I ACA 333/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. T. dochodziła od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. zasądzenia kwoty 76.000 zł z odsetkami, tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za obrażenia ciała i rozstrój zdrowia doznane w wypadku komunikacyjnym z dnia 27 stycznia 2010 roku. W wypadku samochód ciężarowy kierowany przez D. S. najechał na stojący na światłach samochód powódki, wepchnięty następnie pod naczepę innego pojazdu. Kierowca ciężarówki doznał zawału serca tuż przed kolizją. Pozwany ubezpieczyciel twierdził, że nie ponosi odpowiedzialności, gdyż doszło do zderzenia pojazdów w ruchu, co skutkuje odpowiedzialnością na zasadzie winy, a wina jego ubezpieczonego nie została udowodniona. Sąd Okręgowy wydał wyrok wstępny częściowy, uznając roszczenie powódki o zadośćuczynienie za usprawiedliwione co do zasady. Sąd ten ustalił, że powódka była w podróży służbowej, kierując pojazdem służbowym udostępnionym przez pracodawcę. Sąd Okręgowy uznał, że odpowiedzialność posiadacza pojazdu ciężarowego opiera się na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c.), a powódka, jako kierująca pojazdem służbowym, była jedynie jego dzierżycielem, a nie posiadaczem w rozumieniu art. 436 § 2 k.c. Pozwany w apelacji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności błędną interpretację pojęć "posiadacz samoistny i zależny" oraz "dzierżyciel", a także naruszenie przepisów postępowania poprzez dowolną ocenę dowodów. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Sąd II instancji uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie był zasadny, zwłaszcza w świetle przyznania przez stronę pozwaną faktu podróży służbowej i używania pojazdu służbowego. Sąd Apelacyjny potwierdził, że powódka była dzierżycielem pojazdu, a nie jego posiadaczem zależnym, gdyż władała pojazdem dla pracodawcy, a nie dla siebie, a pracodawca (posiadacz zależny) nie utracił wpływu na ruch pojazdu. W konsekwencji, odpowiedzialność posiadacza pojazdu ciężarowego opiera się na zasadzie ryzyka, a zawał serca kierowcy nie stanowi siły wyższej zwalniającej od odpowiedzialności. Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako nieuzasadnioną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że pracownik kierujący pojazdem służbowym jest dzierżycielem, a nie posiadaczem zależnym, co wpływa na podstawę odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku wypadku.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika korzystającego z pojazdu służbowego w ramach podróży służbowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik kierujący pojazdem służbowym w ramach podróży służbowej jest posiadaczem samoistnym lub zależnym pojazdu mechanicznego w rozumieniu art. 436 § 2 k.c., czy jedynie jego dzierżycielem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pracownik kierujący pojazdem służbowym w ramach podróży służbowej jest jedynie dzierżycielem pojazdu, a nie jego posiadaczem samoistnym lub zależnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pracownik, który otrzymuje pojazd służbowy do celów wykonywania obowiązków pracowniczych, nie posiada zamiaru władania pojazdem dla siebie, lecz dla pracodawcy. Władztwo nad pojazdem jest ograniczone przez pracodawcę co do celu, czasu i miejsca jego użycia. Taki stan faktyczny odpowiada definicji dzierżyciela (art. 338 k.c.), a nie posiadacza zależnego (art. 336 k.c.).
Czy nagła choroba kierowcy (zawał serca) stanowi siłę wyższą zwalniającą posiadacza pojazdu mechanicznego od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nagła choroba kierowcy, taka jak zawał serca, nie stanowi siły wyższej w rozumieniu przepisów o odpowiedzialności deliktowej.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo i doktrynę stwierdził, że nagła choroba kierowcy nie jest zdarzeniem zewnętrznym, nieprzewidywalnym i niemożliwym do zapobieżenia, które mogłoby być uznane za siłę wyższą. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka jest odpowiedzialnością obiektywną, niezależną od winy, a zawał serca nie jest przesłanką egzoneracyjną.
Czy w przypadku zderzenia się dwóch pojazdów mechanicznych, gdy jeden z nich jest kierowany przez pracownika w podróży służbowej pojazdem służbowym, odpowiedzialność posiadacza pojazdu ciężarowego opiera się na zasadzie winy czy ryzyka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę wyrządzoną ruchem pojazdu opiera się na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c.), chyba że wystąpią przesłanki egzoneracyjne. Fakt, że powódka była dzierżycielem, a kierowca pojazdu ciężarowego doznał zawału serca, nie zmienia podstawy odpowiedzialności na zasadę winy, ani nie stanowi siły wyższej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 436 § 2 k.c. (odpowiedzialność na zasadzie winy w razie zderzenia pojazdów) dotyczy wzajemnych roszczeń posiadaczy pojazdów. Ponieważ powódka była dzierżycielem, a nie posiadaczem, przepis ten nie miał zastosowania do niej. Odpowiedzialność posiadacza pojazdu ciężarowego pozostała na zasadzie ryzyka, a zawał serca kierowcy nie jest siłą wyższą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność samoistnego posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialność.
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialność.
k.c. art. 436 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis art. 435 § 1 stosuje się także w razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią włada jak właściciel.
k.c. art. 338
Kodeks cywilny
Kto włada faktycznie rzeczą za kogo innego, jest dzierżycielem.
Pomocnicze
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz została zawarta umowa ubezpieczenia.
k.c. art. 822 § § 4
Kodeks cywilny
Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń.
u.u.o. art. 19 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę.
u.u.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
k.c. art. 318 § § 1
Kodeks cywilny
W sprawach o świadczenia powtarzające się lub o inne prawa, których zakres można określić za pomocą odpowiedniej sumy pieniężnej, sąd może wydać wyrok częściowy, zwłaszcza gdy zasądzenie pozostałej części roszczenia zależeć będzie od dalszego trwania stosunku prawnego.
k.c. art. 317 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli wyrok częściowy nie kończy postępowania co do zasady, można go zaskarżyć apelacją.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez stronę przeciwną w toku postępowania, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości, nie wymagają dowodu.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą wnieść zastrzeżenia do protokołu.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
k.c. art. 337
Kodeks cywilny
Posiadanie polega na władaniu rzeczą.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódka była jedynie dzierżycielem pojazdu służbowego, a nie jego posiadaczem zależnym. • Odpowiedzialność posiadacza pojazdu ciężarowego opiera się na zasadzie ryzyka, niezależnie od winy kierowcy. • Zawał serca kierowcy nie stanowi siły wyższej zwalniającej od odpowiedzialności.
Odrzucone argumenty
Powódka była posiadaczem zależnym pojazdu służbowego, co skutkowałoby odpowiedzialnością na zasadzie winy. • Zawał serca kierowcy pojazdu ciężarowego stanowił siłę wyższą lub wyłączną winę osoby trzeciej, zwalniającą od odpowiedzialności. • Brak dowodów na podróż służbową i używanie pojazdu służbowego przez powódkę.
Godne uwagi sformułowania
Powódka władała okresowo pojazdem służbowym należącym do pracodawcy w czasie i dla potrzeb wykonywania swoich obowiązków pracowniczych. Nie można jej przypisać zamiaru władania samochodem dla siebie, czy to w charakterze właściciela rzeczy, czy też w ramach innego stosunku prawnego. • Kto włada faktycznie rzeczą za kogo innego, jest dzierżycielem. • Nagła choroba jak zawał, któremu uległ kierowca nie zwalnia posiadacza pojazdu od odpowiedzialności, choroba taka nie ma bowiem cech siły wyższej.
Skład orzekający
Agnieszka Sołtyka
przewodniczący
Mirosława Gołuńska
sędzia sprawozdawca
Tomasz Żelazowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że pracownik kierujący pojazdem służbowym jest dzierżycielem, a nie posiadaczem zależnym, co wpływa na podstawę odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku wypadku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika korzystającego z pojazdu służbowego w ramach podróży służbowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozróżnienia między posiadaniem a dzierżeniem pojazdu służbowego, co ma kluczowe znaczenie dla odpowiedzialności ubezpieczycieli w wypadkach komunikacyjnych. Dodatkowo, element nagłej choroby kierowcy dodaje dramatyzmu.
“Czy pracownik jadący służbowym autem jest jego posiadaczem? Kluczowe rozróżnienie dla ubezpieczycieli!”
Dane finansowe
WPS: 76 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.