Orzeczenie · 2023-06-15

I ACa 309/21

Sąd
Sąd Apelacyjny w Krakowie
Miejsce
Kraków
Data
2023-06-15
SAOSCywilneprawo zobowiązańWysokaapelacyjny
skarga pauliańskatermin zawitybezskuteczność czynności prawnejwierzytelnośćnieruchomościkodeks cywilnykoszty procesuzasada słuszności

Powód G. K. dochodził uznania umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu 16 kwietnia 2015 r. przez spółkę (...) sp. z o.o. w G. na rzecz pozwanej (...) Sp. z o.o. w A. za bezskuteczną w stosunku do przysługującej mu wierzytelności wobec M. C. w kwocie 800 000 zł. Ponadto domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 1 015 000 zł, którą by uzyskał w wyniku egzekucji z tych nieruchomości. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo, uznając, że roszczenie oparte na skardze pauliańskiej wygasło z powodu upływu pięcioletniego terminu zawitego z art. 534 k.c., który rozpoczął bieg od daty czynności prawnej (16 kwietnia 2015 r.) i upłynął przed złożeniem pozwu (11 maja 2020 r.). Sąd Okręgowy wskazał również, że dla zasądzenia kwoty od osoby trzeciej konieczne jest uprzednie uzyskanie prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę pauliańską, czego powód nie wykazał w odniesieniu do czynności z 2015 r. i późniejszej z marca 2016 r. Powód złożył apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędne niezastosowanie art. 5 k.c. do terminów zawitych. Pozwana wniosła zażalenie na punkt dotyczący kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił zarówno apelację powoda, jak i zażalenie pozwanej. Sąd odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i wnioski prawne Sądu Okręgowego. Potwierdził, że termin z art. 534 k.c. jest terminem zawitym, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa, a art. 5 k.c. nie ma zastosowania do jego biegu. Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie może powoływać się na art. 5 k.c., gdyż jego zachowanie, mimo świadomości terminu, stanowiło nadużycie prawa. W kwestii kosztów, Sąd Apelacyjny, stosując art. 102 Kpc, odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę skomplikowany stan prawny, brak profesjonalnego wsparcia powoda i uzasadnione wątpliwości co do podstaw jego roszczeń.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja terminu zawitego w skardze pauliańskiej (art. 534 k.c.) oraz stosowanie art. 102 Kpc w kontekście kosztów postępowania.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące terminów zawitych i kosztów mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy roszczenie oparte na skardze pauliańskiej, dotyczące uznania czynności prawnej za bezskuteczną, może być dochodzone po upływie pięcioletniego terminu zawitego z art. 534 k.c., liczonego od daty dokonania tej czynności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenie oparte na skardze pauliańskiej wygasa z upływem pięcioletniego terminu zawitego z art. 534 k.c., który liczy się od daty dokonania czynności prawnej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny potwierdził, że termin z art. 534 k.c. jest terminem zawitym, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa podmiotowego. Przepis art. 5 k.c. nie ma zastosowania do terminów zawitych, a jego stosowanie wymagałoby spełnienia przesłanek nadużycia prawa, które w tej sprawie nie zaszły.

Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 Kpc w sytuacji, gdy strona działała bez profesjonalnego wsparcia, a sprawa dotyczyła skomplikowanego stanu prawnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 Kpc w wypadkach szczególnie uzasadnionych, oceniając całokształt okoliczności sprawy, w tym sytuację strony i charakter dochodzonego roszczenia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że skomplikowany stan prawny, brak profesjonalnego wsparcia powoda oraz jego uzasadnione wątpliwości co do podstaw roszczeń stanowiły szczególnie uzasadniony wypadek pozwalający na zastosowanie art. 102 Kpc i nieobciążanie powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

Czy wyrok uwzględniający skargę pauliańską ma charakter konstytutywny i czy jego brak uniemożliwia dochodzenie roszczenia o zapłatę od osoby trzeciej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok uwzględniający skargę pauliańską ma charakter konstytutywny i nie może go zastąpić przesłankowe ustalenie bezskuteczności w procesie o zapłatę.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że dla zasądzenia od osoby trzeciej kwoty, jaką wierzyciel uzyskałby w wyniku egzekucji, konieczne jest uprzednie uzyskanie prawomocnego wyroku stwierdzającego bezskuteczność czynności prawnej dłużnika wobec wierzyciela.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji i zażalenia

Strony

NazwaTypRola
G. K.osoba_fizycznapowód
(...) Sp. z o.o. z siedzibą w A.spółkapozwana
M. C.osoba_fizycznadłużnik
(...) sp. z o.o. w G.spółkaosoba trzecia
(...) sp. z o.o. SKAspółkaosoba czwarta

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 534

Kodeks cywilny

Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności. Termin ten ma charakter zawity i jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa podmiotowego.

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Przepis ten nie ma zastosowania do upływu terminów zawitych.

Kpc art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Kpc art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji oddala apelację w każdym przypadku, gdy jest ona uzasadniona, jak i w każdym innym, w którym brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Kpc art. 391

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji.

Kpc art. 397

Kodeks postępowania cywilnego

Do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu apelacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Upływ pięcioletniego terminu zawitego z art. 534 k.c. od daty dokonania czynności prawnej. • Brak możliwości zastosowania art. 5 k.c. do terminów zawitych. • Konieczność uzyskania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę pauliańską jako warunek sine qua non dochodzenia roszczenia o zapłatę od osoby trzeciej.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że art. 5 k.c. nie ma zastosowania do upływu terminów zawitych. • Zarzut obrazu przepisów postępowania dotyczący nieobciążenia powoda kosztami procesu.

Godne uwagi sformułowania

termin zawity • wygaśnięcie prawa podmiotowego • nie ma możliwości jego nadużycia • nie ma możliwości łagodzenia tych konsekwencji przez odwoływanie się do art.5 Kc • warunkiem sine qua non jest tym wypadku uprzednie uzyskanie przez wierzyciela prawomocnego wyroku, w którym czynność prawna osoby trzeciej z dłużnikiem zostanie uznana za bezskuteczną • wyrok taki ma charakter konstytutywny • w wypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami

Skład orzekający

Robert Jurga

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Kurdziel

sędzia

Rafał Dzyr

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu zawitego w skardze pauliańskiej (art. 534 k.c.) oraz stosowanie art. 102 Kpc w kontekście kosztów postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące terminów zawitych i kosztów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia skargi pauliańskiej i terminów procesowych, a także praktycznego zastosowania zasady słuszności w kosztach postępowania, co jest istotne dla prawników praktyków.

Skarga pauliańska: czy pięć lat na działanie to zawsze wystarczająco dużo czasu?

Dane finansowe

WPS: 800 000 PLN

odszkodowanie: 1 015 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst