I ACa 420/23
Podsumowanie
Sąd Apelacyjny w Krakowie częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego, prostując oznaczenie siedziby banku, uchylając punkt zasądzający kwotę odszkodowania i oddalając apelację w pozostałej części, jednocześnie znosząc koszty postępowania apelacyjnego.
Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego lub uznania jej postanowień za abuzywne i zasądzenia kwoty 56 767,92 zł. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną w całości i zasądził dochodzoną kwotę. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację banku, sprostował wyrok w zakresie siedziby pozwanego, uchylił punkt zasądzający odszkodowanie z powodu wyrokowania ponad żądanie, a w pozostałej części oddalił apelację, uznając, że umowa jest nieważna z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, ale zasądzenie kwoty ponad żądanie było błędem proceduralnym. Koszty postępowania apelacyjnego zostały wzajemnie zniesione.
Sprawa dotyczyła pozwu A. K. i B. K. przeciwko (...) Bank S.A. we W. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF z 2008 r. lub ewentualnie o ustalenie abuzywności jej postanowień i zasądzenie kwoty 56 767,92 zł. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 17 listopada 2022 r. uznał umowę za nieważną w całości, zasądził dochodzoną kwotę od banku na rzecz powodów oraz rozstrzygnął o kosztach. Bank złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o swobodzie umów, nieważności umowy, abuzywności klauzul, wyrokowania ponad żądanie i pominięcie dowodów. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację, sprostował oznaczenie siedziby banku, uchylił punkt wyroku zasądzający kwotę odszkodowania z powodu naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. (wyrokowanie ponad żądanie), a w pozostałej części oddalił apelację. Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych, wskazując na przerzucenie ryzyka kursowego na konsumenta i brak indywidualnego uzgodnienia tych postanowień. Jednocześnie uznał, że sama konstrukcja waloryzacji świadczeń przez odwołanie do kursu waluty obcej jest prawnie dopuszczalna, co wyklucza nieważność całej umowy na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.c. Jednakże, eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadzi do upadku umowy w całości, gdyż pozostałe postanowienia nie pozwalają na określenie praw i obowiązków stron. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do utrzymania umowy poprzez wprowadzenie regulacji zastępczej. W związku z częściowym uwzględnieniem apelacji (uchylenie punktu II wyroku), Sąd Apelacyjny zniósł koszty postępowania apelacyjnego między stronami.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, prowadzą do nieograniczonego ryzyka kursowego dla konsumenta i naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE, uznał, że klauzule indeksacyjne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, przerzucają nieograniczone ryzyko kursowe na konsumenta i nie są przejrzyste, są abuzywne. Brak indywidualnego uzgodnienia i nieprzejrzystość mechanizmu ustalania kursów walut przez bank stanowiły podstawę do uznania klauzul za abuzywne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i oddalenie apelacji w części
Strona wygrywająca
częściowo pozwany (uchylenie pkt II wyroku SO), częściowo powodowie (utrzymanie nieważności umowy)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy indeksowanej do CHF, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, przerzucają nieograniczone ryzyko kursowe na konsumenta i nie są przejrzyste, są abuzywne.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Umowa pozbawiona postanowień abuzywnych jest wiążąca w pozostałym zakresie, chyba że bez tych postanowień umowa nie mogłaby być ważnie zawarta.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu i nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 65 § ust. 1 i 2
Kodeks cywilny
Oświadczenia woli należy interpretować tak, aby zapewnić zgodność treści złożonego oświadczenia z rzeczywistą wolą stron i zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżony wyrok.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o podział majątku lub o alimenty, a także w innych uzasadnionych wypadkach, sąd może znieść między stronami koszty postępowania lub zaliczyć je na poczet przyszłych kosztów.
pr. bankowego art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Reguluje umowę kredytu bankowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. przez wyrokowanie ponad żądanie pozwu. Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia i przerzucenie nieograniczonego ryzyka kursowego na konsumenta. Nieważność umowy kredytu w całości po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego kwestionujące ocenę abuzywności postanowień umownych. Zarzuty dotyczące błędnej wykładni umowy i braku podstaw do uznania umowy za nieważną. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie oceny dowodów (uznany za niezasadny).
Godne uwagi sformułowania
wadliwie podaną siedzibę strony pozwanej „w W. ” zastępuje prawidłową „we W. (1) ” wyrokował co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem głównym pozwu i zasądził ponad żądanie powodów eliminacja postanowienia umownego zawierającego klauzulę indeksacyjną prowadzić będzie do upadku umowy w całości konsument może następczo udzielić świadomej, wyraźniej i wolnej zgody na niedozwolone postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywrócić mu skuteczność nie ma możliwości utrzymania umowy poprzez wprowadzenie, w miejsce postanowienia niedozwolonego, regulacji zastępczej
Skład orzekający
Paweł Czepiel
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów CHF z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasady wyrokowania przez sąd, interpretacja przepisów o ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne mogą różnić się w zależności od treści poszczególnych umów i okoliczności ich zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok Sądu Apelacyjnego potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Kredyty CHF: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy i uchyla zasądzenie odszkodowania ponad żądanie!”
Dane finansowe
WPS: 56 767,92 PLN
kwota zasądzona przez Sąd Okręgowy: 56 767,92 PLN
Sektor
bankowość
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I ACa 420/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Paweł Czepiel Protokolant: Katarzyna Kluz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa A. K. i B. K. przeciwko (...) Bank S.A. we W. (1) o ustalenie ewentualnie o ustalenie i zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I C 1461/22 1. prostuje zaskarżony wyrok w ten sposób, że wadliwie podaną siedzibę strony pozwanej „w W. ” zastępuje prawidłową „we W. (1) ”; 2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie II; 3. oddala apelację w pozostałej części; 4. znosi pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 420/23 UZASADNIENIE wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2025 r. Powodowie A. K. i B. K. wnieśli w pozwie przeciwko stronie pozwanej (...) Bank S.A. we W. (1) o ustalenie nieważności umowy nr (...) z 7 października 2008 r. i ewentualnie, to jest w razie nieuznania ww. żądania za zasadne wnieśli o ustalenie, że postanowienia zawarte w § 2 ust. 1 zd. 1 in fine, § 3 ust. 2, § 5 ust. 3, § 5 ust. 4, § 5 ust. 5 umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) standardowe oprocentowanie z dnia 7 października 2008 r. stanowią abuzywne postanowienia w rozumieniu art. 3851 k.c. , a tym samym są bezskuteczne wobec powodów, a w związku z tym o zasądzenie od strony pozwanej kwoty 56 767,92 zł z odsetkami za okres od dnia 7 października 2008 r. do 25 marca 2022 r. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w K. w pkt. I ustalił, że umowa kredytu z 7 października 2008 r. nr (...) zawarta pomiędzy stronami procesu jest nieważna w całości, w pkt. II zasądził od strony pozwanej (...) Bank S.A. w W. na rzecz powodów A. K. i B. K. kwotę 56 767,92 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 17 listopada 2022 r., w pozostałym zakresie oddalił powództwo (pkt III). W pkt. IV rozstrzygnął, że co do zasady wszelkie koszty procesu ponosi strona pozwana, a szczegółowe ich wyliczenie pozostawił referendarzowi sądowemu. Apelację od wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: - art.353 1 kc w zw. z art.5 kc poprzez ich błędną subsumpcję i uznanie, że zapisy umowy przekraczają zasadę swobody umów, przez co naruszają zasady współżycia społecznego; - art. 58 § 1 i § 2 k.c. poprzez przyjęcie, że umowa jest nieważna z uwagi na sprzeczność z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego; - art. 385 1 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że postanowienia indeksacyjne stanowią niedozwolone klauzule umowne, sprzeczne z dobrymi obyczajami, przy braku wystąpienia rażącego naruszenia interesów konsumenta; - art. 385 1 § 2 k.c. poprzez jego pominięcie i przyjęcie, że umowa pozbawiona postanowień abuzywnych jest nieważna, w sytuacji, gdy przepis przewiduje, że strony związane są umową w pozostałym zakresie; - art. 65 ust. 1 i 2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bankowego w zw. z postanowieniami § 2 ust. 1, § 3 ust. 2 umowy przez dokonanie błędnej wykładni postanowień umowy w zakresie indeksacji i uznanie, że określają one elementy charakteryzujące umowę kredytu; - art. 189 k.p.c. poprzez ustalenie, że umowa jest nieważna przy braku przesłanek do dokonania takiego ustalenia; - art. 65 ust. 1 i 2 k.c. w zw. z § 5 ust. 5 Umowy poprzez brak dokonania prawidłowej wykładni umowy, a w konsekwencji pominięcie zgodnej woli stron w zakresie indeksacji kredytu walutą CHF i stosowania do tej indeksacji niezależnego kursu sprzedaży NBP; ewentualnie - art. 358 § 2 k.c. poprzez jego pominięcie, a w efekcie brak zastosowania kursu średniego NBP do indeksacji kredytu po wyeliminowaniu postanowień uznanych przez Sąd Okręgowy za niedozwolone; b) naruszenie przepisów prawa procesowego: - art. 321 § 1 k.p.c. poprzez wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu i zasądzenie ponad żądanie, a to zasądzenie w punkcie II wyroku kwoty 56.767.92 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 listopada 2022 r., kiedy to powód wnosił o ustalenie nieważności całej umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF (...) , a ewentualnie w razie nie uznania żądania zawartego w punkcie pierwszym o ustalenie abuzywności postanowień i zasądzenie kwoty 56 767,92 zł, - art. 235 1 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z zeznań istotnego świadka A. T. , kiedy to świadek ten udzielał pouczeń powodom, przeprowadzał proces przedkontraktowy, co ma istotne znaczenie w zakresie ustalenia czy ewentualnej abuzywności postanowień umownych, - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego polegającego na nieuwzględnieniu przez Sąd faktu, że powodowie przed zawarciem umowy podpisali dwa oświadczenia o wyborze kredytu w walucie obcej i o ponoszeniu ryzyka kursowego co jasno potwierdza, że powodowie świadomie wybrali kredyt indeksowany do CHF, mieli świadomość ryzyka kursowego, a swoje żądania opierają jedynie z powodu wzrostu kursu CHF, co z kolei potwierdza, że nie doszło do rażącego naruszenia interesów konsumenta, skoro powód był zadowolony z zawartej umowy, osiągnął cel kredytu, a umowa przestała powodowi odpowiadać w momencie wzrostu kursu franka, przy czym wzrost kursu franka był sytuacją niezależną od pozwanej; - art. 100 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie przez Sąd I instancji i obciążenie strony pozwanej kosztami procesu, w sytuacji, gdy brak było podstaw do ww. rozstrzygnięcia, W rezultacie strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz strony pozwanej kosztów procesu za obie instancje. Powodowie wnieśli odpowiedź na apelację , w której domagali się jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie, to jest w zakresie w jakim Sąd I instancji zasądził od strony pozwanej kwotę 56.767,92 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, o czym w dalszej części uzasadnienia. W pozostałej części apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w pkt. 1 wyroku Sąd Apelacyjny na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. sprostował zaskarżony wyrok, zastępując wadliwie podaną siedzibę strony pozwanej ( W. ) prawidłową ( W. (1) ). Rozważania prawne w sprawie rozpocząć należy od stwierdzenia, że w postępowaniu odwoławczym sąd zobligowany jest nie tyle do rozpoznania wszystkich zarzutów i poglądów stron podniesionych w apelacji czy w odpowiedzi na apelację, ale do ponownego rozpoznania sprawy. Sąd odwoławczy nie jest związany zarzutami apelacji dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, ale wiążą go zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Z przewidzianego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność odrębnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Wystarczy, jeśli sąd II instancji odniesie się do zarzutów en bloc , ale w sposób wskazujący na to, że zostały one przez ten sąd w całości rozważone przed wydaniem rozstrzygnięcia (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 11 lutego 2021 r., sygn. I CSK 709/20). Zgodnie z art. 327 1 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku sporządza się w sposób zwięzły. Jeżeli zarzuty apelacyjne są ponadprzeciętnie rozbudowane (w sprawie apelacja liczy kilkadziesiąt stron), można je rozważać łącznie, chwytając oś problemu, byleby podsumować je stanowczą konkluzją z wyjaśnieniem, dlaczego tego rodzaju argumentacja nie jest zasadna (tak postanowienie SN z 17 listopada 2020 r., I UK 437/19). W ocenie Sądu Apelacyjnego ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku są prawidłowe, bowiem zostały uwzględnione wszystkie przeprowadzone w tej sprawie dowody, Sąd I instancji wyciągnął z nich wnioski logiczne, poprawne, w sposób obiektywny i wszechstronny rozważył wszystkie okoliczności ujawnione w toku tego postępowania, a także w oparciu o nie dokonał prawidłowych ustaleń, w związku z czym Sąd Apelacyjny przyjął je za własne, czyniąc integralną częścią uzasadnienia, co czyni ich powtarzanie w dalszej części uzasadnienia zbędnym. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. , bowiem z uzasadnienia Sądu Okręgowego wprost wynika, iż wyrokował co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem głównym pozwu i zasądził ponad żądanie powodów. Powodowie wprost w pozwie wskazywali, iż wnoszą o ustalenie nieważności całej umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF (...) , a ewentualnie w razie nieuznania ww. żądania wnoszą o ustalenie abuzywności postanowień i zasądzenie kwoty 56.767,92 zł. Powodowie tak sformułowane żądanie uzupełnili jednoznacznym stwierdzeniem, że w pierwszej kolejności winno być rozpoznanie roszczenie o stwierdzenie nieważności jako dalej idące, a roszczenia dotyczące ustalenia abuzywności poszczególnych postanowień umownych i zapłaty winny być rozpoznane w razie ewentualnego stwierdzenia przez sąd braku podstaw do ustalenia nieważności całej umowy kredytu. W związku z powyższym w tym zakresie należało uznać, że apelacja była uzasadniona, skutkiem czego było uchylenie zaskarżonego pkt II wyroku Sądu Okręgowego, bowiem wyrok w tej części został wydany z naruszeniem zasady dyspozytywności, zgodnie z którą to powód decyduje nie tylko o wszczęciu postępowania, lecz także o zakresie rozstrzygnięcia sprawy, a sąd związany jest przy wyrokowaniu żądaniem strony powodowej. Jednocześnie dodać należy, że uwzględnienie apelacji w ww. zakresie zamyka się uchyleniem zaskarżonego wyroku w tej części. Brak jest bowiem podstaw do merytorycznego rozstrzygania o ww. roszczeniu. Taka ocena mogłaby zostać przeprowadzona tylko w razie oddalenia powództwa o stwierdzenie nieważności, a taka sytuacja nie występuje w sprawie. Sąd Apelacyjny dostrzega, że ostatecznie zaskarżony wyrok przybrał taką postać, że po uchyleniu pkt II wyroku w treści zaskarżonego wyroku pozostaje punkt III, w którym Sąd Okręgowy oddala powództwo w pozostałym zakresie, co może wywoływać wątpliwości co do spójności wyroku, skoro powództwo główne zostało uwzględnione w całości. Rzecz w tym, że Sąd Apelacyjny nie ma możliwości ingerencji w pkt III zaskarżonego wyroku, który dotyczy części odsetek żądanych od kwoty zasądzonej pierwotnie w pkt II, albowiem wyrok w tej części nie został zaskarżony przez powoda. Co do zarzutu naruszenia art. 235 2 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 227 k.p.c. , poprzez pominięcie wniosków strony pozwanej o przeprowadzeni dowodu z zeznań świadka A. T. , to na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik strony pozwanej cofnął ten wniosek, wobec czego bezprzedmiotowa była ocena ww. zarzutu. Niezasadny był również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. W tym miejscu należy przypomnieć, iż zasada swobodnej oceny dowodów, wyrażona w treści ww. przepisu nakłada na sąd obowiązek wyprowadzenia z materiału dowodowego wniosków logicznie spójnych i znajdujących pokrycie w dowodach. W ramach tej oceny, do istotnych kryteriów wiarygodności oraz mocy dowodowej zalicza się m.in. doświadczenie życiowe, poprawność logiczną oraz prawdopodobieństwo zaistnienia określonych zdarzeń. W sytuacji, gdy sąd wyciąga wnioski, które są nie tylko logiczne, ale także korespondują z zasadami doświadczenia życiowego, ocena ta winna zostać uznana za prawidłową, nawet wówczas, gdy na tej samej podstawie można sformułować wnioski alternatywne. W związku z tym, zarzuty apelacyjne, aby były skuteczne, nie mogą opierać się jedynie na przedstawieniu przez skarżącego własnej wersji wydarzeń, ani też na wybiórczym eksponowaniu faktów czy okoliczności. Skarżący powinien wykazać, że sąd orzekający, w ramach oceny dowodów, popełnił istotne uchybienie, polegające na braku spójności logicznej w wiązaniu faktów z materiałem dowodowym, wykraczaniu poza ramy logiki formalnej bądź zignorowaniu jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, które można wyciągnąć z tych dowodów, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego. Powyższe implikuje, iż rolą skarżącego jest nie tyle budowanie alternatywnej wersji zdarzeń, ile skuteczne obalenie wersji przyjętej przez sąd orzekający. Uwzględniając ww. rozważania, nie sposób uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art.233 §1 k.p.c. w kontekście okoliczności sprawy. Podjętą przez stronę pozwaną próbę przedstawienia alternatywnej oceny treści dowodów i faktów, które mają z nich wynikać Sąd Apelacyjny uznał za chybioną i nieopartą na solidnych podstawach. Strona pozwana, choć prezentuje odmienną perspektywę w sprawie, nie była w stanie skutecznie podważyć argumentacji Sądu Okręgowego, który w sposób spójny i przekonujący przedstawił swoje stanowisko, opierając się na pełnej analizie materiału dowodowego. Materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że treść zakwestionowanych postanowień umownych została indywidualnie uzgodniona z powodami. W szczególności, ani zestawienie spłat kredytu, ani tabela kursowa wskazująca zastosowany kurs CHF do uruchomienia kredytu nie stanowią dowodów na indywidualne ustalenie tych postanowień. Istotne w tej sprawie jest jedynie to, czy postanowienia umowy mogły być przedmiotem indywidualnych negocjacji. Powodowie nie wywodzą bowiem abuzywności z samej istoty kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, ale przede wszystkim z tego, że strona pozwana, w ramach postanowień umowy, mogła w sposób jednostronny i bez ograniczeń, kształtować tabele kursowe waluty obcej, a tym samym wpływać na wysokość swoich świadczeń oraz wysokość świadczeń powodów. Należy podkreślić, że klauzula waloryzacyjna powinna być precyzyjna, z jednoznacznie określonym mechanizmem waloryzacji, który byłby niezależny od woli którejkolwiek ze stron umowy. Umowa stron została bowiem zawarta na podstawie wzorca opracowanego przez Bank, który w zasadzie stanowi zbiór z góry określonych praw i obowiązków stron, wprowadzanych do stosunku prawnego przez jedną stronę w sposób, który uniemożliwia drugiej stronie wpływ na treść tych postanowień. Wzorce umowne, tworzone z reguły z wyprzedzeniem, niezależnie od konkretnego stosunku zobowiązaniowego, mają na celu jednolite określenie warunków przyszłych umów, dlatego strona, która wyraża zgodę na zawarcie umowy na tych warunkach, nie ma możliwości dowolnej zmiany jej treści. Indywidualne uzgodnienie postanowienia oznacza aktywny i rzeczywisty wpływ konsumenta na jego treść, a nie jedynie bierną akceptację zaprezentowanych warunków. Sytuacja, w której konsument ma do wyboru jedynie podpisanie umowy lub jej odrzucenie, nie stanowi faktycznej możliwości negocjacji. Za postanowienie uzgodnione indywidualnie można uznać wyłącznie te zapisy, które były przedmiotem rzeczywistej negocjacji, porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania, o czym w okolicznościach tej sprawy nie ma mowy. Warto zaznaczyć, iż postanowieniem uzgodnionym zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. , nie jest postanowienie, którego treść konsument mógł negocjować, ale jest nim takie postanowienie, które rzeczywiście powstało na wskutek indywidualnego uzgodnienia. Sam fakt, że konsument znał treść postanowienia, rozumiał je i wyraził zgodę na włączenie go do umowy, nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania, że postanowienie to zostało indywidualnie uzgodnione, jeżeli nie było wynikiem negocjacji. W sprawie nie wykazano, a ciężar dowodu w tej kwestii spoczywał na stronie pozwanej, że kwestionowane postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z powodami. Nie ma żadnych dowodów, które sugerowałyby, że klauzule dotyczące przeliczeń walutowych oraz mechanizmy ustalania kursów waluty przez pozwany bank były efektem negocjacji. Dlatego wiarygodne jest ustalenie, że nie było możliwości negocjacji postanowień co do ryzyka walutowego, w tym poprzez wprowadzenie górnego pułapu tego ryzyka lub zastosowanie innych mechanizmów zabezpieczających usprawiedliwione interesy konsumentów. Strona pozwana przedstawiła także szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, formułując w tej kwestii szczegółową i wieloaspektową argumentację prawną. Należy jednak zauważyć, że wszystkie podniesione zarzuty, wraz z powołanymi w ich uzasadnieniu normami prawa materialnego, są ściśle powiązane z zasadniczą tezą, którą stanowi odmowa zaakceptowania przez stronę pozwaną oceny abuzywności spornych postanowień umownych. Strona pozwana, w ramach swoich argumentów, kwestionuje również wynikające z tej oceny konsekwencje prawne, a w szczególności wskazuje na brak podstaw do uznania umowy kredytowej za nieważną. W rezultacie, cała argumentacja strony pozwanej jest konsekwentnym dążeniem do obalenia oceny Sądu Okręgowego, dotyczącej charakteru przedmiotowych postanowień i ich wpływu na ważność umowy. Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, iż sama konstrukcja waloryzacji świadczeń kredytu PLN poprzez odwołanie do kursu waluty obcej jest prawnie dopuszczalna, wobec czego, w przeciwieństwie do zapatrywania wyrażonego przez Sąd Okręgowy, w ocenie tut. Sądu brak jest podstaw do przyjęcia nieważności umowy z odwołaniem do art. 58 § 1 i 2 k.c. , a dalsza argumentacja w tym zakresie jest zbędna z uwagi na kierunek rozstrzygnięcia. W sprawie należy jednak podzielić ocenę co do abuzywności spornych postanowień umownych, które przewidywały, że jakkolwiek świadczenia stron miały być płacone w walucie krajowej, to waluta obca będzie walutą rozliczeniową. W związku z tym wskazać należy, że TSUE w wyroku z 10 czerwca 2021 r. (sprawa C-776/19) stwierdził m.in., że wykładni art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy dokonywać w ten sposób, że warunki umowy kredytu, przewidujące, iż waluta obca jest walutą rozliczeniową (…) i powodujące skutek w postaci ponoszenia ryzyka kursowego przez kredytobiorcę, są objęte zakresem tego przepisu, w wypadku gdy warunki te określają istotny element charakteryzujący wspomnianą umowę , jak też, że wykładni art. 3 ust.1 ww. dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że warunki umowy kredytu, przewidujące, iż waluta obca jest walutą rozliczeniową (…) i powodujące skutek w postaci ponoszenia nieograniczonego ryzyka kursowego przez kredytobiorcę, mogą doprowadzić do powstania znaczącej nierównowagi wynikających z tej umowy kredytu praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, jeśli przedsiębiorca nie mógł racjonalnie oczekiwać, przestrzegając wymogu przejrzystości w stosunku do konsumenta, iż ten konsument zaakceptowałby, w następstwie indywidualnych negocjacji, nieproporcjonalne ryzyko kursowe, które wynika z takich warunków . Jest oczywiste, że sporne klauzule określały istotny element charakteryzujący zawartą przez strony umowę. W rzeczywistości bowiem dotyczyły głównych postanowień umownych, wpływających na wysokość głównych świadczeń stron. Stanowiły jej istotę, wyróżnik, tworząc charakterystykę umowy. Nie budzi też wątpliwości, że ryzyko zmian kursowych waluty rozliczeniowej w całości zostało przerzucone na konsumenta. Oczywiście zmiany te, w zależności od kierunku zmian kursowych, mogły być dla niego korzyste bądź niekorzystne. Jednak - to co istotne - ryzyko zmian niekorzystnych było nieograniczone. Tym samym, w świetle treści umowy, skutki nadzwyczajnej deprecjacji waluty krajowej obciążały wyłącznie i w całości kredytobiorców. W szczególności w umowie brak jest zastrzeżenia, że w razie istotnej, w oznaczonych w umowie granicach, deprecjacji waluty krajowej, dalsze skutki tych niekorzystnych zmian będą obciążały obie strony. W efekcie kredytobiorcy – konsumenci zostali w sposób nieograniczony obciążeni nieproporcjonalnym ryzykiem kursowym, w tym także takim, który nie mieścił się w przewidywalnych w dacie zawarcia umowy granicach. Taka ocena spornych klauzul czyni bezprzedmiotowymi zarzuty strony pozwanej, o ile odwołuje się on do rzekomego obiektywnego charakteru stosowanych przeliczeń z odwołaniem do tabeli kursów walut. Niezależnie od tego trafnie wskazuje Sąd Okręgowy, że abuzywność ww. postanowień umownych wynika z ich niejasności, pozostawienia Bankowi swobody w ustalaniu zasad kreowania ostatecznej wysokości wzajemnych świadczeń, jak też przewidzenia mechanizmu odmiennego kursu walutowego dla ustalenia świadczenia banku i kredytobiorcy. Ze spornych postanowień wynika, że z naruszeniem zasady równości stron Bank, jako podmiot silniejszy w stosunku do konsumenta, uzyskał możliwość samodzielnego kreowania kwoty wzajemnych świadczeń, przy przewidzeniu mechanizmu polegającego na stosowaniu odmiennego, niekorzystnego dla kontrahenta Banku kursu, w zależności od tego, czy dotyczy to wyliczenia świadczenia Banku czy kredytobiorcy, a dodatkowo przy takiej konstrukcji, która – z uwagi na brak jasności – nie pozwalała przewidzieć wysokości tych świadczeń. W tym stanie rzeczy ciężar wykazania, iż konsument został prawidłowo pouczony o istocie wskazanego ryzyka i że przy pełnej świadomości tego ryzyka powodowie jako konsumenci zaakceptowaliby przewidziane w umowie rozwiązanie, spoczywał na Banku. Ww. okoliczności strona pozwana nie wykazała - nie wykazała zatem, by sporne postanowienia zostały uzgodnione w następstwie indywidualnych negocjacji, w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Sporne klauzule nie spełniały także warunku sformułowania w sposób jednoznaczny i zrozumiały ( art.358 § 2 k.c. ). Zważyć należy, że dla spełnienia tego warunku nie jest wystarczająca zrozumiałość postanowienia pod względem formalnym i gramatycznym. Niezbędne jest spełnienie wymagania, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się postanowienie, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (tak; TSUE w wyroku z 26 lutego 2015 r., C-143/13). W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny w pełni podziela argumentację Sądu I instancji co do mającego w sprawie zastosowanie art. 385 1 § 1 i 2 k.c. W szczególności w pełni prawidłowe są rozważania o braku związania powodów spornymi postanowieniami umownymi i wynikającymi stąd skutkami. Zważyć przy tym należy, że nie jest aktualnie kwestionowana ocena, iż zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy (tak Sąd Najwyższy w wyrokach z:30 września 2020 r., I CSK 556/18, lex nr 3126114; 4 kwietnia 2019r., III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115; 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, lex nr 2690299). W rezultacie wyeliminowanie z łączącej strony umowy niedozwolonych postanowień umownych wymaga oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. W świetle ww. rozważań oczywista jest konkluzja, że eliminacja postanowienia umownego zawierającego klauzulę indeksacyjną prowadzić będzie do upadku umowy w całości. Rację ma Sąd Okręgowy, że na podstawie pozostałych postanowień umowy nie jest możliwe określenie praw i obowiązków stron. Z istoty prawa konsumenckiego wynika, że konsument może następczo udzielić świadomej, wyraźniej i wolnej zgody na niedozwolone postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywrócić mu skuteczność. W sprawie z oświadczeń powodów w jednoznaczny sposób wynika, iż nie wyrażają zgody na niedozwolone postanowienia umowne i akceptują skutki uznania za abuzywne postanowień zawartej umowy, w tym upadek (nieważność) całej umowy i wynikające stąd konsekwencje. Trafnie wreszcie ocenił Sąd I instancji, że w sprawie nie ma możliwości utrzymania umowy poprzez wprowadzenie, w miejsce postanowienia niedozwolonego, regulacji zastępczej. W efekcie spełnione zostały warunki do uznania zawartej przez strony umowy kredytowej za nieważną. Reasumując zatem Sąd Okręgowy nie naruszył przepisów prawa materialnego, w tym art. 353 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c. , art. 385 1 § 1 k.c. , art. 385 1 § 2 k.c. , art. 65 ust. 1 i 2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 prawa bankowego w zw. z § 2 ust. 1, § 3 ust. 2 umowy, art. 189 k.p.c. , art. 65 ust. 1 i 2 k.c. w zw. z § 5 ust. 5 umowy, w konsekwencji na podstawie art. 385 k.p.c. należało oddalić apelację w zakresie, w jakim strona pozwana domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art.386 § 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok poprzez uchylenie punktu II zaskarżonego wyroku, a w pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny na podstawie art.385 kpc oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. , mając na uwadze, że apelacja strony pozwanej okazała się częściowo zasadna Sąd Apelacyjny uznał, iż powinno mieć to odzwierciedlenie w zakresie kosztów postępowania, w związku z powyższym koszty pomiędzy stronami zostały wzajemnie zniesione.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę