V CZ 65/12

Sygn. akt V CZ 65/12 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 13 grudnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marian Kocon (przewodniczący) 
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
 
w sprawie z powództwa A. N. 
przeciwko M. S. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu 
Apelacyjnego z dnia 20 maja 2008 r.  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 13 grudnia 2012 r., 
zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 11 stycznia 2012 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
 
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2012 r., Sąd Apelacyjny na podstawie 
art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę pozwanej M. S. o  wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 20 maja 2008 r., 
oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda A. N. 2.700 zł tytułem kosztów 
postępowania skargowego. 
Sprawa w pierwszej instancji była rozstrzygana przez Sąd Okręgowy (sygn. 
akt I C 886/03). Powód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 168.000 zł z 
ustawowymi odsetkami od dnia 31 maja 2003 r. tytułem zapłaty ceny za sprzedane 
jej, umową z dnia 5 listopada 2002 r., udziały w  „A. N&T” Przetwórstwo Mięsne 
Import-Export spółce z o.o. w  C. Pozwana, nie kwestionując faktu zawarcia 
umowy, wniosła o  oddalenie powództwa, powołując się na zawarty w umowie 
zapis, że należność za udziały została zapłacona. W prawomocnie zakończonej 
sprawie przyjęto, że w  trakcie negocjacji warunków umowy strony ustaliły, że 
zapłatą za udziały będzie dostarczony przez pozwaną do spółki towar o wartości 
500.000 zł, co wymagało wystawienia przez pozwaną faktur korygujących, czego 
jednak pozwana nie uczyniła. Pozwana nie zapłaciła także za udziały w gotówce. 
Powód przedstawił datowane na 7 listopada 2002 r. oświadczenie podpisane przez 
pozwaną, że nie zapłaciła ona za udziały w spółce. Pozwana kwestionowała swój 
podpis na przedstawionym dokumencie. Zarzucała także, iż do skonstruowania 
dokumentu mogła posłużyć kartka podpisana przez nią in blanco. W związku z 
podniesionymi zarzutami Sąd pierwszej instancji przeprowadził dowody z opinii 
biegłych: G. R. oraz prof. Z. K. W pierwszej opinii stwierdzono, że w badanym 
dokumencie najpierw napisano „potwierdzenie”, a dopiero potem nakreślono podpis 
„M. S.”. W drugiej opinii stanowczo wykluczono możliwość przekopiowania, czy 
sfałszowania kwestionowanego podpisu. W związku z  twierdzeniami pozwanej o 
usiłowaniu nakłonienia jej do ponownej zapłaty za nabyte udziały, toczyło się 
postępowanie przygotowawcze, które zostało jednak umorzone wobec braku 
danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. 
Sąd pierwszej instancji uwzględnił żądanie zapłaty, przyjmując że pozwana 
nie wykazała, iż zapłaciła za nabyte udziały. Zamieszone w umowie z dnia 

 
3 
5  listopada 2002 r. stwierdzenie, iż zapłata ceny za udziały już nastąpiła było 
nieprawdziwe, co pozwana przyznała w oświadczeniu z dnia 7 listopada 2002 r. 
Okoliczność ta wynikała także z zeznań powoda i świadka R. N. Sąd Apelacyjny 
oddalił apelację pozwanej wniesioną od wyroku Sądu pierwszej instancji, a Sąd 
Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej wniesioną od wyroku Sądu drugiej 
instancji. 
W skardze o wznowienie postępowania pozwana, wskazując dwie podstawy 
wznowienia: z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., wniosła 
o  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa. Zarzuciła, że 
zaskarżony wyrok został oparty na dokumencie podrobionym. Celem wykazania 
tych okoliczności pozwana dołączyła do skargi odpisy prywatnej opinii oraz opinii 
biegłego sądowego wydanej w ramach innego toczącego się postępowania 
sądowego. Przedstawione opinie dotyczą analizy podpisu znajdującego się na 
oświadczeniu z dnia 7 listopada 2002 r. Prywatna opinia została wydana przez 
Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne w W., a opracowana przez M. G. i K. W.-G. 
Według opracowujących opinię, różnice występujące między kwestionowanym 
podpisem a przekazanym materiałem porównawczym nie pozwalają na podjęcie 
kategorycznych wniosków, co do potwierdzenia autentyczności spornego podpisu. 
Natomiast opinia na potrzeby postępowania sądowego została wydana przez prof. 
T. W. Biegły wskazał, że w świetle przedłożonego materiału badawczego i 
poczynionych 
ustaleń 
nie 
ma 
miarodajnych 
podstaw 
do 
przyjęcia, 
że 
zakwestionowany podpis o  treści „M. S.” został nakreślony przez osobę, od której 
pochodzą materiały porównawcze, tj. przez M. S. W związku z wnioskami 
wynikającymi z tych opinii ponownie toczyło się postępowanie przygotowawcze. 
Postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r., dochodzenie w sprawie zostało umorzone 
na podstawie art. 322 k.p.k. wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. 
 W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarga nie opiera na się na ustawowej 
podstawie wznowienia, gdyż powołane w niej przyczyny wznowienia postępowania 
rzeczywiście nie istnieją. Odnośnie do podstawy wznowienia z art. 403 § 1 pkt 1 
k.p.c., tj. oparcia wyroku na dokumencie podrobionym lub przerobionym, Sąd 
Apelacyjny odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku 
z  dnia 22 grudnia 1970 r., IIl CRN 327/70 (OSNC 1971, nr 7-8, poz. 139), że 

 
4 
możność żądania wznowienia postępowania na tej podstawie nie dotyczy sytuacji, 
gdy zarzut fałszu dokumentu był zgłoszony w dotychczasowym postępowaniu 
i  został przez sąd uznany za bezzasadny. W takiej sytuacji skargę o wznowienie 
postępowania można oprzeć tylko na wykryciu nowych okoliczności faktycznych lub 
środków dowodowych (art. 403 § 2 k.p.c.), świadczących o tym, że pogląd sądu 
o  prawdziwości dokumentu był błędny, albo na wykryciu prawomocnego wyroku 
karnego, skazującego za podrobienie lub przerobienie dokumentu (art. 403 § 1 pkt 
2 k.p.c.). W prawomocnie zakończonym postępowaniu pozwana broniła się 
zarzutem podrobienia jej podpisu na oświadczeniu z dnia 7 listopada 2002 r., zatem 
wskazana przyczyna wznowienia postępowania, o której mowa w art. 403 §  1 pkt 1 
k.p.c., nie istnieje. 
Nie ma podstaw do przyjęcia, aby doszło do wykrycia takich okoliczności 
faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, 
a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (podstawa 
z  art. 403 § 2 k.p.c.). Pozwana miała możliwość skorzystania z dowodu z opinii 
innych biegłych w poprzednim postępowaniu, a wnioski w tym zakresie nie zostały 
ponowione w postępowaniu odwoławczym. Sąd drugiej instancji w prawomocnie 
zakończonej sprawie ocenił natomiast, iż podejmowane w tym zakresie przez Sąd 
pierwszej instancji decyzje procesowe były prawidłowe. Skarżąca w istocie zmierza 
do zrewidowania oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sądy obu 
instancji. Ponadto przy oparciu skargi na tej podstawie nie został dochowany termin 
do jej wniesienia, określony w art. 407 § 1 k.p.c. 
Skarga nie opierała się także na podstawie wznowienia określonej w art. 403 
§ 1 pkt 2 k.p.c., pomimo przedłożenia przez skarżącą postanowienia Prokuratury 
Rejonowej w C. z dnia 12 maja 2011 r. o  umorzeniu postępowania w sprawie 
podrobienia w nieustalonym czasie, nie  później niż przed 17 czerwca 2003 r. w C., 
podpisu M. S. na dokumencie zatytułowanym „oświadczenie-zobowiązanie” 
datowanym na 7 listopada 2002 r. Skorzystanie z tej przyczyny wznowienia 
postępowania wymaga spełnienia dalszego warunku, wynikającego z art. 404 k.p.c. 
Pozwana nie przedstawiła prawomocnego wyroku skazującego, ustalającego czyn 
będący przestępstwem. Złożyła natomiast postanowienie o umorzeniu dochodzenia 
na podstawie art. 322 k.p.k. Przepis ten jest podstawą prawną umorzenia 

 
5 
postępowania 
przygotowawczego 
ze 
względów 
faktycznych, 
którymi 
są: 
niewykrycie sprawcy przestępstwa oraz niepopełnienie czynu, w związku z którym 
prowadzono postępowanie. W efekcie postępowanie podlega umorzeniu na 
podstawie art. 322 k.p.k., jeżeli nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu 
oskarżenia. Zatem także i ta podstawa wznowienia postępowania nie istnieje. 
Ponadto dokument z kwestionowanym przez pozwaną podpisem był tylko jednym 
z dowodów w sprawie, a roszczenie powoda zostało uwzględnione, gdyż pozwana 
nie zdołała wykazać, aby faktycznie spełniła świadczenie wynikające z zawarcia 
umowy, tj. że zapłaciła za nabyte udziały w spółce ustaloną cenę. Zatem wyrok 
w poprzednim postępowaniu nie został oparty jedynie na tym dokumencie 
Na postanowienie Sądu Apelacyjnego zażalenie wniosła pozwana, która 
zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 403 § 1 pkt 1 oraz art. 403 § 1 
pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 410 § 1 i art. 404 k.p.c. poprzez przyjęcie, że wskazane 
przez skarżącą podstawy wznowienia nie zachodzą, a co za tym idzie, że skarga 
podlegała odrzuceniu. Pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia 
i  przekazanie skargi do rozpoznania właściwemu sądowi. W toku postępowania 
zażaleniowego pozwana wniosła pismo procesowe z dnia 28 sierpnia 2012 r., do 
którego załączyła, wnosząc o przyjęcie w poczet materiału dowodowego, opinie 
pozaprocesowe 
wydane 
przez 
Uniwersytet 
Warszawski 
Wydział 
Prawa 
i  Administracji Instytut Prawa Karnego i Katedry Kryminalistyki z dnia 23 i 27 lipca 
2012 r. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. Trafnie Sąd 
Apelacyjny przyjął, odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego 
w  wyroku z dnia z dnia 22 grudnia 1970 r., IIl CRN 327/70, że w przypadku, gdy już 
w zakończonej prawomocnie sprawie uznano za bezzasadny zarzut sfałszowania 
dokumentu, skarga o wznowienie postępowania nie może opierać się bezpośrednio 
na podstawie wznowienia z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. Prowadziłoby to bowiem do 
konieczności ponownej oceny tego samego materiału dowodowego, który został już 
oceniony w prawomocnie zakończonej sprawie. Z tych względów dla przyjęcia, że 
skarga o wznowienie postępowania nie opierała się na podstawie wznowienia 

 
6 
wymienionej w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. bez znaczenia były także nowe dowody 
załączone przez pozwaną w postępowaniu zażaleniowym, które miały wykazywać 
fakt podrobienia dokumentu z dnia 7 listopada 2002 r. 
W sytuacji, gdy w prawomocnie zakończonej sprawie nie uwzględniono 
zarzutu fałszu dokumentu, na którym oparto rozstrzygnięcie, można żądać 
wznowienia postępowania z powołaniem się na fałszerstwo tego dokumentu na 
podstawie określonej w art. 403 § 2 k.p.c. albo na podstawie z art. 403 § 1 pkt 2 
w zw. z art. 404 k.p.c. Zgodnie z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., którego zarzut naruszenia 
podniesiono w zażaleniu, można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, 
że wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa. Przepis art. 404 k.p.c. wymaga 
jednak, aby w takim przypadku czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem 
skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało 
umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Zasadnie przyjął Sąd Apelacyjny, 
że art. 322 § 1 k.p.k. - który stanowił podstawę prawną umorzenia postępowania 
karanego postanowieniem z dnia 12  maja 2011 r. Prokuratury Rejonowej (1 Ds. 
60/11) – ma zastosowanie do umorzenia postępowania karnego z przyczyn 
faktycznych, tj. gdy nie wykryto sprawcy przestępstwa albo nie popełniono 
przestępstwa, co obejmuje także sytuację określoną w art. 404 k.p.c. jako 
umorzenie postępowania karnego z  przyczyny polegającej na braku dowodów. Jak 
wskazuje analiza uzasadnienia postanowienia o umorzeniu postępowania karnego, 
dowody przeprowadzone w tym postępowaniu nie pozwalały nawet na ustalenie, 
czy doszło do sfałszowania dokumentu, skoro przyjęto, w nim, że wobec istotnych 
rozbieżności w uzyskanych opiniach biegłych nie sposób jednoznacznie ustalić 
osoby, która podpisała dokument z dnia 7 listopada 2002 r. 
Uwzględniając powyższe, zasadnie Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
o  wznowienie postępowania na podstawie art. 410 § 1 k.p.c., przyjmując, że nie 
została ona oparta na ustawowych, wskazanych w niej, podstawach wznowienia. 
Badanie skargi w tym zakresie, nie mające charakteru merytorycznego, mogło 
nastąpić, w myśl powołanego wyżej przepisu, na posiedzeniu niejawnym.  
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na 
podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 

 
7