I ACA 357/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty z weksla in blanco, który miał zabezpieczać świadczenia rentowe powódki wynikające z umowy z 4 stycznia 2002 r. Pozwany zaprzeczał istnieniu zobowiązania, podnosząc zarzuty dotyczące ważności weksla, skuteczności wezwania do wykupu oraz przedawnienia. Sąd Okręgowy częściowo uwzględnił powództwo, zasądzając 271 444,54 zł. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając 144 000 zł, a w pozostałej części oddalając powództwo. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na konieczność zbadania ważności weksla z urzędu oraz prawidłowej wykładni przepisów o odwołaniu darowizny (stosowanych do renty). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny uznał weksel za ważny, odrzucił zarzut rażącej niewdzięczności jako podstawę do odwołania renty i utrzymał w mocy nakaz zapłaty w części 144 000 zł, znosząc koszty postępowania między stronami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ważności weksli in blanco, stosowania przepisów o odwołaniu darowizny do umów renty, badania ważności weksla z urzędu przez sąd, a także kwestii prekluzji dowodowej w postępowaniu nakazowym.
Szczególny charakter sprawy wynikający z połączenia roszczenia wekslowego z umową renty i przepisami o odwołaniu darowizny.
Zagadnienia prawne (4)
Czy weksel in blanco, wystawiony jako zabezpieczenie umowy renty, został prawidłowo wypełniony i czy stanowił podstawę do dochodzenia roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, weksel został uznany za ważny i prawidłowo wypełniony, stanowiąc podstawę do dochodzenia roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, po uchyleniu przez Sąd Najwyższy, zbadał ważność weksla i uznał go za spełniający wymogi formalne, w tym dotyczące oznaczenia terminu płatności i sumy pieniężnej. Podkreślono, że nawet weksel in blanco, jeśli jest uzupełniony zgodnie z wolą stron lub domniemaniem, może stanowić podstawę roszczenia.
Czy oświadczenie pozwanego o odwołaniu umowy renty było skuteczne, biorąc pod uwagę przepisy o odwołaniu darowizny (art. 898 § 1 k.c. w zw. z art. 906 § 2 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie pozwanego o odwołaniu renty nie było skuteczne, ponieważ nie wykazał on rażącej niewdzięczności powódki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na błędną wykładnię art. 898 § 1 k.c. przez Sąd Apelacyjny, który ograniczył jego stosowanie do darowizny niewykonanej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny uznał, że zachowania powódki nie można kwalifikować jako rażącej niewdzięczności w rozumieniu tego przepisu, a zatem umowa renty nie została skutecznie odwołana.
Czy zarzut nieważności weksla, podniesiony dopiero w apelacji, podlega rozpoznaniu przez sąd odwoławczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut nieważności weksla, nawet podniesiony w apelacji, powinien zostać rozpoznany przez sąd odwoławczy, gdyż kwestia ważności weksla jest badana z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny błędnie uznał zarzut nieważności weksla za objęty prekluzją, ponieważ ważność weksla jest badana przez sąd z urzędu, nawet jeśli dłużnik nie podniósł odpowiednich zarzutów w piśmie procesowym.
Czy roszczenie z tytułu renty uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przerwał bieg terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej złożony przez powódkę przerwał bieg terminu przedawnienia, co czyni dochodzone roszczenie za okres od listopada 2005 r. do 9 listopada 2009 r. zasadnym co do zasady.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| L. Z. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (24)
Główne
p.w. art. 101
Prawo wekslowe
Wymogi formalne weksla, w tym oznaczenie daty i miejsca wystawienia, przyrzeczenie bezwarunkowe zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej.
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
k.c. art. 906 § § 2
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o darowiźnie do umowy renty ustanowionej bez wynagrodzenia.
k.c. art. 903
Kodeks cywilny
Umowa renty.
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia świadczeń okresowych.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem.
k.p.c. art. 495 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Prekluzja dowodowa w postępowaniu nakazowym.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Swobodna ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 108 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 777 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Poddanie się egzekucji z aktu notarialnego.
k.c. art. 900
Kodeks cywilny
Odwołanie darowizny.
k.c. art. 896
Kodeks cywilny
Odwołanie darowizny niewykonanej.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Skuteczność oświadczenia woli.
k.c. art. 482 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki od skapitalizowanych odsetek.
p.w. art. 28
Prawo wekslowe
Odpowiedzialność wystawcy weksla.
p.w. art. 103
Prawo wekslowe
Roszczenie posiadacza weksla.
p.w. art. 48 § pkt. 2
Prawo wekslowe
Żądanie odsetek od zobowiązanego.
p.w. art. 102 § ust. 3
Prawo wekslowe
Miejsce płatności weksla.
p.w. art. 38
Prawo wekslowe
Przedstawienie weksla do zapłaty.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 245
Kodeks cywilny
Dowód z dokumentu prywatnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ważność weksla in blanco i jego prawidłowe wypełnienie. • Nieskuteczność oświadczenia o odwołaniu umowy renty z powodu braku rażącej niewdzięczności. • Przerwanie biegu przedawnienia przez wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. • Możliwość rozpoznania zarzutu nieważności weksla w apelacji.
Odrzucone argumenty
Nieważność weksla z powodu niespełnienia wymogów formalnych. • Skuteczność oświadczenia o odwołaniu renty z powodu rażącej niewdzięczności. • Przedawnienie roszczenia. • Wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją wekslową. • Nieprzedstawienie weksla do zapłaty.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną pozwanego i wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 r. (sygn. akt II CSK 291/13), uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. • Wydanie nakazu zapłaty opartego na wekslu jest bowiem dopuszczalne jedynie wtedy, gdy weksel spełnia wymagania ważności w chwili dochodzenia praw z niego wynikających. • Z treści przytoczonego przepisu, a zwłaszcza ze zwrotu „nawet już wykonaną", wynika jednoznacznie, że uregulowana w art. 898 § 1 k.c. możliwość odwołania darowizny dotyczy zarówno darowizny wykonanej, jak i niewykonanej; wystarczające jest samo zawarcie umowy. • O tym, czy zachodzi sytuacja określana takim mianem, zawsze decydują okoliczności konkretnej sprawy. • Wypełnienie weksla podpisanego in blanco może być tylko wówczas uważane za niezgodne z wolą dłużnika, jeżeli sprzeciwia się ono wyraźnie oświadczonej wobec wierzyciela wekslowego woli dłużnika.
Skład orzekający
Edyta Buczkowska-Żuk
przewodniczący
Małgorzata Gawinek
sprawozdawca
Tomasz Żelazowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ważności weksli in blanco, stosowania przepisów o odwołaniu darowizny do umów renty, badania ważności weksla z urzędu przez sąd, a także kwestii prekluzji dowodowej w postępowaniu nakazowym."
Ograniczenia: Szczególny charakter sprawy wynikający z połączenia roszczenia wekslowego z umową renty i przepisami o odwołaniu darowizny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy skomplikowanego sporu o zapłatę z weksla zabezpieczającego rentę, z licznymi zwrotami akcji, w tym uchyleniem wyroku przez Sąd Najwyższy i ponownym rozpoznaniem sprawy. Pokazuje to zawiłości polskiego prawa cywilnego i procesowego.
“Weksel, renta i rażąca niewdzięczność: Sąd Najwyższy interweniuje w skomplikowanej sprawie o zapłatę.”
Dane finansowe
WPS: 276 260,8 PLN
kwota główna z odsetkami: 144 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.