I ACA 384/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia regresowego ubezpieczyciela przeciwko kierowcy, który spowodował wypadek, w którym zginęła osoba kierująca innym pojazdem. Pozwany P. M. cofał z drogi podporządkowanej na drogę główną, blokując ją swoją przyczepą. Nadjeżdżająca z drogi głównej T. R. (1) uderzyła w przyczepę, co doprowadziło do jej śmierci. Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany naruszył zasady ruchu drogowego, cofając z drogi podporządkowanej i nie ustępując pierwszeństwa. Jednocześnie uznał, że zmarła kierująca również przyczyniła się do wypadku w 50%, nie dostosowując prędkości do warunków drogowych (możliwe utrudnienia widoczności spowodowane słońcem) i zbyt późno hamując. Na tej podstawie zasądził od pozwanego kwotę 37 500 zł tytułem regresu. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, uznając ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji za prawidłowe. Podkreślono, że odpowiedzialność cywilna różni się od karnej, a sąd cywilny nie jest związany wyrokiem uniewinniającym w sprawie karnej. Sąd Apelacyjny potwierdził, że pozwany naruszył zasady ruchu drogowego, cofając z drogi podporządkowanej i blokując drogę główną, a także że zmarła kierująca przyczyniła się do wypadku poprzez nieprawidłowe zachowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie odpowiedzialności regresowej ubezpieczyciela w przypadku, gdy sprawca był pod wpływem alkoholu, nawet bez udowodnionego związku przyczynowego. Potwierdzenie zasady 50% przyczynienia się poszkodowanego do wypadku w specyficznych okolicznościach drogowych i pogodowych. Rozróżnienie odpowiedzialności cywilnej od karnej.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące manewrów kierujących i warunków drogowych mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kierowca cofający z drogi podporządkowanej na drogę główną, blokując ją, ponosi wyłączną odpowiedzialność za wypadek z pojazdem nadjeżdżającym z drogi głównej, czy też kierowca z drogi głównej przyczynił się do zdarzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozwany ponosi odpowiedzialność za wypadek, ale zmarła kierująca pojazdem z drogi głównej również przyczyniła się do jego powstania w 50%, nie dostosowując prędkości do warunków i zbyt późno hamując.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany naruszył zasady ruchu drogowego cofając z drogi podporządkowanej i blokując drogę główną. Jednocześnie stwierdził, że zmarła kierująca nie zachowała szczególnej ostrożności, nie dostosowała prędkości do warunków (możliwe oślepienie słońcem) i zbyt późno zareagowała hamowaniem, co stanowiło 50% przyczynienie się do szkody.
Czy stan po użyciu alkoholu przez kierującego, który wyrządził szkodę, uzasadnia roszczenie regresowe ubezpieczyciela, nawet jeśli nie ma bezpośredniego związku przyczynowego między stanem nietrzeźwości a samym zdarzeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dla powstania roszczenia regresowego na podstawie art. 43 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wystarczający jest sam fakt, że kierujący wyrządzający szkodę znajdował się w stanie po spożyciu alkoholu, niezależnie od istnienia adekwatnego związku przyczynowego.
Uzasadnienie
Przepis art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ustanawia roszczenie zwrotne ubezpieczyciela do kierującego pojazdem mechanicznym, który wyrządził szkodę będąc w stanie po użyciu alkoholu. Przepis ten, oprócz funkcji kompensacyjnej, pełni funkcje represyjną i prewencyjną, a dla jego zastosowania nie jest wymagane udowodnienie adekwatnego związku przyczynowego między stanem po użyciu alkoholu a wyrządzoną szkodą.
Czy sąd cywilny jest związany ustaleniami sądu karnego w sytuacji, gdy pozwany został uniewinniony od zarzucanych mu czynów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd cywilny nie jest związany ustaleniami sądu karnego w przypadku uniewinnienia pozwanego. Jest zobowiązany do poczynienia własnych ustaleń i ocen w oparciu o przeprowadzone przez siebie postępowanie dowodowe.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 11 k.p.c., sąd cywilny jest związany wyłącznie ustaleniami faktycznymi wynikającymi z prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego. W przypadku uniewinnienia, sąd cywilny musi samodzielnie przeprowadzić postępowanie dowodowe i dokonać własnych ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. w W. | spółka | powód |
| P. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
u.u.o. art. 43 § pkt. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC odszkodowania, jeżeli kierujący wyrządził szkodę będąc w stanie po użyciu alkoholu. Dla powstania roszczenia regresowego w tym przypadku obojętne jest istnienie adekwatnego związku przyczynowego.
Pomocnicze
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
W przypadku, gdy poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
k.c. art. 436 § § 2
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego określona w art. 435 oparta jest na zasadzie ryzyka. W razie ustalenia, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody lub zwiększenia jej rozmiarów, obowiązek naprawienia szkody ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Niezależnie od powyższego, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odszkodowanie na pokrycie kosztów leczenia i pogrzebu.
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
Z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się zapłacić określone odszkodowanie za wyrządzone szkody, na zasadach i w granicach określonych w tym ubezpieczeniu.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany ustaleniami faktycznymi, co do których wydał prawomocne orzeczenie skazujące.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty strony poniesione w celu celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu stanowi punkt odniesienia dla określenia należnej opłaty, sąd zasądzi od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów procesu w wysokości określonej według norm przepisanych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie, jeżeli apelacja jest bezzasadna.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznając apelację sąd drugiej instancji bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wydania wyroku sądu pierwszej instancji.
p.r.d. art. 2 § pkt. 27
Prawo o ruchu drogowym
Droga podporządkowana – droga oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi, na której ruch pojazdów jest kierowany lub ograniczony.
p.r.d. art. 5
Prawo o ruchu drogowym
Uczestnik ruchu lub inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby uprawnione do kierowania ruchem lub do kontroli ruchu.
p.r.d. art. 19 § ust. 1
Prawo o ruchu drogowym
Kierujący pojazdem jest obowiązany jechać z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa, a w szczególności: rzeźby terenu, stanu i widoczności drogi, stanu i ładunku pojazdu, warunków atmosferycznych i natężenia ruchu.
p.r.d. art. 23 § ust. 1
Prawo o ruchu drogowym
Kierujący pojazdem jest obowiązany przy cofaniu ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu i zachować szczególną ostrożność, a w szczególności sprawdzić, czy wykonywany manewr nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienia oraz upewnić się, czy za pojazdem nie znajduje się przeszkoda.
p.r.d. art. 25 § ust. 1
Prawo o ruchu drogowym
Kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdowi znajdującemu się na tym skrzyżowaniu lub na nim wjeżdżającemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany cofał z drogi podporządkowanej na drogę główną, blokując ją i naruszając zasady ruchu drogowego. • Zmarła kierująca przyczyniła się do wypadku w 50% poprzez nieprawidłowe dostosowanie prędkości do warunków i zbyt późne hamowanie. • Stan po użyciu alkoholu przez pozwanego uzasadnia roszczenie regresowe ubezpieczyciela, niezależnie od związku przyczynowego.
Odrzucone argumenty
Pozwany nie ponosi odpowiedzialności za wypadek, ponieważ nie było związku przyczynowego między jego stanem po użyciu alkoholu a zdarzeniem. • Pozwany nie naruszył zasad ruchu drogowego, a opinia biegłego była wadliwa. • Przyczynienie się pozwanego do zdarzenia wynosiło maksymalnie 10%. • Sąd nie wziął pod uwagę orzeczeń z postępowania karnego dotyczących winy pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę prawną Sądu Okręgowego co do odpowiedzialności tak powoda jak i pokrzywdzonej za zaistniały wypadek i jego skutki (art. 436 § 2 k.c.) oraz rozdział tej odpowiedzialności z uwagi na stopień przyczynienia się do powstania szkody (art. 362 k.c.). • Dla powstania roszczenia regresowego w tym przypadku obojętne jest istnienie adekwatnego związku przyczynowego. • Należy bowiem uwzględnić odmienność zasad odpowiedzialności karnej od odpowiedzialności cywilnej.
Skład orzekający
Józef Wąsik
przewodniczący
Paweł Rygiel
sprawozdawca
Teresa Rak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności regresowej ubezpieczyciela w przypadku, gdy sprawca był pod wpływem alkoholu, nawet bez udowodnionego związku przyczynowego. Potwierdzenie zasady 50% przyczynienia się poszkodowanego do wypadku w specyficznych okolicznościach drogowych i pogodowych. Rozróżnienie odpowiedzialności cywilnej od karnej."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące manewrów kierujących i warunków drogowych mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność ustalania odpowiedzialności w wypadkach drogowych, gdzie obie strony mogą przyczynić się do zdarzenia, a także podkreśla specyfikę roszczeń regresowych ubezpieczycieli.
“Wypadek na skrzyżowaniu: Kto ponosi winę, gdy słońce oślepia, a cofanie blokuje drogę?”
Dane finansowe
WPS: 37 500 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.