I ACa 420/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pozwu A. K. i B. K. przeciwko (...) Bank S.A. we W. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF z 2008 r. lub ewentualnie o ustalenie abuzywności jej postanowień i zasądzenie kwoty 56 767,92 zł. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 17 listopada 2022 r. uznał umowę za nieważną w całości, zasądził dochodzoną kwotę od banku na rzecz powodów oraz rozstrzygnął o kosztach. Bank złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o swobodzie umów, nieważności umowy, abuzywności klauzul, wyrokowania ponad żądanie i pominięcie dowodów. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację, sprostował oznaczenie siedziby banku, uchylił punkt wyroku zasądzający kwotę odszkodowania z powodu naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. (wyrokowanie ponad żądanie), a w pozostałej części oddalił apelację. Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych, wskazując na przerzucenie ryzyka kursowego na konsumenta i brak indywidualnego uzgodnienia tych postanowień. Jednocześnie uznał, że sama konstrukcja waloryzacji świadczeń przez odwołanie do kursu waluty obcej jest prawnie dopuszczalna, co wyklucza nieważność całej umowy na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.c. Jednakże, eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadzi do upadku umowy w całości, gdyż pozostałe postanowienia nie pozwalają na określenie praw i obowiązków stron. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do utrzymania umowy poprzez wprowadzenie regulacji zastępczej. W związku z częściowym uwzględnieniem apelacji (uchylenie punktu II wyroku), Sąd Apelacyjny zniósł koszty postępowania apelacyjnego między stronami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów CHF z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasady wyrokowania przez sąd, interpretacja przepisów o ochronie konsumentów.
Konkretne ustalenia faktyczne mogą różnić się w zależności od treści poszczególnych umów i okoliczności ich zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, które określają walutę obcą jako walutę rozliczeniową i przerzucają ryzyko kursowe na konsumenta, mogą być uznane za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, prowadzą do nieograniczonego ryzyka kursowego dla konsumenta i naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE, uznał, że klauzule indeksacyjne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, przerzucają nieograniczone ryzyko kursowe na konsumenta i nie są przejrzyste, są abuzywne. Brak indywidualnego uzgodnienia i nieprzejrzystość mechanizmu ustalania kursów walut przez bank stanowiły podstawę do uznania klauzul za abuzywne.
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, której klauzule indeksacyjne zostały uznane za abuzywne i bezskuteczne, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy i określenie praw i obowiązków stron, umowa jest nieważna w całości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że eliminacja klauzul indeksacyjnych, które stanowią istotny element umowy kredytu, prowadzi do upadku całej umowy, ponieważ pozostałe postanowienia nie pozwalają na określenie praw i obowiązków stron. Konsument nie wyraził zgody na niedozwolone postanowienia, a wprowadzenie regulacji zastępczej nie było możliwe.
Czy sąd drugiej instancji może zasądzić kwotę ponad żądanie pozwu, jeśli sąd pierwszej instancji wydał wyrok w tej części z naruszeniem zasady dyspozytywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji powinien uchylić wyrok w części dotyczącej zasądzenia ponad żądanie, a nie merytorycznie rozstrzygać o tym roszczeniu, jeśli nie było ono objęte żądaniem pozwu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uchylił punkt wyroku Sądu Okręgowego zasądzający kwotę 56 767,92 zł, uznając, że zostało to zrobione z naruszeniem art. 321 § 1 k.p.c., ponieważ powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy lub ewentualnie ustalenia abuzywności i zasądzenia, a nie bezpośredniego zasądzenia tej kwoty jako głównego żądania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy indeksowanej do CHF, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, przerzucają nieograniczone ryzyko kursowe na konsumenta i nie są przejrzyste, są abuzywne.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Umowa pozbawiona postanowień abuzywnych jest wiążąca w pozostałym zakresie, chyba że bez tych postanowień umowa nie mogłaby być ważnie zawarta.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu i nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 65 § ust. 1 i 2
Kodeks cywilny
Oświadczenia woli należy interpretować tak, aby zapewnić zgodność treści złożonego oświadczenia z rzeczywistą wolą stron i zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżony wyrok.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o podział majątku lub o alimenty, a także w innych uzasadnionych wypadkach, sąd może znieść między stronami koszty postępowania lub zaliczyć je na poczet przyszłych kosztów.
pr. bankowego art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Reguluje umowę kredytu bankowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. przez wyrokowanie ponad żądanie pozwu. • Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia i przerzucenie nieograniczonego ryzyka kursowego na konsumenta. • Nieważność umowy kredytu w całości po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego kwestionujące ocenę abuzywności postanowień umownych. • Zarzuty dotyczące błędnej wykładni umowy i braku podstaw do uznania umowy za nieważną. • Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie oceny dowodów (uznany za niezasadny).
Godne uwagi sformułowania
wadliwie podaną siedzibę strony pozwanej „w W. ” zastępuje prawidłową „we W. (1) ” • wyrokował co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem głównym pozwu i zasądził ponad żądanie powodów • eliminacja postanowienia umownego zawierającego klauzulę indeksacyjną prowadzić będzie do upadku umowy w całości • konsument może następczo udzielić świadomej, wyraźniej i wolnej zgody na niedozwolone postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywrócić mu skuteczność • nie ma możliwości utrzymania umowy poprzez wprowadzenie, w miejsce postanowienia niedozwolonego, regulacji zastępczej
Skład orzekający
Paweł Czepiel
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów CHF z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasady wyrokowania przez sąd, interpretacja przepisów o ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne mogą różnić się w zależności od treści poszczególnych umów i okoliczności ich zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok Sądu Apelacyjnego potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Kredyty CHF: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy i uchyla zasądzenie odszkodowania ponad żądanie!”
Dane finansowe
WPS: 56 767,92 PLN
kwota zasądzona przez Sąd Okręgowy: 56 767,92 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.