I ACA 252/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty kary umownej naliczonej przez Skarb Państwa - Lasy Państwowe - Nadleśnictwo S. pozwanym B. J. i L. J. za zwłokę w wykonaniu umowy na opracowanie dokumentacji projektowej dla zadań z zakresu małej retencji. Sąd Okręgowy w Koszalinie zasądził od pozwanych solidarnie kwotę 135.821,03 zł z odsetkami. Pozwani wnieśli apelację, zarzucając m.in. sprzeczność ustaleń z dowodami, naruszenie prawa materialnego (art. 5 k.c., art. 483 § 1, art. 484 § 1, art. 476 k.c.) oraz rażące wygórowanie kary. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, częściowo uwzględniając apelację, zmienił zaskarżony wyrok, obniżając zasądzoną karę umowną do 48.507 zł. Sąd odwoławczy uznał, że choć pozwani ponoszą odpowiedzialność za zwłokę, to kara umowna w pierwotnej wysokości była rażąco wygórowana, zwłaszcza w kontekście braku szkody po stronie powoda (nieutrata dotacji unijnych) oraz faktu, że umowa została ostatecznie wykonana. Sąd Apelacyjny podkreślił, że kara umowna jest surogatem odszkodowania i nie może prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. Zmieniono również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, uwzględniając częściowe wygranie apelacji przez pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie miarkowania kar umownych, zwłaszcza w kontekście braku szkody wierzyciela i wykonania zobowiązania w znacznej części lub całości.
Każda sprawa o miarkowanie kary umownej jest oceniana indywidualnie na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek zwłoki w wykonaniu zobowiązania może zostać obniżona, gdy zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części lub gdy kara jest rażąco wygórowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 484 § 2 k.c., dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej, jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane lub gdy kara jest rażąco wygórowana. Obie przesłanki mogą być stosowane jednocześnie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że art. 484 § 2 k.c. przewiduje dwie niezależne przesłanki miarkowania kary umownej: wykonanie zobowiązania w znacznej części oraz rażące wygórowanie kary. W niniejszej sprawie umowa została wykonana w całości, a kara umowna stanowiła znaczną część wartości umowy i nie było szkody po stronie wierzyciela, co uzasadniało jej obniżenie.
Czy brak szkody po stronie wierzyciela uzasadnia oddalenie powództwa o zapłatę kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak szkody po stronie wierzyciela nie uzasadnia oddalenia powództwa o zapłatę kary umownej, ale może stanowić podstawę do jej miarkowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na dominujący pogląd orzecznictwa i doktryny (w tym uchwałę SN III CZP 61/03), zgodnie z którym zastrzeżenie kary umownej nie zwalnia dłużnika z jej zapłaty, nawet jeśli wierzyciel nie poniósł szkody. Brak szkody może być jednak podstawą do miarkowania kary umownej.
Czy dochodzenie kary umownej, gdy zobowiązanie zostało wykonane z opóźnieniem, ale bez szkody dla wierzyciela, może stanowić nadużycie prawa (art. 5 k.c.)?
Odpowiedź sądu
W okolicznościach tej sprawy, mimo pewnych opóźnień administracyjnych, nie uznano dochodzenia kary umownej za nadużycie prawa, jednakże kara została znacząco obniżona.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentu pozwanych o całkowitym oddaleniu powództwa z uwagi na art. 5 k.c. Wskazał, że opóźnienia wynikały częściowo z błędów pozwanych we wnioskach administracyjnych, a nie tylko z opieszałości urzędów. Niemniej jednak, uwzględniając te okoliczności oraz brak szkody, kara została znacząco zredukowana.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne - Lasy Państwowe - Nadleśnictwo S. | organ_państwowy | powód |
| B. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w Warszawie | organ_państwowy | pełnomocnik powoda |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Dopuszczalność miarkowania kary umownej, gdy zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części lub kara jest rażąco wygórowana.
Pomocnicze
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia kary umownej.
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Definicja zwłoki.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady orzekania o kosztach postępowania w przypadku częściowego uwzględnienia żądań.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obowiązek pobrania części opłaty od strony, która wygrała sprawę w części.
u.P.G.S.P. art. 11 § ust. 3
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa
Koszty zastępstwa procesowego należne Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara umowna była rażąco wygórowana w stosunku do wartości umowy. • Powód nie poniósł szkody w związku z nieterminowym wykonaniem umowy. • Umowa została ostatecznie wykonana.
Odrzucone argumenty
Całkowite oddalenie powództwa o zapłatę kary umownej z uwagi na brak winy pozwanych lub nadużycie prawa. • Naruszenie art. 5 k.c. przez dochodzenie kary umownej.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna jest surogatem odszkodowania zastrzeżonym w określonej wysokości i nie może prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela • miarkowanie kary umownej jest instytucją tzw. prawa sędziowskiego • zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, ze wierzyciel nie poniósł szkody
Skład orzekający
Ryszard Iwankiewicz
przewodniczący
Danuta Jezierska
sprawozdawca
Krzysztof Górski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie miarkowania kar umownych, zwłaszcza w kontekście braku szkody wierzyciela i wykonania zobowiązania w znacznej części lub całości."
Ograniczenia: Każda sprawa o miarkowanie kary umownej jest oceniana indywidualnie na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o karach umownych i miarkowaniu, co jest istotne dla prawników. Pokazuje też, jak sąd ocenia relacje między stronami umowy i procedury administracyjne.
“Kara umowna obniżona o 75% – kluczowy wyrok w sprawie braku szkody i rażącego wygórowania.”
Dane finansowe
WPS: 194 030,4 PLN
kara_umowna: 48 507 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.