I ACa 468/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka (...) S.A. w K. pozwała Gminę B. o zapłatę kwoty 957 593,11 zł z ustawowymi odsetkami, tytułem zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości za rok 1996. Po złożeniu deklaracji i zapłacie podatku, spółka dokonała korekty, wskazując na niższą należność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ostateczną decyzją z 7 grudnia 2011 r. stwierdziło nadpłatę w wysokości 957 593,11 zł. Mimo to, Gmina nie zwróciła środków. Po odrzuceniu skargi na bezczynność organu przez WSA w K., który wskazał na możliwość dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym na podstawie art. 417 §1 kc, spółka złożyła pozew. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem zaocznym uwzględnił powództwo, a następnie wyrokiem z 18 września 2014 r. uchylił wyrok zaoczny i zasądził od Gminy na rzecz spółki kwotę 957 593,11 zł z ustawowymi odsetkami od 20 sierpnia 1997 r. Sąd Okręgowy uznał roszczenie za zasadne na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, art. 417 kc oraz art. 405 kc w zw. z art. 410 kc, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Gmina wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym dopuszczenie sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny oraz błędne zastosowanie przepisów o przedawnieniu i odsetkach. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie III, zasądzając odsetki od daty doręczenia pozwu (22 listopada 2013 r.), uznając roszczenie za zasadne na podstawie art. 417 §1 kc w zw. z art. 416 kc (odpowiedzialność Gminy za zaniechanie Burmistrza). W pozostałym zakresie apelację oddalił. Sąd Apelacyjny uznał, że roszczenie ma charakter odszkodowawczy z tytułu czynu niedozwolonego, a termin przedawnienia wynosi 3 lata od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej, co w tym przypadku nastąpiło z chwilą wydania decyzji przez SKO (7 grudnia 2011 r.). Pozew złożono 30 sierpnia 2013 r., co mieściło się w terminie. Sąd Apelacyjny zasądził od Gminy na rzecz spółki kwotę 5 400 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości sądu powszechnego do rozpoznania roszczeń o zwrot nadpłat podatkowych w przypadku zaniechania organu wykonawczego gminy oraz zasady naliczania odsetek w takich sprawach.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów podatkowych obowiązujących w danym okresie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie o zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości, stwierdzonej decyzją administracyjną, może być dochodzone przed sądem powszechnym na drodze cywilnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zwrot nadpłaty podatku, które nie zostało zwrócone przez organ wykonawczy gminy, może być dochodzone przed sądem powszechnym na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych (art. 417 §1 kc).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że mimo iż stwierdzenie nadpłaty następuje w drodze administracyjnej, to zaniechanie zwrotu tej nadpłaty przez organ wykonawczy gminy stanowi czyn niedozwolony, za który gmina ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 417 §1 kc.
Od kiedy należy naliczać odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty nadpłaty podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe należy naliczać od daty doręczenia pozwu, który stanowi wezwanie do zapłaty, a nie od daty wcześniejszego wniosku o zwrot nadpłaty czy daty wskazanej przez Sąd Okręgowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że roszczenie odszkodowawcze ma charakter bezterminowy i powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu. Skoro pozwana konsekwentnie zaprzeczała skutecznemu wezwaniu przed złożeniem pozwu, datą wymagalności roszczenia i początkiem biegu odsetek jest data doręczenia odpisu pozwu.
Czy roszczenie o zwrot nadpłaty podatku uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o charakterze odszkodowawczym z tytułu czynu niedozwolonego (zaniechania zwrotu nadpłaty) nie uległo przedawnieniu, gdyż pozew został złożony w terminie 3 lat od dnia, w którym powódka dowiedziała się o szkodzie (wydanie decyzji przez SKO) i osobie zobowiązanej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zakwalifikował roszczenie jako odszkodowawcze z czynu niedozwolonego, podlegające 3-letniemu terminowi przedawnienia z art. 442 §1 kc. Termin ten rozpoczął bieg od daty wydania ostatecznej decyzji przez SKO (7 grudnia 2011 r.), a pozew został złożony 30 sierpnia 2013 r., co mieściło się w terminie.
Czy Burmistrz jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego posiada zdolność sądową?
Odpowiedź sądu
Nie, Burmistrz jako organ wykonawczy nie posiada zdolności sądowej. Stroną postępowania cywilnego jest gmina jako jednostka samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że choć Burmistrz jako organ wykonawczy nie ma zdolności sądowej, to w tej konkretnej sprawie Gmina została prawidłowo wskazana jako strona pozwana przed doręczeniem odpisu pozwu, co wykluczyło potrzebę odrzucenia pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| Gmina B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności gminy za zaniechanie obowiązku zwrotu nadpłaty podatku przez Burmistrza.
k.c. art. 416
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność prawna za szkody wyrządzone przez jednostkę organizacyjną.
k.c. art. 442 § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia pozwu w przypadku braku zdolności sądowej.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wyrokowania co do przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.z.p. art. 29 § ust. 4
Ustawa o zobowiązaniach podatkowych
Termin zwrotu nadpłaty podatku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zwrot nadpłaty podatku, nie zwróconej przez gminę, stanowi czyn niedozwolony podlegający odpowiedzialności cywilnej. • Termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego nie został przekroczony. • Odsetki ustawowe należą się od daty doręczenia pozwu.
Odrzucone argumenty
Brak zdolności sądowej Burmistrza B. jako podstawą do odrzucenia pozwu. • Wyłączna właściwość drogi administracyjnej do rozpoznania roszczenia. • Przedawnienie roszczenia. • Nienależne zasądzenie odsetek od daty wcześniejszej niż doręczenie pozwu.
Godne uwagi sformułowania
zaniechanie to spowodowało , że powódka złożyła skargę na bezczynność organu Gminy w zakresie zwrotu nadpłaty. • roszczenie jakim dysponuje (...) SA z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku jest roszczeniem o charakterze majątkowym , które może być dochodzone na drodze sądowej przed Sądem Powszechnym. • Ma ono przy tym charakter roszczenia odszkodowawczego o charakterze cywilnym , opartym na art. 417 §1 kc. • nie może być podstawą jego uwzględnienia jedynie pogląd WSA w Krakowie , wyrażony w motywach postanowienia odrzucającego skargę • skoro roszczenie ma charakter odszkodowawczy i oparty na reżymie odpowiedzialności deliktowej , to o ile uszczerbku po swojej stronie strona powoda upatruje w pobraniu podatku [ za 1996r ] w nienależnej wysokości, trzyletni okres jego przedawnienia minął przed wniesieniem pozwu. • czynność w postaci zwrotu nadpłaty podatku jest jedynie czynnością natury materialno - technicznej w odniesieniu do której , w sytuacji zaniechania jej podjęcia przez organ skarga na bezczynność nie przysługuje. • czynność , która przerwała bieg tego terminu • możliwa kwalifikacja normatywna roszczenia zgłoszonego w pozwie, jako opartego na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu , które ulega przedawnieniu , na podstawie normy ogólnej z art. 118 kc , po upływie dziesięciu lat od daty jego wymagalności • podnoszenie tego zarzutu przez pozwaną , w okolicznościach faktycznych ustalonych w sprawie, w oparciu o które można stwierdzić, iż Burmistrz B. […]
Skład orzekający
Anna Kowacz-Braun
przewodniczący
Grzegorz Krężołek
sędzia sprawozdawca
Marek Boniecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu powszechnego do rozpoznania roszczeń o zwrot nadpłat podatkowych w przypadku zaniechania organu wykonawczego gminy oraz zasady naliczania odsetek w takich sprawach."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów podatkowych obowiązujących w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe mogą być spory o zwrot nadpłaconych podatków i jak ważne jest prawidłowe określenie drogi sądowej oraz momentu wymagalności roszczenia.
“Gmina musi zwrócić ponad 957 tys. zł z odsetkami! Kluczowa decyzja w sprawie nadpłaty podatku.”
Dane finansowe
WPS: 957 593,11 PLN
kwota główna: 957 593,11 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 5400 PLN
Sektor
finanse publiczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.