I ACa 373/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. P. wniosła o zasądzenie od pozwanej M. O. kwoty 94.486 zł tytułem zwrotu nakładów poczynionych na nieruchomość, która miała stać się jej własnością po wybudowaniu domu. Nakłady te, dokonane ze środków wspólnych majątkowych powódki i jej ówczesnego męża J. N. na grunt należący do rodziców J. N., zostały oszacowane na 188.972 zł. Po rozpadzie małżeństwa i wyprowadzce powódki, nieruchomość została przekazana pozwanej (siostrze byłego męża) w drodze umowy darowizny. Sąd Okręgowy uznał roszczenie za zasadne w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc), oddalając zarzut przedawnienia jako sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu zamiast przepisów o zwrocie nakładów (art. 226 kc) oraz błędne zastosowanie art. 5 kc. Sąd Apelacyjny podzielił zarzut dotyczący podstawy prawnej, uznając, że właściwe są przepisy o zwrocie nakładów (art. 226 i 230 kc), a nie o bezpodstawnym wzbogaceniu. Niemniej jednak, utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, podzielając w pełni argumentację dotyczącą nadużycia prawa podmiotowego przez pozwaną w podnoszeniu zarzutu przedawnienia, który uznał za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powódka nie miała wiedzy o darowiźnie nieruchomości na rzecz pozwanej w trakcie postępowań rozwodowych i o podziale majątku, co utrudniało jej dochodzenie roszczeń w terminie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 5 kc w przypadku zarzutu przedawnienia w sprawach o zwrot nakładów, zwłaszcza w kontekście skomplikowanych stosunków rodzinnych i braku wiedzy stron o stanie prawnym nieruchomości.
Konkretne okoliczności sprawy, które doprowadziły do zastosowania art. 5 kc, mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie tego orzecznictwa w innych, mniej złożonych sytuacjach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na cudzą nieruchomość, która miała stać się własnością nakładającego, powinno być rozpatrywane w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, czy o przepisy dotyczące zwrotu nakładów przez właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że właściwe są przepisy o zwrocie nakładów (art. 226 i 230 kc), a nie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc), ponieważ przepisy o zwrocie nakładów stanowią lex specialis.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego stwierdził, że przepisy o zwrocie nakładów (art. 226 kc) są lex specialis w stosunku do ogólnych norm o bezpodstawnym wzbogaceniu, co wyklucza ich jednoczesne stosowanie.
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia o zwrot nakładów, w sytuacji gdy powódka nie miała wiedzy o darowiźnie nieruchomości na rzecz pozwanej i napotkała trudności proceduralne związane z rozpadem małżeństwa i podziałem majątku, stanowi nadużycie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podniesienie zarzutu przedawnienia w takich okolicznościach stanowi nadużycie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej na podstawie art. 5 kc.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że szczególne okoliczności sprawy, takie jak trudności powódki wynikające z rozpadu małżeństwa, brak wiedzy o darowiźnie, oraz fakt, że pozwana uzyskała korzyść kosztem powódki, czynią podniesienie zarzutu przedawnienia sprzecznym z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
Czy roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na cudzą nieruchomość, na której budowano dom w przekonaniu o przyszłym nabyciu własności, jest przedawnione po upływie roku od wydania nieruchomości właścicielowi?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie nie jest przedawnione, gdyż termin 10-letni z art. 118 kc ma zastosowanie do roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd Apelacyjny, choć uznał, że właściwe są przepisy o zwrocie nakładów z rocznym terminem przedawnienia (art. 229 kc), uznał zarzut przedawnienia za niezasadny na podstawie art. 5 kc.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zastosował 10-letni termin przedawnienia, uznając roszczenie za wymagalne od momentu przeniesienia posiadania. Sąd Apelacyjny, mimo uznania właściwości rocznego terminu przedawnienia, zastosował art. 5 kc, uznając podniesienie zarzutu za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. O. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 226
Kodeks cywilny
Zakres roszczenia właściciela wobec samoistnego posiadacza o zwrot nakładów.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie nakładów.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa jako podstawa nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o nienależnym świadczeniu.
k.c. art. 229
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów.
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny termin przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Początek biegu terminu przedawnienia.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Orzekanie o nieuiszczonych kosztach sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powódki o zwrot nakładów jest zasadne. • Zarzut przedawnienia jest niezasadny z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc). • Niewłaściwe zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu zamiast przepisów o zwrocie nakładów nie wpływa na ostateczne rozstrzygnięcie, jeśli zarzut przedawnienia jest niezasadny.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powódki jest przedawnione (zarzut pozwanej). • Roszczenie powódki powinno być oparte na przepisach o zwrocie nakładów, a nie o bezpodstawnym wzbogaceniu (zarzut pozwanej, uznany przez SA). • Brak podstaw do zastosowania art. 5 kc w niniejszej sprawie (zarzut pozwanej).
Godne uwagi sformułowania
podniesienie zarzutu przedawnienia stanowiłoby nadużycie prawa • sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa • przepisy art. 226 kc wyłączają stosowanie norm o bezpodstawnym wzbogaceniu do zwrotu nakładów dokonanych przez posiadacza • roszczenie przewidziane zarówno w art. 226 kc, jak i wynikające z przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu mają, co do zasady taką samą treść
Skład orzekający
Małgorzata Gawinek
przewodniczący-sprawozdawca
Danuta Jezierska
sędzia
Mirosława Gołuńska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 5 kc w przypadku zarzutu przedawnienia w sprawach o zwrot nakładów, zwłaszcza w kontekście skomplikowanych stosunków rodzinnych i braku wiedzy stron o stanie prawnym nieruchomości."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, które doprowadziły do zastosowania art. 5 kc, mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie tego orzecznictwa w innych, mniej złożonych sytuacjach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak złożone relacje rodzinne i osobiste dramaty mogą wpływać na ocenę prawną, a także jak zasady współżycia społecznego mogą modyfikować rygorystyczne przepisy prawa.
“Czy zarzut przedawnienia może być nieskuteczny, gdy stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego? Sąd Apelacyjny odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 94 486 PLN
zwrot nakładów: 94 486 PLN
koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.