I ACa 395/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód G. R. wniósł o zasądzenie od pozwanych E. K. i A. K. solidarnie 300 000 zł, tytułem części długu A. K. z tytułu przywłaszczenia towarów, zabezpieczonego wekslem i poręczeniem. Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał nakaz zapłaty, który następnie utrzymał w mocy wyrokiem z dnia 30 listopada 2015 r. Pozwani w apelacji zarzucali m.in. naruszenie przepisów o groźbie bezprawnej (art. 87 kc) i wadach oświadczenia woli (art. 82 kc), a także naruszenia proceduralne. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację. Sąd uznał, że groźba wszczęcia postępowania karnego lub pozbawienia wolności, w kontekście popełnionego przez A. K. przywłaszczenia towarów, nie stanowiła groźby bezprawnej w rozumieniu art. 87 kc. Podkreślono, że pozwany sam zgłosił się do powoda, by polubownie załatwić sprawę, a wybór między odpowiedzialnością cywilną a karną był jego kalkulacją. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się również nieważności postępowania z powodu rzekomej nienależytej reprezentacji pozwanego przez jego żonę (kuratora) ani pozbawienia go prawa do obrony. Uznano, że pozwany, mimo choroby psychicznej (zaburzenie afektywne dwubiegunowe w remisji), podejmował decyzje świadomie i swobodnie. Oddalono również zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego, w tym pominięcie dowodu z przesłuchania pozwanego i oddalenie wniosków dowodowych. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając od pozwanych solidarnie na rzecz powoda 10 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia groźby bezprawnej w kontekście odpowiedzialności wekslowej i wad oświadczeń woli, zwłaszcza w sytuacjach związanych z popełnieniem przestępstwa i chorobą psychiczną.
Specyfika stanu faktycznego, w tym choroba psychiczna pozwanego i jego dobrowolne zgłoszenie się do powoda.
Zagadnienia prawne (4)
Czy groźba wszczęcia postępowania karnego lub pozbawienia wolności stanowi groźbę bezprawną w rozumieniu art. 87 kc, uzasadniającą uchylenie się od skutków oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, groźba wszczęcia postępowania karnego jako działania legalnego, stanowiącego naturalną odpowiedź na popełnienie przestępstwa, nie może uchodzić za bezprawną. Pozwany został postawiony jedynie przed wyborem między odpowiedzialnością cywilną a karną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że groźba wszczęcia postępowania karnego jest działaniem legalnym, a wybór przez pozwanego mniej dolegliwej opcji (odpowiedzialność cywilna) był konsekwencją jego wcześniejszych działań przestępczych, a nie bezprawnej groźby.
Czy oświadczenie woli złożone przez osobę chorą psychicznie (w remisji) jest ważne w świetle art. 82 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli osoba ta była w stanie świadomie i swobodnie podjąć decyzję i wyrazić wolę, pomimo choroby psychicznej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opiniach biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili, że pozwany, mimo choroby afektywnej dwubiegunowej, w chwili składania oświadczeń był w fazie remisji i podejmował decyzje świadomie i swobodnie. Trauma związana ze sprawą mogła być czynnikiem spustowym zaostrzenia choroby, ale nie była przyczyną jego zachowania.
Czy nienależyta reprezentacja częściowo ubezwłasnowolnionego pozwanego przez jego żonę (kuratora) skutkuje nieważnością postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy małżonkowie prezentowali zgodną linię obrony i mieli wspólny interes majątkowy, a także ze względu na obowiązek współdziałania małżonków.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie wystąpił konflikt interesów między małżonkami, a wspólność majątkowa i obowiązek współdziałania na rzecz rodziny przemawiały za tym, że reprezentacja była należyta.
Czy pozbawienie pozwanego możliwości obrony praw poprzez nieudzielenie pouczenia o potrzebie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika skutkuje nieważnością postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona miała świadomość możliwości podjęcia czynności procesowych lub korzystała z pomocy prawnej, a jej stan zdrowia uzasadniał inne środki procesowe (np. zawieszenie postępowania, udział prokuratora).
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pozwany był świadomy możliwości skorzystania z pomocy prawnej (jego żona korzystała z pomocy z urzędu), a jego stan zdrowia był wyjaśniany przez biegłych, co uzasadniało inne działania procesowe sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. R. | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
pr. weksl. art. 32
Prawo wekslowe
k.c. art. 87
Kodeks cywilny
Groźba bezprawna oznacza zagrożenie podjęcia działania niezgodnego z prawem lub zasadami współżycia społecznego (użycie bezprawnego środka) lub działania zgodnego z prawem, ale zmierzającego do osiągnięcia celu niezgodnego z prawem (bezprawność celu).
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Wada oświadczenia woli powodująca nieważność, gdy brak świadomego lub swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia woli.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 242
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Groźba wszczęcia postępowania karnego nie jest groźbą bezprawną w rozumieniu art. 87 kc. • Pozwany podejmował decyzje świadomie i swobodnie, mimo choroby psychicznej. • Pozwani nie wykazali istnienia konfliktu interesów między małżonkami. • Pozbawienie możliwości obrony praw nie nastąpiło z powodu braku pouczenia o pełnomocniku. • Pominięcie dowodu z przesłuchania pozwanego było uzasadnione jego stanem zdrowia i długotrwałą niemożnością udziału w rozprawach. • Oddalenie wniosków dowodowych było uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Oświadczenia woli złożone pod wpływem groźby bezprawnej (pozbawienia wolności). • Oświadczenie woli złożone w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji. • Nienależyta reprezentacja pozwanego przez kuratora. • Pozbawienie pozwanego możliwości obrony praw. • Naruszenie przepisów postępowania dowodowego (pominięcie dowodów, oddalenie wniosków).
Godne uwagi sformułowania
Groźba spowodowania postępowania karnego jako działania legalnego, stanowiącego naturalną odpowiedź na popełnienie przez pozwanego przestępstwa, w żadnej mierze nie może zatem uchodzić za bezprawną. • Pozwany postawiony został jedynie przed wyborem, czy odpowiadać wobec powoda tylko cywilnie i na warunkach wspólnie uzgodnionych, czy ponieść również odpowiedzialność karną, a wyboru dokonał poprzez własną kalkulację mniejszego zła. • Pozwany w chwili zaciągnięcia zobowiązania wekslowego był w pełni świadom znaczenia swych czynów. • Sytuacja rozmowy dotyczącej jego działań oraz przedłożenia mu weksla do podpisu, gwarantującego zwrot pieniędzy, była dla niego sytuacją traumatyczną, która stanowiła czynnik spustowy w znaczeniu zaostrzenia choroby psychicznej.
Skład orzekający
Marek Górecki
przewodniczący
Piotr Górecki
sędzia
Małgorzata Kaźmierczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia groźby bezprawnej w kontekście odpowiedzialności wekslowej i wad oświadczeń woli, zwłaszcza w sytuacjach związanych z popełnieniem przestępstwa i chorobą psychiczną."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, w tym choroba psychiczna pozwanego i jego dobrowolne zgłoszenie się do powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej sytuacji, w której odpowiedzialność wekslowa jest kwestionowana z powodu rzekomej groźby i stanu psychicznego dłużnika, co jest często spotykane w praktyce, ale wymaga szczegółowej analizy prawnej.
“Czy groźba kary pozbawi Cię wolności i pieniędzy? Sąd rozstrzyga o ważności weksla w cieniu choroby psychicznej.”
Dane finansowe
WPS: 300 000 PLN
zapłata: 300 000 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 10 800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.