I ACA 475/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K. Ś. domagał się od (...) S.A. w S. zasądzenia 95.000 zł zadośćuczynienia, renty w kwocie 1.700 zł miesięcznie, 26.530 zł odszkodowania oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanego za przyszłe skutki wypadku. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo, uznając, że powód był pasażerem przewożonym z grzeczności, co oznaczało odpowiedzialność pozwanego na zasadzie winy. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając apelację powoda i zażalenie pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie był przewożony z grzeczności, lecz w ramach stosunku umownego, co rodzi odpowiedzialność pozwanego na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 435 k.c.). Sąd Apelacyjny podkreślił, że wyłączną przyczyną wypadku była awaria techniczna pojazdu, a kierowca nie ponosił winy. Jednakże, Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie wysokości roszczeń, nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia (np. kosztów opieki, renty, ograniczeń w życiu codziennym), co skutkowało koniecznością uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Postępowanie wywołane zażaleniem pozwanego na orzeczenie o kosztach zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przewóz pracownika do pracy przez współpracownika, nawet nieodpłatny, nie jest przewozem z grzeczności, a odpowiedzialność posiadacza pojazdu opiera się na zasadzie ryzyka. Interpretacja pojęcia siły wyższej i winy w kontekście awarii technicznej pojazdu.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istnieje powiązanie między przewozem a stosunkiem pracy. Ocena przewozu z grzeczności jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przewóz pasażera prywatnym samochodem przez pracownika pracodawcy, który nie jest bezpośrednim przełożonym, w celu wykonania pracy, stanowi przewóz z grzeczności w rozumieniu art. 436 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki przewóz nie stanowi przewozu z grzeczności, lecz jest związany ze stosunkiem umownym (pracy), co rodzi odpowiedzialność posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powód był przewożony w ramach stosunku umownego, ponieważ transport był organizowany przez pracodawcę, a kierowca (zięć właścicielki firmy) przewoził pracownika do pracy, co leżało także w jego interesie (współpraca przy dodatkowych zleceniach). Sama nieodpłatność przewozu i koleżeńskie stosunki nie przesądzają o przewozie z grzeczności, gdy istnieje powiązanie z obowiązkami umownymi.
Czy awaria techniczna pojazdu, będąca wynikiem zmęczenia materiału, może stanowić wyłączną przyczynę wypadku zwalniającą posiadacza pojazdu z odpowiedzialności na zasadzie ryzyka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, awaria techniczna pojazdu, będąca wynikiem zmęczenia materiału, nie stanowi siły wyższej ani winy osoby trzeciej, a konsekwencje niesprawności technicznych pojazdu są objęte ryzykiem jego posiadacza.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na doktrynę i orzecznictwo, stwierdził, że nieoczekiwane awarie mechaniczne pojazdów nie są siłą wyższą, a ich skutki obciążają posiadacza pojazdu w ramach zasady ryzyka.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, jeśli oddalił powództwo w całości, nie odnosząc się do wysokości roszczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd pierwszej instancji wychodzi z błędnego założenia co do zasady odpowiedzialności i w konsekwencji nie bada wysokości roszczeń, nie rozpoznał istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy, błędnie uznając powództwo za niezasadne co do zasady, nie zbadał wysokości roszczeń powoda (zadośćuczynienia, renty, odszkodowania za opiekę), co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy i koniecznością uchylenia wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 436 § § 2
Kodeks cywilny
Przewóz z grzeczności nie dotyczy sytuacji, gdy przewóz jest związany z obowiązkami wynikającymi ze stosunków umownych, takich jak świadczenie pracy. Odpowiedzialność posiadacza pojazdu w takich przypadkach opiera się na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz pojazdu mechanicznego ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za wszelkie szkody na osobie lub mieniu, chyba że zachodzi jedna z okoliczności egzoneracyjnych (siła wyższa, wina poszkodowanego lub osoby trzeciej).
k.c. art. 435
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za ruch przedsiębiorstwa, stosowany przez analogię do odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego.
Pomocnicze
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności na zasadzie winy, która nie miała zastosowania w przypadku przewozu z grzeczności.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia odstąpienie od zasądzenia kosztów w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje orzekanie o kosztach postępowania w przypadku uchylenia wyroku.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
k.p.c. art. 248
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku przedstawienia dokumentów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie był przewożony z grzeczności, lecz w ramach stosunku umownego (pracy). • Odpowiedzialność pozwanego powinna być oparta na zasadzie ryzyka, a nie winy. • Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, nie badając wysokości roszczeń. • Awaria techniczna nie stanowi okoliczności egzoneracyjnej zwalniającej z odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego o przewozie z grzeczności. • Argumentacja pozwanego o braku podstaw do zasądzenia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
Przez użyty w art. 436 § 2 k.c. zwrot „z grzeczności” należy rozumieć grzeczność w znaczeniu potocznym. • Taki przypadek nie występuje natomiast, gdy przewóz łączy się z obowiązkami wynikającymi ze stosunków umownych, takimi jak świadczenie usług czy pracy. • Nie kierował się zatem bezinteresowną uprzejmością, ale własnych interesem – bez pomocy powoda nie byłoby możliwe wykonywanie dodatkowych prac i osiąganie dodatkowego zarobku. • Konsekwencje niesprawności technicznych pojazdu są zawsze objęte ryzykiem jego posiadacza. • Wychodząc z błędnego założenia Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Skład orzekający
Małgorzata Gulczyńska
przewodniczący-sprawozdawca
Bogusława Żuber
sędzia
Jacek Nowicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przewóz pracownika do pracy przez współpracownika, nawet nieodpłatny, nie jest przewozem z grzeczności, a odpowiedzialność posiadacza pojazdu opiera się na zasadzie ryzyka. Interpretacja pojęcia siły wyższej i winy w kontekście awarii technicznej pojazdu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istnieje powiązanie między przewozem a stosunkiem pracy. Ocena przewozu z grzeczności jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wypadków komunikacyjnych z udziałem pracowników i precyzyjnie rozstrzyga kluczową kwestię odróżnienia przewozu z grzeczności od przewozu w ramach stosunku umownego, co ma istotne znaczenie praktyczne dla odpowiedzialności ubezpieczycieli i pracodawców.
“Czy podwózka do pracy to zawsze 'przewóz z grzeczności'? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy odpowiada ubezpieczyciel, a kiedy nie.”
Dane finansowe
WPS: 121 530 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.