I ACA 276/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania powodów H. K. i U. K. o zobowiązanie (...) Spółki Akcyjnej do usunięcia linii energetycznej oraz słupów posadowionych na ich nieruchomości, które uniemożliwiały zabudowę działki. Sąd Okręgowy w Lublinie uwzględnił powództwo, nakazując pozwanej spółce usunięcie infrastruktury i odraczając wykonanie tego obowiązku na dwa lata. Sąd uznał, że pozwana spółka nie udowodniła istnienia dorozumianej umowy użyczenia z poprzednimi właścicielami nieruchomości, a samo milczenie właścicieli nie stanowiło zgody na ingerencję w ich prawo własności, zwłaszcza w kontekście realiów lat 80. XX wieku. Sąd Okręgowy podkreślił, że obecne posadowienie linii jest uciążliwe dla powodów, ogranicza możliwość korzystania z nieruchomości i stwarza potencjalne zagrożenie. Pozwana spółka wniosła apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie braku umowy użyczenia oraz niewłaściwe zastosowanie art. 320 k.p.c. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację w zakresie merytorycznym, podzielając ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego co do braku dowodów na zawarcie umowy użyczenia. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że okres odroczenia wykonania wyroku jest zbyt krótki, biorąc pod uwagę konieczność zmiany planu zagospodarowania przestrzennego oraz możliwość ustanowienia służebności przesyłu w odrębnym postępowaniu. Dlatego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II, odraczając wykonanie obowiązku usunięcia linii na 3 lata, a w pozostałej części apelację oddalił. Zasądzono również koszty postępowania apelacyjnego od pozwanej spółki na rzecz powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie braku dorozumianej umowy użyczenia w przypadku ingerencji przedsiębiorstwa przesyłowego w prawo własności nieruchomości, a także uzasadnienie żądania usunięcia infrastruktury przesyłowej oraz możliwość odroczenia wykonania wyroku.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i historycznych (realia lat 80. XX wieku) oraz interpretacji przepisów dotyczących prawa własności i umów cywilnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy milczenie właściciela nieruchomości wobec posadowienia na niej infrastruktury przesyłowej przez przedsiębiorstwo energetyczne może być uznane za dorozumianą zgodę na zawarcie umowy użyczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, milczenie właściciela w takich okolicznościach, zwłaszcza w realiach historycznych, nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania dorozumianej umowy użyczenia, szczególnie gdy ingerencja w prawo własności jest znacząca i uniemożliwia korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w realiach lat 80. XX wieku właściciele nieruchomości nie byli w pozycji równorzędnej wobec przedsiębiorstw przesyłowych, a ich milczenie nie było wyrazem świadomej zgody na użyczenie. Ciężar udowodnienia zawarcia umowy spoczywał na pozwanej spółce, która nie przedstawiła wystarczających dowodów.
Czy właściciel nieruchomości może żądać usunięcia infrastruktury przesyłowej, która uniemożliwia mu korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości może żądać usunięcia infrastruktury przesyłowej, jeśli jej istnienie w obecnym kształcie stanowi bezprawne naruszenie jego prawa własności i uniemożliwia korzystanie z nieruchomości, a ograniczenie własności nie jest konieczne do realizacji zadań przez przedsiębiorcę przesyłowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że istnienie linii energetycznej w obecnym miejscu uniemożliwia zabudowę działki, co stanowi naruszenie art. 140 k.c. i art. 222 § 2 k.c. Ponieważ usunięcie linii jest technicznie możliwe i nie musi przerywać dostaw energii, żądanie powodów jest uzasadnione.
Czy sąd może odroczyć wykonanie wyroku nakazującego usunięcie infrastruktury przesyłowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odroczyć wykonanie takiego obowiązku na podstawie art. 320 k.p.c., jeśli wymaga tego społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa lub wzgląd na interesy stron, zwłaszcza gdy wykonanie wyroku wymaga czasu na przygotowanie dokumentacji, uzyskanie pozwoleń lub zmianę planów zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wydłużył okres odroczenia z 2 do 3 lat, uznając, że jest to niezbędne do umożliwienia powodowi zabudowy działki (wymagającej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego) oraz biorąc pod uwagę możliwość ustanowienia służebności przesyłu w odrębnym postępowaniu, co może wpłynąć na ostateczne rozwiązanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. K. | osoba_fizyczna | powód |
| U. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Wykonywanie prawa własności podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw, zasad współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa.
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Właścicielowi rzeczy przysługuje przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o charakterze ciągłym sąd może w wyroku nakazać jednej ze stron wydania rzeczy, zapłacenia sumy pieniężnej lub złożenia innej oznaczonej rzeczy do depozytu sądowego albo wnieść inną czynność, w tym odroczyć wykonanie obowiązku.
Pomocnicze
k.c. art. 223 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie windykacyjne i negatoryjne dotyczące nieruchomości nie ulega przedawnieniu.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
prawo energetyczne art. 4 § ust. 1
Ustawa - Prawo energetyczne
Przedsiębiorstwa energetyczne są obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zadań zaopatrzenia w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest dozwolone i nie może być uznane za wykonywanie prawa i nie rodzi skutków prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na zawarcie dorozumianej umowy użyczenia. • Istnienie linii energetycznej uniemożliwia zabudowę nieruchomości i stanowi naruszenie prawa własności. • Usunięcie linii jest technicznie możliwe i niekonieczne dla ciągłości dostaw energii. • Odroczenie wykonania wyroku jest uzasadnione potrzebą zmian planistycznych i możliwością ustanowienia służebności.
Odrzucone argumenty
Istnienie służebności przesyłu na podstawie dorozumianej umowy użyczenia. • Umowa użyczenia ma charakter trwały i realny, nie może być rozwiązana. • Żądanie usunięcia urządzeń stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Okres odroczenia wykonania wyroku jest zbyt krótki.
Godne uwagi sformułowania
Milczenie poprzedników prawnych powodów jako właścicieli nieruchomości, wobec ingerencji w ich prawo własności absolutnie nie oznacza akceptacji przez nich tej ingerencji. • Ciężar udowodnienia zawarcia umowy z poprzednikami prawnymi powodów zgodnie z art. 6 kc obciążał niewątpliwie pozwaną Spółkę. • Wieloletnie znoszenie przez właścicieli nieruchomości bezprawnego korzystania z ich nieruchomości przez pozwaną Spółkę lub jej poprzedników prawnych, bez podejmowania jakiejkolwiek inicjatywy w celu zalegalizowania istniejącego stanu faktycznego, bez płacenia właścicielom należnego wynagrodzenia za korzystanie z ich własności i ostatecznie domaganie się od właścicieli nieruchomości pokrycia kosztów przebudowy linii energetycznej, która służy pozwanej Spółce do prowadzenia odpłatnej działalności gospodarczej, wskazuje że jedynie pozwanej Spółce można przypisać niczym nie usprawiedliwione działanie sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 kc.
Skład orzekający
Ewa Popek
przewodniczący
Walentyna Łukomska-Drzymała
sędzia
Jerzy Nawrocki
sędzia (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku dorozumianej umowy użyczenia w przypadku ingerencji przedsiębiorstwa przesyłowego w prawo własności nieruchomości, a także uzasadnienie żądania usunięcia infrastruktury przesyłowej oraz możliwość odroczenia wykonania wyroku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i historycznych (realia lat 80. XX wieku) oraz interpretacji przepisów dotyczących prawa własności i umów cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a interesem przedsiębiorstwa przesyłowego, a także złożoność dowodzenia dorozumianych umów. Odroczenie wykonania wyroku dodaje praktycznego wymiaru.
“Czy milczenie właściciela gruntu oznacza zgodę na linię energetyczną? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.