I ACA 527/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał apelację Skarbu Państwa od wyroku Sądu Okręgowego, który zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Z. Z. kwotę ponad 7 milionów złotych odszkodowania. Roszczenie wynikało z decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1950 r., która odmówiła prawa własności czasowej do nieruchomości i przejęła na własność Skarbu Państwa znajdujące się na niej budynki. Sąd Okręgowy ustalił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a szkoda powstała w wyniku odjęcia poprzednikom prawnym powódki prawa własności nieruchomości. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, uznając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o odpowiedzialności za szkody wyrządzone decyzjami administracyjnymi oraz kwestii legitymacji procesowej powódki za nieuzasadnione. Sąd odwoławczy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 r. (III CZP 28/12), która potwierdza, że osoby niebiorące udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z naruszeniem prawa są również uprawnione do dochodzenia odszkodowania. Sąd Apelacyjny przyjął również, że wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej złożony przez jednego ze współwłaścicieli (Z. D.) wywarł skutki również dla pozostałych współwłaścicieli, w tym dla poprzedniczki prawnej powódki (L. S. (1)), zgodnie z art. 89 dekretu Prawo rzeczowe. W konsekwencji apelacja została oddalona, a Skarb Państwa obciążono kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie wykładni przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wadliwymi decyzjami administracyjnymi, w tym dla osób niebędących stronami postępowania administracyjnego. Potwierdzenie skutków prawnych wniosków składanych przez jednego ze współwłaścicieli.
Dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprzed wejścia w życie nowelizacji przepisów o odpowiedzialności odszkodowawczej (przed 1 września 2004 r.). Interpretacja art. 89 dekretu Prawo rzeczowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba niebiorąca bezpośredniego udziału w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji z naruszeniem prawa, jest uprawniona do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoby niebiorące udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 k.p.a. są również uprawnione do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 28/12), zgodnie z którą pojęcie 'strona' w art. 160 § 1 k.p.a. należy oceniać przez pryzmat posiadania interesu prawnego do uczestnictwa w postępowaniu. Stwierdzenie nieważności decyzji lub wydania jej z naruszeniem prawa powoduje, że tracą na znaczeniu ustalenia organu administracji dotyczące stron.
Czy wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości złożony przez jednego ze współwłaścicieli wywiera skutki również dla pozostałych współwłaścicieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek złożony przez jednego ze współwłaścicieli we własnym imieniu o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości wywarł skutki również dla pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że każdy ze współwłaścicieli mógł podejmować działania w celu zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli do gruntu. Wniosek dotyczył ustanowienia prawa na całej nieruchomości, a nie tylko na udziale, co wywołało skutek również w sferze praw pozostałych współwłaścicieli.
Czy sąd powszechny jest władny badać prawidłowość podjęcia decyzji administracyjnej i jej podstawy prawne w kontekście postępowania o odszkodowanie?
Odpowiedź sądu
Sądy powszechne nie są władne badać prawidłowości podjęcia decyzji administracyjnej, a w szczególności tego, czy istnieją przesłanki, które w świetle przepisów prawa materialnego stanowiły podstawę jej podjęcia, niezależnie od treści uzasadnienia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd orzekający w sprawie cywilnej nie jest uprawniony do dokonywania oceny, czy organ administracji wydając decyzję, winien był uwzględnić dodatkowe kryteria prawne nieprzewidziane w przepisie stanowiącym podstawę decyzji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Wojewoda (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 160 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy odpowiedzialności za szkody wyrządzone ostateczną decyzją administracyjną wydaną z naruszeniem prawa. Stosowany również do osób niebiorących bezpośrednio udziału w postępowaniu administracyjnym.
Dz. U. Nr 50, poz. 279 z 1945 r. art. 7 § ust. 2
Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Podstawa odmowy przyznania prawa własności czasowej.
Dz. U. nr 57, poz. 319 z 1946 r. art. 89
Dekret Prawo rzeczowe
Każdy współwłaściciel może wykonywać czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli. Wniosek jednego współwłaściciela wywołuje skutki dla pozostałych.
Pomocnicze
k.c. art. 363 § § 2
Kodeks cywilny
Określa sposób ustalania wysokości odszkodowania, uwzględniając stan nieruchomości na dzień wydania decyzji i ceny na datę sporządzenia opinii.
Dz. U. Nr 162, poz. 1692 z 2004 r. art. 5
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw
Przepisy wprowadzające nowe regulacje dotyczące odpowiedzialności za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej nie mają zastosowania do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wydania decyzji z naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 158
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia przez organ wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 k.p.a.
k.c. art. 209
Kodeks cywilny
Odpowiednik art. 89 dekretu Prawo rzeczowe, dotyczący czynności zachowawczych współwłaściciela.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Legitymacja procesowa powódki jako następcy prawnego osoby, której prawo do nieruchomości zostało naruszone decyzją administracyjną. • Skuteczność wniosku jednego współwłaściciela o ustanowienie prawa własności czasowej dla wszystkich współwłaścicieli. • Bezpośredni i normalny związek przyczynowy między wadliwą decyzją administracyjną a szkodą majątkową powódki. • Niewłaściwe zastosowanie przez pozwanego przepisów prawa materialnego i procesowego.
Odrzucone argumenty
Brak legitymacji procesowej powódki jako następcy prawnego L. S. (1). • Niewłaściwe zastosowanie art. 89 dekretu Prawo rzeczowe. • Sąd powszechny nie posiada kompetencji do orzekania o statusie strony postępowania administracyjnego. • Przekroczenie terminu przedawnienia roszczenia.
Godne uwagi sformułowania
Pośród motywów przytoczonego judykatu znalazło się wyjaśnienie, że „pojęcie „strona”, użyte w art. 160 § 1 k.p.a. należy oceniać przez pryzmat posiadania interesu prawnego do uczestnictwa w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej będącej przedmiotem postępowania nadzorczego. • „Każdy ze współwłaścicieli mógł podejmować działania w celu zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli do gruntu i własności budynku w zakresie przewidzianym w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. • Sądy powszechne nie są władne badać prawidłowości podjęcia decyzji administracyjnej, a w szczególności tego, czy istnieją przesłanki, które w świetle przepisów prawa materialnego stanowiły podstawę jej podjęcia. Dzieje się tak niezależnie od treści uzasadnienia decyzji.
Skład orzekający
Marzena Konsek-Bitkowska
przewodniczący
Bogdan Świerczakowski
sprawozdawca
Marta Szerel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie wykładni przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wadliwymi decyzjami administracyjnymi, w tym dla osób niebędących stronami postępowania administracyjnego. Potwierdzenie skutków prawnych wniosków składanych przez jednego ze współwłaścicieli."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprzed wejścia w życie nowelizacji przepisów o odpowiedzialności odszkodowawczej (przed 1 września 2004 r.). Interpretacja art. 89 dekretu Prawo rzeczowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy znaczącej kwoty odszkodowania za historyczną decyzję administracyjną, co pokazuje długoterminowe skutki błędów państwa i złożoność dochodzenia praw przez spadkobierców. Podkreśla znaczenie orzecznictwa Sądu Najwyższego w kształtowaniu praktyki sądowej.
“Ponad 7 milionów złotych odszkodowania za decyzję sprzed ponad 60 lat – jak dochodzić praw po błędach administracji?”
Dane finansowe
WPS: 7 108 305 PLN
odszkodowanie: 7 108 305 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.