Orzeczenie · 2022-02-21

I ACA 268/21

Sąd

Sąd Apelacyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2022-02-21

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt CHFabuzywnośćklauzule niedozwoloneochrona konsumentanieważność umowyzwrot świadczeńryzyko kursowespread walutowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa M. Ś. i W. Ś. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę i ustalenie, na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie. Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 419 325,71 zł z odsetkami, uznając część klauzul umowy kredytu z 2007 roku (denominowanego w CHF) za abuzywne i stwierdzając nieważność umowy. Sąd Okręgowy uznał jednak roszczenie o odsetki za przedawnione w części. Sąd Apelacyjny, częściowo uwzględniając apelacje, zmienił zaskarżony wyrok. Oddalił powództwo o odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 419 325,71 zł za okres od 17 grudnia 2019 r. do 28 maja 2021 r. Jednocześnie ustalił, że umowa kredytowa jest nieważna i zasądził na rzecz powodów kwotę 275 150,55 zł z odsetkami od 29 maja 2021 r. oraz zasądził zwrot kosztów procesu. Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule dotyczące mechanizmu waloryzacji kredytu i oprocentowania były abuzywne, ponieważ nie były transparentne i dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut i oprocentowania, naruszając równowagę kontraktową. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul, ale inaczej ocenił moment powstania wymagalności roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych, co wpłynęło na rozstrzygnięcie o odsetkach. Sąd Apelacyjny uznał również, że roszczenie powodów o zwrot środków nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia nie może być wiązany z samym faktem spełnienia świadczenia, lecz z wiedzą konsumenta o abuzywności klauzul i braku woli utrzymania umowy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów denominowanych w walutach obcych, skutków nieważności umowy, braku przedawnienia roszczeń konsumentów oraz obowiązków informacyjnych banków.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy kredytowej. Interpretacja przepisów prawa unijnego i krajowego w kontekście abuzywności klauzul.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przez bank, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ nie są transparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem i naruszają równorzędność stron.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że klauzule dotyczące mechanizmu waloryzacji kredytu i oprocentowania były abuzywne. Brak transparentności w sposobie ustalania kursów walut przez bank, brak jasnych wytycznych i ograniczeń dla banku w tym zakresie, a także naruszenie równowagi kontraktowej między stronami, stanowiły podstawę do uznania tych postanowień za niedozwolone.

Czy umowa kredytu, z której usunięto niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji, może nadal obowiązywać?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w tym przypadku umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ usunięcie niedozwolonych postanowień dotyczących mechanizmu waloryzacji i oprocentowania prowadzi do niemożności ustalenia głównych świadczeń stron i sprzeczności z ich zgodnym zamiarem.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że po wyeliminowaniu abuzywnych zapisów dotyczących kursu CHF i sposobu ustalania oprocentowania, umowa nie może być dalej wykonywana, gdyż strony nie mogłyby spełnić swoich głównych świadczeń, a zawarcie umowy w takiej formie nie było zgodne z ich zamiarem. Brak było również możliwości zastąpienia tych postanowień przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.

Czy roszczenie powodów o zwrot świadczeń nienależnych (wpłaconych rat kredytu) uległo przedawnieniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenie powodów o zwrot świadczeń nienależnych nie uległo przedawnieniu w całości.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że wymagalność roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych powinna być powiązana z momentem zajęcia przez powodów jednoznacznego stanowiska o braku woli utrzymania umowy w mocy, co nastąpiło w apelacji. Wcześniejsze spełnianie świadczeń przez powodów nie było związane z wiedzą o abuzywności klauzul, a bieg terminu przedawnienia nie może być wiązany z samym faktem spełnienia świadczenia, lecz z wiedzą konsumenta o abuzywności i braku woli utrzymania umowy.

Czy bank prawidłowo wypełnił obowiązki informacyjne wobec konsumentów w zakresie ryzyka kursowego związanego z kredytem denominowanym w walucie obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie wykazał, że prawidłowo wypełnił obowiązki informacyjne.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany bank nie wykazał, jakie konkretne informacje przekazał powodom przed zawarciem umowy, ani że informacje te pozwalały na zrozumienie skali ryzyka związanego z kredytem. Rutynowe oświadczenie powodów o świadomości ryzyka nie było wystarczające do wypełnienia obowiązków informacyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku

Strona wygrywająca

M. Ś. i W. Ś.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. Ś.	osoba_fizyczna	powód
W. Ś.	osoba_fizyczna	powód
(...) Bank (...) Spółka Akcyjna	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 385¹

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ nie są transparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem i naruszają równorzędność stron.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu było właściwym środkiem prawnym do definitywnego rozstrzygnięcia o stosunku prawnym.

Pomocnicze

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Umowa kredytu nie może dalej obowiązywać po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków dotyczących głównych świadczeń stron.

k.c. art. 65 § § 2

Kodeks cywilny

Dalsze wykonywanie umowy po eliminacji abuzywnych zapisów oznaczałoby, że strony związane były umową, której nie da się wykonywać, której zawrzeć nie chciały i do której zawarcia nigdy by nie doszło.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Podstawa do liczenia odsetek od dnia następnego po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty.

k.p.c. art. 98 § §1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach procesu.

k.p.c. art. 108 § §1 zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach procesu.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 100 § zd. drugie

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

Pr. bank.

Ustawa Prawo bankowe

Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw.

u.k.k.

Ustawa o kredycie konsumenckim

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul dotyczących mechanizmu waloryzacji kredytu i oprocentowania ze względu na brak transparentności i naruszenie równowagi stron. • Niemożność dalszego wykonywania umowy po usunięciu abuzywnych klauzul. • Niewypełnienie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumentów. • Brak przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych.

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia roszczeń powodów. • Zarzut, że postanowienia umowy dotyczące tabel kursowych nie są abuzywne. • Zarzut, że umowa może być dalej wykonywana z zastosowaniem przepisów dyspozytywnych lub analogii. • Zarzut braku bezpodstawnego wzbogacenia banku lub spełnienia świadczenia z zastrzeżeniem zwrotu przez powodów. • Zarzut potrącenia i zatrzymania przez bank.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut nie są transparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. • Dalsze wykonywanie umowy po eliminacji abuzywnych zapisów oznaczałoby, że strony związane były umową, której nie da się wykonywać, której zawrzeć nie chciały i do której zawarcia nigdy by nie doszło. • Bieg terminu przedawnienia w przypadku zarzutów abuzywności postanowień umowy i braku możliwości jej utrzymania w mocy, nie może być wiązany z samym faktem spełnienia świadczenia.

Skład orzekający

Beata Kozłowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów denominowanych w walutach obcych, skutków nieważności umowy, braku przedawnienia roszczeń konsumentów oraz obowiązków informacyjnych banków."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy kredytowej. Interpretacja przepisów prawa unijnego i krajowego w kontekście abuzywności klauzul.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w kwestii nieważności umowy i braku przedawnienia roszczeń ma istotne znaczenie praktyczne.

“Kredyt CHF nieważny od początku? Sąd Apelacyjny przyznaje rację konsumentom w sporze z bankiem!”

Dane finansowe

WPS: 694 476,26 PLN

zwrot świadczeń nienależnych: 275 150,55 PLN

zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 9100 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników