Orzeczenie · 2023-06-27

I ACA 256/22Abuzywne klauzule kredytu walutowego zmiana wyroku

Sąd

Sąd Apelacyjny w Poznaniu

Miejsce

Poznań

Data

2023-06-27

SAOSCywilneochrona konsumentówapelacyjny

kredyt walutowykredyt denominowanyklauzule abuzywneochrona konsumentaPrawo bankowespread walutowyryzyko kursowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła umowy kredytu na cele mieszkaniowe zawartej w 2008 roku między powodami (konsumentami) a poprzednikiem prawnym pozwanego banku, denominowanego w CHF. Powodowie domagali się zasądzenia od banku kwot 113.725,93 zł i 12.725,25 CHF, zarzucając nieważność umowy lub jej postanowień jako abuzywnych. Sąd Okręgowy w Poznaniu uznał umowę za nieważną i zasądził dochodzone kwoty. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając apelację pozwanego, zmienił zaskarżony wyrok. Uznano, że klauzule dotyczące sposobu ustalania kursów walutowych i spreadu walutowego (§ 2 ust. 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2 umowy) są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały, a ich stosowanie rażąco naruszało interesy konsumentów. Sąd Apelacyjny nie stwierdził jednak nieważności całej umowy, lecz zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 113.725,93 zł oraz 12.725,25 CHF, jednocześnie nakazując powodom zwrot kwoty 250.000 zł (lub jej zabezpieczenie). W pozostałym zakresie powództwo oddalono, a apelację pozwanego również w pozostałym zakresie oddalono. Zasądzono również koszty postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów walutowych i spreadu walutowego, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu ustalania kursów walutowych i spreadu walutowego są niedozwolone (abuzywne), ponieważ nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały, a ich stosowanie rażąco narusza interesy konsumentów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule dotyczące ustalania kursów walutowych i spreadu walutowego nie były jednoznaczne i zrozumiałe dla konsumenta, co naruszało jego interesy. Brak szczegółowych informacji o sposobie ustalania kursów i spreadu przez bank, a także różnicowanie kursu kupna i sprzedaży, stanowiło podstawę do uznania ich za abuzywne.

Jaka jest dopuszczalna konstrukcja umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej w świetle przepisów Prawa bankowego i Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Umowa kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej jest dopuszczalna, o ile spełnia wymogi Prawa bankowego i Kodeksu cywilnego, w tym wymóg jasnego określenia zasad ustalania kursów walut i transparentności postanowień.

Uzasadnienie

Sąd analizował dopuszczalność umów kredytów walutowych przed i po nowelizacji Prawa bankowego, wskazując, że kluczowe jest zapewnienie konsumentowi pełnej informacji o ryzyku kursowym i przejrzystości mechanizmów przeliczeniowych.

Czy umowa kredytu, która zawiera niedozwolone postanowienia umowne, jest nieważna w całości, czy też można ją utrzymać w mocy w pozostałym zakresie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Usunięcie niedozwolonych postanowień umownych nie prowadzi automatycznie do nieważności całej umowy, jeśli umowa może funkcjonować bez tych postanowień, a konsument wyraża zgodę na jej utrzymanie w mocy.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, wskazując, że w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul, umowa może pozostać w mocy w pozostałym zakresie, jeśli nie straci swojego charakteru, a konsument wyrazi na to zgodę. W tej sprawie, po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, umowa została utrzymana w mocy z zasądzeniem kwot w PLN i CHF.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
S. Ł.	osoba_fizyczna	powód
J. Ł.	osoba_fizyczna	powód
S. Spółka Akcyjna z siedzibą w W.	spółka	pozwany

Przepisy (19)

Główne

§ § 1

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Pr. bank. art. 69 § ust. 1

Prawo bankowe

Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek.

k.c. art. 58 § § 2

Kodeks cywilny

Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

k.c. art. 58 § § 3

Kodeks cywilny

Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części chyba, że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

k.c. art. 65 § § 1

Kodeks cywilny

Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na [...] sposób [...] zawarcia umowy [...] zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

k.c. art. 358 § 1

Kodeks cywilny

§ § 2

Strony umowy mogą zastrzec, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego miernika wartości.

k.c. art. 385 § § 1

Kodeks cywilny

Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały.

k.c. art. 385 § § 2

Kodeks cywilny

Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta.

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

§ § 2

Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

§ § 4

Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Pr. bank. art. 69 § ust. 2

Prawo bankowe

§ pkt 4a

Umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska powinna określać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo - odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.

Pr. bank. art. 69 § ust. 3

Prawo bankowe

W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie.