I ACA 244/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia konsumenta M. S. (1) o zapłatę odszkodowania w wysokości 87.700 zł od ubezpieczyciela (...) S.A. z tytułu kradzieży samochodu. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty, opierając się na § 6.2.5 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU), który wyłączał odpowiedzialność w przypadku pojazdu nielegalnie wprowadzonego na terytorium Polski. Powód argumentował, że klauzula ta jest niedozwolonym postanowieniem umownym (abuzywnym). Sąd Okręgowy uznał klauzulę za abuzywną, stwierdzając, że okoliczności związane z pochodzeniem pojazdu nie mają znaczenia dla ryzyka ubezpieczeniowego i nie powinny zwalniać ubezpieczyciela z odpowiedzialności. Sąd oddalił również zarzut przedawnienia, wskazując na przerwanie biegu terminu przez zawezwanie do próby ugodowej. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację pozwanego, zgodził się z Sądem Okręgowym co do trafności ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia merytorycznego. Potwierdził, że klauzule wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela z powodu okoliczności niezwiązanych z ryzykiem ubezpieczeniowym (jak nielegalne sprowadzenie pojazdu) są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta, a tym samym są nieważne na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. Sąd Apelacyjny uznał również, że zarzut przedawnienia roszczenia był nieskuteczny, ponieważ bieg terminu przedawnienia został przerwany przez zgłoszenie szkody oraz przez zawezwanie do próby ugodowej. W konsekwencji apelacja pozwanego została oddalona, a sąd zasądził od niego na rzecz powoda zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul wyłączających odpowiedzialność ubezpieczyciela z powodu nielegalnego pochodzenia pojazdu, interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń z umowy ubezpieczenia, ochrona konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi.
Dotyczy umów ubezpieczenia zawieranych z konsumentami, gdzie stosowane są wzorce umowne. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być specyficzna dla danego stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzula w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia, wyłączająca odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku pojazdu nielegalnie wprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi niedozwolone postanowienie umowne (klauzulę abuzywną)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula ta stanowi niedozwolone postanowienie umowne, ponieważ jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, nie mając znaczenia dla ryzyka ubezpieczeniowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela z powodu okoliczności niezwiązanych z ryzykiem ubezpieczeniowym (jak nielegalne sprowadzenie pojazdu) są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta, ponieważ pozwalają ubezpieczycielowi zwolnić się z odpowiedzialności za szkodę z powodu okoliczności nie mających znaczenia dla umowy ubezpieczenia, co zachwiewa równowagę kontraktową.
Czy roszczenie o odszkodowanie z umowy ubezpieczenia uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się przez zgłoszenie roszczenia lub zdarzenia, a rozpoczyna na nowo od dnia otrzymania pisemnego oświadczenia ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia. Ostateczna decyzja odmowna została wydana 8 lipca 2010 r., a bieg 3-letniego terminu przedawnienia został przerwany przez zawezwanie do próby ugodowej z 4 lipca 2013 r., co oznacza, że w chwili wniesienia pozwu termin nie upłynął.
Czy powód nabył własność pojazdu, który następnie został skradziony i objęty ubezpieczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód nabył własność pojazdu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że choć Sąd Okręgowy nie wyjaśnił tej kwestii w pełni, to ustalenia faktyczne co do nabycia własności przez powoda były trafne. Pozwany nie zgłosił adekwatnych wniosków dowodowych, które podważałyby legalność nabycia lub dobrą wiarę powoda. Dokumenty źródłowe i rejestracja pojazdu przez polskie władze potwierdzały nabycie własności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku. Z kolei ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.
k.c. art. 819 § § 4
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 817
Kodeks cywilny
Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1.
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.c. art. 108 § § 1
Kodeks cywilny
W sprawach o zwrot kosztów, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy się rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej jest wina sprawcy szkody.
k.c. art. 169 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i obejmuje ją w posiadanie, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działał w złej wierze.
u.dz.ubezp. art. 19 § ust. 5
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy ubezpieczeniowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula wyłączająca odpowiedzialność ubezpieczyciela z powodu nielegalnego wprowadzenia pojazdu do kraju jest abuzywna. • Roszczenie o odszkodowanie nie uległo przedawnieniu z uwagi na przerwanie biegu terminu przez zawezwanie do próby ugodowej. • Powód skutecznie nabył własność pojazdu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie ubezpieczonego uległo przedawnieniu. • Powód nie nabył własności pojazdu z powodu sfałszowanych dokumentów. • Zastosowanie klauzuli wyłączającej odpowiedzialność ubezpieczyciela z § 6.2.5 OWU.
Godne uwagi sformułowania
klauzula zawarta w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia, zwalniająca pozwanego z odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku „nielegalnego wprowadzenia samochodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności „z naruszeniem przepisów administracyjnych i podatkowych” stanowi niedozwolone postanowienie umowne, co oznacza, że jest nieważna. • postanowienia zawarte w § 6.2.5. i 6.2.6. Ogólnych Warunków Ubezpieczenia są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta przede wszystkim dlatego, że pozwalają ubezpieczycielowi zwolnić się z odpowiedzialności za szkodę z powodu okoliczności nie mających znaczenia dla umowy ubezpieczenia. • Uzyskanie przez ubezpieczyciela korzyści majątkowej w takiej sytuacji stanowiłoby wzbogacenie pozbawione podstawy prawnej. • Sytuacja towarzystwa nie zmienia się w żaden sposób na jego niekorzyść. • Brak natomiast jasnego związku między zdarzeniem ubezpieczeniowym, a okolicznościami wskazanymi w omawianych postanowieniach.
Skład orzekający
Ewa Kaniok
przewodniczący
Roman Dziczek
sprawozdawca
Agnieszka Wachowicz-Mazur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul wyłączających odpowiedzialność ubezpieczyciela z powodu nielegalnego pochodzenia pojazdu, interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń z umowy ubezpieczenia, ochrona konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi."
Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia zawieranych z konsumentami, gdzie stosowane są wzorce umowne. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być specyficzna dla danego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami w umowach ubezpieczeniowych, co jest tematem interesującym dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Ubezpieczyciel odmówił odszkodowania za skradziony samochód? Sąd uznał klauzulę za pułapkę dla konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 87 700 PLN
odszkodowanie: 87 700 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 2700 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.