I ACA 30/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu kwoty 139 091 zł, którą strona powodowa wpłaciła jako zaliczkę na poczet zakupu samochodu od spółki cywilnej pozwanych. Samochód był wcześniej obciążony zastawem rejestrowym ustanowionym przez wspólników spółki cywilnej. Strony zawarły ustną umowę sprzedaży, ustalając cenę jako równowartość pozostałego do spłaty kredytu bankowego. Strona powodowa wpłaciła wskazaną kwotę, a następnie odstąpiła od umowy, domagając się zwrotu zaliczki, wskazując jako przyczynę istnienie zastawu. Pozwani odebrali samochód i sprzedali go osobie trzeciej. Sąd Okręgowy zasądził żądaną kwotę od pozwanych solidarnie. W apelacjach pozwani zarzucali m.in. błędne uznanie, że strony zawarły umowę sprzedaży zamiast przedwstępnej, naruszenie przepisów o przedawnieniu oraz wadliwe uzasadnienie wyroku. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje. Stwierdził, że strony zawarły umowę sprzedaży, a wpłacona kwota nie stanowiła zadatku, lecz zaliczki. W związku z odstąpieniem od umowy i odebraniem pojazdu przez sprzedawców, strona powodowa miała prawo żądać zwrotu wpłaconej kwoty na podstawie art. 494 k.c. Sąd uznał również, że roszczenie nie uległo przedawnieniu, stosując 3-letni termin przedawnienia dla transakcji między podmiotami gospodarczymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zadatku i zaliczki, rozliczeń z tytułu odstąpienia od umowy sprzedaży, przedawnienia roszczeń między przedsiębiorcami.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową sprzedaży samochodu obciążonego zastawem i rozliczeń między wspólnikami spółki cywilnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wpłacona kwota stanowiła zaliczkę czy zadatek w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wpisana kwota nie stanowiła zadatku, lecz zaliczkę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpłacona kwota, stanowiąca ponad 70% ustalonej ceny sprzedaży, nie mogła być zadatkiem ze względu na jej wysokość i konsekwencje prawne. Strona powodowa nie miała woli wpłacenia zadatku, a zapis o zaliczce wynikał z różnicy między wartością rynkową pojazdu a kwotą pozostałego do spłaty kredytu.
Czy roszczenie o zwrot wpłaconej kwoty uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie ma zastosowania roczny termin przedawnienia z art. 390 § 3 k.c., ponieważ strony zawarły umowę sprzedaży, a nie przedwstępną, a ponadto strona powodowa dochodziła zwrotu świadczenia, a nie odszkodowania. Zastosowanie znalazł 3-letni termin przedawnienia właściwy dla transakcji między podmiotami gospodarczymi.
Czy strony zawarły umowę sprzedaży, czy umowę przedwstępną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Strony zawarły umowę sprzedaży.
Uzasadnienie
Zeznania stron wskazywały na ustalenie ceny jako równowartości pozostałego do spłaty kredytu, co jest cechą umowy sprzedaży, a nie przedwstępnej. Cena mogła być obiektywnie ustalona, mimo braku podania konkretnej kwoty w momencie zawarcia umowy.
Czy istniała podstawa do żądania zwrotu wpłaconej kwoty po odstąpieniu od umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istniała podstawa do żądania zwrotu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 494 k.c., strona odstępująca od umowy może żądać zwrotu tego, co świadczyła. W sytuacji, gdy strona powodowa wpłaciła kwotę, a pozwani odebrali pojazd i sprzedali go osobie trzeciej, zwrot wpłaconej kwoty był uzasadniony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) O. , (...) spółki jawnej w S. | spółka | powód |
| S. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 864
Kodeks cywilny
Potwierdza solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za zobowiązania spółki.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Reguluje skutki odstąpienia od umowy, w tym prawo do żądania zwrotu świadczenia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 394 § 1-3
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące zadatku nie miały zastosowania, gdyż wpłacona kwota nie była zadatkiem.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa 3-letni termin przedawnienia dla zobowiązań między przedsiębiorcami.
k.c. art. 366 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy prawa wierzyciela do dochodzenia całości lub części wierzytelności od dłużników solidarnych.
k.c. art. 536 § 1
Kodeks cywilny
Pozwala na określenie ceny sprzedaży poprzez wskazanie podstaw do jej ustalenia.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, ograniczona przez właściwości (naturę) stosunku prawnego, zasady współżycia społecznego i cel umowy.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka procesowa dotycząca istnienia innego, toczącego się postępowania.
k.p.c. art. 379 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność postępowania z powodu istnienia prawomocnie osądzonej sprawy.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpisana kwota stanowiła zaliczkę, a nie zadatek. • Roszczenie o zwrot zaliczki nie uległo przedawnieniu. • Strony zawarły umowę sprzedaży, a nie przedwstępną. • Odebranie pojazdu przez sprzedawcę i jego sprzedaż osobie trzeciej uzasadniały żądanie zwrotu wpłaconej kwoty.
Odrzucone argumenty
Roszczenie uległo przedawnieniu na podstawie art. 390 § 3 k.c. • Wpisana kwota stanowiła zadatek, który mógł przepaść. • Strony zawarły umowę przedwstępną. • Istniała przesłanka procesowa w postaci sprawy w toku.
Godne uwagi sformułowania
„stanowiła zaliczkę, zaś pozwani wystawiając fakturę pro forma i fakturę na kwotę tej wpłaty oznaczyła ją jako zadatek” • „nie mógł stanowić zadatku, gdyż przede wszystkim takiej woli nie miała strona powodowa” • „nie ma znaczenia okoliczność, która ze stron niniejszego procesu miała rację jeśli chodzi o kwotę kredytu, który pozostał do spłaty” • „nie może być mowy o niewykonaniu umowy” • „zwrot tej kwoty jest uzasadniony świetle w art. 394 § 3 k.c.”
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Krężołek
sędzia
Regina Kurek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zadatku i zaliczki, rozliczeń z tytułu odstąpienia od umowy sprzedaży, przedawnienia roszczeń między przedsiębiorcami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową sprzedaży samochodu obciążonego zastawem i rozliczeń między wspólnikami spółki cywilnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy częstego problemu rozliczeń przy umowach sprzedaży, zwłaszcza gdy pojawiają się zaliczki/zadatek i odstąpienie od umowy. Wyjaśnia różnice między tymi instytucjami i ich konsekwencje prawne.
“Zaliczka czy zadatek? Kiedy można odzyskać pieniądze po odstąpieniu od umowy sprzedaży?”
Dane finansowe
WPS: 139 091 PLN
zwrot zaliczki: 139 091 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.