie wskazał art. 568 § 1 kc jako podstawę prawną oddalenia powództwa (str. 11 uzasadnienia wyroku). Wskazał też argumenty, dla których nie przyjął podstępnego zatajenia wady przez pozwanego, co uwalniałoby powoda od skutków bezspornego upływu rocznego terminu z art. 568 § 1 kc (oświadczenie o odstąpieniu od umowy złożył ok. 1,5 roku po dostarczeniu mu sztućców). W apelacji powód nie kwestionuje poprawności tej argumentacji, zaś w ocenie Sądu Apelacyjnego jest ona oczywiście trafna, skoro zabrakło jakichkolwiek dowodów wiedzy pozwanego o braku odporności części sztućców na korozję czy o niewłaściwych parametrach stali i celowym ukryciu tej wiedzy przed podwodem. Zarzut naruszenia art. 564 kc jest o tyle niezrozumiały, że – jak słusznie podnosi pozwany w odpowiedzi na apelację – Sąd Okręgowy nie przyjął wcale, że powód utracił uprawnienia z rękojmi wobec niedochowania aktów staranności, tj. zaniechania we właściwym czasie zawiadomienia pozwanego o wadach. Ze wskazanej w apelacji równorzędności podstępnego zatajenia wady z zapewnieniem o jej nieistnieniu jako przesłanek wyłączających utratę uprawnień z rękojmi ( art. 564 kc ) w żadnym razie nie można wyprowadzić wniosku o tożsamości tych przesłanek. Chcąc je tak potraktować ustawodawca nie wprowadzałby rozróżnienia tych pojęć, nie są one zresztą nawet zbliżone, ponieważ podstępne zatajenie wady wymaga złej wiary sprzedawcy, podczas gdy zapewnieniu o nieistnieniu wady nie musi towarzyszyć ani wiedza o wadliwości rzeczy, ani zamiar wywołania u kupującego błędnego przekonania o jej właściwej jakości. Reasumując, skoro Sąd Okręgowy oddalił powództwo ze względu na wygaśnięcie uprawnień z rękojmi wskutek upływu rocznego terminu z art. 568 § 1 kc , ponieważ nie udało się powodowi wykazać podstępnego działania pozwanego, które ustawodawca przewidział jako jedyną, odrębną od zapewnienia o nieistnieniu wady, przesłankę wyłączającą wygaśnięcie uprawnień z rękojmi, zarzut naruszenia art. 564 kc nijak się ma do motywów skarżonego wyroku. Z tych przyczyn należało apelację na podstawie art. 385 kpc oddalić i po myśli art. 98 kpc orzec o kosztach postępowania apelacyjnego. bp