I ACA 516/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny w Warszawie dotyczyła zapłaty z gwarancji ubezpieczeniowej, wystawionej w związku z umową o roboty budowlane. Powódka, Gminne Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o., odstąpiła od umowy z konsorcjum wykonawców z powodu zwłoki i dochodziła zapłaty kary umownej od pozwanej spółki akcyjnej V. (...) będącej gwarantem. Pozwana spółka oraz interwenient uboczny podnosili, że odstąpienie od umowy było nieskuteczne, a gwarancja ubezpieczeniowa miała charakter kauzalny, co pozwalało na podnoszenie zarzutów ze stosunku podstawowego. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił powództwo, zasądzając od pozwanej na rzecz powódki kwotę 246.420,55 zł wraz z odsetkami. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację interwenienta ubocznego, podzielając ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie charakteru gwarancji ubezpieczeniowej. Sąd Apelacyjny uznał, że gwarancja, ze względu na użyte sformułowania "nieodwołalnie i bezwarunkowo" oraz "na każde pisemne żądanie", miała charakter abstrakcyjny i nieakcesoryjny. Oznacza to, że gwarant (ubezpieczyciel) nie mógł podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego (umowy o roboty budowlane) ani zarzutów przysługujących dłużnikowi głównemu wobec beneficjenta. Gwarant był zobowiązany do wypłaty środków po spełnieniu wymogów formalnych określonych w gwarancji, bez badania zasadności roszczenia z umowy podstawowej. Sąd Apelacyjny podkreślił, że instytucja gwarancji ma na celu szybkie zabezpieczenie roszczeń inwestora, a badanie stosunku podstawowego przed wypłatą środków niweczyłoby jej istotę. Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów procesowych i materialnych, w tym błędnej wykładni gwarancji i oddalenia wniosków dowodowych, zostały uznane za bezzasadne. Sąd Apelacyjny potwierdził, że powódka spełniła wszystkie formalne wymogi do uruchomienia gwarancji, a zarzut nadużycia prawa podmiotowego nie został udowodniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abstrakcyjnego i nieakcesoryjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych oraz ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego przez gwaranta.
Orzeczenie dotyczy specyfiki gwarancji ubezpieczeniowych i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze, gdzie kluczowe jest ustalenie charakteru prawnego gwarancji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy gwarancja ubezpieczeniowa, zawierająca klauzule "nieodwołalnie i bezwarunkowo" oraz "na każde pisemne żądanie", ma charakter abstrakcyjny i nieakcesoryjny, co wyłącza możliwość podnoszenia przez gwaranta zarzutów ze stosunku podstawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gwarancja ubezpieczeniowa o takim brzmieniu ma charakter abstrakcyjny i nieakcesoryjny, co oznacza, że gwarant nie może podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że użyte w gwarancji sformułowania "nieodwołalnie i bezwarunkowo" oraz "na każde pisemne żądanie" nadają jej cechy zobowiązania abstrakcyjnego. W konsekwencji, gwarant nie może skutecznie powoływać się na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego (umowy o roboty budowlane), a jego odpowiedzialność jest niezależna od zasadności roszczeń między stronami umowy podstawowej. Gwarancja ma na celu szybkie zabezpieczenie roszczeń beneficjenta.
Czy odstąpienie od umowy o roboty budowlane z powodu zwłoki wykonawcy, przy jednoczesnym istnieniu sporu co do zasadności tego odstąpienia, uzasadnia żądanie zapłaty kary umownej z gwarancji ubezpieczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli gwarancja ma charakter abstrakcyjny, samo oświadczenie beneficjenta o niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu umowy jest wystarczające do uruchomienia gwarancji, nawet jeśli istnienie sporu co do zasadności odstąpienia i kar umownych jest przedmiotem odrębnego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że w przypadku gwarancji abstrakcyjnej, beneficjent musi jedynie złożyć oświadczenie o zaistnieniu przesłanki uzasadniającej żądanie zapłaty (np. niewykonanie umowy), a gwarant nie jest uprawniony do badania zasadności tego oświadczenia w kontekście stosunku podstawowego. Istnienie sporu między stronami umowy podstawowej nie wyklucza możliwości uruchomienia gwarancji, jeśli spełnione są jej warunki formalne.
Czy sąd może oddalić wnioski dowodowe dotyczące badania stosunku podstawowego w sprawie o zapłatę z gwarancji ubezpieczeniowej o charakterze abstrakcyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wnioski dowodowe zmierzające do badania stosunku podstawowego są bezzasadne w sprawie o zapłatę z gwarancji o charakterze abstrakcyjnym, ponieważ nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności gwaranta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że oddalenie wniosków dowodowych interwenienta, które miały na celu badanie przyczyn opóźnień w wykonaniu umowy o roboty budowlane, było uzasadnione. Skoro gwarancja miała charakter abstrakcyjny, badanie tych okoliczności nie było istotne dla ustalenia odpowiedzialności gwaranta.
Czy żądanie zapłaty z gwarancji ubezpieczeniowej, pomimo istnienia postanowienia o zabezpieczeniu w innej sprawie zakazującego pobierania kwot z gwarancji, stanowi nadużycie prawa podmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli gwarant nie jest stroną postępowania, w którym wydano postanowienie o zabezpieczeniu, a gwarancja ma charakter abstrakcyjny, żądanie zapłaty z gwarancji nie stanowi nadużycia prawa, nawet jeśli istnieje postanowienie o zabezpieczeniu w sprawie dotyczącej stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że postanowienie o zabezpieczeniu wydane w innej sprawie nie wiąże gwaranta, który nie był stroną tego postępowania. Ponadto, ze względu na abstrakcyjny charakter gwarancji, żądanie zapłaty po spełnieniu wymogów formalnych nie jest nadużyciem prawa, zwłaszcza gdy nie można uznać, że nie zaszły okoliczności uzasadniające uruchomienie gwarancji w sposób oczywisty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gminne Przedsiębiorstwo (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powódka |
| (...) spółka akcyjna V. (...) | spółka | pozwana |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (27)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, pozwalająca na ukształtowanie umowy gwarancji ubezpieczeniowej jako abstrakcyjnej lub kauzalnej.
Pomocnicze
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Podstawa do stosowania przepisów o swobodzie umów do umowy gwarancji ubezpieczeniowej.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Konstrukcja zobowiązania spełnienia świadczenia na rzecz osoby trzeciej, do której można by sprowadzić umowę gwarancyjną, gdyby nie jej specyfika.
k.c. art. 395 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna odstąpienia od umowy.
k.c. art. 491
Kodeks cywilny
Podstawa prawna odstąpienia od umowy wzajemnej.
k.c. art. 492
Kodeks cywilny
Podstawa prawna odstąpienia od umowy wzajemnej.
k.c. art. 493
Kodeks cywilny
Podstawa prawna odstąpienia od umowy.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy, w tym roszczenie o kary umowne.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut nadużycia prawa podmiotowego.
k.c. art. 879 § § 1
Kodeks cywilny
Charakter zobowiązania poręczyciela, dla odróżnienia od zobowiązania gwaranta.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zawieszenia postępowania.
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane lub niezakwestionowane.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
k.p.c. art. 328
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Nowe fakty i dowody w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Utrzymanie w mocy lub zmiana wyroku sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zniesienie lub podział kosztów procesu.
k.p.c. art. 107
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty udziału interwenienta ubocznego.
p.b. art. 81
Prawo bankowe
Regulacje dotyczące gwarancji bankowej, stosowane odpowiednio do gwarancji ubezpieczeniowej.
p.b. art. 181
Prawo bankowe
Stosowanie przepisów dotychczasowych do umów gwarancji bankowych.
u.dz.ubez. art. 3 § ust. 3
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Czynności ubezpieczeniowe obejmujące zawieranie umów gwarancji ubezpieczeniowych.
u.dz.ubez. art. 12a § pkt 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Ogólne warunki ubezpieczenia określające warunki zmiany sumy gwarancyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter abstrakcyjny i nieakcesoryjny, co wyłącza możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego. • Spełnienie wymogów formalnych określonych w gwarancji jest wystarczające do uruchomienia jej wypłaty. • Postanowienie o zabezpieczeniu w innej sprawie nie wiąże gwaranta, który nie był stroną postępowania. • Żądanie zapłaty z gwarancji nie stanowi nadużycia prawa, gdy nie jest oczywiste, że nie zaszły przesłanki uzasadniające jej uruchomienie.
Odrzucone argumenty
Odstąpienie od umowy o roboty budowlane było nieskuteczne. • Gwarancja ubezpieczeniowa miała charakter kauzalny i można podnosić zarzuty ze stosunku podstawowego. • Oddalenie wniosków dowodowych dotyczących badania stosunku podstawowego było błędne. • Żądanie zapłaty z gwarancji stanowiło nadużycie prawa, zwłaszcza w świetle postanowienia o zabezpieczeniu. • Gwarancja obejmowała jedynie należności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, a nie kary umowne.
Godne uwagi sformułowania
gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter abstrakcyjny i nieakcesoryjny • gwarant nie może podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego • istotą gwarancji jest szybkie zabezpieczenie roszczeń inwestora • żądanie zapłaty z gwarancji nie stanowi nadużycia prawa, gdy nie jest oczywiste, że nie zaszły przesłanki uzasadniające jej uruchomienie
Skład orzekający
Romana Górecka
przewodniczący
Jerzy Paszkowski
sędzia sprawozdawca
Agnieszka Wachowicz-Mazur
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abstrakcyjnego i nieakcesoryjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych oraz ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego przez gwaranta."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki gwarancji ubezpieczeniowych i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze, gdzie kluczowe jest ustalenie charakteru prawnego gwarancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z gwarancjami ubezpieczeniowymi w kontekście umów budowlanych, co jest istotne dla profesjonalistów z branży. Abstrakcyjny charakter gwarancji i możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego to kluczowe kwestie dla praktyki.
“Gwarancja ubezpieczeniowa: czy można ją uruchomić "na ślepo"? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 219 683,65 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5400 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.