I ACA 419/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zachowek, gdzie powód J. J. domagał się od pozwanego M. S. zapłaty 833.333 zł. Podstawą powództwa było przekazanie przez rodziców stron gospodarstwa rolnego pozwanemu w 1983 r. na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Powód twierdził, że ta czynność stanowiła darowiznę, której wartość powinna być doliczona do spadku przy obliczaniu zachowku. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oddalił powództwo, uznając, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy na podstawie wskazanej ustawy nie jest darowizną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a jedynie umową nazwaną o specyficznym charakterze, której celem było zapewnienie rodzicom świadczeń emerytalnych. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu podzielił to stanowisko. W uzasadnieniu podkreślono, że dominujący pogląd doktryny i orzecznictwa wyklucza utożsamianie umowy z następcą z darowizną. Wskazano na różnice między tymi umowami, w tym ograniczenia w wyborze następcy i specyficzny motyw przekazującego (uzyskanie świadczeń ubezpieczeniowych). Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzut pozorności umowy, stwierdzając, że strony miały zamiar wywołania skutków prawnych zgodnych z treścią umowy i faktycznie realizowały jej postanowienia. Oddalono również zarzuty naruszenia prawa procesowego, uznając, że Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy. W konsekwencji apelacja powoda została oddalona, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną i nie podlega doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku.
Dotyczy specyficznego trybu przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nie innych form przekazania własności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przekazanie gospodarstwa rolnego następcy na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin stanowi darowiznę w rozumieniu Kodeksu cywilnego, podlegającą doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekazanie gospodarstwa rolnego następcy na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie jest darowizną w rozumieniu Kodeksu cywilnego i nie podlega doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku.
Uzasadnienie
Umowa z następcą, choć nieodpłatna, ma odrębny charakter prawny od darowizny. Różni się od niej celem (uzyskanie świadczeń ubezpieczeniowych, a nie tylko przysporzenie następcy), ograniczeniami w wyborze następcy oraz specyficznymi przesłankami ustawowymi. Dominująca doktryna i orzecznictwo wykluczają utożsamianie tych umów.
Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy może być uznana za pozorną, jeśli jej cel nie był realizowany lub służyła jedynie uzyskaniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uznania umowy za pozorną, ponieważ strony zgodnie miały zamiar wywołania skutków prawnych zgodnych z jej treścią i faktycznie realizowały jej postanowienia.
Uzasadnienie
Pozorność wymaga zgodnego zamiaru stron, aby oświadczenie woli nie wywoływało skutków prawnych. W tej sprawie strony przeniosły własność gospodarstwa, a pozwany ustanowił służebność osobistą na rzecz rodziców, którzy otrzymywali emerytury. Skutki prawne umowy zostały zrealizowane, nie było potajemnego porozumienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Ustawa regulująca umowę przekazania gospodarstwa rolnego następcy w celu uzyskania świadczeń emerytalnych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 888
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący darowizny, do której umowa z następcą nie jest tożsama.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący doliczania darowizn do spadku, który nie ma zastosowania do umowy z następcą.
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący pozorności czynności prawnej.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący przedmiotu dowodu w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną. • Nie ma podstaw do uznania umowy przekazania gospodarstwa za pozorną. • Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy jest darowizną podlegającą doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku. • Umowa przekazania gospodarstwa była pozorna, ponieważ jej cel nie był realizowany lub służyła jedynie uzyskaniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. • Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy i oddalił wnioski dowodowe powoda.
Godne uwagi sformułowania
Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w oparciu o ustawę z 14.12.1982 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidulanych i członków ich rodzin nie jest umową darowizny. • Wspólną cechą z umową darowizny jest tylko nieodpłatne świadczenie. • Dominujące stanowisko judykatury sprzeciwiało się uznaniu umowy przekazania za darowiznę. • Z porównania darowizny i umowy przekazania wynika, że jedyną cechą wspólną obu umów jest nieodpłatność świadczenia. • Pozorność ( art. 83 k.c. ) występuje w każdym przypadku, gdy strony zgodnie ustalają, że co najmniej oświadczenie woli złożone przez jedną z nich nie będzie wywoływało wyrażonych w nim skutków prawnych. • Nie było żadnego „potajemnego” porozumienia, a zwłaszcza darowizny pod pozorem przekazania następcy gospodarstwa rolnego.
Skład orzekający
Tadeusz Nowakowski
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Bohun
sędzia
Ewa Barnaszewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną i nie podlega doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nie innych form przekazania własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem spadkowym i specyficznymi umowami dotyczącymi gospodarstw rolnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy przekazanie gospodarstwa rolnego rodzicom to zawsze darowizna? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczową różnicę.”
Dane finansowe
WPS: 833 333 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.