I ACa 337/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. P. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 400 000 zł tytułem zadośćuczynienia za rzekome poniżające i nieludzkie traktowanie podczas pobytu w areszcie śledczym. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 000 zł, odstępując od obciążania powoda kosztami procesu. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy uzupełnił wyrok, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięcie oparto na ustaleniu, że powód przez około 5,5 miesiąca przebywał w celi przeludnionej (mniej niż 3 m² na osobę) oraz że kącik sanitarny nie był w pełni zapewniający intymność. Sąd Okręgowy uznał te okoliczności za naruszenie dóbr osobistych, uzasadniające zasądzenie 1 000 zł zadośćuczynienia. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędne zastosowanie art. 448 kc i przyjęcie bezprawności działania. Powód również wniósł apelację, kwestionując wysokość zasądzonego zadośćuczynienia i sposób oceny dowodów. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił obie apelacje. Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego zostały uznane za prawidłowe. Sąd Apelacyjny podkreślił, że przeludnienie celi samo w sobie nie stanowi naruszenia dóbr osobistych, chyba że jest nadmierne lub długotrwałe, a także że nieprawidłowe urządzenie kącika sanitarnego mogło powodować dyskomfort. Sąd Apelacyjny zaznaczył, że bezprawność działania należy pojmować obiektywnie, a długotrwałe przebywanie w przeludnionej celi (około 160 dni) nie mieści się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych wypadków" z art. 248 § 1 kkw. Sąd Apelacyjny odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia godności powoda, wskazując, że rutynowe niedogodności w areszcie, wynikające z ogólnego stanu budynków, nie naruszają godności, jeśli nie mają charakteru szykanowania. Ponadto, sąd cywilny nie jest właściwy do oceny legalności decyzji funkcjonariuszy służby więziennej, co leży w gestii sędziego lub sądu penitencjarnego. W konsekwencji, obie apelacje zostały oddalone, a orzeczono o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic odpowiedzialności Skarbu Państwa za warunki w zakładach karnych, właściwość sądu cywilnego w sprawach dotyczących praw osadzonych, interpretacja pojęcia naruszenia godności w kontekście warunków penitencjarnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przeludnienia i warunków sanitarnych; kwestie proceduralne związane z kkw mogą wymagać odrębnego postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przeludnienie celi w areszcie śledczym, poniżej normy 3 m² na osobę, stanowi naruszenie dóbr osobistych osadzonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli przeludnienie jest nadmierne lub długotrwałe, a także w połączeniu z innymi niedogodnościami, jak nieprawidłowe warunki sanitarne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przeludnienie celi przez około 160 dni, w połączeniu z nieprawidłowym urządzeniem kącika sanitarnego, narusza godność i prawo do intymności osadzonego. Podkreślono, że takie warunki nie mieszczą się w "szczególnie uzasadnionych wypadkach" z art. 248 § 1 kkw.
Czy sąd cywilny jest właściwy do oceny legalności decyzji funkcjonariuszy służby więziennej dotyczących praw osadzonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd cywilny nie jest właściwy do oceny legalności decyzji funkcjonariuszy służby więziennej; kwestie te rozpatruje sędzia lub sąd penitencjarny w trybie kkw.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że dopuszczenie takiej oceny przez sąd cywilny prowadziłoby do dwutorowości postępowania i pozbawiłoby znaczenia tryb postępowania penitencjarnego. Jeśli osadzony nie skorzystał z trybu kkw, sąd cywilny nie może oceniać bezprawności działań służby więziennej w procesie o naruszenie dóbr osobistych.
Czy rutynowe niedogodności i niższy standard warunków bytowych w zakładzie karnym, porównywalny do warunków mieszkaniowych części społeczeństwa, naruszają godność skazanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie mają charakteru szykanowania lub poniżenia, a wynikają z ogólnego stanu budynków i trudnej sytuacji materialnej zakładów karnych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pobyt w celi wymagającej remontu, jeśli stanowi krótkotrwały epizod wynikający z ogólnej trudnej sytuacji materialnej, nie narusza godności skazanego, ponieważ nie wpływa na jego poczucie własnej wartości ani oczekiwanie szacunku, a warunki te mogą być porównywalne do warunków mieszkaniowych części społeczeństwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa-Centralny Z. W. | organ_państwowy | pozwany |
| Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa | instytucja | zastępstwo procesowe |
| M. H. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (29)
Główne
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.k.w. art. 110
Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 248 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Pomocnicze
Konst. RP art. 30
Konstytucja RP
Konst. RP art. 40
Konstytucja RP
Konst. RP art. 41 § ust. 4
Konstytucja RP
Konst. RP art. 47
Konstytucja RP
k.k.w. art. 7
Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 34
Kodeks karny wykonawczy
k.p.c. art. 228 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. nr 152, poz. 1493 art. 11
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności
Dz.U. nr 152, poz. 1493 art. 28
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności
Dz.U. nr 163, poz. 1349 art. 6 § pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Dz.U. nr 163, poz. 1349 art. 12 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Dz.U. nr 163, poz. 1349 art. 13 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Dz.U. nr 163, poz. 1348 art. 6 § pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Dz.U. nr 163, poz. 1348 art. 13 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeludnienie celi przez około 160 dni, w połączeniu z nieprawidłowym urządzeniem kącika sanitarnego, stanowi naruszenie dóbr osobistych. • Długotrwałe przebywanie w warunkach poniżej normy 3 m² na osobę nie mieści się w "szczególnie uzasadnionych wypadkach" z art. 248 § 1 kkw. • Sąd cywilny nie jest właściwy do oceny legalności decyzji funkcjonariuszy służby więziennej; kwestie te rozpatruje sędzia lub sąd penitencjarny w trybie kkw.
Odrzucone argumenty
Rutynowe niedogodności i niższy standard warunków bytowych w zakładzie karnym, porównywalny do warunków mieszkaniowych części społeczeństwa, nie naruszają godności skazanego. • Powód nie wykazał innych podstaw odpowiedzialności Skarbu Państwa poza przeludnieniem celi i nieprawidłowymi warunkami sanitarnymi. • Powód nie skorzystał z przysługujących mu środków ochrony prawnej w trybie kkw w zakresie kwestionowanych działań służby więziennej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w pełni zgadza się z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy [...] że sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie jest władny oceniać, czy funkcjonariusz służby więziennej odmawiając przyznania skazanemu określonego uprawnienia działał zgodnie z prawem czy bezprawnie, jak również czy zastosowanie wobec skazanego kary dyscyplinarnej było uzasadnione i zgodne z prawem, czy bezprawne. • Sąd Apelacyjny zauważa, że w podobnych warunkach mieszka także część społeczeństwa. • O naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne.
Skład orzekający
Salidia Sularzycka
przewodniczący-sprawozdawca
Edyta Jefimko
sędzia
Joanna Zaporowska
sędzia SO del.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic odpowiedzialności Skarbu Państwa za warunki w zakładach karnych, właściwość sądu cywilnego w sprawach dotyczących praw osadzonych, interpretacja pojęcia naruszenia godności w kontekście warunków penitencjarnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przeludnienia i warunków sanitarnych; kwestie proceduralne związane z kkw mogą wymagać odrębnego postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy warunków w zakładach karnych i praw osadzonych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyrok precyzuje granice odpowiedzialności państwa i właściwość sądów.
“Czy przeludniona cela i brak intymności w areszcie to naruszenie godności? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 400 000 PLN
zadośćuczynienie: 1000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.