I ACa 242/15

Sygn. akt I ACa 242/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Anna Kowacz-Braun Sędziowie: SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Grzegorz Krężołek (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M. J. (1) przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) S.A. w K. w upadłości likwidacyjnej i Województwu (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I C 1459/12 1. zmienia zaskarżony wyrok i nadaje mu treść: „I. zasądza od strony pozwanej Województwa (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. kwotę 145 632zł (sto czterdzieści pięć tysięcy sześćset trzydzieści dwa złote) z ustawowymi odsetkami od: - sumy 113 898zł od dnia 14 stycznia 2012r., - sumy 31 734zł od dnia 26 czerwca 2012r.; II. w pozostałym zakresie powództwo wobec tej strony pozwanej oddala; III. zasądza od strony pozwanej Województwa (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. na rzecz powoda M. J. (1) kwotę 10 901zł (dziesięć tysięcy dziewięćset jeden złotych) tytułem kosztów procesu; IV. nakazuje ściągnąć od strony pozwanej Województwa (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 338,39 zł (trzysta trzydzieści osiem złotych trzydzieści dziewięć groszy) tytułem wydatków związanych z postępowaniem”; 2. w pozostałym zakresie apelację oddala; 3. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 5 200zł (pięć tysięcy dwieście złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 4. nakazuje ściągnąć od strony pozwanej Województwa (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 4 782zł (cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt dwa złote) tytułem części opłaty od apelacji, od której powód był zwolniony. Sygn. akt : I ACa 242/ 15 UZASADNIENIE M. J. (1) , w pozwie wniesionym przeciwko (...) SA w K. oraz Województwu (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. , domagał się solidarnej zapłaty kwoty 145 632 zł z warz z ustawowymi odsetkami od kwot cząstkowych, składających się na sumę żądania głównego z tytułu wynagrodzenia za prace , które jako podwykonawca spółki (...) (...) SA , świadczył w ramach realizacji zadania inwestycyjnego pod nazwą „Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr (...) na odcinku od granicy województwa do B. wraz z remontem mostu przez rzekę N. w W. „. Inwestorem tego przedsięwzięcia był drugi z pozwanych podmiotów , a powoda wiązała umowa z generalnym jego wykonawcą spółką (...) (...) zawarta 10 sierpnia 2011r. W jej ramach powód miał zapewnić kompleksowa obsługę geodezyjną prac objętych wskazanym zadaniem. Pomimo , że jako wykonawca zrealizował swoje zobowiązanie nie otrzymał umówionego wynagrodzenia , w wymiarze obecnie dochodzonym pozwem , które, jego zdaniem, jest mu należne nawet mimo tego , iż w sytuacji odstąpienia przez Inwestora od umowy z generalnym wykonawcą - spółka (...) (...) z tego powodu rozwiązała umowę z powodem. M. J. (1) twierdził , iż dochodzone roszczenie dotyczy wynagrodzenia za prace zrealizowane w trakcie trwania umowy , a opóźnienie po stronie jego kontrahentki , w spełnieniu świadczenia wobec Województwa (...) , które zdecydowało o tym odstąpieniu , nie dotyczyło świadczenia , które on terminowo realizował wobec (...) SA. Powołując jako podstawę odpowiedzialności inwestora za zapłatę należnego mu wynagrodzenia normę art. 647 1 § 5 kc , wskazał , że wykonane przezeń prace geodezyjne stanowiły element prac budowlanych realizowanych przez generalnego wykonawcę na rzecz inwestora , wobec czego ten jest solidarnie odpowiedzialny z kontrahentką powoda za zapłatę za nie tym bardziej , że ich ilość i jakość nigdy nie była kwestionowana, a powód był formalnie zgłoszony jako podwykonawca. Województwo (...) akceptowało go w tej roli na miejscu prowadzenia inwestycji. Nakazem zapłaty , wydanym w postępowaniu nakazowym , w dniu 6 czerwca 2013r , Sąd I instancji uwzględnił powództwo. Strona pozwana - Województwo (...) , w sprzeciwie pod tego rozstrzygnięcia domagała się oddalenia powództwa w odniesieniu do inwestora, wskazując po pierwsze na rodzaj prac zrealizowanych przez M. J. (1) , które nie miały charakteru robót budowlanych. Po wtóre podniosła , że umowa jaka wiązała powoda ze spółką (...) (...) była umową oświadczenie usług o czym świadczy sposób w jaki ukształtowano wynagrodzenie należne powodowi . Nie było ono wynagrodzeniem ryczałtowym odniesionym do całości robót ale miało być wypłacane co miesiąc w określonej wysokości , co tym bardziej potwierdza prezentowana przez Województwo kwalifikację czynności prawnej zamawiającej i wykonawcy Po trzecie podnosiła , że zgłoszenie powoda jako podwykonawcy nastąpiło nie przed ale już w tracie realizowania przez niego prac , co w istocie uniemożliwiło zapoznanie się przez inwestora z warunkami na jakich świadczył on usługi na rzecz generalnego wykonawcy inwestycji . Wobec ogłoszenia, w odniesieniu do spółki (...) (...) upadłości obejmującej likwidację jej majątku Sąd I instancji zawiesił wobec niej postępowanie na podstawie 174 §4 kpc . Syndyk masy upadłości zgłosił swoje przystąpienie do postępowania , tym nie mniej postepowanie , do czasu rozstrzygania o apelacji, nie zostało podjęte, a sam wyrok podlegający ocenie instancyjnej ma charakter wyroku częściowego, którym Sąd I instancji rozstrzygnął o roszczeniu M. J. (1) wobec pozwanego Województwa (...) Wojewódzkich w K. . Wyrokiem tym z dnia 12 sierpnia 2014r , Sąd Okręgowy powództwo M. J. (1) , wobec tego pozwanego, oddalił [ pkt I ] oraz zasądził od niego na rzecz Województwa (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. kwotę 3600 złotych , tytułem kosztów procesu [ pkt II sentencji wyroku ] Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia : W dniu 10 sierpnia 2011r pomiędzy M. J. (1) , prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) , a (...) S.A. w K. doszło do zawarcia umowy na podstawie której powód miał wykonać kompleksową obsługę geodezyjną wraz z przygotowaniem dokumentacji powykonawczej , w formie graficznej i cyfrowej , całości zadania inwestycyjnego pod nazwą „ Przebudowa drogi wojewódzkiej nr (...) , od granicy województwa do B. wraz z remontem mostu przez rzekę N. w W. „ . Budostal - 5 S. A. był generalnym wykonawcą tego zadania , pozostając związany umową z inwestorem- Województwem (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. , zawartą w dniu 5 lipca 2011r Zgodnie z postanowieniami umowy pomiędzy generalnym wykonawcą i podwykonawcą , dokumentacja przygotowana przez M. J. (1) miała posiada klauzule zgodności właściwych ośrodków dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Miał on na bieżąco dostarczać zamawiającej spółce szkice i tyczenia oraz inwentaryzacje zrealizowanych odcinków inwestycji do 20 dnia każdego miesiąca. Termin rozpoczęcia prac strony określiły na 16 sierpnia 2011r a ich zakończenie na 31 grudnia 2012r. Za realizację przedmiotu umowy powód miał otrzymywać wynagrodzenie o charakterze ryczałtu w wysokości 14 300 złotych + VAT za prace we wszystkie dni robocze oraz jedną sobotę w skali miesiąca o ile realizuje je zespół składający się z trzech osób albo w wysokości 11 500 złotych + VAT za prace wykonywane w takim samym rozmiarze czasowym , przez zespół składający się z dwóch osób. Strony uzgodniły, iż wskazane wynagrodzenie jest wynagrodzeniem za kompleksową obsługę geodezyjną wszystkich prac , w ramach inwestycji a zatem mostowych, drogowych czy dotyczących sieci infrastrukturalnej związanej z przebudową drogi. Obejmowało robociznę , koszt materiałów , sprzętu , transportu i inne koszty obciążające M. J. (1) . Miało ono być rozliczane nie częściej aniżeli raz miesiącu, na podstawie faktur VAT wystawianych przez wykonawcę , podstawą wystawienia których był podpisany przez przedstawiciela zamawiającej protokół odbioru prac geodezyjnych, który dokumentował nie tylko fakt wykonania robót ale także ich poprawność jakościową. Termin zapłaty wynagrodzenia określono w umowie na 35 dni od dnia złożenia zamawiającej tak udokumentowanej faktury. Uzgodniono terminy gwarancji i rękojmi , na odpowiednio 36 i 12 miesięcy , począwszy od dnia odbioru całego zadania inwestycyjnego przez inwestora jak i prawo do potrącania przez zamawiającą 5 % wartości każdej z faktur , co miało zabezpiecza poprawność jakościową wykonywanych robót. Jak ustala dalej Sąd I instancji, prace powód zaczął realizować w połowie sierpnia 2011r. W terenie polegały one m . in na stabilizacji punktów pozwalających na wytycznie przebiegu przebudowywanej drogi , do którego służyły także gwoździe i farba , będące wskazówkami dla wykonawców drogi, co do jej przebiegu. Pracownicy powoda wykonywali także tzw. repery , elementy stałe , umieszczając je w konstrukcji mostu , które pozwalały , w weryfikacji z założeniami projektu na ustalenie wzajemnych relacji przestrzennych pomiędzy mostem i drogą. Pracownicy byli widoczni na placu budowy , będąc ubranymi w odzież z logo firmy (...) . Poza zespołami geodezyjnym pod generalnym kierownictwem M. Ł. (1) , było tam obecnych, w każdy dzień roboczy oraz jedną sobotę w miesiącu, od czterech do siedmiu osób z firmy (...) . Pracownik powoda spotykał się systematycznie na miejscu realizacji inwestycji z przedstawicielem inwestora z zakresu geodezji inż. K. W. (1) , któremu przekazywał przygotowane części dokumentacji powykonawczej z prac już zrealizowanych , która dopiero po naniesieniu przez niego ewentualnych poprawek czy uwag , była przedkładana (...) S. A. , w ramach procedury rozliczeniowej pomiędzy nią, a M. J. (1) . Został on przez spółkę zgłoszony inwestorowi na podstawie pisma z dnia 9 września 2011r jako podwykonawca , do którego dołączono odpis umowy stron z dnia 10 sierpnia 2011r. Województwo (...) - Wojewódzki Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. wyraził zgodę na zatrudnienie powoda w tych charakterze , którą to zgodę potwierdził na piśmie, w dniu 28 września 2011r. Roboty realizowane przez M. J. (1) były bezusterkowo odbierane prze przedstawicieli zamawiającej , według procedury uzgodnionej w umowie , za każdym razem przy stwierdzeniu , że odpowiadają one wymaganiom technicznym , będąc stanie nadającym się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem . Te łącznie cztery odbiory dotyczyły prac wykonanych do końca września , października , listopada i grudnia 2011r Na podstawie dokumentów odbiorowych powód wystawił , wskazując jako obowiązanego do ich zapłaty spółkę (...) (...) cztery faktury : - z dnia 30 września 2011r na sumę 47 601 zł z terminem płatności do 5 listopada 2011r , - z dnia 31 października 2011r na kwotę 34 563 złote z terminem płatności do dnia 4 grudnia 2011r, - z dnia 30 listopada 2011r na sumę 31 734 złote i terminem płatności do 4 stycznia 2012r i - z dnia 31 grudnia 2011r na kwotę 31 734 złote z terminem płatności do dnia 4 lutego 2012r. Zamawiająca , pomimo wezwań do zapłaty kierowanych przez powoda , należności tych w żadnym zakresie nie zaspokoiła. Pismem z dnia 3 stycznia 2012r , inwestor , powołując się na naruszenie przez generalnego wykonawcę warunków umowy zawartej przez strony w dniu 5 lipca 2011r, w tym w szczególności opóźnienia w kontynuacji prac , złożył oświadczenie o odstąpieniu od niej z przyczyn dotyczących (...) S.A. Wobec powyższego spółka złożyła , w dniu 12 stycznia 2012r , wobec powoda oświadczenie o rozwiązaniu umowy , wskazując jako przyczynę, odstąpienie inwestora od kontraktu. W reakcji na to powód, w korespondencji ze spółką, odwołując się do zakresu już wykonanych przez siebie robót , które zostały bezusterkowo odebrane , stanął na stanowisku , że oświadczenie zamawiającej może odnieść skutek jedynie co do tej części umowy z 10 sierpnia 2011r , która nie została zrealizowana do końca 2011r, a przyczyna rozwiązania , którą M. J. utożsamiał z odstąpieniem zamawiającej , uznawał za taką, która może jedynie obciążać spółkę. W dniu 9 stycznia 2012r powód wezwał Województwo (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. do zapłaty , tytułem nieuregulowanego przez zamawiającą wynagrodzenia , kwoty 145 632 zł , obecnie dochodzonej pozwem. Odpowiadając na nie inwestor pismem z dnia 13 stycznia 2012r odmówił spełnienia świadczenia , powołując się m. in na brak swojej zgody na podwykonawstwo robót zrealizowanych robót , wynagrodzenia za które dotyczyło wezwanie. Ponadto Sąd I instancji ustalił , że postanowieniem z dnia 29 lutego 2012r , Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie , w sprawie o sygnaturze VII GU 260/ 11/ S ogłosił upadłość spółki akcyjnej (...) (...) w K. z możliwością zawarcia układu. Orzeczeniem z dnia 12 czerwca 2012r zmienił ją na upadłość obejmującą likwidację jej majątku. Rozważania prawne rozpoczął Sąd Okręgowy od przedstawienia przesłanek normatywnych powstania solidarnej odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawcy wynikającej z brzmienia art. 647 1 § 5 kc. Wskazał przy tym , że dobrodziejstwem tej instytucji objęci są także podwykonawcy realizujący wobec zamawiającego wykonawcy [ generalnego wykonawcy ] świadczenia na podstawie umowy o dzieło o ile tylko jej przedmiot stanowi element obiektu realizowanego przez niego dla inwestora w ramach łączącej obydwa te podmioty umowy o roboty budowlane. Zdaniem Sądu , okoliczności ustalone w sprawie dają podstawę do przyjęcia , że inwestor w sposób czynny , po dokonaniu zgłoszenia M. J. (1) jako podwykonawcy przez (...) SA , wyraził zgodę na te jego rolę, w ramach realizacji prac przez obecnie upadłą spółkę , o czym świadczy dodatkowo okoliczność, iż , pracownicy firmy powoda - (...) - byli widoczni na placu budowy i przez reprezentujących Województwo (...) przedstawicieli akceptowani, w charakterze wykonawców prac geodezyjnych skoro to z nimi prowadzili uzgodnienia dotyczące tych prac oraz zatwierdzali przygotowane części dokumentacji powykonawczej. W ocenie Sądu jednak roszczenie dochodzone pozwem nie mogło być , w odniesieniu do Województwa (...) , jako inwestora uwzględnione albowiem umowa jaka wiązała powoda z (...) SA , zawarta 10 sierpnia 2011r , zważywszy na jej postanowienia konstrukcyjne nie może być uznana za umowę o dzieło , a umowę o świadczenie usług , co wyklucza objecie żądania M. J. (1) regulacją wynikająca z art. 647 1 kc. W szczególności , w umowie , zamawiająca spółka i powód nie określiły po pierwsze konkretnych parametrów [ cech ] indywidualizujących przedmiot świadczenia wykonawcy [ dzieła ] , co jest konieczne dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy oświadczenie usług. Przeciwnie posłużyły się szerokim pojęciem „ kompleksowej obsługi geodezyjnej” na którą składały się czynności o różnorodnym charakterze swego rodzaju „ małych rezultatów” , których suma składała się na efekt końcowy, co także eliminuje możliwość tego rodzaju kwalifikacji umowy z 10 sierpnia 2011r. Ponadto o tym , iż nie była to umowa o dzieło świadczy sposób ukształtowania wynagrodzenia wykonawcy , które będąc płatne w okresach miesięcznych, tym bardziej potwierdza , zdaniem Sądu i instancji , przyjętą przezeń ocenę jej charakteru. Ponadto , nawet gdyby przyjąć stanowisko przeciwne, to podstawą do odmowy uwzględnienia żądania powoda byłoby to , iż rezultat jego świadczenia jakubowskiego nie stał się elementem tego , które spełniała spółka (...) (...) wobec inwestora w oparciu o wiążącą te podmioty umowę o roboty budowlane. Wskazał przy tym , że przedmiotem świadczenia powoda było dokonanie pomiarów, a następnie wytycznie przebiegu rozbudowywanej drogi za pomocą słupków i gwoździ , które nie stanowiąc trwałego elementu samej drogi czy mostu na rzece N. w W. , pozostawały jedynie elementami pomocniczymi związanymi z samym wytyczeniem położenia tych obiektów w terenie. Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu , w relacji pomiędzy powodem a pozwanym Województwem (...) była norma art. 98 § 1 kpc i wynikająca z niej , dla ich rozliczenia pomiędzy stronami , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy. W apelacji od tego orzeczenia powód , zaskarżając je w całości , domagał się jego zmiany poprzez uwzględnienie żądania pozwu w całości oraz obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania za obydwie instancje. Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach : - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy a to : a/ art. 328 §2 kpc jako następstwa braku ustalenia oraz wskazania w motywach wyroku, zakresu zrealizowanych przez powoda prac w tym ilości wbitych w strukturę przebudowywanej drogi gwoździ i słupków oraz prętów wyznaczających położenie krawężników , oraz sposobu montowania reperów na moście, jak również nie wskazania w tych motywach , iż elementy te , ze względów technicznych były niezbędne dla wykonawstwa przebudowy drogi , niektóre z nich , pozostając w niej , jako trwałe elementy, b/ art. 316 kpc wobec nie uwzględnienia przez Sąd I instancji , że elementy te , w tym w szczególności gwoździe i repery stały się koniecznym elementem świadczenia wykonawcy związanego z inwestorem umową o roboty budowlane , będąc niezbędnymi dla powstania tego obiektu. - błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych jako podstawa wydanego wyroku, wobec przyjęcia , że przedmiotem czynności powoda było „ betonowanie punktów „ wyznaczających przebieg drogi , podczas gdy dotyczyło to czynności „ betonowania słupków” z metalowym trzpieniem , każdy o wysokości 120 cm, które potem służyły , nie jak przyjmuje Sąd pomiarom ale pracownikom budowy , pozostając trwałym elementem składowym inwestycji. Błąd ten miał także polegać na ustaleniu , że wbijane gwoździe były jedynie formą wskazówki dla pracowników generalnego wykonawcy, podczas gdy były one w istocie punktem odniesienia dla kolejnych faz budowy drogi i niezbędną częścią procesu jej powstawania , - naruszenia prawa matarialnego tj jest art. 647 1 §5 kc oraz art.750 kc w zw z art. 627 kc , jako następstwa nietrafnego przyjęcia przez Sąd , iż umowa jaką powód zawarł ze spółką (...) (...) S.A. nie była umowa o dzieło , a umową oświadczenie usług , a wobec tego nie obejmuje go regulacja przewidziana przez tę normę jak również wobec wyrażenia chybionego wniosku prawnego , że efekt jego pracy po zakończeniu inwestycji nie stanowi jej trwałego elementu , mimo , że rezultat ten w znacznej części przynależy do wewnętrznej struktury drogi z którą jest ściśle związany nie mogąc być z niej usuniętym. Odpowiadając na apelację pozwane Województwo (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. domagał się jej oddalenia, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw , oraz obciążenia powoda kosztami postępowania przed Sądem II instancji. W motywach swojego stanowiska, w istocie powtarzając argumenty dotąd prezentowane, w postepowaniu rozpoznawczym przed Sądem I instancji , strona pozwana w pełni zaaprobowała zarówno ustalenia faktyczne jak i ocenę prawną roszczenia M. J. (1) wyrażoną przez Sąd Okręgowy. Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył : Środek odwoławczy M. J. (1) jest w części uzasadniony , prowadząc do zreformowania objętego nim orzeczenia , w sposób wskazany w punkcie 1 wyroku Sądu II instancji , chociaż nie wszystkie zarzuty tworzące jego konstrukcję , są uzasadnione. Nie ma racji apelujący, gdy podnosi zarzut naruszenia art. 328 §2 kpc . Zgodnie z mogącym być uznanym za utrwalone stanowiskiem Sądu Najwyższego, które jest podzielane przez Sąd Apelacyjny , wyrażonym na tle wykładni tej normy , skuteczne postawienie zarzutu jej naruszenia jest tylko wówczas zasadne , gdy sposób umotywowania wyroku Sądu niższej instancji jest tak wewnętrznie wadliwy , iż nie zawiera danych pozwalających na dokonanie kontroli instancyjnej tak uzasadnionego rozstrzygnięcia. Nieco inaczej rzecz ujmując, zarzut ten jest trafny wtedy , gdy lektura uzasadnienia nie pozwala ocenić czy Sąd niższej instancji prawidłowo zastosował prawo materialne i procesowe. / por. w tej kwestii , powołane jedynie dla przykładu, judykaty Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003r , sygn. IV CKN 1862/00, powołany za zbiorem Lex nr 109420 i z dnia 5 października 2005r , sygn.I UK 49/05 , publ. Monitor Prawniczy z 2006 nr 4 s. 214/ Tego rodzaju zasadniczych wad uzasadnienie wyroku objętego apelacją nie zawiera, jego kontrola jest możliwa, a konsekwencji sam zarzut , jako chybiony , należy odeprzeć. Nie ma też racji powód zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia normy art. 316 kpc . Zwarzywszy na motywy jakimi posłużył się, by zarzut ten uzasadnić, usprawiedliwionym jest stwierdzenie , że dotyczy on §1 tego przepisu. Zgodnie z jego brzmieniem po zamknięciu rozprawy Sąd wydaje wyrok , biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy , a zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność , że stało się ono wymagalne w toku sprawy. Przepis ten wyraża regułę znaną w literaturze prawa procesowego, jako zasada aktualności orzeczenia sądowego W jej realizacji Sąd podejmujący rozstrzygniecie jest zobowiązany uwzględniać stan rzeczy na który składają się stan faktyczny i podstawa prawna , aktualny na datę orzekania. / por. bliżej w tej kwestii uwagi M. Uliasza w : Kodeks postępowania cywilnego - komentarz z 2008r s. 417 , a także wyroki Sądu Najwyższego z 13 marca 1997r , sygn.. II CKN 70/96 , publ. OSNC 1997 nr 8 poz. 113 i z 8 lutego 2008r , sygn. II CSK 153/05 , powołany za zbiorem Lex nr 192012, / Analiza argumentów jakie powołał M. J. (1) dla jego uzasadnienia pozwala na stwierdzenie , iż w istocie za jego pośrednictwem nie neguje on braku aktualności orzeczenia Sądu I instancji, w rozumieniu tego pojęcia na jakie wyżej wskazano ale to , w jaki sposób dokonał on oceny faktów ustalonych w sprawie nie kwalifikując , właściwie [ zdaniem powoda ] , wykonania czynności wbijania gwoździ oraz tych , które składały się na osnowę geodezyjną [ betonowanych słupków jako trwałych elementów struktury nawierzchni przebudowywanej drogi , a co za tym idzie ,trwałego składnika świadczenia generalnego wykonawcy na rzecz inwestora , określonego w łączącej ich umowie o roboty budowlane. Tak motywowany zarzut także należy uznać za niezasadny. Trafnym jest natomiast zarzut błędu dokonanych ustaleń faktycznych , w części dotyczącej rodzaju prac , jakie realizował powód , w oparciu o umowę z 10 sierpnia 2011r z obecnie upadła spółką , w ramach realizowanej inwestycji , w tym w szczególności wykonania osnowy geodezyjnej przebiegu przebudowywanej drogi w postaci umieszczonych na przestrzeni wielu kilometrów kilkuset , betonowanych w terenie słupków , każdy o wysokości 1, 20 m. oraz wbijania kilkuset tysięcy gwoździ wraz z ich pomalowaniem , określających granice poszczególnych warstw jej nawierzchni jak i umiejscowienia w konstrukcji mostu reperów pozwalających na oznaczenie wzajemnego położenie nowego przebiegu drogi wobec niego . Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem , że elementy osnowy geodezyjnej Sąd I instancji identyfikuje z punktami , które miały wyznaczać przebieg drogi , służąc wyłącznie pomiarom . Umiejscowienie pomalowanych gwoździ miało natomiast pełnić jedynie rolę wskazówki dla dalszych prac. W ustaleniach pominięte zostało znaczenie przygotowania reperów w konstrukcji mostu. Wskazana wada ustaleń powoduje , że ta ich część wymaga korekty , która przedstawia się następująco : W ramach realizacji umowy z dnia 10 sierpnia 2011r pracownicy powoda , wykonali osnowę geodezyjną , wyznaczającą nowy przebieg przebudowywanej drogi , w postaci kilkaset słupków o wysokości 1, 20 m. każdy i na trawle zabetonowując je w grunt. Po opuszczeniu przez niego placu budowy elementy osnowy pozostały na miejscu. Poszczególne warstwy nawierzchni nowo tworzonej drogi były wyznaczane przez wbijane w nawierzchnię gwoździe / bolce / dodatkowo oznakowywane farbą , a nadto umieszczane również na krawędziach szlaku drogi. Nakładanie kolejnych warstw ścieralnych / asfaltu / powodowało , że przestawały być widoczne , stanowiąc element powstającej w ten sposób struktury drogi. Gwoździe były umiejscawiane co dwadzieścia metrów , wobec czego na odcinku około 40 kilometrów , który obejmowały prace firmy powoda, umieszczono w nawierzchni kilkaset tysięcy tych elementów. W konstrukcji mostu pracownicy powoda nawiercali otwory , w których stabilizowali tzw repery , które także pozostając trwałym elementem jego konstrukcji , pozwalały na określenie relacji płaszczyzny mostu do tej , wyznaczonej przez sąsiadujący z przeprawą fragment przebiegu przebudowywanej drogi. Opisane wyżej prace były traktowane przez przedstawiciela inwestora , inspektora nadzoru , w zakresie robót geodezyjnych , inżyniera K. W. (1) , jako mające charakter budowlany. . Podstawą skorygowanych przez Sąd II instancji ustaleń były zeznania świadków : M. Ł. (2) , J. J. , K. K. / k. 134-135 akt/, K. W. (1) / k. 228 akt /. Ich relacje , wzajemnie się uzupełniające , i nie kwestionowane przez strony , co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy , należy uznać za w pełni wiarygodne. Ich źródłem jest również zeznanie powoda M. J. (1) / k. 228 v – 229 akt / , którego depozycje są pozytywnie zweryfikowane przez treść innych dowodów, mających walor w pełni wiarygodnych. Pozostała część ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy , nie kwestionowana , w ramach środka odwoławczego, jako poprawna, zostaje przyjęta przez Sąd Apelacyjny za własną. Ustalenia te wraz tymi , których powyżej dokonał Sąd II instancji , dają podstawę do oceny , że postawiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego , którego podstawą jest kwalifikacja prawna umowy , zawartej pomiędzy powodem a spółką (...) (...) jako umowy o świadczenie usług a zatem takiej , niezaspokojone świadczenie z której nie jest objęte regulacją z art. 647 1 kc , w tym w szczególności normą §5 tego przepisu , jest zarzutem trafnym. Ocena ta opiera się na następujących ustaleniach i wnioskach natury prawnej : Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika , że : a/ na podstawie umowy zawartej w dniu 10 sierpnia 2011r pomiędzy powodem a spółką akcyjną (...) (...) w K. M. J. (1) miał w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej pod firmą (...) zapewnić kompleksową obsługę geodezyjną zadania inwestycyjnego pod nazwą „ Przebudowa drogi wojewódzkiej nr (...) na odcinku od granicy województwa do B. wraz z remontem mostu przez rzekę N. w W. .” Obok samej geodezyjnej obsługi inwestycji jako całości, w odniesieniu do realizowanych w jej ramach prac konstrukcyjnych , drogowych i mostowych , powód był zobligowany do przygotowania dokumentacji powykonawczej w formie graficznej i cyfrowej. Realizacja przedmiotu umowy miała być zgodna z m. in. z dokumentacją projektową zadania inwestycyjnego , zasadami wiedzy technicznej oraz wymaganiami inwestora , którym była pozwane Województwo (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. . b/ uzgodnione wynagrodzenie miało charakter ryczałtowy , przy czym zgodnie z postanowieniami umowy , miało odpowiada poszczególnym etapom / częściom / realizowanych prac , będąc rozliczanym nie częściej aniżeli w okresach miesięcznych prowadzenia robót , c/ spełniając świadczenie na rzecz zamawiającej spółki z którego później skorzystał [co pomiędzy stronami niesporne ] inwestor , pracownicy M. J. (1) do 31 grudnia 2011r ,/ który to dzień stanowi granicę okresu rozliczeniowego za który powód dochodzi roszczenia/ , wykonali nie tylko akceptowaną przez inspektora nadzoru z zakresu prac geodezyjnych , reprezentującego na placu budowy inwestora , część dokumentacji powykonawczej , dotyczącej zakończonych już prac ale także takie trwałe elementy samego szklaku przebudowywanej jak repery , pozwalające na wzajemne odniesienie płaszczyzn mostu i drogi , osnowę geodezyjną niezbędną dla określenia jej nowego przebiegu czy gwoździe / bolce / , które na trwale umieszczone w jej strukturze , pozwalały na określanie poziomów poszczególnych warstw nowo tworzonej nawierzchni., d/ W trakcie realizacji umowy spółka (...) (...) zgłosiła inwestorowi Województwu (...) powoda jako swojego podwykonawcę prac z zakresu geodezji , opisując ich zakres oraz załączając odpis umowy stron z 10 sierpnia 2011r ,a inwestor w sposób wyraźny wyraził zgodę na tę rolę M. J. (1) w ramach prowadzonego zadania inwestycyjnego / k. 43 i 44 akt/ d/ Wszystkie prace wykonane przez powoda do 31 grudnia 2011r były bezusterkowo odebrane przez zamawiającą za które jednak nie zapłaciła kontrahentowi wynagrodzenia, obecnie dochodzonego pozwem, e/ strona pozwana także spełnienia tego świadczenia odmówiła, negując status powoda jako podwykonawcy i kwestionując jego wysokość. Powołane wyżej fakty pozwalają w sposób usprawiedliwiony twierdzić , że wobec spełnienia, w odniesieniu do powoda , pozostałych przesłanek wymienionych przez art. 647 1 kc , możliwość przypisania inwestorowi solidarnej odpowiedzialności za spełnienie świadczenia z tytułu należnego wynagrodzenia za wykonane roboty , którego nie wykonała zamawiająca spółka (...) (...) zależy od kwalifikacji umowy , którą M. J. (1) zawarł z obecnie upadłą , w dniu 10 sierpnia 2011r . Zależy ona przy tym od odpowiedzi na pytanie czy umowę tę z uwagi na przedmiot świadczenia powoda można uzna za umowę o roboty budowlane czy też umowę o innym charakterze , jednak takim , która uprawnia go jako podwykonawcę relacji pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą do skorzystania , w sytuacji w której się znalazł z przyczyn od siebie niezależnych z dobrodziejstwa wynikającego z brzmienia art. 647 1 §5 kc. Odwołując się treści art. 647kc , uwzględniając , że celem umowy o roboty budowlane jest wzniesienie w całości lub w części określonego w projekcie „ obiektu budowlanego tj, budynku, kompleksu budynków albo innej budowli i przez ten pryzmat oceniając przedmiot świadczenia M. J. (1) należy uznać , iż umowa jaką zawarł 10 sierpnia 2011r ze spółką (...) (...) nie była taką umową. Nie wyklucza to jednak możliwości skutecznego dochodzenia przezeń od inwestora świadczenia za wykonane na jej podstawie prace , w sytuacji braku zapłaty wynagrodzenia przez zamawiającą albowiem , w ocenie Sądu II instancji , spełnione przez niego świadczenie , które do czasu ustania stosunku umownego z obecnie upadłą , było realizowane prawidłowo i z którego inwestor skorzystał , stanowiło element świadczenia generalnego wykonawcy , który był niezbędny dla zrealizowania obiektu infrastrukturalnego jakim była przebudowywana droga wraz z przeprawą mostową. W takiej sytuacji, na co zwraca uwagę Sąd Najwyższy, w ukształtowanym już i podzielanym przez Sąd Apelacyjny stanowisku orzeczniczym, podwykonawca , spełniając takie świadczenie , może skutecznie ubiegać się u inwestora o wynagrodzenie , którego nie świadczył podmiot zamawiający. / por. w tej kwestii, dla przykładu , judykat Sądu Najwyższego z 17 października 2008r, sygn. I CSK 106/08 , publ. OSNC - ZD 2009/ 3 / 64 / Za takim wnioskiem, na tle faktów ustalonych w rozstrzyganej sprawie , przemawia w pierwszej kolejności charakter świadczenia generalnego wykonawcy dla którego prawidłowo realizowana kompleksowa obsługa geodezyjna wraz z przygotowaniem dokumentacji powykonawczej miała szczególne znaczenie i bez której prawidłowe zrealizowanie przedmiotu świadczenia spółki (...) (...) na rzecz inwestora nie byłoby możliwe. Inwestycja , której generalnym wykonawcą była upadła spółka , miała na celu wykonanie obiektu liniowego w rozumieniu art. 3a ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r [ jedn. tekst DzU z 2013 poz. 1409 z późn. zm/ Możliwość jego prawidłowego zrealizowania uzależniona jest w szczególności od właściwego umiejscowienia go w terenie, a następnie sprawowania stałego nadzoru nad zgodnością założeń projektowych z warunkami terenowymi oraz wzajemnymi relacjami , gdy chodzi o odległości i położenie, pomiędzy poszczególnymi , elementami składowymi powstającej infrastruktury. Gdy do tego dodać , wskazując na przedmiot świadczenia M. J. (1) określony w umowie z 10 sierpnia 2011r , iż przyjął on na sobie kompleksową obsługę geodezyjną całej inwestycji , rozciągającej się na przestrzeni [ co niesporne] kilkudziesięciu kilometrów i zobowiązał się do wykonania i dostarczenia także pełnej dokumentacji powykonawczej , to za zasadny należy uznać wniosek , iż bez jego świadczenia inwestycja nie mogłaby być zrealizowana, a inwestor zakończyć zadania jako takiego .[ argument z art. 43 ust. 1 ustawy ] Po wtóre , wpiera poprawność tego wniosku to , że z części elementów wykonanych przez powoda , które na trwale stały się elementami czy to mostu na N. czy szlaku drogowego [ repery , gwoździe , osnowa geodezyjna w postaci zastabilizowanych słupków, inwestor także skorzystał w czasie , kiedy kontynuację prac powierzył innemu generalnemu wykonawcy. Po trzecie , chociaż jedynie w sposób pośredni o niego trafności świadczy samo zachowanie inwestora , który dysponując treścią umowy z 10 sierpnia 2011r , przekazaną mu wraz ze zgłoszeniem powoda jako podwykonawcy, w zakresie kompleksowej obsługi geodezyjnej inwestycji, nie podnosił wobec dokonującej zgłoszenia spółki , że roboty powoda nie stanowią co najmniej niezbędnego elementu świadczenia generalnego wykonawcy i nie twierdził , że zgłoszenie , zważywszy na jego cel, pozbawione jest doniosłości prawnej, w kontekście ewentualnej odpowiedzialności Województwa (...) za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy. Co więcej, to zaniechanie upewniać mogło M. J. , co do sytuacji w jakiej się znalazł na skutek tego działania jego kontrahentki. Podzielić także należy stawiany zarzut apelacyjny o ile za jego pośrednictwem powód kwestionuje stanowisko prawne Sądu Okręgowego , kwalifikujące umowę z 10 sierpnia 2011r inaczej aniżeli jako umowę o dzieło. Zdaniem Sądu II instancji umowa zawarta przez powoda z obecnie upadłą spółką ma właśnie taki charakter. Sad I instancji uznał , że przeciwko takiej jej kwalifikacji , skutkując uznaniem , iż jest to umowa o świadczenie usług , nie objętą hipotezą normy art. 647 1 kc , nawet w drodze wykładni, przemawiają : brak indywidualizacji przedmiotu świadczenia powoda / dzieła / oraz sposób w jaki miało być kształtowane wynagrodzenie dla niego , w sposób charakterystyczny właśnie do umowy o świadczenie usług , do której odpowiednie zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Jeszcze raz przywołując postanowienie §1 ust. 1 i 2 umowy z 10 sierpnia 2011r , należy wskazać , wbrew ocenie Sądu I instancji , że świadczenie M. J. (1) zostało w sposób dostateczny oznaczone przez nadanie mu cech tylko jemu właściwych , będąc dziełem w rozumieniu art. 627 kc nie natomiast następującymi po sobie , wykonywanymi w okresie trwania umowy usługami z zakresu robót geodezyjnych. Tym , mającym cechy indywidualne dziełem , była całościowa obsługa geodezyjna inwestycji pod nazwą , która została wymieniona w części wstępnej umowy , na którą składają się prace konstrukcyjne , drogowe i mostowe , a przy tym obsługa oparta na założeniach wynikających z projektu przebudowy , i mająca być zgodną z regułami wiedzy technicznej , organizacyjnej oraz wymaganiami inwestora. Na zakres dzieła składała się także dokumentacja powykonawcza już zrealizowanych robót , wykonana w sposób oznaczony w umowie. Przeciwko takiej ocenie charakteru tej umowy nie przemawia sposób określania wynagrodzenia wykonawcy , skoro , jak podał to w zeznaniach powód jest to sposób charakterystyczny dla umów tego rodzaju z uwagi na charakter prac geodezyjnych. Do tego dodać trzeba , że jak wynika z ustaleń , dzieło było, w czasie trwania umowy oddawane częściami , po zatwierdzeniu fragmentów dokumentacji powykonawczej przez inspektora nadzoru z ramienia inwestora, inż. K. W. i wskazane w umowie kwoty ryczałtowe , płatne w okresach nie krótszych niż miesiąc , były jedynie formą dostosowania zapłaty tegoż do realiów wykonania umowy. Nie dyskwalifikuje zatem sposób jego ustalenia, samej umowy jako rodzajowo odpowiadającej konstrukcji umowy opisanej przez art. 627 i n. kc. Wszystko to , co powiedziano do tej pory, uzasadnia sformułowanie wniosku prawnego, że powód , co do zasady , mając status podwykonawcy , generalnego wykonawcy robót przy przebudowie drogi wojewódzkiej nr (...) , skutecznie domaga się od jej inwestora zapłaty wynagrodzenia za prace objęte umową z (...) S.A. , którego zamawiająca nie zapłaciła. Podstawą odpowiedzialności gwarancyjnej Województwa (...) za spełnienie tego świadczenia jest norma art. 647 1 §5 kc. Rozważając zakres tej odpowiedzialności ocenić należy , że pomimo podnoszenia takiego zarzutu, w ramach stanowiska procesowego przed Sądem I instancji, Województwo nie dowiodło , że świadczenie dochodzone przez powoda , a stanowiące sumę kwot określonych w fakturach , które wystawił , w sposób odpowiadający regułom proceduralnym określonym przez strony w umowie z dnia 10 sierpnia 2011r , jest zawyżone. Zatem , jak wynika to z tych dokumentów rozliczeniowych , zamyka się się ono w kwocie łącznej 145 632 złote . Uznając , że świadczenie obciążające inwestora wobec podwykonawcy nie związanego z nim węzłem obligacyjnym , a odpowiadającego wobec niego gwarancyjnie , w warunkach opisanych przez art. 647 1 kc , ma charakter świadczenia bezterminowego , które staje się wymagalne od daty wezwania do jego spełnienia / argument z art. 455 kc / Takie wezwanie M. J. (1) skierował do Województwa (...) w dniu 9 stycznia 2012r, przy czym objął nim także te część wynagrodzenia , które wynikając z faktury nr (...) na kwotę 31734 złote nie było jeszcze wymagalne, nawet wobec zamawiającej spółki (...) (...) / k. 51-52 akt / W odpowiedzi datowanej na 13 stycznia 2012r inwestor odmówił spełnienia wskazanych w nim świadczeń. Uznając , że wezwanie to, w zakresie kwoty 31 734 zł było nieskuteczne, Sąd II instancji stanął na stanowisku , że w zakresie pozostałej części należności dochodzonej pozwem, strona pozwana pozostaje w opóźnieniu wobec podwykonawcy począwszy od dnia następnego po dniu udzielenia odpowiedzi / 14 stycznia 2012r/ Za datę skutecznego wezwania do zapłaty wskazanej wyżej sumy , od której inwestor może być uznanym za pozostającego w opóźnieniu, a tym samym zobowiązanym do zapłaty odsetek Sąd II instancji uznał dzień 26 czerwca 2012r , czyli dzień otrzymania przez niego odpisu pozwu. / k. 69 akt/ W konsekwencji, w tym zakresie w jakim żądanie przyznania świadczenia wraz z odsetkami od kwot cząstkowych określało daty wcześniejsze ich naliczania , powództwo M. J. (1) zostało oddalone. Rozstrzygając o kosztach procesu, Sąd Apelacyjny zastosował normę art. 98 §1 kpc i wynikającą z niej dla ich rozliczenia pomiędzy stronami, zasad odpowiedzialności za wynik sprawy. Na sumę należną powodowi z tego tytułu złożyły się : wniesiona opłata od pozwu oraz wynagrodzenie zastępującego go profesjonalnego pełnomocnika z wyboru [7284 zł + 3617 zł ] Stronę pozwaną , jako przegrywającą spór obciążyły ponadto wydatki związane z postępowaniem [ koszty stawiennictwa jednego ze świadków ] pokryte tymczasowo przez Skarb Państwa. Z tych powodów Sąd Apelacyjny orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku na podstawie art. 386 §1 i 385 kpc . O kosztach postępowania apelacyjnego , Sąd II instancji orzekł w oparciu o art. 98 §1 i 3 kpc w zw z art. 108 §1 i 391§1 kpc . Na kwotę należną powodowi od przeciwnika procesowego z tego tytułu złożyły się zapłacona przezeń cześć opłaty od apelacji oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem, określone przez §6 pkt 6 w zw z §13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w spraqwie opłat za czynności adwokackie [ …] z dnia 28 września 2002r [ jedn. tekst DzU Z 2013 poz. 461 ] - pkt 3 sentencji ] Przegrywająca sprawę strona pozwana została obciążona na rzecz Skarbu Państwa, tą częścią opłaty od apelacji , której M. J. (1) nie miał obowiązku ponieść , będąc od niej zwolniony .[ pkt 4 sentencji wyroku ]