I ACA 522/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. K. (1) pozwał (...) Spółkę Akcyjną w S. o zapłatę 102.410,46 zł tytułem odszkodowania za śmierć pracownika, argumentując, że agent ubezpieczeniowy pozwanego zaniedbał rozszerzenie polisy o klauzulę OC pracodawcy, mimo wcześniejszych ustaleń. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził 50% dochodzonej kwoty (51.205,23 zł), uznając odpowiedzialność pozwanego na zasadzie ryzyka za błąd agenta, ale jednocześnie stwierdzając 50% przyczynienie się powoda do powstania szkody z uwagi na brak należytej staranności przy zawieraniu umowy. Sąd Okręgowy oddalił zarzut przedawnienia, wskazując, że roszczenie stało się wymagalne z chwilą uprawomocnienia się wyroku zasądzającego odszkodowanie od powoda na rzecz rodziny zmarłego pracownika. Pozwany wniósł apelację, kwestionując m.in. ocenę dowodów i zastosowanie przepisów o odpowiedzialności ubezpieczyciela za agenta. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny potwierdził, że agent ubezpieczeniowy działał w imieniu pozwanego, a jego zaniedbanie (niezaznaczenie klauzuli OC pracodawcy) spowodowało szkodę po stronie powoda. Jednocześnie Sąd Apelacyjny uznał, że powód, jako przedsiębiorca, powinien był dochować większej staranności przy weryfikacji treści polisy, co uzasadniało zmniejszenie zasądzonej kwoty o 50% na podstawie art. 362 k.c. Sąd Apelacyjny uznał również, że roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż bieg terminu rozpoczął się od uprawomocnienia wyroku zasądzającego odszkodowanie od powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za błędy agenta, zasady oceny przyczynienia się poszkodowanego do szkody, moment powstania szkody dla celów przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące zaniedbań agenta i stopnia przyczynienia się powoda.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczyciel odpowiada za szkodę wyrządzoną przez swojego agenta ubezpieczeniowego w związku z błędnym sporządzeniem umowy ubezpieczenia, mimo że szkoda nie była bezpośrednio objęta polisą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel odpowiada na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną przez agenta w związku z wykonywaniem czynności agencyjnych, nawet jeśli szkoda nie była bezpośrednio objęta polisą, a wynika z zaniedbania agenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że agent ubezpieczeniowy działał w imieniu pozwanego, a jego zaniedbanie przy sporządzaniu umowy (niezaznaczenie klauzuli OC pracodawcy) wyczerpało przesłankę braku należytej staranności. Odpowiedzialność ubezpieczyciela na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka.
Czy poszkodowany (powód) przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, jeśli jako przedsiębiorca nie dochował należytej staranności przy weryfikacji treści umowy ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poszkodowany przyczynił się do powstania szkody w 50%, co skutkuje odpowiednim zmniejszeniem obowiązku naprawienia szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód, jako przedsiębiorca, powinien był wykazać się większą starannością i samodzielnie sprawdzić istotne warunki umowy ubezpieczenia, zamiast polegać wyłącznie na zapewnieniach agentki. Brak tej staranności uzasadnia przypisanie mu 50% przyczynienia się do szkody.
Kiedy rozpoczyna bieg termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie od ubezpieczyciela za szkodę wynikłą z błędu agenta, jeśli szkoda dla powoda polega na obowiązku zapłaty zasądzonego odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia rozpoczyna bieg z chwilą uprawomocnienia się wyroku zasądzającego odszkodowanie od powoda na rzecz poszkodowanego, ponieważ dopiero wtedy powstał po stronie powoda obowiązek zapłaty konkretnej kwoty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że szkoda dla powoda powstała dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego zasądzającego od niego odszkodowanie, gdyż wtedy zaistniał jego obowiązek zapłaty. Pozew został wniesiony przed upływem terminu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w S. | spółka | pozwany |
| K. F. | osoba_fizyczna | pracownik powoda (zmarły) |
| I. F. | osoba_fizyczna | rodzic zmarłego pracownika |
| A. F. | osoba_fizyczna | rodzic zmarłego pracownika |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 822 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
u.p.u. art. 11 § 1
Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
Za szkodę wyrządzoną przez agenta ubezpieczeniowego w związku z wykonywaniem czynności agencyjnych odpowiada zakład ubezpieczeń, na rzecz którego agent ubezpieczeniowy działa.
Pomocnicze
k.c. art. 363 § 1
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia nie można dochodzić zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W każdym wypadku strony pokrywają koszty związane z dochodzeniem praw i obroną praw.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
u.p.u. art. 2 § 1
Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
Pośrednictwo ubezpieczeniowe jest działalnością wykonywaną przez pośrednika za wynagrodzeniem w imieniu lub na rzecz podmiotu prawnego, polegającą na czynnościach faktycznych lub prawnych związanych z zawieraniem lub wykonywaniem umów ubezpieczenia.
u.p.u. art. 7 § 1
Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
Agent ubezpieczeniowy jest przedsiębiorcą wykonującym działalność agencyjną na podstawie umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń i wpisanym do rejestru agentów ubezpieczeniowych.
k.c. art. 758 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkodę wyrządzoną przez agenta na zasadzie ryzyka. • Roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż bieg terminu rozpoczął się od uprawomocnienia wyroku zasądzającego odszkodowanie od powoda. • Błąd agenta przy zawieraniu umowy stanowił podstawę odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Brak odpowiedzialności ubezpieczyciela z uwagi na brak rozszerzenia polisy o klauzulę OC pracodawcy. • Błędna ocena dowodów przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń ma charakter odpowiedzialności deliktowej, na zasadzie ryzyka. • Powód przyczynił się do powstania szkody w 50%. • Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
Skład orzekający
Krzysztof Józefowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Elżbieta Fijałkowska
sędzia
Małgorzata Kaźmierczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za błędy agenta, zasady oceny przyczynienia się poszkodowanego do szkody, moment powstania szkody dla celów przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące zaniedbań agenta i stopnia przyczynienia się powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błąd agenta ubezpieczeniowego może prowadzić do odpowiedzialności ubezpieczyciela, ale także jak własne zaniedbanie poszkodowanego może wpłynąć na wysokość odszkodowania.
“Błąd agenta kosztował ubezpieczyciela miliony, ale powód też zapłacił – dlaczego?”
Dane finansowe
WPS: 102 410,46 PLN
odszkodowanie: 51 205,23 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.