I ACA 43/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) spółka z o.o. dochodziła od pozwanej (...) spółki jawnej zapłaty kwoty 139.988,17 zł z tytułu wynagrodzenia za dostarczenie klap przeciwpożarowych i wentylacyjnych. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił powództwo, uznając, że pozwana skutecznie odstąpiła od umowy z powodu niedotrzymania przez powódkę terminu dostawy, który był dla niej wiążący. Sąd pierwszej instancji zakwalifikował umowę jako mieszaną, z przewagą elementów umowy o dzieło, podkreślając indywidualny charakter zamawianych klap. Powódka wniosła apelację, kwestionując ustalenia faktyczne i błędną interpretację przepisów prawa materialnego, w tym kwalifikację umowy oraz zastosowanie przepisów o odstąpieniu od umowy. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Potwierdził prawidłowość ustaleń Sądu Okręgowego i jego analizy dowodów. Sąd odwoławczy uznał, że klapy stanowiły rzeczy oznaczone co do tożsamości, a umowa miała cechy umowy o dzieło. Podkreślono, że postanowienia Ogólnych Warunków Sprzedaży dotyczące terminu "nie bezwzględnie wiążącego" były sprzeczne z naturą stosunku prawnego i przepisami Kodeksu cywilnego. Termin 15 dni roboczych był wiążący, a jego niedotrzymanie przez powódkę uzasadniało odstąpienie pozwanej od umowy, zgodnie z art. 635 k.c. Sąd Apelacyjny zauważył również, że pozwana odstąpiła od umowy tylko w części dotyczącej niedostarczonych urządzeń, jednakże powódka nie udowodniła, jaka konkretnie część towaru została skutecznie dostarczona i odebrana, co uniemożliwiło precyzyjne określenie należnego wynagrodzenia. W konsekwencji apelacja została oddalona, a powódka obciążona kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wiążącego charakteru terminów w umowach gospodarczych, dopuszczalności odstąpienia od umowy o dzieło/dostawy z powodu opóźnienia, oraz ciężaru dowodu w zakresie wykonania części umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji umownej i interpretacji konkretnych klauzul, choć ogólne zasady dotyczące terminów i odstąpienia od umowy mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy dotyczące terminu wykonania, który nie jest "bezwzględnie wiążący", są dopuszczalne w świetle przepisów Kodeksu cywilnego i zasad współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienia są niedopuszczalne, ponieważ są sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego, przepisami prawa (np. art. 455, 491, 635 k.c.) oraz zasadami współżycia społecznego, pozbawiając wierzyciela możliwości skutecznego dochodzenia świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że swoboda kontraktowania ma swoje granice wyznaczone przez art. 353[1] k.c. Postanowienia umowne czyniące termin wykonania "orientacyjnym" i pozwalające sprzedającemu na dowolne jego wyznaczenie w nieskończoność, bez ponoszenia odpowiedzialności, są sprzeczne z istotą zobowiązania i przepisami prawa, które gwarantują wierzycielowi prawo do żądania spełnienia świadczenia w określonym terminie lub po wezwaniu.
Czy odstąpienie od umowy z powodu opóźnienia w dostawie klap przeciwpożarowych było skuteczne, biorąc pod uwagę specyfikę umowy i ewentualne postanowienia Ogólnych Warunków Sprzedaży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odstąpienie od umowy było skuteczne, ponieważ powódka nie dotrzymała wiążącego terminu dostawy, a jej opóźnienie było na tyle znaczące, że uzasadniało odstąpienie od umowy jeszcze przed upływem terminu, zgodnie z art. 635 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin 15 dni roboczych na dostawę był wiążący. Powódka nie dostarczyła towaru w tym terminie, ani w dodatkowo wyznaczonym terminie. Jej opóźnienie było na tyle duże, że nie było prawdopodobne ukończenie dzieła w umówionym terminie, co uzasadniało odstąpienie od umowy przez pozwaną na podstawie art. 635 k.c.
Czy umowa na wytworzenie i dostarczenie klap przeciwpożarowych o specyficznych wymiarach stanowiła umowę dostawy, czy umowę o dzieło?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa miała cechy mieszane, z przewagą elementów umowy o dzieło, ponieważ klapy były oznaczane co do tożsamości, a nie tylko co do gatunku, ze względu na indywidualne zamówienie i specyficzne wymiary.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na zeznaniach świadków i stron, które wskazywały na nietypowy charakter zamawianych klap, ich indywidualne wymiary i praktycznie brak możliwości powtórzenia zamówienia dla innych kontrahentów. Nawet możliwość odtworzenia danego egzemplarza nie wyklucza charakteru "dzieła".
Jaki jest ciężar dowodu w zakresie udowodnienia skutecznego wykonania części umowy, od której nie odstąpiono?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na stronie powodowej, która musi wykazać, jaką konkretnie partię towaru skutecznie dostarczyła pozwanej w wykonaniu umowy, w zakresie, w którym od umowy nie odstąpiła.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zauważył, że Sąd Okręgowy pominął tę kwestię. Powódka nie udowodniła, jaki konkretnie towar, w jakiej ilości i cenie wydała zamawiającemu, co uniemożliwiło precyzyjne określenie należnego wynagrodzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powódka |
| (...) spółka jawna | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Granice swobody kontraktowania; treść lub cel umowy nie mogą sprzeciwiać się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 635
Kodeks cywilny
Odstąpienie od umowy o dzieło w przypadku opóźnienia wykonawcy, gdy nie jest prawdopodobne ukończenie dzieła w terminie.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło.
k.c. art. 605
Kodeks cywilny
Definicja umowy dostawy.
Pomocnicze
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wykonanie zobowiązania bez oznaczenia terminu; wykonanie niezwłoczne po wezwaniu.
k.c. art. 491 § § 1
Kodeks cywilny
Odstąpienie od umowy wzajemnej w przypadku zwłoki jednej ze stron po wyznaczeniu dodatkowego terminu.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu; strony mają udowodnić fakty, z których wywodzą skutki prawne.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.c. art. 610
Kodeks cywilny
Odstąpienie od umowy dostawy w przypadku opóźnienia dostawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedotrzymanie przez powódkę wiążącego terminu dostawy klap przeciwpożarowych. • Skuteczne odstąpienie pozwanej od umowy z powodu opóźnienia powódki. • Kwalifikacja umowy jako umowy o dzieło (lub mieszanej z przewagą dzieła) ze względu na indywidualny charakter zamawianych klap. • Niedopuszczalność postanowień umownych czyniących termin wykonania "orientacyjnym" i sprzecznych z naturą zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 232, 3 k.p.c., art. 6 k.c.) przez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 627, 605, 455, 635, 353[1], 491, 65, 61 k.c.). • Twierdzenie, że umowa była wyłącznie umową dostawy rzeczy oznaczonych co do gatunku. • Twierdzenie, że termin dostawy nie był wiążący. • Argumentacja dotycząca płatności przed terminem dostawy w razie braku ubezpieczenia. • Argumentacja dotycząca dyrektywy pozwanej o wstrzymaniu produkcji części urządzeń. • Argumentacja dotycząca maila z 23 grudnia 2010 r. i braku reakcji pozwanej. • Argumentacja dotycząca wadliwości pierwszej dostawy. • Argumentacja dotycząca wątpliwości co do obowiązku pozwanej wykonania zobowiązania w ściśle określonym terminie pod rygorem kar umownych. • Argumentacja dotycząca przejęcia przez odbiorcę ryzyka opóźnienia w zamian za niższą cenę.
Godne uwagi sformułowania
"żaden racjonalnie prowadzący działalność gospodarczą przedsiębiorca nie zgodziłby się na zawarcie umowy, której termin wykonania byłby jedynie orientacyjny, skoro od jego dochowania zależało, czy on sam dochowa innych terminów wynikających z umów, w których jest on podmiotem zobowiązanym do wykonania określonych prac." • "Taka konstrukcja umowy jest więc zdaniem Sądu niemożliwa do zaakceptowania." • "postanowienia (...) w zakresie terminu, jak zostało to tam nazwane – który „nie jest bezwzględnie wiążący”, nie dają się pogodzić ani z istotą tego stosunku zobowiązaniowego ani z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa ani z zasadami współżycia społecznego" • "Przedmiotowe uregulowania (...) bowiem stanowią, że w razie nie dotrzymania przez sprzedającego terminu, który ma jedynie charakter orientacyjny, to wyłącznie sprzedający posiada uprawnienie do oznaczenia wiążącego terminu wykonania umowy w drodze jednostronnego oświadczenia woli (pkt 2. Warunki dostawy ppkt 2.11). W praktyce akceptacja tego rodzaju zapisów oznaczałaby, że powódka byłaby uprawniona zupełnie dowolnie wyznaczyć termin wywiązania się przez nią z zobowiązania umownego (w zasadzie w nieskończoność) i nie ponosiłaby w tym czasie żadnej odpowiedzialności, a z kolei pozwana w ogóle nie mogłaby domagać się od niej wykonania umowy." • "Taka regulacja prawna pozostaje również przykładowo w sprzeczności z treścią art. 491 k.c. czy art. […]
Skład orzekający
Danuta Jezierska
przewodniczący
Edyta Buczkowska-Żuk
sprawozdawca
Dariusz Rystał
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wiążącego charakteru terminów w umowach gospodarczych, dopuszczalności odstąpienia od umowy o dzieło/dostawy z powodu opóźnienia, oraz ciężaru dowodu w zakresie wykonania części umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umownej i interpretacji konkretnych klauzul, choć ogólne zasady dotyczące terminów i odstąpienia od umowy mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy typowego sporu gospodarczego o niedotrzymanie terminu dostawy, ale zawiera ciekawe rozważania na temat dopuszczalności klauzul umownych osłabiających wiążący charakter terminów oraz precyzyjnego określenia, czy umowa jest dostawą czy dziełem.
“Czy termin w umowie gospodarczej może być "tylko orientacyjny"? Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o klapy przeciwpożarowe.”
Dane finansowe
WPS: 139 988,17 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.