I ACA 528/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zachowek wniesionego przez dzieci zmarłego M.W. (K.A., W.A., D.W.) przeciwko jego bratankowi, J.W., który został powołany do spadku w testamencie. Powodowie zostali przez spadkodawcę wydziedziczeni, co pozwany podnosił jako podstawę do oddalenia ich żądania zachowku. Sąd Okręgowy w wyroku wstępnym uznał roszczenie powodów za usprawiedliwione co do zasady, stwierdzając, że przyczyny wydziedziczenia wskazane w testamencie (nieutrzymywanie kontaktów, brak opieki w chorobie, zerwanie więzi rodzinnej) nie polegały na prawdzie. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznając apelację pozwanego, podzielił ustalenia Sądu Okręgowego. Analiza materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i wyjaśnień stron, doprowadziła Sąd Apelacyjny do wniosku, że to postawa spadkodawcy, jego egoizm, skąpstwo, uchylanie się od obowiązków alimentacyjnych i brak troski o dzieci były przyczyną złych relacji rodzinnych, a nie zaniedbania ze strony powodów. Sąd podkreślił, że uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych jako podstawa wydziedziczenia musi wynikać z postawy uprawnionego, a nie spadkodawcy. W związku z tym wydziedziczenie zostało uznane za nieskuteczne, a apelacja pozwanego jako bezzasadna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek skutecznego wydziedziczenia w kontekście relacji rodzinnych i postawy spadkodawcy.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydziedziczenie dzieci przez spadkodawcę jest skuteczne, jeśli wskazane w testamencie przyczyny nie polegają na prawdzie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydziedziczenie jest nieskuteczne, jeśli przyczyny wskazane w testamencie nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyczyny wydziedziczenia wskazane przez spadkodawcę (nieutrzymywanie kontaktów, brak opieki w chorobie, zerwanie więzi) nie były prawdziwe. Analiza dowodów wykazała, że to postawa samego spadkodawcy była przyczyną złych relacji rodzinnych, a nie zaniedbania ze strony dzieci.
Czy uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych jako podstawa wydziedziczenia musi wynikać z postawy uprawnionego do zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych musi być spowodowane okolicznościami leżącymi po stronie spadkobiercy, a nie spadkodawcy.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą stwierdził, że jeśli brak kontaktów wynika z postawy spadkodawcy, nie można obarczać winą spadkobiercy i uznać wydziedziczenia za uzasadnione.
Czy sąd drugiej instancji jest zobowiązany do uzupełnienia postępowania dowodowego, jeśli strona w apelacji zarzuca naruszenie przepisów proceduralnych, ale nie wskazuje konkretnych przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zgłasza zastrzeżenia do protokołu odnośnie do postanowienia oddalającego wniosek dowodowy, powinna przytoczyć naruszone przepisy prawa procesowego. Brak takiego wskazania czyni zastrzeżenie nieskutecznym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na praktykę sądową i literaturę przedmiotu, zgodnie z którą nie jest wystarczające zwrócenie uwagi sądu na naruszenie przepisów bez wskazania konkretnych przepisów. Ponadto, brak wniosku o rozpoznanie postanowienia dowodowego na podstawie art. 380 kpc uniemożliwia uzupełnienie postępowania dowodowego w tym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. A. | osoba_fizyczna | powód |
| W. A. | osoba_fizyczna | powód |
| J. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci, lub jeżeli uporczywie nie dopełnia obowiązków rodzinnych.
k.c. art. 991 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa krąg uprawnionych do zachowku (zstępni, małżonek, rodzice) oraz jego wysokość (połowa wartości udziału, który by im przypadł przy dziedziczeniu ustawowym, lub dwie trzecie, jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy).
Pomocnicze
k.c. art. 992
Kodeks cywilny
Wyjaśnia, że uprawnionym do zachowku jest spadkobierca ustawowy.
k.c. art. 928 § § 2
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.
k.c. art. 940
Kodeks cywilny
Dotyczy wyłączenia małżonka od dziedziczenia.
k.c. art. 935¹
Kodeks cywilny
Dotyczy wyłączenia małżonka od dziedziczenia w przypadku separacji.
k.c. art. 1020
Kodeks cywilny
Dotyczy odrzucenia spadku.
k.c. art. 1049 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy o zrzeczenie się dziedziczenia.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zastrzeżeń do protokołu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku o rozpoznanie postanowienia dowodowego.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyczyny wydziedziczenia wskazane w testamencie nie polegały na prawdzie. • Postawa spadkodawcy była przyczyną złych relacji rodzinnych. • Niedopełnianie obowiązków rodzinnych przez powodów nie było uporczywe i wynikało z postawy spadkodawcy. • Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zebrane dowody.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy oddalił wniosek dowodowy o zeznania świadków, co naruszało art. 227 k.p.c. w zw. z art. 162 k.p.c. • Sąd Okręgowy dokonał dowolnej oceny dowodów, pomijając zeznania świadków L.M., C.K. i S.W. • Zachowanie powodów względem spadkodawcy stanowiło uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych. • Nieuwzględnienie zasad współżycia społecznego przy ocenie zachowania powodów.
Godne uwagi sformułowania
przyczyna wydziedziczenia każdego z powodów nie polegała na prawdzie, a przez to ich wydziedziczenie nie było skuteczne • długotrwałe niedopełnienie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych musi być spowodowane okolicznościami leżącymi po stronie samego spadkobiercy • nie można obarczać powodów odpowiedzialnością za to, że przez okres siedmiu ostatnich lat nie utrzymywali oni kontaktów z ojcem skoro nie realizował on wcześniej względem nich w sposób właściwy postawy rodzicielskiej
Skład orzekający
Jarosław Marek Kamiński
przewodniczący
Bogusław Dobrowolski
sprawozdawca
Magdalena Pankowiec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek skutecznego wydziedziczenia w kontekście relacji rodzinnych i postawy spadkodawcy."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są relacje rodzinne i jak sąd ocenia przyczyny zerwania więzi przy rozstrzyganiu kwestii spadkowych, co jest interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Czy można wydziedziczyć dzieci, jeśli to ojciec zniszczył relacje rodzinne?”
Dane finansowe
WPS: 598 098 PLN
zachowek: 199 366 PLN
zachowek: 199 366 PLN
zachowek: 199 366 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.