I ACa 491/14

Sygn. akt I ACa 491/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Elżbieta Fijałkowska Sędziowie: SA Jan Futro SA Roman Stachowiak /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. Sylwia Stefańska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. przeciwko (...) SA V. (...) z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, XIII Wydział Cywilny z siedzibą w L. z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt XIII C 904/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę obniża do 435.509,62 zł (czterysta trzydzieści pięć tysięcy pięćset dziewięć złotych i sześćdziesiąt dwa grosze); II. w pozostałej części oddala apelację; III. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 4.035 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Jan Futro SSA Elżbieta Fijałkowska SSA Roman Stachowiak I A Ca 491/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Poznaniu XIII wydział cywilny w L. zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) na rzecz powodowej spółki 453.166,66 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu w kwocie 31.410,64 zł. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy uzasadnił następująco. W dniu 16.07.2012r. doszło do zawalenia się części budynku gospodarskiego, znajdującego się na gospodarstwie rolnym prowadzonym przez powódkę. Do zdarzenia tego doszło na skutek prac kopalni należącej do innej firmy, która miała ważną polisę OC posiadanych pojazdów mechanicznych, a ubezpieczycielem było pozwane towarzystwo. Pozwany przyjął zużycie budynku na 75% i obniżając o ten stopień wyliczone odszkodowanie wypłacił powódce kwotę 12.637,04 zł. Z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. Delegatura w L. z 10.04.2013 r. wynika, że zniszczony budynek, stanowi element zespołu folwarcznego, wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej. (...) (...) . Budynek, który uległ uszkodzeniu, był wymieniony w decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W związku z tym konieczne będzie przeprowadzenie prac restauratorskich stosownie do art. 3 pkt 7 ustawy, czyli odtworzenie uszkodzonego budynku z zastosowaniem materiałów i technik analogicznych do historycznych. Nie jest natomiast możliwa likwidacja obiektu, gdyż wiązałoby się to z koniecznością skreślenia obiektu z rejestru zabytków. Na podstawie dowodu z przeprowadzonej w sprawie opinii biegłego P. W. Sąd Okręgowy ustalił, że stopień zużycia budynku w dniu jego wyceny wynosił 62%, wartość budynku w dniu wystąpienia szkody przy uwzględnieniu wskazanego zużycia wynosiła 33.200, 75 zł netto, wartość pozostałości wynosiła 206.471,20 zł, a koszt prac naprawczych w związku z uszkodzeniem budynku stodoły wpisanej do rejestru zabytków sprowadza się do kwoty 451.427,15 zł. W uzupełniającym wyliczeniu koszt ten według opinii biegłego został zwiększony o 4.117,82 zł. Tym samym łączny koszt prac naprawczych stodoły wynosi 456.044,07 zł. W rzeczywistości Sąd Okręgowy wymienionej kwoty 4.117,82 zł nie uwzględnił, uwzględnił natomiast koszt poniesienia przez powódkę kosztorysu dotyczącego odbudowy w kwocie 1.219,51 zł, zarządzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 453.146,66 zł. Kwotę tę Sąd Okręgowy zasądził z odsetkami ustawowymi od 17.09.2012 r. od kwoty 256.166,85 zł i od 27.11.2012 r. od kwoty 1.219,51 zł. Jako podstawę prawną zasądzonego świadczenia Sąd Okręgowy wskazał przepis art. 822 § 1 kc. Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył apelacją pozwany. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy wpłaty na rzecz powódki w kwocie 17.637,04 zł w toku postępowania likwidacyjnego oraz naruszenie art. 463 § 1 kc przez nieuwzględnienie tego przepisu i naliczenie szkody „na zasadzie zwrotu wyliczonych kosztów naprawy do stanu poprzedniego”, podczas gdy zdaniem apelującego naprawa taka jest ekonomicznie nieopłacalna i w związku z tym należy przyjąć, że naliczenie szkody powinno nastąpić przez zasądzenie różnicy pomiędzy wartością budynku sprzed powstania szkody a wartością budynku w stanie uszkodzonym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie jedynie w tej części, w której skarżący kwestionuje niezaliczenie na poczet zasądzonego odszkodowania kwoty 17.633,04 zł. Sąd Okręgowy w swoich ustaleniach przyjął, że wypłata tej kwoty w postępowaniu likwidacyjnym miała miejsce, czego powódka zresztą nie kwestionowała i czego nie zakwestionowała również w odpowiedzi na apelację (k. 207-211). W piśmie stanowiącym tę odpowiedź powódka ustosunkowując się do zarzutu podniesionego w apelacji, powódka przyznała ”omyłkę rachunkową” Sądu, ale wniosła jednocześnie o uwzględnienie również przy ustaleniu wysokości odszkodowania kwoty wynikającej z uzupełniającej opinii biegłego. Mając powyższe na uwadze należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki kwotę obniżoną o kwotę, która pozwany wypłacił powódce w postępowaniu likwidacyjnym. Nie było natomiast podstaw do uwzględnienia również dodatkowych kosztów wskazanych w uzupełniającej opinii. Wskazana w uzupełniającej opinii biegłego suma stanowiąca dodatkowe koszty nie była w ogóle objęta zaskarżonym wyrokiem, jak i zgłoszonym żądaniem. W pozostałej natomiast części apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny aprobuje dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia, wyciągnięte na ich podstawie wnioski oraz ocenę dowodu z przeprowadzonej w Sądzie Okręgowym dowodu z opinii biegłego i ustalenia te, ocenę dowodu, a także dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę prawną przyjmuje za własną. Apelujący nie kwestionuje zresztą w apelacji samej, ustalonej przez biegłego, wartości prac naprawczych uszkodzonego budynku, podnosi zaś jedynie to, że niezasadne było zasądzenie przez Sąd Okręgowy kosztów w wysokości przekraczającej wartość budynku w stanie sprzed szkody, która to wartość była również przedmiotem opinii biegłego i także nie została zakwestionowana w apelacji. Ustosunkowując się do tego zarzutu, należy aprobować stanowisko Sądu Okręgowego, że należne powódce odszkodowanie powinno równać się wartości prac naprawczych w tej wysokości, aby prace te spowodowały przywrócenie budynku do stanu, jaki istniał przed wypadkiem. Skoro bowiem zniszczony budynek stanowił element zespołu folwarcznego wpisanego do rejestru zabytków (czego apelujący również nie kwestionuje), to przywrócenie budynku do stanu sprzed zdarzenia powinno uwzględniać ten fakt. Odszkodowanie przyznane w niniejszej wysokości nie stanowiłoby rekompensaty wystarczającej do tego, aby przywrócić budynek do takiego stanu, aby mógł być on zaliczony do rejestru zabytków. Apelujący, prezentując swoje stanowisko co do rozliczenia szkody jako różnicy pomiędzy wartością budynku w stanie przed zdarzeniem a wartością budynku w stanie uszkodzonym, powołuje się między innymi na postanowienie Sądu Najwyższego z 12.01.2006 r., III CZP 78/05 i wyrok Sadu Najwyższego z 20.02.2002 r. VCKN 903/00. W obu tych orzeczeniach przyjęto, że w wypadku, gdy koszt naprawy przekracza wartość pojazdu sprzed wypadku roszczenie pokrzywdzonego powinno ograniczać się do kwoty odpowiadającej różnicy pomiędzy wartością samochodu sprzed i po wypadku. Stanowisko to należy w pełni aprobować, ale należy dodać, że dotyczy ono uszkodzeń pojazdu mechanicznego. Niewątpliwie nie byłoby uzasadnione przyznanie odszkodowania za uszkodzenie pojazdu mechanicznego gdyby koszt naprawy samochodu przekraczał wartość pojazdu sprzed wypadku. Pogląd ten trudno jednak odnieść do budynków wpisanych do rejestru zabytków, a nawet wówczas, gdy budynek nie jest wypisany do takiego rejestru. Przyjęcie, że odszkodowanie w wysokości różnicy pomiędzy wartością budynku sprzed zdarzenia wywołującego szkodę a wartością pozostałości nie rekompensowałoby poszkodowanemu poniesionych strat, istotne jest bowiem jakie są rzeczywiste koszty przywrócenia budynku do stanu sprzed zdarzenia. Trudno w szczególności byłoby mówić aby w odniesieniu do budynków, zwłaszcza wpisanych do rejestru budynków, nie było ekonomicznego uzasadnienia naprawienia szkody przez przywrócenie budynku do stanu, jaki istniał przed datą powstania szkody. Argument zaś, że świadczenia zobowiązanego nie powinno przekraczać kosztów celowych i ekonomicznie uzasadnionych, był zaś podstawą poglądu przyjętego w obu cytowanych orzeczeniach. Okoliczność, że nie została wydana decyzja na podstawie art. 49 § 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie prowadzi do wniosku, że poszkodowany nie może dochodzić odszkodowania zapewniającego pełną rekompensatę poniesionej straty. Decyzja ta, stanowiąca w istocie nakaz konserwatorski, byłaby uzasadniona wówczas, gdyby osoba zobowiązania do przeprowadzenia określonego rodzaju prac uchylała się od nich. Z przepisu tego, jak również z innych przepisów cytowanej ustawy nie wynika zakaz podejmowania czynności zmierzających do zachowania zabytku bez decyzji wydanej na podstawie art. 49 § 1 ustawy. Z przyczyn powyższych i na podstawie art. 386 § 1 kpc oraz art. 385 kpc Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej. Apelacja pozwanej została uwzględniona jedynie w nieznacznej części. Uzasadnia to – zgodnie z art. 100 kpc oraz zgodnie z art. 100 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc – utrzymanie rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w zaskarżonym wyroku oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego w pełnej wysokości. O kosztach tych Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc i §§ 6 i 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. SSA Elżbieta Fijałkowska SSA Roman Stachowiak SSA Jan Futro