I ACa 1667/22

Sygn. akt I ACa 1667/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg Protokolant: Grzegorz Polak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M. J. przeciwko (...) Bank (...) S.A w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 sierpnia 2022 r. sygn. akt I C 3191/21 1. 
        uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I. w części, a to odniesieniu do żądania zapłaty kwoty 155.563,59 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 14 marca 2022r. a także w odniesieniu do kwoty 3.128,32 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 14 marca 2022r., a ponadto w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 47.914,36 CHF za okres od dnia 14 marca 2022r. do dnia 17 marca 2024r. i w tej części umarza postępowanie w sprawie; 2. 
        zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I. w pozostałej części w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki M. J. kwotę 47.467,11 CHF (czterdzieści siedem tysięcy czterysta sześćdziesiąt siedem złotych 11/100 franków szwajcarskich), z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia 18 września 2024r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo także w odniesieniu do kwoty 447,25 CHF z odsetkami ustawowymi za opornienie od tej kwoty od dnia 18 września 2024r.; 3. 
        oddala apelację w pozostałej części; 4. 
        zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Sygn. akt I ACa 1667/22 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2022Sygn. akt I C 3191/21 Sąd Okręgowy w Krakowie rozstrzygając żądanie główne zasądził od (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. rzecz powódki M. J. kwotę 155.563,59 zł oraz kwotę 51.042,68 CH obie kwoty z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 marca 2022 r. do dnia zapłaty (pkt I) , oddalił powództwo główne w pozostałej części (pkt II) i zasądził od strony pozwanej (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki M. J. kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt III). Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny: W dniu 22 czerwca 2007 r. powódka zawarła z poprzednikiem prawnym strony pozwanej, tj. (...) Bankiem S.A. , umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) . Umowa stanowiła m.in., że: Na wniosek z dnia 04-06-2007 bank udziela kredytobiorcy kredytu w kwocie 384.687 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF na okres 360 miesięcy od dnia 22‑06‑2007 do dnia 22-06-2037 (ostateczny termin spłaty kredytu) na zasadach określonych w umowie i (...) (…) (§ 2 ust. 1); Kwota kredytu denominowanego (waloryzowanego) w CHF lub transzy kredytu zostanie określona według kursu kupna dewiz dla wyżej wymienionej waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu (§ 2 ust. 2); O wysokości wykorzystanego kredytu denominowanego (waloryzowanego) wyrażonej w walucie CHF, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo-odsetkowych w wyżej wymienionej walucie bank poinformuje kredytobiorcę w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w OWKM (§ 2 ust. 3); Kredyt przeznaczony był na sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego (…) przy ul. (...) w K. (§ 3 ust. 1 pkt 1); Uruchomienie kredytu miało nastąpić w 4 transzach (…) (§ 4 ust. 1); Każda transza kredytu miała być wykorzystywana w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości transzy według kursu kupna dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania danej transzy (§ 4 ust. 1a); Oprocentowanie (stopa procentowa) kredytu w całym okresie kredytowania jest zmienne i stanowi sumę zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży banku w wysokości 1,25 punktów procentowych, z zastrzeżeniem ust. 6 umowy (§ 8 ust. 1); Po okresie wykorzystania kredytu kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami w 348 ratach miesięcznych w dniu 22 każdego miesiąca, począwszy od 22‑07‑2008. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona jest w CHF. Spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych zależała od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości w/w kursu waluty ma wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorcę kredytu (§ 9 ust. 2); Prawne zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu, odsetek, a także innych związanych z kredytem należności stanowiła [m.in.] hipoteka kaucyjna do kwoty 769.374 zł (…) (§ 10 ust. 1 pkt 1); W związku z zaciągnięciem kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej kredytobiorca oświadczył, że został poinformowany przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz rozumie wynikające z tego konsekwencje (§ 11 ust. 4); Jednocześnie kredytobiorca oświadczył , że akceptuje zasady funkcjonowania kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej, w szczególności zasady dotyczące określenia kwoty kredytu w walucie wskazane w § 2 umowy, sposób uruchomienia i wykorzystania kredytu określone w § 4 umowy oraz warunków jego spłaty określone w § 9 umowy oraz w przypadku, gdy kredyt podlega ubezpieczeniu w (...) S.A. także zasady opłacania składek należnych z tytułu tego ubezpieczenia, które określone zostały w załączniku nr 2 do umowy (§ 11 ust. 5). Strony zawarły w dniu 9 kwietnia 2014 r. aneks nr (...) do umowy (15 kwietnia 2015 r. powódka potwierdziła jego odbiór), m.in. zastępując w treści umowy wyrażenie „kredyt denominowany (waloryzowany)” użyte w różnych przypadkach, wyrażeniem „kredyt indeksowany” użytym w różnych przypadkach. Strony zmieniły również brzmienie § 9 ust. 2, wskazując, że od dnia 22 kwietnia 2014 r. spłata rat kapitałowo-odsetkowych będzie następować w CHF oraz dodały do ww. paragrafu ust. 9-12. Dodany ustęp 9 stanowi, iż wcześniejsza spłata kredytu dokonywana jest w CHF lub w złotych, zgodnie z dyspozycją wcześniejszej spłaty kredytu złożoną przez kredytobiorcę, z zastrzeżeniem, że spłata kredytu w złotych nastąpi w oparciu o kurs sprzedaży dewiz z „Tabeli kursów banku” obowiązującej w chwili realizacji przez bank dyspozycji wcześniejszej spłaty kredytu. Ponadto strony dodały do umowy art. 9a, wskazujący zasady ustalania kursów walut, a także § 12 ust. 7 w brzmieniu: w dniu wystawienia przez bank bankowego tytułu egzekucyjnego, wszelkie wymagalne należności banku wynikające z umowy, wyrażone w innej walucie niż polski złoty, w szczególności należność główna, odsetki, prowizje i koszty banku będą przeliczone na walutę polską według kursu sprzedaży dewiz dla CHF prezentowanego w „Tabeli kursów” obowiązującej w banku w chwili wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego (…). Kredyt został uruchomiony w czterech transzach w łącznej kwocie 384.687 zł, co stanowiło równowartość 178.158,44 CHF po przeliczeniu wg kursów pozwanego banku. W okresie od dnia 29 czerwca 2007 r. do dnia 23 sierpnia 2021 r. wartość spłaty powódki we frankach szwajcarskich wyniosła 100.612,57 CHF, natomiast wartość spłaty w złotych polskich 156.113,39 zł. W okresie od dnia 23 lipca 2007 r. do dnia 24 marca 2014 r. powódka spłacała raty kredytu w złotych, dokonując wpłat w łącznej kwocie 155.563,59 zł. Od dnia 22 kwietnia 2014 r., po zawarciu tzw. aneksu antyspreadowego, powódka spłacała kredyt bezpośrednio we frankach szwajcarskich, dokonując wpłat w wysokości 51.042,68 CHF, co stanowiło równowartość 198 654,76 zł po przeliczeniu wg kursu średniego NBP z dnia płatności. W okresie od dnia 29 czerwca 2007 r. do dnia 22 grudnia 2021 r. powódka dokonała spłat, których wartość wyniosła 103.447,79 CHF. Wartość spłat w złotych wyniosła w tym okresie 156.113,39 PLN. Bank pobrał tytułem prowizji 245,40 CHF oraz 550 PLN. Powódka zapłaciła też 3,24 CHF oraz 0,16 zł odsetek karnych. W dniu 7 września 2021 r. powódka skierowała do pozwanego banku reklamację, wskazując na wadliwość umowy i wzywając go do zapłaty kwot 155.563,59 zł oraz 51.042,68 CHF w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. Reklamacja wpłynęła do banku w dniu 13 września 2021 r. W odpowiedzi na reklamację pozwany wskazał, iż w jego ocenie umowa jest ważna i jest wykonywana przez bank w sposób prawidłowy i zgodny z normami obowiązującego prawa, a w związku z tym brak jest podstaw do uznania roszczeń powódki. Powódka M. J. jest z zawodu menedżerem. W dacie zawierania umowy pracowała w firmie (...) jako HR Manager. Nie prowadziła działalności gospodarczej. Kredytu potrzebowała na zakup mieszkania od dewelopera w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Nadal mieszka w zakupionym lokalu. Umowę z (...) Bankiem zawarła za pośrednictwem firmy (...) , której doradca przedstawił jej propozycje kilku banków. Oferta (...) Banku była najkorzystniejsza. Pośrednik nie przedstawił jej umowy. Zapoznała się z umową dopiero w placówce banku. Spotkanie z przedstawicielem banku odbyło się natomiast już w celu jej podpisania. Powódka pytała go o spłatę bezpośrednio w CHF, ale otrzymała informację, że nie jest to możliwe. Bank przygotował wszystkie dokumenty – żadne zapisy wzorców nie były negocjowane. Powódka pytała jedynie o kwestię obowiązkowego otwarcia rachunku w PLN do spłaty kredytu, ale był to warunek konieczny udzielenia przez bank kredytu. Myślała, że raty będzie spłacać w CHF. Bank nie poinformował jej o stosowaniu spreadu. Doradca kredytowy zapewniał, że w przeciwieństwie do innych walut kurs franka jest stabilny. Nie informował o ryzyku kursowym, nie pokazywał symulacji, nie udzielił szczegółowych wyjaśnień dotyczących tegoż ryzyka. Powódka miała świadomość, że kursy walut się zmieniają, ale CHF był przedstawiany jako waluta niepodlegająca znacznym wahaniom. Zaciągnięty kredyt indeksowany był jej pierwszym zobowiązaniem tego typu. Powódka zdecydowała się na kredyt powiązany z walutą obcą, ponieważ pozwalał jej pokryć całą cenę mieszkania oraz nie wymagał wkładu własnego, a została zapewniona o stabilności kursu franka. Nie zawarłaby umowy wiedząc, że pozwala ona na dowolne kształtowanie kursu wymiany walut przez bank. Godzi się z konsekwencjami ewentualnej nieważności umowy. Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie w przeważającej części. Dokonując analizy treści zawartej przez powódkę umowy Sąd Okręgowy uznał, że strony zawarły umowę o kredyt indeksowany kursem franka szwajcarskiego CHF. Zastosowanie przeliczeń pomiędzy walutą krajową i walutami zagranicznymi nie narusza zdaniem Sądu pierwszej instancji co do zasady istoty umowy kredytu i brak jest podstaw do uznania sprzeczności konstrukcji umowy kredytu odwołującej się do waluty obcej z art. 69 Prawa bankowego i art. 353 1 k.c. Sąd Okręgowy uznał jednak, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia 22 czerwca 2007 r. zawarta pomiędzy kredytobiorcą a poprzednikiem prawnym pozwanego Banku jest nieważna z powodu abuzywności szeregu postanowień umownych, które nie mogą być zastąpione jakimikolwiek innymi regulacjami prawnymi. Abuzywność postanowień umowy wynika z nietransparentnego, blankietowego sformułowania klauzuli kursowej – klauzuli spreadu poprzez odesłanie do Tabeli Banku jako wyznaczającej poziom kursów CHF dla wykonania umowy – kurs kupna przy wypłacie kredytu i kurs sprzedaży przy spłacie poszczególnych rat kredytu. Abuzywność postanowień umowy wynika także z nieograniczonego ryzyka kursowego jakie zostało nałożone na powódkę jako konsumenta – kredytobiorcę w wyniku braku rzetelnego, jasnego i zrozumiałego poinformowania o istocie ryzyka kursowego. Jako niedozwolone postanowienia umowne ocenić należy postanowienia określające cały umowny mechanizm waloryzacji oparty na kursie franka szwajcarskiego do złotówki. Rozstrzygając o zasadności żądania Sąd Okresowy miał na uwadze, że w chwili zawierania umowy o kredyt kredytobiorca miał status konsumenta. Odwołując się do przepisów art. 385 1 -385 3 k.c. jako norm szczególnych względem art. 58 k.c. i 385 1 k.c. , dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i wykładni TSUE oraz sądów krajowych Sąd pierwszej instancji stwierdził, ze postanowienia umów o kredyt indeksowany/denominowany do walut obcych, pozostawiające Bankowi swobodę przy ustalaniu kursów wymiany walut stosowanych przy rozliczaniu kredytu, są niedozwolone. Zdaniem Sądu niejasny i niepoddający się weryfikacji mechanizm ustalania przez Bank kursów waluty, pozostawiający Bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy powódki - konsumenta, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie już samo zastrzeżenie przez Bank dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez Bank kredytu i kursu sprzedaży dla obliczenia rat spłaconego kredytu (klauzule kursowe - klauzula spreadu walutowego) stanowi naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta i musi być traktowane jako służące zwiększeniu zysku Banku kosztem konsumenta. Nie wiedząc w oparciu o jakie kryteria ustalany jest kurs waluty obcej na potrzeby wykonywania umowy, powódka pozbawiona została możliwości czynienia jakichkolwiek racjonalnych przewidywań co do tego jak będzie kształtować się ten kurs w przyszłości. Nie była w stanie oszacować wartości spreadu i kontrolować sposobu wykonywania przez Bank umowy w zakresie określania wysokości kursu CHF. Naruszenie dobrych obyczajów przejawia się także w działaniach Banku polegających na przedstawieniu długoterminowego kredytu obciążonego ryzykiem walutowym jako rozwiązania korzystniejszego dla konsumenta: tańszego niż kredyt w PLN i bezpiecznego. Brak informacji o tym jak bardzo może wzrosnąć zadłużenie powódki w wypadku znacznego osłabienia PLN w stosunku do CHF rażąco naruszyło jej interes. Umowa była dla konsumenta niekorzystna nie tylko z uwagi na nieograniczone ryzyko walutowe ale również z uwagi na brak jakiegokolwiek zabezpieczenia przed tym ryzykiem. Ponadto brak było w umowie szczegółowych zapisów pozwalających kredytobiorcy na określenie i weryfikację wysokości kursu waluty obcej, co tworzy istotną niejasność co do tego, na ile stosowany przez Bank tzw. spread walutowy spełnia wyłącznie funkcję waloryzacyjną, w postaci ustalenia i utrzymanie wartości świadczeń w czasie, a na ile pozwala także na osiągnięcie przez Banki dodatkowego wynagrodzenia, obok innych „klasycznych” jego postaci, tj. odsetek kapitałowych i prowizji. Taka regulacja jest zupełnie nieprzejrzysta i nie uwzględnia interesów kredytobiorcy. Mechanizm swobodnego ustalania kursów przez Bank jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy powódki . Ma on charakter abuzywny, skoro przeliczanie kredytu przy wypłacie oraz raty kredytu przy spłacie miało odbywać się według tabeli kursowej pozwanego, który jednostronnie określał wysokość rat kredytu waloryzowanego kursem CHF przez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu sprzedaży CHF oraz wartości spreadu walutowego. W rezultacie pozwanemu pozostawiona została dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu CHF w swoich tabelach kursowych, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyty waloryzowane były kursem CHF. W przedmiotowej sprawie ten zakwestionowany mechanizm wynikał z § 2 ust. 1, § 2 ust. 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2, § 9 ust. 6 umowy kredytu, a także § 9 ust. 9 w brzmieniu nadanym aneksem nr (...) z dnia 9 kwietnia 2014 r. oraz § 12 ust. 7 dodanym do umowy tym aneksem. Zdaniem Sądu postanowienia umowy określające zarówno zasady na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanej w złotówkach na CHF według kursu z Tabeli kursów Banku pozwalające Bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, noszą charakter niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Klauzule te kształtują prawa i obowiązki konsumenta - kredytobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami przez uzależnienie warunków waloryzacji świadczenia od kompetencji silniejszej strony umowy, tj. Banku. Odwołanie do kursów walut zawartych w Tabeli kursów obowiązującej w Banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Jednocześnie prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznawało żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Żaden zapis umowy nie uprzedzał, że nie przewiduje ona żadnej górnej granicy wzrostu raty, jak i wyrażonego w złotych zadłużenia powódki spowodowanego wzrostem kursu franka. Sąd Okręgowy podzielił wyrażony w judykaturze pogląd, że swoista nierówność informacyjna stron, a w szczególności sytuacja, w której konsument dowiaduje się o poziomie zadłużenia ratalnego, już spłaconego w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku jest nie do zaakceptowania w świetle art. 385 1 k.c. Takie ukształtowanie praw i obowiązków stron należy w ocenie Sądu ocenić jako sprzeczne z dobrymi obyczajami, albowiem rozmiar zwiększonego zobowiązania kredytobiorcy – konsumenta nie pozostaje w jakiejkolwiek proporcji do faktycznej utraty – wskutek inflacji – siły nabywczej złotówki w tym okresie. Nawet jeżeli klauzula waloryzacyjna nie przewidywała również ryzyka Banku przed spadkiem kursu franka szwajcarskiego w stosunku do złotówki, to uznać należy, że takie ryzyko po stronie Banku jako instytucji profesjonalnej w porównaniu do powódki – konsumenta – osoby fizycznej, było nieporównywalnie niższe. Nawet jeśli brak ograniczenia ryzyka kursowego może mieć wpływ także na sytuacje banku, to istnieje jednak znacząca nierównowaga między stronami w zakresie ich praw i obowiązków, chociażby z powodu znacznie bardziej istotnych środków, jakimi dysponuje Bank w celu kontrolowania takiego ryzyka jako instytucja finansowa znacznych rozmiarów, która może opierać się w tym względzie na specjalistycznej wiedzy, istotnych danych i doświadczeniu w tej dziedzinie. Gdyby konsument mógł prowadzić negocjacje z Bankiem na zasadzie równości stron i był on należycie poinformowany przez ten Bank, to przyjąłby ona na siebie zobowiązanie tylko wtedy, gdyby umowa kredytu zawierała rozsądne ograniczenie takiego ryzyka. Dokonując oceny abuzywności postanowienia przeliczeniowego jako określającego główny przedmiot umowy Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postanowienia te nie są jednoznaczne. Powódka nie miała żadnej możliwości weryfikacji zgodności z umową sposobu ustalenia przez Bank kursu. Wskazał, że postanowienia, które uprawniają Bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. Obarczają one kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron . Powyższe przesądza o uznaniu przez Sąd, iż postanowienia umowy zawierają klauzule nieuczciwe, pozwalające Bankowi na dowolne ustalanie kursów kupna i sprzedaży waluty na potrzeby rozliczeń kredytowych w związku z odesłaniem do Tabeli kursów walut obcych, nie wskazując w żaden sposób warunków ich ustalenia i pozostawiając to do wyłącznej dyspozycji Banku. Ponieważ postanowienia umowne będące przedmiotem analizy na gruncie rozpoznawanej sprawy stanowią postanowienia wzorca umownego, to obejmuje je domniemanie, iż nie zostały uzgodnione indywidualnie, a którego to domniemania pozwany Bank nie wzruszył. Skutkiem negatywnej weryfikacji postanowienia umowy jest przyjęcie przez Sąd na zasadzie art. 385 1 § 2 k.c. , że takie postanowienie nie wiąże konsumenta i postanowienie takie jest bezskuteczne od momentu zawarcia umowy. Tej oceny zdaniem Sądu Okręgowego nie uchyla okoliczność, że zakwestionowane postanowienia określają główne świadczenia stron. W ocenie Sądu analizowane postanowienia umowy nie zostały bowiem sporządzone prostym językiem i są rozproszone w różnych miejscach umowy, co zdecydowanie utrudnia ich odczytywanie. Sąd Okręgowy podkreślił, że nie jest wystarczające powiadomienie konsumenta o tym, że udzielony mu kredyt oraz raty kredytu będą waloryzowane według określonego miernika wartości (w tym wypadku do waluty obcej). Niewystarczające jest również poinformowanie klienta o tym, że wartość kredytu i wysokość rat będzie się wahać w zależności od kursu waluty. Staranność Banku powinna polegać na rzetelnym przedstawieniu konsumentowi skutków zmiany kursów dla zaciągniętego przez niego zobowiązania kredytowego, w szczególności zmiany nie tylko wysokości raty, ale również salda kredytu. W ocenie Sądu pozwany bank nie pouczył należycie kredytobiorcy – konsumenta o skutkach zawarcia kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz o zagrożeniach z tego wynikających, umowa nie określała ani kursu CHF wobec złotego ani sposobu jego ustalania na potrzeby wypłaty świadczenia powódce i uruchomienia kredytu, ale i przez czas jego zakładanego i faktycznego spłacania. Wprawdzie aneksem z 2014 r. dodano do umowy § 9a „Zasady ustalania kursów walut”, jednak w żaden sposób nie wyeliminowało to jej wadliwości bowiem zasady te nie odwołują się do żadnych obiektywnych kryteriów ustalania kursu waluty. Zdaniem Sądu Okręgowego kredytobiorca – konsument został wystawiony na niczym nieograniczone ryzyko związane ze zmiennością kursu walut. Nie udzielono powódce rzetelnych informacji o ryzyku kursowym, jego skali, wpływu tego ryzyka na zakres zobowiązania kredytobiorcy w całym okresie kredytowania. Nie było informacji co do historycznych danych kursowych, nie było symulacji wysokości raty na wypadek wzrostu kursu waluty. Pozwany nie zdołał w ocenie Sądu orzekającego skutecznie zakwestionować zeznań powódki w tym zakresie. Klauzula ryzyka walutowego wprowadza do umowy mechanizm przeliczeniowy niezbędny do wykonania umowy, Sąd Okręgowy wskazał, że relewantnym dla oceny, czy dane postanowienie umowy jest niedozwolone, jest stan z chwili zawarcia umowy. Późniejszy sposób jej realizacji, jak również wskazana przez pozwany Bank możliwość spłaty w innej walucie, pozostaje tu zatem bez znaczenia. W konsekwencji Sąd stwierdził, że zawarte w umowie stron klauzule kształtujące mechanizm waloryzacji i tym samym określające świadczenie główne kredytobiorcy – należy uznać za abuzywne w rozumieniu art. 385 (
    1) § 1 k.c. , a konsekwencją tego jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności. Co do zasady bezskuteczność abuzywnego postanowienia umowy lub wzorca nie powoduje upadku całej umowy, jednakże dyrektywa 93/13 nie sprzeciwia się uwzględnieniu, na mocy przepisów krajowych, interesu konsumenta, jeśli takie rozwiązanie zapewni konsumentowi lepszą ochronę. Sąd Okręgowy uznał, że obowiązywanie umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest w takim przypadku niemożliwe. Przedmiotowe klauzule waloryzacyjne w niniejszej sprawie określały świadczenie główne stron, a zatem ich usunięcie spowodowało zmianę głównego przedmiotu umowy. Na skutek pozbawienia umowy klauzuli walutowej i przeliczeniowej - spreadowej – umowy nie da się wykonać, zniesiony zostaje mechanizm indeksacji, zanika ryzyko kursowe i różnice kursowe co stanowiłoby zbyt daleką modyfikacje umowy. Zdaniem Sądu nieważność umowy nie stoi w sprzeczności z interesem powódki jako konsumenta i nie naraża jej na szczególnie dotkliwe skutki, biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy. Powódka wyraziła świadomą, wyraźną wolę, odmawiając utrzymania umowy w mocy. Sąd podkreślił, że nie istnieje żadna regulacja ustawowa, która mogłaby w takim przypadku mieć zastosowanie w miejsce niedozwolonego postanowienia umownego. Nie jest możliwe zachowanie takiej umowy w mocy jako kredytu złotowego oprocentowanego stawką LIBOR (SARON) albo stawką WIBOR, w obu przypadkach bowiem sprowadzałoby się to do nieuprawnionego przekształcenia przez Sąd pierwotnej umowy. Treść czynności prawnej nie może też zostać uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, lub w drodze analogii. W chwili zawarcia umowy nie istniały w polskim systemie prawnym przepisy dyspozytywne umożliwiające zastąpienie eliminowanych klauzul przeliczeniowych. Przepis art. 358 k.c. o treści umożliwiającej przeliczanie zobowiązania wyrażonego w walucie obcej na PLN wszedł w życie w dniu 24 stycznia 2009 r. (art. 3 Ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo dewizowe, Dz.U. Nr 228, poz. 1506). Mając na uwadze kwestie intertemporalne, należy wykluczyć zastosowanie tego przepisu albowiem ważność umowy badana jest w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego w chwili zawarcia umowy. Dodatkowo art. 358 § 2 k.c. odnosi się do zobowiązań, których przedmiotem jest suma w walucie obcej, a nie do klauzul waloryzacyjnych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie ma także możliwości zastąpienia postanowienia umownego w drodze analogii do art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe , jak również z prawa zwyczajowego – art. 56 k.c. Ocena nieważności od chwili jej zawarcia, oznacza, że nie mogą mieć do niej zastosowania kolejne wchodzące w życie przepisy dotyczące np. trybu spłaty kredytów walutowych, a w tym możliwość bezpośredniej spłaty rat kredytowych w walucie kredytu wprowadzona w art. 69 ust. 3 Prawa bankowego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.). Konkludując, Sąd Okręgowy stwierdził, że umowa kredytu jest w całości bezskuteczna (nieważna) , gdyż pozostawienie umowy w kształcie okrojonym poprzez wyeliminowanie z niej klauzul waloryzacyjnych określających główne świadczenia stron umowy, stanowiłoby naruszenie art. 353 1 k.c . wyrażającego zasadę swobody umów. Z uwagi na nieważność umowy kredytu z przyczyn powyżej wskazanych, dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znalazły przepisy art. 405 - 410 k.c. Skoro więc w okresie od dnia 23 lipca 2007 r. do dnia 24 marca 2014 r. powódka dokonała wpłat w łącznej kwocie 155.563,59 zł a od dnia 22 kwietnia 2014 r., po zawarciu tzw. aneksu antyspreadowego, powódka spłacała kredyt bezpośrednio we frankach szwajcarskich, dokonując wpłat w wysokości 51.042,68 CHF. , to należało zasądzić na rzecz powódki kwoty 155.563,59 zł oraz 51.042,68 CHF dochodzone w pozwie. Podstawę zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie stanowił przepis art. 481 k.c . w z art. 455 k.c . Sąd Okręgowy uznał jednak częściową bezzasadność żądania odsetkowego. Odsetki ustawowe za opóźnienie Sąd zasądził przy uwzględnieniu faktu, że powódka złożyła oświadczenie o odmowie potwierdzenia klauzul abuzywnych w dniu 14 marca 2022 r., a zatem dopiero od tego dnia nastąpiła definitywna wymagalność roszczenia powódki i od tej daty należało zasądzić odsetki ustawowe za opóźnienie od należności głównej. Zgłaszane przez pozwany Bank zarzuty potrącenia i zatrzymania uznał Sąd za nieskuteczne. Dla wywołania skutku potrącenia konieczna jest wzajemność wierzytelności, jednorodzajowość wierzytelności, ich wymagalność oraz zaskarżalność. Dopiero więc , gdy wierzytelność przedstawiana do potrącenia jest wymagalna, oświadczenie o potrąceniu wywoła skutek w postaci umorzenia wierzytelności. W przedmiotowej sprawie wierzytelność wzajemna Banku przedstawiona do potrącenia nie była wymagalna. Samo przedstawienie wierzytelności do potrącenia nie zawiera w sobie jednocześnie elementu wezwania dłużnika do zapłaty, gdyż zastosowanie takiego swoistego „skrótu” prawnego nie znajduje usprawiedliwienia w ustawie . Oświadczenie o potrąceniu zawarte zostało w odpowiedzi na pozew, a następnie w piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r. (k. 214) i nie zostało poprzedzone wezwaniem powódki do zapłaty, wobec tego w chwili zgłoszenia wierzytelność wzajemna pozwanego (zarówno w zakresie kwoty wypłaconego kapitału jak i w zakresie wynagrodzenia za korzystanie z kapitału) nie była jeszcze wymagalna. Z tej przyczyny oświadczenie pozwanego o potrąceniu nie było zatem w świetle art. 498 § 1 k.c. skuteczne. Niezależnie od wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z kapitału była również sporna, a więc i z tej przyczyny nie nadawała się do potrącenia. Ponadto, zarzut potrącenia nie mógł zostać skutecznie doręczony pełnomocnikowi powódki. Oświadczenie o potrąceniu powinno bowiem trafić do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią ( art. 60 k.c. ). Treść art. 91 k.p.c. nie daje podstaw do przypisania pełnomocnikowi procesowemu strony prawa przyjmowania w imieniu mocodawcy oświadczeń kształtujących jego sytuację materialnoprawną. W braku szczególnego umocowania pełnomocnika strony przeciwnej do odbioru oświadczeń woli oświadczenie o potrąceniu powinno zostać złożone bezpośrednio podmiotowi reprezentowanemu. Pełnomocnik powódki posiadając umocowanie do reprezentowania powódki nie posiadał uprawnienia do odbioru oświadczeń o charakterze materialnoprawnym . Do powódki nie były też kierowane wezwania do zapłaty. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skutki tego oświadczenia nie mogły zostać uznane za procesowo skuteczne, albowiem w świetle art. 203 1 § 2 k.p.c. , podniesienie zarzutu potrącenia – po wejściu w życie tego przepisu w dniu 7.11.2019 r. - powinno nastąpić nie później niż przy wdaniu się w spór albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy wierzytelność pozwanego stała się wymagalna, a wcześniej oświadczenie takie nie zostało złożone. Wymagalność wierzytelności pozwanego z tytułu restytucji świadczenia nienależnego stała się możliwa do postawienia w stan wymagalności – w świetle powyższych rozważań – dopiero z chwilą wymagalności roszczeń powódki, a to nastąpiło ze skutkiem na dzień 14 marca 2022 r., a zatem termin dwutygodniowy na zgłoszenie zarzutu należało liczyć od tej daty. W tym terminie zarzut ten nie został jednak skutecznie zgłoszony. Pismo pozwanego Banku z dnia 27 czerwca 2022 r. (k.214) złożone w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu (k.207) zawierało podtrzymanie dotychczas zgłaszanych przez pozwanego zarzutów potrącenia w zakresie kwoty wypłaconego powódce kapitału i wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz podtrzymywało zarzut zatrzymania w zakresie kwoty 384.687 zł i kwoty 147.221,26 zł wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Pismo nie zawierało jednak dowodu doręczenia powódce wezwania do zapłaty ww. kwot. Z tych także względów Sąd uznał ewentualny zarzut potrącenia za nieskuteczny. Odnosząc się do zarzutu zatrzymania Sąd Okręgowy podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, że umowa kredytu nie jest umową wzajemną i że prawo zatrzymania, z samej zasady, nie będzie mieć tu zastosowania. Ponadto warunkiem realizacji prawa zatrzymania jest wymagalność , która w tym przypadku w odniesieniu do wierzytelności strony pozwanej nie wystąpiła. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu powołano art. 100 k.p.c . Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w punktach I i III, zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego a to: 1. art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedmiotem oceny abuzywności są postanowienia Umowy kredytu rozumiane jako jednostki redakcyjne, podczas gdy zgodnie z art. 385 1 § 1 i 2 k.c. przedmiotem tej oceny powinny by postanowienia rozumiane jako poszczególne normy wynikające z tych jednostek redakcyjnych należy odróżnić normę wprowadzającą mechanizm indeksacji, z którego wynika ryzyko walutowe (Klauzula Ryzyka Walutowego) oraz normy określającej w jaki sposób ustalany będzie kurs waluty obcej na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu (Klauzula Kursowa); 2. art. 385 1 §1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie za abuzywną zarówno Klauzulę Ryzyka Walutowego, jak i Klauzulę Kursową ; 3. art. 385 3 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że okoliczność rzekomo niedostatecznego poinformowania Powoda w Umowie kredytu i dokumentach związanych z ich zawarciem o rzeczywistym zakresie ryzyka walutowego przesadzają, że postanowienia Umowy kredytu dotyczące ryzyka walutowego były sformułowane niejednoznacznie, gdyż jest okolicznością powszechnie znaną, że ryzyko kursowe ze swej natury ma charakter nieograniczony; 4. art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie za abuzywną Klauzulę Ryzyka Walutowego oraz Klauzulę Kursową, podczas gdy Klauzula Ryzyka Walutowego nie może zostać uznana za abuzywną, gdyż określa ona główny przedmiot świadczenia i została sformułowana w sposób jednoznaczny; 5.. art. 385 1 § 1 i 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że po uznaniu postanowień Umowy kredytu za abuzywne, brak jest możliwości dalszego obowiązywania Umowy kredytu bez wszystkich postanowień określających indeksację kredytu do franka szwajcarskiego, w tym bez Klauzuli Ryzyka Walutowego oraz Klauzuli Kursowej, podczas gdy przedmiotem oceny możliwości dalszego obowiązywania powinna być umowa bez postanowień abuzywnych, tj. Umowa kredytu bez Klauzuli Kursowej; 6. art. 385 1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nawet w przypadku przyjęcia, że Klauzula Kursowa określa główny przedmiot świadczenia i ta klauzula oraz klauzula ryzyka nie była sformułowana jednoznacznie oraz poprzez uznanie, że abuzywność prowadzi do nieważności, 7. art. 385 1 § 1 i 2 k.c. poprzez wadliwą wykładnię i przyjęcie, że nie jest dopuszczalne zastąpienie postanowień abuzywnych jakimikolwiek uregulowaniami wynikającymi z przepisów prawa tj niezastosowanie : art.65 §1i2k.c., art. 56 k.c. w zw. z art 41 prawa wekslowego stosowanego na zasadzie analogii legis, art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. , oraz art. 56 k.c. z innymi powołanymi w przypisie (k549) przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP, 8. art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe w zw. art. 385 1 §1 i 2 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie, w ten sposób, że na etapie oceny możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu normy abuzywnej Sąd Okręgowy pominął, że Umowa kredytu może być wykonywana na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe ; 9. art. 385 1 8§ 1 i 2 k.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postanowienie abuzywne nie może zostać zastąpione przez sąd krajowy, gdy tymczasem zgodnie z orzeczeniem TSUE jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała abuzywnego postanowienia; 10. art. 358 § 2 k.c. , w zw. z art. 385 1 § 1 i 2 k.c. przez jego niezastosowanie polegające na tym, że Sąd Okręgowy nie dopuścił możliwości zastąpienia postanowienia abuzywnego, tj. Klauzuli Kursowej przepisem dyspozytywnym art. 358 § 2 k.c. , podczas gdy zgodnie z orzeczeniem TSUE przepis ten stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej w umowie kredytu; 11. art. 410§1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie podstaw do zwrotu nienależnego świadczenia oraz  tych przepisów w zw. z art.406 k.c. poprzez ich błędną wykładnię poprzez nierozliczenia korzyści związanej z usługą finansową jaką. udzielono powódce; 11. art. 496 w zw. z art. 497 k.c. poprzez nieuwzględnienie zarzutu zatrzymania, 12. art. 498§1 i2 k.c. w zw. z art. 499 k.c. poprzez nieuwzględnienie zarzutu potrącenia i uznanie, że zarzut , ze zarzut ten nie może zostać uwzględniony z racji braku wymagalności roszczenia o zwrot kwoty kredytu i wynagrodzenia z tytułu korzystania z kapitału , pomimo, ze zaistniały wszelkie przesłanki potrącalności kwoty; 13. art. 498k .c. w zw. z art. 91 k.c. i art. 61 k.c. poprzez przyjęcie, że pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje umocowania do przyjęcia oświadczenia o charakterze materialnoprawnym i przyjęcie, ze powódka nie mogła zapoznać się z jego treścią tego oświadczenia; II. naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów postępowania cywilnego mających istotny wpływ treść zaskarżonego Wyroku, tj.: 1. art 233§1 k.p.c. poprzez: - brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego co miało istotny wpływ na wynik sprawy i pominięcie okoliczności przywoływanych przez Pozwanego, , że Powód był poinformowany o ryzyku kursowym, Powód był informowany o zasadach funkcjonowania kredytu indeksowanego do waluty obcej, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia podstaw do uznania nieważności umowy w całości; - błędną. sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że: Pozwany może dowolnie określać kursy waluty w sytuacji gdy kryteria ustalania kursów nie pozostają w gestii pozwanego; - dowolne przyjęcie, ze unieważnienie umowy nie jest niekorzystne dla strony powodowej w aspekcie obowiązku zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu; 2. art 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie dowodów z zeznań świadków J. L. i K. D. zgłoszonych na okoliczności i istotne dla sprawy ; 3. art 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 182 k.p.c. i w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i rachunkowości zgłoszonego dla przeliczenia kredytu według kursu średniego NBP i określenia wysokości wynagrodzenia za korzystanie z udostępnionego kapitału. Strona pozwana wniosła zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Strona pozwana wniosła ponadto na podstawie art. 380 w zw. z art. 382 k.p.c. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i z zeznań świadków a także ponownie zgłosiła zarzut zatrzymania i zarzut potrącenia. . Powódka wniosła o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego oraz o pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego kwestionując zasadność zarzutów postawionych w apelacji, podtrzymując stanowisko o niejednoznaczności postanowień umowy i niedoinformowanie powódki o ryzyku walutowym, abuzywności zakwestionowanych przepisów i braku możliwości zastąpienia klauzul abuzywnych jakimkolwiek przepisem dyspozytywnym, co prowadzi do braku możliwości związania stron umową. Powódka podniosła, że J. L. i K. D. nie uczestniczyli w procedurze kredytowej i nie mogą mieć wiedzy na okoliczność przebiegu tej procedury. Zakwestionowali także potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W piśmie procesowym z dnia 30 września 2024r. strona pozwana powołała się na fakt wezwania powódki do zapłaty pismem z dnia 27 sierpnia 2024r. i złożenie pismem z dnia 18 września 2024r. oświadczenia o potrąceniu . Powódka pismem z dnia 12 listopada 2024r. cofnęła częściowo powództwo a to w zakresie żądania kwoty 155.563, 59 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 marca 2022r. a także w zakresie kwoty 3128,32 CHF z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia 14 marca 2022r do dnia zapłaty a ponadto w zakresie odsetek ustawowych za opornienie od kwoty 47914,36 CHF od dnia 14 marca 2022r. do dnia 17 marca 2024r. ale bez zrzeczenia się roszczenia września 2024r. cofnięto także żądanie ewentualne zawarte w punkcie 2 żądania pozwu. W toku rozprawy apelacyjnej powódka oświadczyła , że cofnięcie następuje ze zrzeczeniem się roszczenia. Powódka powołała się na skierowane do strony pozwanej wezwanie z dnia 5 września 2024r. do zapłaty dalszych kwot uiszczanych tytułem spłaty kredytu od dnia 22 września 2021r. do dnia 22 sierpnia 2024r. w wysokości 22. 207,50 CHF i uiszczonej prowizji z dnia 8 maja 2008r. w wysokości 550 zł . Przedłożyła potwierdzenie odbioru tego wezwania w dniu 9 września 2024r. Ponadto powódka powołała się na złożone przez nią oświadczenie z dnia 13 września 2024r. o potrąceniu wierzytelności o zwrot kwot wskazanych w piśmie z dnia 5 września 2024r. z wierzytelnością banku o zwrot kwoty wypłaconego kapitału 384687 zł Powołała się na zarzut zatrzymania świadczenia spełnionego przez bank na jej rzecz do chwili zwrotu kwot 156113 zł, 59 zł i 73.250,18 CHF. Przedłożyła dowód doręczenia stronie pozwanej oświadczenia z dnia 13 września 2024r. w dniu 18 września 202r. . Powódka powołała się także na oświadczenie z dnia 6 listopada 2024r. o wcześniejszych skutkach jej oświadczenia o potrąceniu a także o zaliczeniu pozostałej części wierzytelności banku w wysokości 282928,54 zł na odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 155563,59zł i od kwoty 51.042,68 CHF od dnia 14 marca 2022r. do dnia 17 września 2024r. tj na dzień poprzedzający wymagalność wierzytelności banku. Pozostałą część wierzytelności banku powódka zaliczyła na należność główną w wysokości 155563,50 zł (objęta zaskarżonym wyrokiem oraz na część należności głównej dochodzonej w CHF. Zdaniem powódki pozostała więc do zapłaty nieumorzona kwota 47.914,36 CHF dochodzona w niniejszym procesie. Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sadu Okręgowego uwzględnił jednak skutki oświadczeń o potrąceniu oraz skutki cofnięcia pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia. Dowód z zeznań świadków J. L. i K. D. nie był istotny, skoro nie zakwestionowano twierdzeń powódki, że świadkowie ci nie uczestniczyli w procesie zawierania umowy między stronami. Z zeznań powódki wynika, że ofertę rożnych banków przedstawił doradca (...) . Zeznania zaś powódki jednoznacznie wskazują na brak negocjacji , wybór najkorzystniejszej oferty z punktu widzenia wysokości rat i na zawarcie umowy wg wzoru bez szczegółowych wyjaśnień ryzyka kredytowego przy przekazaniu informacji, o stabilności kursu CHF . Sąd Apelacyjny podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę dowodów w tym prowadzącą do ustalenie braku negocjacji i nieprawidłowego sposobu realizacji obowiązku informacyjnego. Przy wskazanym sposobie rozstrzygnięcia bezprzedmiotowy był dowód z opinii biegłego. Wbrew zarzutom strony pozwanej postanowienia umowne wynikające z §2ust.1 i2, §4 ust.1 i1a i §9 ust. 2 umowy (k45), nie zawierało jasnego, zobiektywizowanego mechanizmu określania kursu przeliczenia wysokości świadczeń wypłaconych powodom oraz wysokości rat i wysokości zobowiązania pozostałego do spłaty. Tabela kursów sporządzana była bowiem jednostronnie przez odpowiednią komórkę banku. Nawet jeżeli faktycznie tabela kursów miała być sporządzana na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP przy dodaniu lub odjęciu połowy tzw. spreadu ( k86) , to nie uchyla to oceny, że ostateczny kurs określać miał samodzielnie, jednostronnie (...) Bank S.A. w W. , którego następcą prawnym jest strona pozwana. Sama strona pozwana odwoływała się w tym względzie nie do treści umowy lecz do faktycznego sposobu obliczania kursu, co miał potwierdzić świadek D. . WZ twierdzeń banku wynikało, że wysokość spreadu określał ponadto Dyrektor Departamentu Skarbu Banku. W umowie nie określono jednak matematycznego wskaźnika, obiektywizującego wyliczenie kursu określonego w tabeli. Także brak było w umowie danych w jaki sposób bank miał pozyskiwać dane o kursach obowiązujących na rynku międzybankowym i w jaki sposób miał tę informację wykorzystać przy wyliczeniu, co również nie obiektywizuje sposobu wyliczenia a dodatkowo nie może być jasne dla konsumenta i w konsekwencji pozwala na ocenę abuzywności klauzuli przeliczeniowej do CHF pomimo, że postanowienie to określa świadczenie główne konsumenta. Ponadto umowa nie wskazywała żądanego algorytmu dla tego wyliczenia operającego się na serwisie R. . Niewątpliwie więc w tym przypadku umowa nie dawała konsumentowi możliwości weryfikacji prawidłowości określania przez Bank kursu podawanego w tabeli. Powódka na podstawie umowy i OWU nie mogła w sposób pewny określić wysokości zobowiązania. W oczywisty więc sposób treść umowy nie daje podstaw do jasnego określenia kwoty w CHF przeliczenia kwot oddanych do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie i określenia w jakiej wysokości będzie zobowiązana do zwrotu w przeliczeniu na złotówki. Główne więc świadczenia nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny, co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie, z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z art. 385 (
    
    
    
    1) §1 k.c. W aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu art. 385 (
    
    
    
    1 ) § 1 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem. Powódka nie miała żadnych praw w procesie określania przelicznika waluty, a prawa te miał wyłącznie kontrahent będący przedsiębiorcą. Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z art. 111 Prawa bankowego i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli. Tylko bowiem od banku bowiem zależało jak ten kurs określi. Okoliczność, że powódka akceptowała przeliczenie kursu przy wypłacie i nie kwestionowała kursu, w chwili zawierania umowy nie jest istotna, skoro wówczas działała ona w przekonaniu stabilności kursów franka i nie miała jeszcze świadomości abuzywności postanowień, które dopiero w perspektywie czasu okazały się dla niej niekorzystne. Istotne jest, że w tym przypadku sposób określenia kursu przeliczeniowego do waluty obcej powoduje nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy podkreślić, że mechanizm indeksacji musi być określony w taki sposób, by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Prawo banku do ustalania kursu waluty nie doznawało w tym przypadku żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Fakt, że faktycznie punktem wyjścia miał być kurs ogłaszany w serwisie internetowym i wpływ na wyliczenie miały być kursy na rynku międzybankowym nie jest wystarczający do przyjęcia obiektywizacji wyliczenia i oderwania tego wyliczenia od woli przedsiębiorcy, tym bardziej, że odpowiednie postanowienia w tym przedmiocie nie zostały włączone do umowy. Kształtowanie tego kursu nie doznawało też ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18 ). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Świadczenie banku było ponadto przeliczane po kursie kupna waluty CHF z dnia uruchomienia kredytu. Spłata zaś była przeliczana według kursy sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58). Nawet jeżeli bank pozyskiwał na rynku międzybankowym walutę do sfinansowania kredytu, to operacja ta faktycznie nie miała znaczenia dla udzielenia powódce kredytu, który był wypłacany powódce w złotych polskich co jednoznacznie wynika z §4 umowy. Klauzula zaś indeksacyjna nie była jasna dla konsumenta. Zeznania powódki wskazują, że w chwili zawierania umowy nie było podanej informacji w jaki sposób bank ustala kurs w tabeli. Nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania ustaleń wskazujących, że sporne postanowienia nie podlegały negocjacjom. Okoliczność, że istniała teoretyczna możliwość negocjacji umów kredytowych i zawierano w innych przypadkach umowy po dokonanych negocjacjach nie oznacza, że taka możliwość negocjacji istniała w tym przypadku. Klient wybierając ofertę (...) Bank S.A. otrzymywał standardowy wzór umowy kredytu. Istotne więc dane dotyczące umowy wynikały z wzorca umowy i OWU. Wniosek kredytowy był więc przygotowany pod konkretny produkt, który zaoferowano powódce jako korzystny z punktu widzenia wysokości rat bez dostatecznych informacji o negatywnych skutkach takiej umowy. Z zasady zaś fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i regulaminem tworzy domniemanie, że konstrukcję umowy oparto na wzorcu, na którego brzmienie konsument nie miał rzeczywistego wpływu. To pozwana winna więc obalić to domniemanie. Ciężar obalenia domniemania został więc przerzucony na stronę pozwaną ( art. 385 1 §4 k.c. _ Wyrażenie zgody na zmianę umowy przez wyeliminowanie niedozwolonego postanowienia (zastąpienie go innym, uzupełnienie itp.) - choćby zmiana ta była indywidualnie uzgodniona - nie może być traktowane samo przez się jako wyraz woli sanowania wadliwego postanowienia ze skutkiem ex tunc. Nie wykazano by zawarcie aneksu z 2014r. zmieniającego § 9aumowy miało na celu sanowanie postanowień umowy ze skutkiem wstecznym, nie było to też odnowienie. Oceny abuzywności dokonuje się na chwilę zawarcia umowy, stąd ani sposób wykonywania ani też dowody z dokumentów dotyczących raportów i opracowań dotyczących kredytów frankowych nie zmieniają oceny, że postanowienia zawarte w przedmiotowej umowie miały charakter niedozwolony. Przedmiotowa umowa określała, że kredyt udzielony jest w walucie polskiej i jest on indeksowany do waluty obcej. Kwota kredytu była podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale miała być przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu wypłaty środków (§1 ust. 1 i §4 ust. 1a), przy czym spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana była w złotych polskich po uprzednim przeliczeniu rat według kursu sprzedaży w dniu spłat określanego w Tabeli banku. Zobowiązanie więc miało być każdorazowo przeliczne według kursu wskazanego jednostronnie przez bank. Słusznie Sad Okręgowy uznał, że był to kredyt indeksowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18. Zarówno więc wartość kredytu jak i wypłata kredytu oraz kwoty spłacane przez kredytobiorcę miały być więc przeliczane do CHF. Niejasność zaś potęgowało określenie tego kredytu jako denominiowanego . Klauzula walutowa, czyli klauzula zawierająca postanowienia przewidujące przeliczenie oddawanej do dyspozycji kwoty kredytu oraz spłacanych rat na inną walutę mieści w sobie ryzyko kursowe, wiążące się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. II CSKP 285/22 LEX nr 3350106). Niewątpliwie powódka miała świadomość możliwości zmiany kursu CHF do PLN . Nawet jeżeli z zasady pracownicy banku przedstawiali symulacje zmian kursu , to jednak wbrew twierdzeniom strony pozwanej, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że konsument ma świadomość, że to ryzyko jest nieograniczone. Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że informacje były niewystarczające i przyjął brak prawidłowości realizacji obowiązków informacyjnych. Należy podkreślić , że na gruncie Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich istotny jest poziom realizacji obowiązku informacyjnego, który ma fundamentalne znaczenie w obrocie konsumenckim. Nie jest wystarczające przedstawienie symulacji zmian kursowych, które ma charakter wyłącznie poglądowy. W zestawieniu bowiem z zapewnieniem o stabilności kursów walut (vide zeznania powódki ), brak jest więc podstaw do uznania, że powódka była rzeczywiście świadoma potencjalnych konsekwencji wystąpienia ryzyka kursowego, a przede wszystkim do uznania, że powódka miała świadomość, iż ryzyko kursowe ma charakter nieograniczony. Przewalutowanie na PLN, które nie wskazywało maksymalnych granic kursowych sprzedaży CHF i odwoływało się do Tabeli Kursowej banku również nie chroniło przed ryzykiem walutowym. Ocena dowodów z zeznań powódki nie jest więc sprzeczna ani z zasadami logiki ani też zasadami doświadczenia życiowego. Podkreślić zaś należy, że nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy. Sąd Okręgowy właściwie zinterpretował obowiązki przedsiębiorcy w tym zakresie. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zakłada, że informacja przed zawarciem umowy o warunkach umownych i skutkach owego zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. To na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb). Symulacje liczbowe powinny bowiem pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu wyrażonego w walucie obcej lub denominowanego do waluty obcej.(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 ,VB i in vs. BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République). Strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona powódce dawała jej jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości, lub też jakie może jeszcze nastąpić w przyszłości (w wypadku nawet dalszego osłabienia waluty polskiej), co w tym przypadku nie zostało wykazane. Sąd Okręgowy słusznie więc uznał, że informacja przedstawiona przez bank nie była wystarczająca. Obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że powódka zawarła umowę bez świadomości możliwej konsekwencji znacznego zwiększenia kwoty rat ale też wynikającego ze zwiększonego poziomu skutków indeksacji znacznego wzrostu zwaloryzowanej wysokości zadłużenia. Przede wszystkim zaś informacja nie dawała świadomości, że powiązany ze wzrostem kursu wzrost kwoty zadłużenia może mieć charakter nielimitowany, co może mieć jeszcze bardziej negatywne skutki w przypadku dalszej ( możliwej przecież) deprecjacji PLN. To, że kurs ten może zmienić się okresowo na korzyść nie oznacza , że w przyszłości nie dojdzie do dalszego załamania kursu. Konieczne więc było uświadomienie powódce konsekwencji znacznego zwiększenia nie tylko kwoty rat w złotych ale też, wynikającego ze zwiększonego poziomu skutków indeksacji, znacznego wzrostu zwaloryzowanej wysokości zadłużenia, który może być dla niej nie do udźwignięcia. Ponadto skutek zmian kursów chroni w istocie jedynie interes banku. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej bank nie jest narażony na odwrotne, analogiczne, istotne dla strony pozwanej, ruchy kursowe wynikające ze znacznego osłabienia CHF względem złotego. Na istotne ryzyko kursowe w toku wykonywania długotrwałej umowy w nieporównywalny sposób narażona była powódka i to nawet jeżeli strona powodowa musiała ponosić koszty obsługi takich kredytów. Stan względnej stabilności kursu CHF mógł być tylko przejściowy a wzrost kursy mógł być przecież dużo większy niż ten , który faktycznie wystąpił w 2022r. r Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli może stworzyć podstawy znaczącej nierównowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta w sposób jednostronny, jeżeli przedsiębiorca, który traktuje kontrahenta w sposób słuszny nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji taką klauzulę gdyby odpowiednio poinformował konsumenta (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17 OSNC 2019/1/2). Taka sprzeczność z dobrymi obyczajami zachodzi więc w tym przypadku i to nawet jeżeli bank w ramach obsługi kredytu poniósł dodatkowe koszty zakupu walut. Tu jednak trzeba podkreślić, że dla samego wykonania obowiązku wypłaty środków kredytu bank nie musiał zabezpieczyć odpowiedniej ilości waluty CHF. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 BNP Paribas Personal Finance SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej powódki nastąpiła. Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości swobodnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń jak i wpływające na charakter umowy postanowienia obciążające powodów skutkami nieograniczonego ryzyka wahań kursów. Możliwość przewalutowania ani nie zapewniała równowagi kontraktowej a tym bardziej nie mogła przywrócić tej równowagi kontaktowej z mocą wsteczną . Niewątpliwie zawarcie umowy kredytu bankowego w złotych- indeksowanego do waluty obcej, było na gruncie w art. 353 1 k.c. co do zasady dopuszczalne. Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego w powiązaniu z art. 4 i 5 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. z (Dz.U.2011.165.984 ) wskazują, że konstrukcja umowy kredytu indeksowanego nie była sprzeczna z prawem, tym bardziej, że z przepisu art. 353 1 k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sama idea indeksacji/waloryzacji/, a także związana z nim zasada oprocentowania, nie jest sprzeczna z naturą stosunku. Do tej nieważności może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych. Przepisy wprowadzające zmiany nie wskazują na wsteczne skutki nowelizacji. Abuzywne klauzule są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną. Niedozwolone postanowienie umowne ( art. 385 (
    
    1) § 1 KC. ) są więc od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Powódka nie przywróciła tej skuteczności. Powódka świadoma, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą jej, jak i świadoma, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów umowy nie potwierdziła kwestionowanych postanowień, stąd w konsekwencji umowa kredytu nie może z przyczyn wyżej podanych wiązać. Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu w walucie obcej treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22). Nie uzgadniano warunków takiego kredytu, trudno więc podzielić stanowisko strony pozwanej o możliwości utrzymania umowy w drodze wykładni oświadczeń woli. Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania art. 385 1 § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 1 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma charakteru bezwzględnego. W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym Deutsche Bank Polska i Bank Millennium wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter, nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter. Nie można więc dzielić takiego warunku. Przeciwne stanowisko mogłoby w łatwy sposób prowadzić do prób obejścia konsekwencji abuzywności poprzez wyinterpretowanie mechanizmu przeliczania w drodze analogii. Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony. Nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze art. 358§2 k.c. , ponadto przepis ten ma znaczenie dla umów określających świadczenie w walucie obcej i nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ponadto nowelizacja z dnia 23 października 2008 r., która określa sposób przeliczania nie wiązała się ze skutkami wstecznymi. Tut. Sąd w powołanym w apelacji wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r. I ACa 1684/17 w odniesieniu do kredytu denominowanego uznał, że art. 24 ustawy o NBP to norma, która w połączeniu z art. 32 ustawy o NBP, oraz art. 356 § 2 k.c. , daje podstawy do wypełnienia luki dotyczącej sposobu przeliczenia spłat na walutę obcą i przyjęcia, że miarodajny jest w tym przypadku kurs średni waluty ustalany przez NBP. Wsparciem dla tej koncepcji była także treść art. 137 a Prawa bankowego , jednakże w aspekcie treści wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, prezentowanej w orzecznictwie TSUE, nie można przyjąć, że są to normy dyspozytywne, które mają na celu wypełnienia luki w sytuacji nieuczciwych postanowień umowy zawartej z konsumentem. Ani art. 358§2 k.c. , jak też art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe również nie stanowią norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Zastosowanie per analogiam innych norm odwołujących się do kursów średnich nie mogło nastąpić w tym przypadku, skoro brak jest normy wprost mającej zastosowanie do przeliczenia waluty kredytu i spłaty w wypadku braku związania stron postanowieniami zawartymi w tym zakresie w treści umowy. Później wprowadzone normy odwołujące się do kursów średnich NBP również nie mogą mieć znaczenia z uwagi na zasadę nie retroaktywności. Także strony nie przewidziały też w umowie klauzul salwacyjnych. W sytuacji więc wyeliminowania w oparciu o art. 385 (
    
    1) §1k.c. skutku związania powodów wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych brak jest umownego określenia mechanizmu przeliczania wysokości wypłaty świadczenia jak i określenia raty w złotych. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej Libor (§8 umowy) właściwą dla kredytów indeksowanych i denominowanych. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Powyższe oznacza z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022 r. I CSK 3200/22). Należy podkreślić , że Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 III CZP 25/22 wyjaśnił, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym, nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie zaś niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności w tym przypadku prowadzące do stwierdzenia nieważności umowy z zastrzeżeniem, że nie chodzi o nieważność o jakiej mowa w art. 58§1 k.c. lecz o brak możliwości uznania, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron spełnia wymogi z art. 353 1 §1 k.c. Powódka posiada interes prawny w ustaleniu 189k.p.c. Wbrew stanowisku pozwanej uwzględnienie powództwa o świadczenie nie usunie w pełni niepewności prawnej szczególnie wobec uwzględnienia skutków potrącenia. Ponadto ustalenie ma znaczenie także w odniesieniu do skuteczności zabezpieczeń wynikających z umowy . W konsekwencji przyjęcia skutku nieważności konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56). Kwestia świadomości w chwili spełnienia świadczenia nie ma decydującego znaczenia w wypadku realizacji nieważnej umowy. Nie ma zaś potrzeby sięgania do treści art. 411pkt 2 k.c. w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie moralnie) zobowiązany do jej zwrotu, szczególnie. Sama okoliczność, że świadczenie spełnione przez powoda na rzecz pozwanego stanowiło ekonomiczny ekwiwalent usług wykonanych przez pozwaną na rzecz powoda, nie może też zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r. I CSK 868/22). Jest to o tyle istotne , że pozwana miała możliwość potrącenia wzajemnych wierzytelności. Ponadto na zasady współżycia nie może powoływać się ten, kto sam te zasady narusza. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 496 k.c. albowiem prawo nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2024 r. III CZP 31/23 OSNC 2025/3/25). Nawet jednak skorzystanie z tego zarzutu nie mogło spowodować zatrzymania naliczania odsetek za opóźnienie Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. W wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C‑140/22 ECLI:EU:C:2023:965 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania nieważności w całości umowy kredytu hipotecznego, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. To od stanowiska konsumenta zależy czy abuzywne postanowienia umowy zostaną utrzymane czy też nie. Nie można więc żądać od konsumenta sformalizowanego oświadczenia w tym przedmiocie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2024 r.I CSK 2563/23), Dla wymagalności roszczenia decydujące jest jasne stanowisko konsumenta. Niewątpliwie jednak już w dniu 14 marca 2022r. pozwana pozostawała w opóźnieniu w zapłacie. Podniesiony w apelacji zarzut naruszenia art. 499 k.c. był niezasadny albowiem powołanie się w toku postępowania przed Sądem Okręgowym na skutki potrącenia nie łączyło się na tamtym etapie z wykazaniem , że świadczenie bezterminowe wynikające z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przekształciło się. w zobowiązanie terminowe ( art. 455 k.c. ). Do potrącenia może być przedstawiona wierzytelność , która jest wymagalna i może być dochodzona przed sądem. W sytuacji, w której powódka nie pozostawała jeszcze w opóźnieniu , strona pozwana nie mogła dochodzić jeszcze tej wierzytelności na drodze sądowej. To odwrotnie powódka mogła potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością strony pozwanej „spłacając” własną wymagalną wierzytelnością swój dług względem strony pozwanej jeszcze przed terminem spłaty. Strona pozwana jednak tego uczynić jeszcze nie mogła. Sąd Apelacyjny nie kwestionuje, że oświadczenie woli o potrąceniu, bezskuteczne z powodu niewymagalności wierzytelności przedstawionej do potrącenia, może być potraktowane - jako wezwanie do zapłaty. Taka swoista konwersja jest dopuszczalna ( por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2019 r. V CSK 458/18). Może to jednak nastąpić z uwzględnieniem okoliczności sprawy. Takiej dorozumianej konwersji jednak w tej sprawie sprzeciwia się po pierwsze okoliczność, że sama strona pozwana nie uznawała jeszcze wówczas, że powódka jednoznacznie odmówiła potwierdzenia zgody na klauzule abuzywne i dalej kwestionowała podstawy do przyjęcia nieważności umowy. Nawet więc przy przyjęciu, że pełnomocnictwo procesowe jest wystarczające do przyjęcia zarzutu lub oświadczenia o potrąceniu to strona pozwana w terminie 14 dni nie ponowiła zarzutu potrącenia a powołanie się na potracenie w piśmie z dnia 27 czerwca 2022r byłoby spóźnione także przy założeniu , że odpowiedź na pozew stanowiła dorozumiane wezwanie do zapłaty ( art. 203 1 §2 k.c. Zdaniem więc Sądu Apelacyjnego to dopiero czynności pozwanej w 2024r. jednoznacznie stawiały w wymagalność obowiązek powódki zwrotu kwoty otrzymanego kapitału . Oświadczenie o potrąceniu złożyła także powódka. Uwzględnić więc należało skutki potrącenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego powódka mogła wybrać, którą z wierzytelności przedstawia do potrącenia. W sytuacji więc, kiedy wybrała ona do potrącenia wierzytelności o zwrot kwot wskazanych w piśmie z dnia 5 września 2024r. (k-380 i k- 382), to w zakresie w jakim przez to potrącenie umorzona została należność strony pozwanej nie mogło być już skuteczne oświadczenie o potrąceniu banku. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że powódka złożyła oświadczenie o potrąceniu wcześniej niż strona pozwana , która wysłała do powódki oświadczenie o potrąceniu dopiero w dniu 18 września 2024r. (k 386). W tej samej zaś dacie otrzymała oświadczenie o potrąceniu dokonanym przez powódkę (k 383/2). Należy podkreślić, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią ( art. 61§1 k.c. ). Oczywiste jest więc , że powódka złożyła oświadczenie o potraceniu zanim takie oświadczenie złożyła pozwana. Ponadto z przyczyn wyżej podanych nieskuteczne było oświadczenie strony pozwanej o potrąceniu w części w jakiej bank przedstawiał do potrącenia należność żądaną ponad kwotę nominalną wypłaconego kredytu. Poza sporem jest, że powódka otrzymała wezwanie do zapłaty. Skutki jednak oświadczeń o potrąceniu w obu wypadkach należy oceniać na datę 17 września 2024r. kiedy to wierzytelność strony pozwanej była już wymagalna. Niewątpliwie jednak skutkiem oświadczenia powódki z dnia 13 września 2024r. umorzona została wierzytelność strony pozwanej do wysokości równowartości kwoty 22.207,50 CHF i 550 zł . Tu trzeba podkreślić, że wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP z dnia wymagalności roszczenia (kart. 358 §2 k.c. ). W odniesieniu do wierzytelności wynikającej z wpłat późniejszych objętych wezwaniem z dnia 5 września 2024r. wymagalność miała nastąpić w terminie 3 dni od wezwania Doręczenie nastąpiło w dniu 9 września , stąd zasadne było przeliczenie przedstawionej do potrącenia kwoty 22.207,50 CHF (k 382) według kursu z dnia 13 września 2024r. tj 4,5574 PLN (k 382). Umorzenie wierzytelności strony pozwanej (z tytułu wypłaconej powódce kwoty kredytu) nastąpiło więc o kwotę 101.758,46 zł (101.208,46 zł + 550 zł ) a więc do kwoty 282.928,54 zł (384687zł - 101758,46 zł). Dalsze umorzenie jest skutkiem oświadczenia strony pozwanej o potrąceniu i sposobu zaliczania przez powódkę (jako wierzyciela) zapłaty poprzez potrącenie. Z uwagi na skutki płatnicze potrącenia dokonanego przez stronę pozwaną i treść art. 499 zdanie drugie k.c. datą umorzenia związanego z oświadczeniem strony pozwanej była data wymagalności wierzytelności strony pozwanej tj 17 września 2024r. ( art. 499 §1 k.c. ). Zgodnie z art. 451§1 k.c. powódka mogła w pierwszej kolejności zaliczyć wpłatę na przypadające jej do dnia 17 września 2024r. należności uboczne. Odsetki liczone od kwoty 155.563,59 zł, do dnia 17 września 2024r. wynoszą 45.378,75 zł. Zaliczenie więc kwoty przedstawionej do potrącenia przez pozwaną na poczet odsetek należnych powódce powinno zmniejszyć dług powódki względem pozwanej z tytułu zwrotu kapitału do kwoty 239.549,79 zł (282928,54 zł -45378,75 zł). Następnie powódka dokonała zaliczenia wpłaty pozwanej dokonanej przez potrącenie na poczet odsetek od kwoty 51042,68 CHF. Odsetki te wynoszą 14.889,42 CHF. W sytuacji gdy, tak jak w tym przypadku, dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia wierzyciel może domagać się spełnienia w walucie polskiej według kursu z chwili zapłaty ( art. 358§3 k.c. ). Tak też uznawała powódka (k 371). Powódka jednak dokonywała przeliczeń według kursu 4,5450 PLN (k 371) , podczas gdy w dniu 17 września 2024r. kurs ten wynosił 4,5484PLN). Umorzenie więc dokonane w związku z zaliczeniem na poczet odsetek od kwoty 51.042,68 CHF musiało dotyczyć kwoty 67.723,08 zł (14.889,42 x tj4,5484 zł). Zmniejszyło to dług powódki względem pozwanej do kwoty 171.826,71 zł. (239549,79 - 67723,08 zł) . W dalszej kolejności zaliczenie dotyczyło przysługującej powódce należności głównej złotówkowej, co zmniejszyło wierzytelność pozwanej do 16.263,12 zł (171826,71 zł -155563,59 zł). Ta pozostała kwota wierzytelności pozwanej 16.263,12 zł, tylko do takiej wysokości mogła być zaliczona przez powódkę na należność główną w CHF. Zaliczenie takie spowodowało wygaśnięcie w całości wierzytelności pozwanej a jednocześnie mogło umorzyć wierzytelność powódki z tytułu zwrotu świadczeń dokonywanych we frankach w ramach spłaty kredytu tylko o kwotę 3.575,57 CHF (16.263,12 zł/ 4,5484 zł) a więc do wysokości 47.467,11 CHF (51.042,68 CHF - 3.575,57 CHF). Oznacza to, że do zapłaty na rzecz powódki pozostała kwota 47.467,11 CHF należna z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 września 2024r. do dnia zapłaty. Wobec cofnięcia powództwa Sąd Apelacyjny uchylił na podstawie art. 386§3 k.p.c. w zw. z art. 203§1 k.p.c. zaskarżony wyrok w punkcie I. w części, a to w zakresie cofniętym tj w odniesieniu do żądania zapłaty kwoty 155.563,59 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 14 marca 2022r. a także w odniesieniu do kwoty 3.128,32 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 14 marca 2022r., a ponadto w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 47.914,36 CHF za okres od dnia 14 marca 2022r. do dnia 17 marca 2024r. i w tej części umarzył postępowania w sprawie. W aspekcie potrąceń cofnięcie nie było sprzeczne z prawem i z zasadami współżycia społecznego. Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące skutków potrącenia, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386§ 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I w pozostałej części w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki M. J. kwotę 47.467,11 CHF), z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia 18 września 2024r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo także w odniesieniu do kwoty 447,25 CHF (47.914.36 CHF- 47.467,11 CHF) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 września 2024r do dnia zapłaty. Powyższe rozstrzygnięcie nie pozwalało na zmianę orzeczenia o kosztach procesu, skoro częściowe zaspokojenie nastąpiło dopiero w toku postępowania apelacyjnego. Dalej idącą apelację pozwanej oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98§1 i 3 k.p.c. i art. 98 1 §1 k.p.c. przy zastosowaniu §2 pkt 6 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.) i przy uznaniu strony pozwanej za przegrywającą sprawę,