Orzeczenie · 2014-10-24

I ACa 538/14

Sąd
Sąd Apelacyjny w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2014-10-24
SAOSCywilneodpowiedzialność cywilnaWysokaapelacyjny
art. 299 kshodpowiedzialność zarządubezskuteczna egzekucjaniewypłacalność spółkikoszty postępowaniaapelacjasąd apelacyjnywierzytelnościspółka z o.o.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (J. K.) za jej zobowiązania wobec wierzyciela (powódki), na podstawie art. 299 k.s.h. Powódka dochodziła zapłaty kwoty 126 620 zł, która wynikała z wyroku Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej, a egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Pozwany J. K. argumentował, że nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ wierzytelności były sporne, a spółka nie miała majątku, który pozwoliłby na ich zaspokojenie nawet w przypadku ogłoszenia upadłości we właściwym terminie. Podkreślał, że wniosek o upadłość nie został złożony, ponieważ sprawa o zapłatę należności toczyła się przed sądem polubownym, a spółka straciła majątek z przyczyn leżących po stronie powódki. Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione, ustalając, że wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego zostały wykazane, a okoliczności wyłączające jego zastosowanie nie zostały udowodnione. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację pozwanego, podzielił ustalenia Sądu Okręgowego. Stwierdził, że pozwany nie wykazał, iż powinien był wystąpić z wnioskiem o upadłość dopiero po zakończeniu postępowania arbitrażowego, ani że wierzytelności powódki nie mogłyby zostać zaspokojone. Podkreślono, że ciężar udowodnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność członka zarządu spoczywa na nim, a pozwany nie podjął wystarczającej inicjatywy dowodowej, w tym nie wniósł o opinię biegłego, która mogłaby wykazać brak przesłanek do ogłoszenia upadłości lub brak szkody powódki. Sąd Apelacyjny uznał, że kwestionowanie wierzytelności przez członków zarządu stanowi ryzyko, które nie wyłącza ich odpowiedzialności, a zwłoka w złożeniu wniosku o upadłość nie może być gratyfikowana. W konsekwencji apelacja została oddalona, a pozwany obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 299 k.s.h. w kontekście spornych wierzytelności, momentu złożenia wniosku o upadłość oraz ciężaru dowodu w sprawach o odpowiedzialność członków zarządu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. w likwidacji.

Zagadnienia prawne (3)

Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za jej zobowiązania na podstawie art. 299 k.s.h. w sytuacji, gdy wierzytelność była sporna i została zasądzona dopiero po terminie wymagalności, a egzekucja okazała się bezskuteczna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, członek zarządu ponosi odpowiedzialność, jeśli wierzyciel nie został zaspokojony z majątku spółki, a członek zarządu nie udowodnił przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sporny charakter wierzytelności i późniejsze jej zasądzenie nie wyłączają odpowiedzialności członka zarządu z art. 299 k.s.h. Ciężar udowodnienia braku szkody powódki lub braku winy pozwanego spoczywa na członku zarządu, który nie wykazał tych okoliczności.

Czy moment wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki przez członka zarządu powinien być uzależniony od zakończenia postępowania sądowego lub arbitrażowego dotyczącego wierzytelności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony, gdy obiektywnie wystąpiły przesłanki do jej ogłoszenia, niezależnie od toczącego się sporu o wierzytelność.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że kwestionowanie wierzytelności przez członków zarządu nie stanowi okoliczności wyłączającej ich odpowiedzialność ani nie wpływa na termin powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości. Zwlekanie z wnioskiem o upadłość z powodu toczącego się sporu stanowi ryzyko dla członka zarządu.

Jaki jest ciężar dowodu w sprawie opartej na art. 299 k.s.h. i jakie dowody są wystarczające do wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność członka zarządu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Ciężar dowodu okoliczności wyłączających odpowiedzialność spoczywa na członku zarządu. Dowody takie jak zeznania świadków czy samego pozwanego są niewystarczające; konieczne są dowody specjalistyczne, np. opinia biegłego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że pozwany nie podjął wystarczającej inicjatywy dowodowej, nie przedstawił dokumentacji spółki ani nie wniósł o opinię biegłego, co uniemożliwiło wykazanie braku przesłanek do ogłoszenia upadłości lub braku szkody powódki.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
powódka i interwenient uboczny

Strony

NazwaTypRola
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacjispółkapowódka
J. K.osoba_fizycznapozwany
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkainterwenient uboczny po stronie powodowej
P. K.osoba_fizycznapozwany (współodpowiedzialny na mocy nakazu zapłaty)

Przepisy (7)

Główne

k.s.h. art. 299 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki w przypadku bezskutecznej egzekucji.

k.s.h. art. 299 § § 2

Kodeks spółek handlowych

Przesłanki wyłączające odpowiedzialność członków zarządu (np. złożenie wniosku o upadłość, brak winy, brak szkody).

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady orzekania o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 107

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady orzekania o kosztach w przypadku interwencji ubocznej.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Moment wymagalności zobowiązania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykazanie wszystkich przesłanek odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. przez powódkę. • Niewykazanie przez pozwanego okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność (brak szkody, brak winy, złożenie wniosku o upadłość we właściwym terminie). • Niewystarczająca inicjatywa dowodowa pozwanego w zakresie wykazania przesłanek wyłączających odpowiedzialność.

Odrzucone argumenty

Wierzytelności były sporne i zasądzone dopiero wyrokiem Sądu Arbitrażowego. • Spółka nie miała majątku na zaspokojenie wierzytelności nawet po ogłoszeniu upadłości. • Wniosek o upadłość nie został złożony z uwagi na toczące się postępowanie arbitrażowe. • Powódka nie poniosła szkody z powodu niezgłoszenia wniosku o upadłość. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez wadliwą ocenę dowodów przez Sąd Okręgowy.

Godne uwagi sformułowania

Podstawowy błąd, na którym została w tej sprawie oparta obrona pozwanego, także zaprezentowana w apelacji, polegał na bezzasadnym przyjęciu, że z wnioskiem takim pozwany powinien był wystąpić dopiero po zakończeniu sprawy zawisłej przed Sądem Arbitrażowym... • Sporny charakter wierzytelności niezaspokojonej z majątku niewypłacalnej spółki, w świetle treści art. 299 ksh , nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność członków jej zarządu wobec wierzycieli takiej spółki... • Opierając apelację na okoliczności toczenia się sprawy o należność wierzyciela spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, skarżący przeoczył, że kwestionowanie takiej wierzytelności przez członków zarządu mających bezpośredni wpływ na działania tej spółki stanowiło ryzyko podjęte nie tylko przez niewypłacalną spółki, ale również przez członków jej zarządu... • Do uwzględnienia żądania pozwu opartego na tym przepisie wystarczające jest wykazanie przez powoda okoliczności skierowania powództwa przeciwko członkowi zarządu niewypłacalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz bezskuteczności egzekucji z jej majątku, aby uwolnić się od uwzględnienia takiego powództwa, to pozwani zostali bowiem obciążeniu obowiązkiem udowodnienia okoliczności przewidzianych w § 2 powołanego przepisu...

Skład orzekający

Maciej Dobrzyński

przewodniczący

Robert Obrębski

sprawozdawca

Sylwia Urbańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 299 k.s.h. w kontekście spornych wierzytelności, momentu złożenia wniosku o upadłość oraz ciężaru dowodu w sprawach o odpowiedzialność członków zarządu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. w likwidacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie art. 299 k.s.h. i wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące odpowiedzialności członków zarządu, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników.

Członek zarządu odpowiada za długi spółki, nawet gdy wierzytelność była sporna. Kluczowe orzeczenie w sprawie art. 299 k.s.h.

Dane finansowe

WPS: 126 620 PLN

należność główna: 126 620 PLN

należność główna (zasądzona wyrokiem Sądu Arbitrażowego): 108 000 PLN

koszty postępowania arbitrażowego: 8620 PLN

koszty zastępstwa procesowego (w postępowaniu arbitrażowym): 10 000 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN

zwrot kosztów procesu (przed Sądem Okręgowym): 9948 PLN

zwrot kosztów interwencji (przed Sądem Okręgowym): 4867 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst