I ACA 241/22

Sygnatura akt I ACa 241/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2024 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie: Sędzia Leon Miroszewski (przewodniczący) Sędzia Artur Kowalewski Sędzia Tomasz Sobieraj Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Zarzycka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa Powiatu (...) przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewoda (...) o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 listopada 2021 roku, sygnatura akt I C 305/18 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I. tylko o tyle, że początek biegu odsetek wskazanych w tym punkcie określa na dzień 20 grudnia 2016 roku, oddalając powództwo co do tych odsetek w zakresie ich żądania od daty wcześniejszej; II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.250,00 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Artur Kowalewski Leon Miroszewski Tomasz Sobieraj Sygnatura akt I ACa 241/22 UZASADNIENIE Powód – Powiat (...) złożył w dniu 12.02.2018 r. pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie (...) o zapłatę kwoty 5.097.439,50 zł z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych: - od kwoty 793.491,35 zł od dnia 01.01.2011 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.640.489,76 zł od dnia 01.01.2012 r. do dni zapłaty, - od kwoty 2.195.069,84 zł od dnia 01.01.2013 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 468.388,55 zł od dnia 01.01.2014 r. do dnia zapłaty, ewentualnie powód wnosił o zasądzenie kwoty 5.097.439,50 zł z odsetkami ustawowymi: - od kwoty 793.491,35 zł od dnia 17.10.2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.640.489,76 zł od dnia 17.10.2016 r. do dni zapłaty, - od kwoty 2.195.069,84 zł od dnia 24.11.2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 468.388,55 zł od dnia 24.11.2016 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że powód – Powiat (...) – jest jednostką samorządu terytorialnego, która wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. W ramach wykonywania tych zadań powód dokonywał w okresie od 01.01.2010 r. do 22.02.2013 r. czynności związanych z zarządem nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu Skarbu Państwa, tj. nieruchomości po byłym drogowym przejściu granicznym (DGP) i terminalu towarowych odpraw celnych (TTOC) w Ś. . Mieniem tym zarządzało wcześniej gospodarstwo pomocnicze (...) Urzędu Wojewódzkiego, a następnie gospodarstwo pomocnicze przy Starostwie Powiatowym, zaś od 01.01.2011 r. bezpośrednio Starostwo Powiatowe w S. . Działki nr (...) w Ś. zostały oddane w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w Z. (przekazane protokołem dnia 04.01.2013 r.). Od tej pory Powiat nie ponosił kosztów ich utrzymania. 22.02.2013 r. doszło do zawarcia umowy sprzedaży przez Skarb Państwa na rzecz Powiatu działek nr (...) w Ś. . Umowa sprzedaży okazała się nieważna. Powodowi, jako jednostce samorządu terytorialnego wykonującej zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, przysługuje dotacja celowa w wysokości zapewniającej realizację zadania, która powinna być przekazana w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zadań. Dochodzone kwoty stanowią różnicę między poniesionymi wydatkami a otrzymaną dotacją (realnie poniesione wydatki były wyższe niż otrzymana dotacja). Za rok 2013 Powiat w ogóle nie otrzymał dotacji. Powiat wielokrotnie wnioskował o przyznanie lub powiększenie dotacji. Roszczenie znajduje podstawę prawną w treści art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego . Ewentualną podstawę prawną roszczenia może stanowić art. 405 k.c. o bezpodstawnym wzbogaceniu. Powód miał obowiązek wykonywania zadań zleconych niezależnie od otrzymanych środków. Powód przedstawił wyliczenia i zestawienie wydatków. To pozwanego obciąża ciężar dowodu, jeśli uważa, że były to wydatki niegospodarne, nadmierne lub nieoszczędne. Co do zatrudnienia w okresie gdy obiektem zarządzał Wojewoda (w 2009 roku) wynosiło ono 41 etatów, powód zredukował je do 22,5 etatu, a następnie do 18 etatów – co stanowi niezbędne minimum. Ponoszone wydatki stanowiły niezbędne minimum dla utrzymania i ochrony przez dewastacją i zniszczeniem obiektu, który generuje dochody dla Skarbu Państwa (110 najemców) i daje ok. 500 miejsc pracy. Terminal w Ś. to największy taki obiekt na zachodniej granicy, obejmuje 23,3 ha powierzchni, dwie płyty parkingowe i 85 budowli (biura, hale, rampy, magazyny, ujęcia wody, kotłownie, sieci komputerowe i teleinformatyczne itp.). Już z odpowiedzi na pozew wynika, że otrzymywane środki były niewystarczające, skoro Powiat musiał płacić odsetki karne za nieterminową zapłatę za energię elektryczną i rozliczenie z tytułu VAT. Spór między samorządem i rządem nie może rzutować negatywnie na sytuację obywateli, wobec czego nie jest prawdą, że w razie braku środków samorząd nie powinien realizować zadań zleconych. Dotacje mają zaś charakter obligatoryjny (k. 2949-2959). Pobierane przez Powiat opłaty eksploatacyjne były księgowane jako przychód Powiatu (...) i były traktowane jako środki własne. W sprawie zwrotu tych środków Skarb Państwa uzyskał tytuł wykonawczy skierowany do egzekucji prowadzonej z całego mienia Powiatu (a nie tylko z opłat eksploatacyjnych). Gdyby Powiat zwrócił opłaty a zarazem nie otrzymał dopłat byłby podwójnie pokrzywdzony. Skarb Państwa wyegzekwował już od Powiatu (...) ponad 5 mln zł tytułem zwrotu opłat eksploatacyjnych z odsetkami. Oczyszczalnia ścieków była traktowana jako część wspólna, w dniu 14.02.2011 r. została przekazana do Gminy S. . Jednostki samorządu terytorialnego ustanowiły wzajemne służebności. Nie ma możliwości wyodrębnienia faktur dotyczących oczyszczalni. Nie ma ogromnych różnic w zużyciu oleju opałowego w poszczególnych latach. Postanowieniem z dnia 01.03.2018 r. referendarz sądowy w SO w Gorzowie Wlkp. zwolnił powoda od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu ponad kwotę 20.000,00 zł. Pozwany Skarb Państwa – Wojewoda (...) wnosił o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że kwestionuje powództwo co do zasady i wysokości. W szczególności pozwany kwestionował okoliczność, iż przyznana dotacja była niewystarczająca na wykonanie zadań i że istniała konieczność zaangażowania przez samorząd środków własnych. Kwestionował też wysokość roszczenia, ustaloną na podstawie załączonych dokumentów, sposób ustalenia i wyliczenia dochodzonej kwoty, prawidłowość bilansów, zapisów księgowych i dokumentacji finansowej za okres od 01.01.2010 r. do 22.02.2013 r. W roku 2010 r. niezasadnie wydatkowano kwotę 58.988,81 zł na przygotowanie mienia do sprzedaży. Z informacji Starosty wynika, że corocznie wydatkował i rozliczał dotacje w całości, nie składał zaś Wojewodzie wniosków o zwrot kosztów wraz dowodami finansowo – księgowymi potwierdzających poniesienie wydatków z budżetu samorządu. Przyznane dotacje zapewniały możliwość zrealizowania zleconych zadań. Pozwany nie miał wpływu na ilość etatów osób realizujących te zadania ani wysokość ich wynagrodzeń. Powód powinien gospodarować otrzymanymi środkami w sposób celowy i oszczędny oraz wyłącznie na cele określone prawem. W przypadku nieuzyskania dotacji celowej samorząd nie może finansować zadań zleconych ze środków własnych. Brakuje dokumentów wskazujących jakie konkretnie zadania zlecone (z określeniem ich rodzaju, liczby, czasochłonności, ilości etatów zaangażowanych w ich wykonanie) realizował powód. Po stronie pozwanego nie istnieje też stan wzbogacenia w rozumieniu przepisów k.c. Oczyszczalnia ścieków ( działka nr (...) ) położona w Ś. została przekazana Gminie S. . Na pokrycie wydatków były przeznaczane środki z opłat eksploatacyjnych a nie środki własne powiatu. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. akt I C 305/18 Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Wojewody (...) na rzecz powoda Powiatu (...) kwotę 4.929.583,20 zł (cztery miliony dziewięćset dwadzieścia dziewięć tysięcy pięćset osiemdziesiąt trzy złote dwadzieścia groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 25 listopada 2016 roku do dnia zapłaty (pkt I.); w pozostałej części powództwo oddalił (pkt II.); zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 45.000,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 25.000,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt III.); nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. kwotę 10.673,67 zł tytułem zwrotu wydatków sądowych (pkt IV.). Sąd Okręgowy w ustaleniach faktycznych stwierdził, że starosta Powiatu (...) , jako reprezentant Skarbu Państwa gospodarował w okresie objętym pozwem, tj. od 01.01.2010 r. do 22.02.2013 r. (a także wcześniej i później, co jednak nie jest objęte postępowaniem w tej sprawie) nieruchomościami po byłym drogowym przejściu granicznym i terminalu towarowych odpraw celnych w Ś. , gmina S. . Nieruchomości te stanowiły zasób Skarbu Państwa, obejmowały działki nr (...) – księga wieczysta (...) i działkę nr (...) – księga wieczysta (...) . Mienie to przejął po zlikwidowanym gospodarstwie pomocniczym (...) Urzędu Wojewódzkiego obejmującym budynki, budowle, część środków trwałych oraz znaczną część wyposażenia wraz z gruntami, na których są posadowione. Od 1 sierpnia 2009 gospodarowanie przejętym mieniem terminala i drogowego przejścia granicznego powierzono Gospodarstwu (...) przy Starostwie Powiatowym w S. . Od dnia 1 stycznia 2011 r. Gospodarstwo (...) zostało zlikwidowane i mieniem tym zarządzało bezpośrednio Starostwo Powiatowe w S. .Co do działek nr (...) decyzją Wojewody (...) z 20.12.2012 r. zostały one oddane w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w Z. (przekazano protokołem zdawczo – odbiorczym w dniu 04.01.2013 r.). Od tego momentu Starosta (...) nie ponosił kosztów ich utrzymania (teren drogowego przejścia granicznego). Wskazał następnie Sąd I instancji, że powód realizował ciążące na nim z mocy ustawy zadania z zakresu administracji rządowej wykonując czynności związane z zabezpieczeniem nieruchomości przez uszkodzeniem lub zniszczeniem, naliczaniem należności za nieruchomości udostępniane z zasobu, będące przedmiotem najmu, oraz prowadzeniem ich windykacji, w tym wydzierżawianiem, wynajmowaniem i użyczaniem. Na poczet realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej powód otrzymywał dotacje. Pobierane opłaty eksploatacyjne zaliczał i księgował w poczet środków własnych jednostki samorządu terytorialnego, co doprowadziło do wszczęcia postępowań administracyjnych, o ich zwrot na rzecz Skarbu Państwa, a następnie skutecznej egzekucji należności. W okresie od dnia 1 stycznia 2010 do dnia 22 lutego 2013 r. wydatki Powiatu (...) poniesione na nieruchomości Skarbu Państwa stanowiące teren drogowego przejścia granicznego w Ś. oraz terminala odpraw celnych w Ś. oraz dotacje na ten cel otrzymane od Skarbu Państwa wyniosły: rok wydatki otrzymane dotacje dochodzona kwota 2010 3.076.991,35 zł 2.283.500,00 zł 793.491,35 zł 2011 3.020.489,76 zł 1.380.000,00 zł 1.640.489,76 zł 2012 2.648.119,84 zł 435.050,00 zł 2.195.069,84 zł 2013 (do 22 lutego) 468.388,55 zł 0,00 zł 468.388,55 zł Wydatki te poniesione przez Powiat (...) na utrzymanie przedmiotowej nieruchomości w okresie objętym pozwem, były dokonywane przez powoda w sposób celowy, rzetelny, oszczędny i adekwatny. Powiat ten dokonywał wydatków na utrzymanie ww. nieruchomości w podanym okresie w sposób gospodarny. Dokonywał wydatków na utrzymanie ww. nieruchomości w podanym okresie kierując się zasadą minimalizacji wydatków. Koszty generowane przez ww. nieruchomości czyniły podane w pozwie wydatki ponoszone przez powoda zasadnymi. Wysokość poniesionych przez powoda wydatków, jak dla nieruchomości Skarbu Państwa i wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, przedstawiona w pozwie, została przez powoda skalkulowana prawidłowo pod względem arytmetycznym. Metodologię wyliczeń zastosowaną przez powoda, jak dla określania wysokości należnej powodowi dotacji celowej, w kwocie wskazanej w pozwie, należy uznać za prawidłową – przy tej ocenie Sąd Okręgowy kierował się opinią biegłego. Kontynuował Sąd Okręgowy, że powód m. in. znacznie zredukował zatrudnienie (z 41 etatów do 22,5 etatu w 2010 r.) oraz nie prowadził inwestycji w związku z planami sprzedaży obiektu. Prace związane z utrzymaniem ciągów komunikacyjnych (odśnieżanie, sprzątanie, naprawy, remonty, utrzymanie zieleni itp.) wykonywali pracownicy Starostwa (bez udziału podmiotów zewnętrznych). W razie konieczności korzystania z usług zewnętrznych wykonawcy byli wybierani w drodze przetargów. Na terenie terminala działały polski i niemiecki urząd celny, Straż Graniczna, kilkadziesiąt podmiotów gospodarczych. Pracowało tam ok. 500 osób. Nie było możliwości zamknięcia obiektu z uwagi na działające tam podmioty, a także z uwagi na umowę ze stroną niemiecką, ponieważ przeznaczyła kilka milionów marek na obiekt, rozliczanych później w poczet czynszu, który powinien płacić za najem pomieszczeń niemiecki urząd celny. Wykonywano tylko najpilniejsze remonty (cieknący dach, schody uszkodzona klimatyzacja). Nie było środków na inne, potrzebne prace (np. remont generującego znaczne koszty oświetlenia). Sąd Okręgowy ustalił także, że powód był zainteresowany nabyciem na własność od Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. W dniu 21 listopada 2011 ówczesny wojewoda J. Ś. wydał zarządzenie nr 413 wyrażające zgodę na jej zbycie na rzecz powoda oraz wyraził zgodę na udzielenie bonifikaty w wysokości 95% od ceny sprzedaży tychże nieruchomości. Powód poniósł koszty związane z przygotowaniem nieruchomości do zbycia. Natomiast kolejny wojewoda - M. J. (1) w dniu 10 stycznia 2012 wydał zarządzenie uchylające zarządzenia nr (...) z 21 listopada 2011. Mimo tego w dniu 11 stycznia 2012 został podpisany protokół uzgodnień pomiędzy Skarbem Państwa reprezentowanym przez Starostę Powiatu (...) a Powiatem (...) . W dniu 22.02.2013 r. w kancelarii notarialnej w W. została podpisana w imieniu sprzedającego – Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu (...) A. B. , a za kupującego – Powiat S. – przez członka jego zarządu S. D. i wicestarostę L. O. (1) , umowa sprzedaży nieruchomości położonych w Ś. , gmina S. ( działki nr (...) – księga wieczysta (...) oraz działka nr (...) – księga wieczysta (...) ) za cenę 1.939.550,00 zł płatną w trzech ratach: pierwsza w kwocie 646.516,67 zł w dniu zawarcia umowy i dwie kolejne: 646.516,67 zł w dniu 31.03.2014 r. i 646.516,66 zł w dniu 30.06.2014 r. powiększone o oprocentowanie przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez NBP. Po potrąceniu należności w wysokości 25% na rzecz Powiatu pozostała kwota została przekazana na rachunek (...) Urzędu Wojewódzkiego, tj.: kwota 484.887,50 zł w dniu 14.03.2013 r., kwota 511.357,04 zł w dniu 14.04.2014 r i kwota 493.359,74 zł w dniu 11.07.2014 r., łącznie 1.489,604,28 zł. Jako podstawę transakcji w akcie notarialnym wskazano Zarządzenie Wojewody (...) J. Ś. nr 413 z dnia 21.11.2011 r. o wyrażeniu zgody na zbycie nieruchomości i udzielenie bonifikaty. Cena została zapłacona. W dniu 6 marca 2013 powód został wpisany do ksiąg wieczystych objętych aktem notarialnym nieruchomości w dziale II jako właściciel. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. w dniu 28 czerwca 2013 uchylił postanowienia o wpisie na skutek apelacji Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp. wskazującego na nieważność umowy z 22 lutego 2013 albowiem została zawarta bez aktualnej zgody Wojewody (...) . Natomiast 25 września 2014 Sąd Najwyższy uchylił postanowienia Sądu Okręgowego z 28 czerwca 2014 wskazując, że badanie podnoszonej przesłanki wykracza poza zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego a następnie 23 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. oddalił apelację Prokuratora. Od dnia 23 lutego 2013 do dnia 21 lipca 2016 powód gospodarował nieruchomościami będącymi przedmiotem aktu notarialnego jak swoją własnością (choć właścicielem faktycznie nie był), utrzymując je w stanie jak wcześniej. Wykonywał niezbędne remonty, nie czynił inwestycji. Ci sami pracownicy wykonywali te same czynności, co wcześniej. Skarb Państwa Wojewoda (...) w dniu 27 kwietnia 2015 złożył pozew o uzgodnienie treści przedmiotowych ksiąg wieczystych z rzeczywisty stanem prawnym. W dniu 10 września 2015 r. Sąd Rejonowy w Słubicach dokonał uzgodnienia treści ksiąg wieczystych (...) z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie z działu II tych ksiąg Powiatu (...) i wpisanie w jego miejsce ponownie Skarbu Państwa jako właściciela tych nieruchomości, jako przesłankę rozstrzygnięcia przyjmując bezwzględną nieważność umowy z dnia 22.02.2013 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. w dniu 21 lipca 2016 r. oddalił apelację Powiatu (...) - wyrok jest prawomocny z dniem 21 lipca 2016 r. W 2010 roku powód wydał z dotacji kwotę 58.988,81 zł na koszty związane z przygotowaniem nieruchomości do sprzedaży (operaty szacunkowe, ogłoszenia w prasie) i został zobowiązany do zwrotu tych środków na konto (...) Urzędu Wojewódzkiego. Na terenie Ś. w sąsiedztwie terminala położona jest oczyszczalnia ścieków na działce nr (...) . Nieruchomość tą Wojewoda (...) przekazał na podstawie decyzji z dnia 17.01.2011 r. (protokołem zdawczo – odbiorczym z 14.02.2011 r.) na rzecz Gminy S. . Wcześniej oczyszczalnia wraz z pracownikami była przekazana przez Wojewodę w zarząd Staroście razem z terminalem w Ś. . 20.04.2011 r. Skarb Państwa i Gmina ustanowili na swoją rzecz służebności potrzebne do korzystania z oczyszczalni. Po przekazaniu obiektu Gminie, Gmina obciążała powoda tylko za rzeczywiście odprowadzane z terminalu ścieki (rzeczywiście ponoszone koszty) natomiast koszty wynagrodzenia pracowników obsługujących oczyszczalnię, a przypisanych do terminalu, były refinansowane przez Gminę na podstawie porozumienia. Pracownicy oczyszczalni wykonują pracę zarówno na rzecz terminala jak i oczyszczalni (czyli gminy). Na podstawie porozumienia między Starostą a gminą Gmina S. z dnia 15.02.2011 r. gmina refinansuje Staroście wynagrodzenie tych pracowników (2,5 etatu) w kwocie 6.885,00 zł miesięcznie. Materiały eksploatacyjne zapewnia, remonty, naprawy urządzeń wykonuje (...) ( Zakład Usług (...) sp. z o.o. w S. ). Powód wielokrotnie zwracał się do pozwanego o przyznanie większej dotacji (z niewielkim skutkiem pozytywnym). W tym m. in. (przykładowo) wnioskował o: - w 2010 - 3.448.940,00 zł, - w 2011 - 3.449.000,00 zł, - w 2012 - 2.800.000,00 zł, - w 2013 - 3.866.500,00 zł. Ponadto dwukrotnie dokonał zawezwania pozwanego do próby ugodowej: - w sprawie X Co 204/14, - w sprawie X Co 205/16, przed SR w Gorzowie Wlkp. Doręczenie odpisów wniosków w tych sprawach nastąpiło w dniach 17.10.2016 r. i 24.10.2016 r. Do zawarcia ugody nie doszło. Pismem z dnia 06.04.2017 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 14.025.848,87 zł jako różnicy pomiędzy kwotą, jaka była niezbędna i rzeczywiście wydatkowana dla pełnego wykonania zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, a wysokością dotacji przekazanej przez dysponenta części budżetowej wraz z naliczonymi odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych w terminie 14 dni od kwot: - kwoty 793.491,35 zł od dnia 01.01.2011 r. do dnia zapłaty, - kwoty 1.640.489,76 zł od dnia 01.01.2012 r. do dnia zapłaty, - kwoty 2.195.069,84 zł od dnia 01.01.2013 r. do dnia zapłaty, - kwoty 2.744.548,96 zł od dnia 01.01.2014 r. do dnia zapłaty, - kwoty 2.327.139,40 zł od dnia 01.01.2015 r. do dnia zapłaty, - kwoty 2.205.980,29 zł od dnia 01.01.2016 r. do dnia zapłaty, - kwoty 2.119.129,28 zł od dnia 01.01.2017 r. do dnia zapłaty. Wezwanie zostało doręczone pozwanemu 11 kwietnia 2017. W piśmie z dnia 20.04.2017 r. pozwany odmówił zapłaty wskazanej kwoty, przypominając swoje stanowisko z postępowań o zawezwanie do próby ugodowej. Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów w postaci dokumentów, zeznań świadków, przesłuchania powoda oraz opinii biegłego. Zebrany materiał dowodowy uznał za wiarygodny. Wskazał, że niektóre z dowodów nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia (jak np. wyrok w innej sprawie między Powiatem (...) i Skarbem Państwa – Wojewodą (...) – k. 110-113). Co do korespondencji związanej z odroczeniem płatności podatku VAT oraz opłat za energię elektryczną Sąd Okręgowy podzielił stanowisko powoda, że stanowi to dowód potwierdzający, iż otrzymywane środki były niewystarczające na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem terminala. W treści korespondencji wprost wskazano, że brak terminowej zapłaty wynika z braku środków i opłaty zostaną dokonane niezwłocznie „z chwilą otrzymania dotacji ze Skarbu Państwa”. Generalnie za wiarygodne uznał ten Sąd zeznania świadków i wyniki przesłuchania powoda. Przy tym świadkowie mieli różny zakres wiedzy na temat przedmiotu procesu – jedni bardziej szczegółową (np. L. O. czy G. N. ) inni pobieżną lub nie pamiętali właściwie żadnych istotnych okoliczności (np. H. P. , H. H. , W. K. , B. U. ). Co do kwestionowanych przez pozwanego wydatków na przygotowanie mienia do sprzedaży (w kwocie 58.988,81 zł – k. 2729) stwierdził, ze pozwany nie wykazał, aby powód ponownie dochodził tej kwoty. Kwota ta była już przedmiotem rozpoznania i Powiat został zobowiązany do jej zwrotu (k. 2798-2817). W zestawieniu księgowań za ten okres nie ma w ogóle tych wydatków (np. na kwotę 58.988,81 zł składała się kwota 19.520,00 zł dla (...) sp. z o.o. i 7.320,00 zł dla tej samej spółki – faktury z 30.07.2010 r. (...) i z 03.09.2010 r. (...) , których nie ma w zestawieniu k. 175-288). Dodał Sąd Okręgowy, że co do wskazywanych przez pozwanego kwot ponad otrzymane dotacje, które wskazywał powód (np. 35.000,00 zł za rok 2011) pozwany: - nie przedstawił dowodów czego te dotacje dotyczyły (w szczególności czy tylko terminala w Ś. ), - nie przedstawił dowodów uiszczenia dotacji (przekazania kwoty) a jego obciążał w tym zakresie ciężar dowodu ( art. 6 k.c. – por. w szczególności obroty kont na k. 2761-2762). Sąd I instancji przyjął więc takie kwoty dotacji otrzymanych przez powoda, jak wskazane w uzasadnieniu pozwu i zestawieniach załączonych przez powoda do pozwu. Dodał, że rozliczenie też dotyczyło dotacji bez uwzględnienia kwoty 35.000,00 zł, zaś kwotę 35.000,00 zł Powiat przeznaczył na gospodarowanie wszystkimi nieruchomościami Skarbu Państwa a nie terminalem w Ś. . Była to więc dotacja ogólna, a nie celowa. Wskazał, że również z opinii biegłego wynikało, że powód otrzymał za 2011 rok dotację celową w kwocie 1.380.000,00 zł. Sąd Okręgowy wskazał, że w Starostwie powstała praktyka pokrywania wydatków z pobieranych od najemców opłat eksploatacyjnych (np. opłat za media). Osobno był księgowany czynsz, a osobno opłaty eksploatacyjne, które przeznaczano bezpośrednio (bez odprowadzania na rzecz Skarbu Państwa) na pokrycie wydatków. W momencie, gdy powstał obowiązek zwrotu tych opłat eksploatacyjnych otrzymane dotacje okazały się zbyt niskie. Dotacje stanowiły bowiem nadwyżkę ponad pobrane opłaty eksploatacyjne, uzupełniające tylko środki potrzebne na utrzymanie obiektu, a nie pokrywające je w całości. Następnie wskazał, że nie ma wątpliwości, że powództwo co do zasady należy uwzględnić. Twierdzenie pozwanego, że przekazane dotacje były wystarczające na pokrycie kosztów wykonania zadań zleconych przez Starostę jest niewiarygodne, zaś najbardziej dobitnie widać to na przykładzie roku 2013 za okres od 1 stycznia do 22 lutego, kiedy to dotacji nie przekazano w ogóle, a przecież nie jest możliwe, żeby obiekt w tym czasie nie generował żadnych kosztów. W szczególności zdaniem Sądu Okręgowego nie można uznać za słuszne stanowiska, że skoro w sprawozdaniach rozliczenia obejmują tylko kwoty przyznanych dotacji, to oznacza, że dotacje były wystarczające. Na tym bowiem podlega sprawozdanie z wydatkowania kwoty otrzymanej dotacji, ze rozlicza się tylko tą kwotę. Nie wykazuje się zaś innych wydatków, ponad dotację, na zarządzane mieniem Skarbu Państwa. Nie oznacza to jednak, że wydatki takie nie są faktycznie ponoszone. Zresztą system komputerowy (co zgodnie wyjaśniły dwie księgowe) pozwala rozliczyć tylko kwotę dotacji, nie pozwala na ujęcie kwot większych niż dotacja (system nie akceptuje takich zapisów wskazując na „błąd krytyczny”). Formularz nie zawiera pozycji pozwalającej na wpisanie wydatków ze środków własnych samorządu. Sąd Okręgowy podkreślił, że wszyscy pracownicy Powiatu, niezależnie od zajmowanej funkcji i przynależności politycznej, a także osoby zajmujące stanowiska niepolityczne (jak księgowa, czy osoby z obsługi) były zgodne w trzech kwestiach: - że na terenie przejścia i terminala dokonywano tylko niezbędnych wydatków, koniecznych do utrzymania obiektów (nie dokonywano inwestycji); takich samych przed i po przekazaniu obiektu przez Wojewodę, - w porównaniu z okresem, gdy obiektem zarządzał sam Wojewoda (a konkretnie gospodarstwo pomocnicze) doszło do ograniczenia wydatków i znacznego ograniczenia zatrudnienia, - przekazywane Staroście środki (dotacja) nie były wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania obiektu, - Wojewoda nie kwestionował sposobu zarządzania obiektem. Zdaniem Sądu Okręgowego żaden materiał dowodowy nie wykazał też niegospodarności, a nawet wydatki, które zostały zakwestionowane (np. koszt przygotowania nieruchomości do sprzedaży) trudno uznać za zbędne, skoro wolą Skarbu Państwa, czy powoda była sprzedaż nieruchomości (wydatków dokonano w 2010 roku – na wyceny i ogłoszenia - a dopiero w 2012 r. wojewoda cofnął zgodę na sprzedaż). Sąd I instancji zauważył, że przed wszczęciem procesu Wojewoda nigdy nie wzywał Starosty do zmiany sposobu gospodarowania terminalem, nie wskazywał, aby jakieś konkretne wydatki były zbędne czy zawyżone. Są one kwestionowane dopiero teraz. Kolejno przywołał brzmienie art. 166 Konstytucji RP oraz wskazał, że od strony finansowej zadania zlecone powinny być finansowane głównie z dotacji celowych. Następnie wskazał, że powód jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powołuje art. 49 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1672 z późn. zm.). Zgodnie z art. 49 ust. 1 . ustawy jednostka samorządu terytorialnego wykonująca zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami otrzymuje z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Jak stanowi art. 49 ust. 4 ustawy dotacje te są przekazywane przez wojewodów, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Dotacje powinny być przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań (art. 49 ust. 5 ustawy). Natomiast ustęp 6 artykułu 49 ustawy stanowi, że w przypadku niedotrzymania warunku określonego w ust. 5, jednostce samorządu terytorialnego przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych, w postępowaniu sądowym. Zdaniem Sądu Okręgowego postępowanie dowodowe (a konkretnie zeznania świadków i bogata dokumentacja księgowa oraz korespondencja między stronami i protokoły kontroli) wykazało, że powód gospodarował mieniem (nieruchomościami) Skarbu Państwa. Nie wykazało zaś, aby ponosił jakieś zbędne lub nieuzasadnione wydatki (nakłady, koszty). Dalej przywołał brzmienie art. 21 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm.) oraz wskazał, że jak wynika z zeznań świadków oraz dokumentacji Starosta po przejęciu obiektów (początkowo był to terminal z oczyszczalnią ścieków oraz drogowe przejście graniczne; następnie tylko terminal, ponieważ drogowe przejście graniczne i oczyszczalnię przejęły inne podmioty) zarządzał nimi kontynuując sposób zarządzania, jaki wcześniej wykonywał sam Skarb Państwa – Wojewoda (przy pomocy gospodarstwa pomocniczego), z tym tylko, że poczynił oszczędności związane ze znaczną redukcją zatrudnienia (z ponad 40 do ponad 20 a następnie 18 etatów) i ograniczeniem kosztów. Jednocześnie Sąd podkreślił, że miał świadomość tego, że terminal funkcjonował w innych warunkach w okresie, gdy nie było tam konkurencyjnej jednostki oraz Polska nie należała do strefy Schengen. Jednocześnie zauważył, że zeznania wszystkich świadków (którzy mieli na ten temat jakąś wiedzę) wskazują też, że ponoszone koszty wynikały z niezbędnych wydatków, koniecznych dla utrzymania substancji obiektu, bez inwestycji i większych remontów. Żadnemu świadkowi nie było też wiadome, aby Wojewoda nie akceptował takiego sposobu zarządzania lub wzywał do jego zmiany (nie dotyczy to oczywiście dwóch kwestii: zaliczenia do kosztów wydatków z 2010 roku na przygotowanie nieruchomości do sprzedaży i sposobu rozliczania pobieranych opłat eksploatacyjnych). Powód dokonywał więc poboru czynszów i opłat eksploatacyjnych, uiszczał należności za media i usługi, prowadził bieżące, drobne remonty i naprawy, dbał o czystość (sprzątanie odśnieżanie) utrzymanie zieleni (np. koszenie trawy) itp. Niewątpliwe zdaniem Sądu I instancji jest, że w spornym okresie (01.01.2010 r. – 22.02.2013 r.) powód zarządzał obiektem jako mieniem Skarbu Państwa, wykonując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Powodowi zatem przysługiwało prawo do otrzymania dotacji „w wysokości zapewniającej realizację tych zadań”. Kolejno Sąd Okręgowy zauważył, że spór sprowadza się do ustalenia jakie były koszty wykonania zadań zleconych przez Starostę oraz jaką dotację na ten cel otrzymał, zaś w razie ustalenia różnicy, ustalenie jej wysokości. W tym zakresie Sąd ten uznał za wiarygodne dowody w postaci zeznań świadków, w szczególności księgowych i skarbnika, dokonujących księgowań i rozliczeń oraz dowód z opinii biegłego. Zdaniem Sądu wywody opinii są logiczne, udokumentowane i uzasadnione. Biegły wskazał i opisał wszystkie dokumenty, na jakich się oparł, a także sposób wybrania ocenianych dokumentów. Sąd Okręgowy miał na uwadze, że początkowo w wybranym przez biegłego materiale były braki, które uniemożliwiły mu wydanie jednoznacznej opinii, ale powód – po zapoznaniu się z opinią – kiedy dowiedział się jakich dokumentów biegłemu brakuje i jakie uznał za niezbędne do wydania opinii – dokumentację uzupełnił. Sąd I instancji dopuścił dowód z tych dokumentów i opinii uzupełniającej biegłego uznając, że w tak ważkiej sprawie, dotyczącej znacznych kwot i środków publicznych ważąc obowiązujące zasady procedury cywilnej należy przyznać przewagę zasadzie prawdy nad zasadą szybkości postępowania czy prekluzja dowodową. Za zbędną Sąd ten uznał opinię innego biegłego z zakresu rachunkowości, ekonomii i księgowości. Za nieskuteczny uznał też zarzut wskazujący na „niejasne i niecelne” przyjęcie do badanej próby wskazanych w piśmie pozycji (dwa czeki i księgowanie odsetek), ponieważ biegły wyjaśnił dokładnie jakie pozycje i w jaki sposób wybrane ujął w opinii. Wg ustaleń biegłego wydatki i dotacje przedstawiały się następująco (k. 4367): rok wydatki otrzymane dotacje 2010 3.076.991,35 zł 2.283.500,00 zł 2011 3.020.489,76 zł 1.380.000,00 zł 2012 2.648.119,84 zł 435.050,00 zł 2013 (do 22 lutego) 468.388,55 zł 0,00 zł Biegły nie wypowiedział się w kwestii rozliczenia kosztów oczyszczalni ścieków. Następnie Sąd Okręgowy wskazał, że w tym zakresie należy wyodrębnić dwa okresy: 1. pierwszy, gdy oczyszczalnia była własnością Skarbu Państwa i zarządzał nią Starosta. Rozliczenie kosztów oczyszczalni wyglądało wtedy analogicznie jak przejścia granicznego i terminalu, tzn. koszty utrzymania nieruchomości Skarbu Państwa powinny być pokrywane z dotacji na ten cel. Jeśli więc Starosta księgował wydatki na oczyszczalnie i dotacji nie wystarczyło na jej koszty otrzymania, to może domagać się uzupełnienia dotacji. Nie ma tu zresztą znaczenia czy byłyby one księgowane razem z kosztami terminala, czy osobno, bo i w jednym i w drugim przypadku dotacja musi pokrywać koszty utrzymania nieruchomości, zaś podstawa prawna dochodzenia należności przez samorząd jest taka sama. 2. drugi, gdy oczyszczalnia została przekazana samorządowi gminnemu (Gminie S. ), która jest odrębną od Skarbu Państwa oraz Powiatu (...) osobą prawną. W tym zakresie Sąd dokonał analizy dokumentów księgowych i dokumentów związanych z przejęciem obiektów przez gminę. Okazuje się, że wynagrodzenia osób obsługujących oczyszczalnię (lub częściowo oczyszczalnię częściowo terminal) były rozliczane w koszty, zaś Gmina refinansowała te wynagrodzenia w kwocie 6.885,00 zł miesięcznie. Nie ustalono zaś, żeby powód pomniejszył dochodzoną kwotę o wynagrodzenia osób obsługujących oczyszczalnię (osoby te pozostały po przejęciu oczyszczalni na etacie Starostwa). W związku z refinansowaniem ich wynagrodzeń przez Gminę o kwotę tą należało pomniejszyć dochodzoną przez powoda należność. W związku z tym wydatki należało pomniejszyć o kwoty: - 72.292,50 zł za 2011 rok (ponieważ refundacja nie dotyczyła całego roku 2011, tylko 10,5 miesiąca – od 15 lutego 2011 roku; 10,5 m-ca x 6.885,00 zł = 72.292,50 zł - 82.620,00 zł za 2012 rok (12 x 6.885,00 zł), - 12.943,80 zł za rok 2013 (w roku 2013 refinansowanie wynagrodzeń też nie dotyczy całego roku, tylko dochodzonego okresu od 01.01. do 22.02.; 1,88 m-ca x 6.885,00 zł = 12.943,80 zł). Łącznie w ocenie Sądu Okręgowego dochodzoną należność należy więc pomniejszyć o 167.856,30 zł. Kolejno zauważył, że ani nie zostały zakwestionowane przez biegłego, ani nie zostały odnalezione przez Sąd (obciążenia związane z przygotowaniem obiektu do sprzedaży (wycena i kilka faktur za ogłoszenia w prasie). W związku z tym nie odjęto od dochodzonej kwoty 58.988,81 zł. Kwota ta zresztą była już przedmiotem rozpoznania i prawomocnego rozstrzygnięcia, zaś Powód został zobowiązany do jej zwrotu. Z uwagi na przyjętą podstawę prawną rozstrzygnięcia ( art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ) Sąd Okręgowy wskazał, że nie stosował przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Za nietrafny Sąd ten uznał zarzut pozwanego dotyczący przedawnienia. O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 455 k.c. (co do daty początkowej) i art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (co do wysokości). O kosztach orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. i art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, uznając powoda za wygrywającego prawie w całości (oddalenie dotyczy niewielkiego procentu dochodzonego roszczenia). Z wyrokiem tym nie zgodził się pozwany, zaskarżając go w części tj. w pkt I, III i IV, zarzucając: I. 
        nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd I instancji poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. nie wyjaśnienie czy poniesione przez powoda wydatki określone w pozwie na realizację zadań zleconych z administracji rządowej w 2010 – 2013 r. wskazane w sprawie były rzeczywiście niezbędne, uzasadnione i konieczne dla zrealizowania przez powoda zadań zleconych z zakresu administracji rządowej w sposób terminowy i pełny (w rozumieniu art. 49 ust. 1 i 5 u.d.j.s.t.) przy uwzględnieniu kwestii celowości, zasadność i oszczędność ponoszonych przez powoda wydatków na zadania zlecone z zakresu administracji, czy istniała potrzeba i zasadność zaangażowania w tym celu środków własnych przez stronę powodową i czy strona powodowa wydatkowała środki publiczne w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów - zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 44 ust. 3 pkt 1 i art. 254 pkt 3 u.f.p.; II. 
        naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, które w konsekwencji spowodowało dokonanie przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych:  przez błędne przyjęcie, że przedstawione przez stronę powodową dokumenty, zestawienia, wyciągi, wyliczenia, wykazy i metodologie dokonywania wyliczeń kosztów, a także opinia uzupełniająca z dnia 9.08.2021r. biegłego M. J. są dowodem poniesienia wydatków na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej i uznanie powództwa za zasadne i udowodnione co do wysokości, podczas gdy strona powodowa nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na celowości, zasadność i oszczędność ponoszonych przez powoda wydatków na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, podczas gdy pozwany zaprzeczał, jakoby przekazana stronie powodowej kwota dotacji celowej na realizację objętych pozwem zadań z zakresu administracji rządowej miały być niewystarczające dla ich pełnego i terminowego wykonania (w rozumieniu art. 49 ust. 1 i 5 u.d.j.s.t.), kwestionując tym samym potrzebę i zasadność zaangażowania w tym celu środków własnych przez stronę powodową oraz podnosząc konieczność wydatkowania przez stronę powodową środków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów - zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 44 ust. 3 pkt 1 i art. 254 pkt 3 u.f.p., a także zgłosił zastrzeżenia uwagi do opinii, opinii uzupełniającej, a także wyjaśnień do opinii biegłego;  przez pominięcie wniosków i ustaleń opinii przedstawionych w opinii biegłego M. J. z dnia 9.10.2020 r. i oparcie się na opinii uzupełniającej biegłego z dnia 9.08.2021 r.;  przez błędną ocenę charakteru sprawozdania Rb - 50, podczas gdy strona powodowa w części A sprawozdania Rb - 50 powinna wykazać, iż w każdym roku objętym roszczeniem pozwu poniesiony został wydatek ze środków własnych na realizację przedmiotowego zadania; b) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny materiału dowodowego, które w konsekwencji spowodowało dokonanie przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych, przez przyjęcie niepoprawnych wniosków w oparciu o środki dowodowe w postaci opinii uzupełniającej z dnia 9.08.2021 r., a nie pierwszej opinii złożonej w sprawie z dnia 9.10.2020 r., podczas gdy:  jak wskazuje opinia biegłego dr M. J. z dnia 9.10.2020 r., biegły w ramach czynności zbadania reprezentatywnej próby populacji ustalił, że część wydatków poniesionych przez Powiat (...) na utrzymanie nieruchomości opisanych w pozwie (DPG i TT OC) w okresie objętym pozwem nie jest możliwych do weryfikacji w celu zbadania dokonywane przez powoda wydatków w sposób celowy, rzetelny, oszczędny i adekwatny. Przy czy biegły określił, że brak kwalifikacji dotyczy ponad 35 % wartości próby, przy maksymalnym możliwym poziomie akceptacji 3%. Dodatkowo biegły podkreślił, że braki w dokumentacji nie pozwalają na potwierdzenie, że Powiat (...) dokonywał wydatków na utrzymanie ww. nieruchomości w podanym okresie w sposób gospodarny; Biegły stwierdził także, że względu na braki w dokumentacji nie może dokonać potwierdzenia pełnej zasadności wydatków rozumianych jako takie zarządzanie finansami publicznymi, którego nadrzędnym celem jest rozsądnie gospodarowanie dostępnymi środkami finansowymi w celu zapewnienia wykonywania przypisanych jednostce funkcji na akceptowalnym poziomie  zdaniem pozwanego Skarbu Państwa w opinii uzupełniającej biegłego z dnia 9.08.2021r. biegły nie dokonał analizy i nie określił wysokości środków finansowych pokrytych bezpośrednio z budżetu Powiatu (...) na utrzymanie Drogowego Przejścia Granicznego (DPG) i Terminala Towarowych Odpraw Celnych w Ś. (TTOC), ani wysokości wydatków pokrytych z części nieprzekazanych dochodów Skarbu Państwa do budżetu państwa. Tym bardziej, że biegły sam stwierdził, że w przypadku przypisania ww. dodatkowych środków Powiatowi (...) może tworzyć zagrożenie podwójnego finansowania części wydatków ze środków budżetowych;  w ocenie pozwanego Skarbu Państwa w opinii uzupełniającej biegłego z dnia 9.08.2021r. biegły nie podjął się odpowiedzi na pytania w zakresie prawidłowości stosowanych rozliczeń oczyszczalni ścieków (pkt 5 Podsumowania badania przez Biegłego w opinii uzupełniającej z dnia 9 sierpnia 2021r., str. 30). Biegły uzasadnił to tym, że cyt. „badanie kosztów możliwych do przypisania dla oczyszczalni w odniesieniu do wymagań procesu technologicznego wymaga określenia i zbadania wymaganych parametrów (w tym zapotrzebowania na energię, materiały, procedury przeglądowe, serwisowe i remontowe oraz inne wydatki w tym zaangażowane zasoby osobowe), które wymagają wiedzy technicznej specjalistycznej” - w opinii uzupełniającej z dnia 9.08.2021r. biegły nie dokonał pełnej oceny prawidłowości ujęcia poszczególnych wydatków oraz grup wydatków w odniesieniu do legalności i celowości ich realizacji. Należy podkreślić, że biegły nie badał ich szczegółowego podziału w odniesieniu do podstaw przykładowo nie weryfikował wydatków w odniesieniu do części majątku przypadającego na podatek od nieruchomości w zakresie wyodrębnienia obszarów zabudowanych budynkami, budowlami, pustostanami itp.). Biegły nie dokonywał również oceny zużycia mediów, paliwa opałowego i innych składników majątku;  wątpliwości nasuwają się odnośnie podanej w opinii uzupełniającej biegłego z dnia 9.08.2021 r. wysokości kosztów za zakup oleju opalowego w roku 2010 r. na tle pozostałych lat. Biegły w tym zakresie nie zajął stanowiska. Opinia sporządzona przez biegłego nie zawiera analizy sposobu planowania wydatku poniesionego na olej opałowy, przeprowadzania procedur jego zakupu, w tym wyłaniania dostawców/kontrahentów, wykorzystania, tworzenia zapasów czy określenia faktycznych potrzeb. Nie zbadano czy ta operacja była celowa z punktu widzenia gospodarczego. Zdaniem pozwanego Skarbu Państwa okoliczność, że biegły w sporządzonych opiniach nie zbadał czy Powiat (...) kierował się zasadą gospodarności i minimalizacji wydatków na zakup oleju opałowego na potrzeby TTOC, ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie z uwagi na wysokość tego wydatku, tj. 787 123,00 zł (brutto) za lata 2010-2012;  istotą sporządzenia opinii uzupełniającej biegłego było przeanalizowanie czy wydatki poniesione przez Powiat (...) były dokonywane w sposób celowy, oszczędny, rzetelny i adekwatny. Jak wynika z przyjętej przez biegłego metodologii sporządzenia opinii uzupełniającej, biegły dokonał wyboru próbki badawczej z wykorzystaniem losowania systematycznego, w wyniku którego przyjął również operacje z zapisów księgowych. Strona pozwana wskazuje, że przyjęcie przez biegłego do próby badawczej 11 pozycji zwanych „operacjami technicznymi” na 141 przyjętych do zbadania prób badawczych stanowiłoby ich 7,80 0 /0, co wskazuje na poważne braki opinii uzupełniającej i jej niepełność;  według pozwanego opinia uzupełniająca biegłego z dnia 9.08.2021r. jest nie pełna, ponieważ nie odpowiada na wszystkie zadane pytania i nie zawiera merytorycznego uzasadnienia w znacznej jej części. Wobec czego nie pozwala na analizę i weryfikację wyrażonych w niej ocen i poglądów biegłego. Nie można się zgodzić z twierdzeniem biegłego, że przyjęta przez niego próba może być uznana za próbę reprezentatywną jako część populacji pozwalającą w przybliżeniu opisać jej całość. W ocenie pozwanego biegły nie miał podstaw do formułowania wniosków ze względu na niewystarczające dowody badania leżące u ich podstaw. Poza tym biegły nie wykazał, że dokonał kontroli merytorycznej wydatków za okres czasu wskazany przez Sąd;  zdaniem pozwanego w opinii uzupełniającej biegłego z dnia 9.08.2021 r. biegły nie odniósł się w wystarczający sposób do następujących kwestii zgłoszonych przez Skarb Państwa: zagadnienia czy strona powodowa znając wysokość przyznanej dotacji, powinna w odpowiedni sposób kształtować wysokości wynagrodzeń pracowników (i innych kosztów osobowych i rzeczowych), tak aby były możliwe do pokrycia z otrzymanej dotacji oraz zagadnienia dotyczącego oceny biegłego jakoby przekazywane stronie powodowej kwoty dotacji celowych na wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej były niewystarczające do terminowego i pełnego realizowania zadań zleconych w oparciu o przepis w art. 254 pkt 3 ustawy o finansach publicznych z 2009r., zgodnie z którą dokonywanie wydatków następuje w granicach kwot określonych w planie finansowym, z uwzględnieniem prawidłowo dokonanych przeniesień i zgodnie z planowym przeznaczeniem, w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady  uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, wskazując, że strona pozwana kwestionuje taką ocenę biegłego, która zdaniem pozwanego nie została przez biegłego szczegółowo i przekonywująco uzasadniona w opinii a także opinii uzupełniającej;  wnioski i twierdzenia ww. opinii uzupełniającej były kwestionowane przez pozwanego, który wskazywał do nich zastrzeżenia i uwagi, w szczególności dotyczące kwestii celowości, zasadność i oszczędność ponoszonych przez powoda wydatków na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, które to zastrzeżenia i uwagi nie zostały przez biegłego wyjaśnione, wobec czego nie można ww. opinii uznać za wiarygodny i rzetelny materiał dowodowy;  należy podkreślić, że biegły w opinii uzupełniającej uznał się za niekompetentnego w ocenie rozliczenia oczyszczalni ścieków. Uzasadnia to konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego, którego opinia wyjaśniałaby także powyższe kwestie (rozliczenia oczyszczalni ścieków);  opinia uzupełniająca, jest niepełna, nie oddaje rzeczywistego obrazu poniesionych kosztów strony powodowej niezbędnych na realizację zadań z zakresu administracji rządowej w latach objętych pozwem, opierają się na błędnie przyjętej metodologii, a sposób ich przeprowadzania przez biegłego (uzupełnienie opinii po przedstawieniu nowych dokumentów przez stronę powodową) należy uznać za niedopuszczalny zatem nie można przyjąć ww. opinii, jako rzetelnego i obiektywnego dowodu sporządzonego w niniejszej sprawie; c) art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez odstąpienie od utrwalonego w judykaturze poglądu, że jednostka samorządu zleconych, wysokości przyznanej dotacji przy jednoczesnym uwzględnieniu konieczności wydatkowania środków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów - zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 44 ust. 3 pkt 1 i art. 254 pkt u .f.p.; d) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z opinii innego biegłego z zakresu z zakresu rachunkowości, ekonomii i księgowości ze znajomością finansów publicznych i rachunkowości budżetowej (zgłoszonych w pismach procesowych pozwanego: na fakty i okoliczności w nich wskazane), podczas gdy miały one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy (jednocześnie zaznaczając, że pozwany zgłosił zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. na rozprawie w dniu 29 listopada 2021r.); e) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. poprzez dopuszczenie przez Sąd I instancji dowodu z opinii uzupełniającej oraz dowodu z dokumentów stanowiące podstawę jej wydania złożonych przez stronę powodową po wydaniu pierwszej opinii przez biegłego tj. z dokumentów załączonych do pisma powoda z dnia 26.11.2020 r. jako spóźnionych, powodujących zwłokę w rozpoznaniu sprawy, a nie złożonych przez stronę powodową w toku niniejszego postępowania do tej pory ze względu na decyzje procesowe strony powodowej, na która na podstawie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. to na stronie powodowej spoczywał obowiązek wykazania zasadności roszczenia zgłoszonego pozwem. Należy podkreślić, że obowiązkowi strona powodowa w oczywisty sposób nie sprostała, co potwierdza m.in. opinia biegłego M. J. z dnia 9.10.2020r. Zatem dopuszczenie przez Sąd I instancji dowodów z nowych dowodów -znanych i dostępnych dla strony powodowej przed rozpoczęciem tego postępowania, tj. złożeniem pozwu - byłoby oczywiście nieuzasadnione. Poza tym należy wskazać, że przepisy, na które powoływała się strona powodowa zgłaszając wnioski dowodowe z ww. dokumentów tj. art. 207 k.p.c. i art. 217 k.p.c. zostały uchylone, a wskazywany przez nią przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019r. nie dotyczy przedmiotowego postępowania; f) art. 126 § 1 pkt 7 k.p.c. w zw. z art. 130 k.p.c. przez brak zwrotu pisma powoda z dnia 26.11.2020r., podczas gdy strona pozwana wskazała przed Sądem I instancji na oczywisty brak formalny ww. pisma powoda z dnia 26.11.2020r. albowiem nie zostały wymienione załączniki do pisma, co zgodnie z art. 126 SI pkt 7 k.p.c. , co powinno skutkować jego zwrotem zgodnie z art. 130 k.p.c. ; g) art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez uznanie, że powód wygrał niniejsze postępowanie prawie w całości, podczas gdy Sąd I instancji oddalił roszczenie w kwocie 167.856,30 zł (z dochodzonych 5097.439,50 zł); III. 
         naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 6 k.c. w zw. z art. 49 ust. 5 i 6 u.d.j.s.t. poprzez stwierdzenie, że strona powodowa była obowiązana do wykazania wysokości faktycznie poniesionych, uzasadnionych kosztów realizacji zadań zleconych, wysokości przyznanej dotacji oraz spełnienia przesłanek z art. 49 ust. 5 i 6 u.d.j.s.t., a nie musiała udowadniać, że ponoszone przez nią wydatki były realizowane zgodnie z zasadami celowości, oszczędności i gospodarności (a więc przyjęcie swoistego domniemania, że skoro wydatki były poniesione, to były uzasadnione), podczas gdy „uzasadnione koszty” to właśnie koszty poniesione celowo oraz w sposób oszczędny i gospodarny, co doprowadziło do faktycznego przerzucenia na stronę pozwaną ciężaru dowodu co do tego, jaka powinna być wysokość dotacji; b) 
        art. 49 ust. 6 u.d.j.s.t. poprzez uznanie, że przepis ten może być podstawą dochodzenia zwiększenia dotacji celowej w związku z częściowym finasowaniem zadania zleconego ze środków własnych jednostki samorządu terytorialnego, a także poprzez przyjęcie, że istnieje możliwość dochodzenia uzupełnienia dotacji po zakończeniu roku budżetowego podczas wykładnia systemowa i funkcjonalna sprzeciwiają się tego rodzaju interpretacji; c) art. 49 ust. 1, 3, 4, 5 i 6 u.d.j.s.t. w związku z art. 44 ust. 1 pkt 2, art. 126, art. 129, art. 149 ust. l, art. 168, art. 169, art. 242, art. 249 ust. 1 pkt 2, art. 254 pkt 2 i 3 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, w wyniku uznania, że ocena zasadności roszczenia jednostki samorządu terytorialnego o zapłatę, dochodzonego na podstawie art. 49 ust 6 u.d.j.s.t. może zostać dokonana w oderwaniu od przepisów prawa budżetowego , określających zasady planowania, uchwalania i wykonywania budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego; d) art. 481 1 k.c. poprzez zasądzenie odsetek w terminie wskazanym w pkt. I zaskarżonego wyroku i w wysokości ustalonej jak od zaległości podatkowych, podczas gdy roszczenie dochodzone pozwem nie może być roszeniem opartym na art. 49 ust. 6 u.d.j.s.t., a co najwyżej jest roszeniem o zwrot środków własnych jednostki samorządu terytorialnego wydatkowanych na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej; Jednocześnie wskazał, że wymienione powyżej naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do zasądzenia stronie powodowej przez Sąd I instancji kwoty wskazanej w pkt I zaskarżonego wyroku wraz odsetkami w wysokości i terminie wskazanym w wyroku, podczas gdy roszczenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie w jakiejkolwiek części i powinno zostać oddalone w całości. Mając na uwadze powyższe zarzuty, pozwany wniósł o: 1) 
        zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej według norm przepisanych; ewentualnie 2) 
        uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; w każdym zaś przypadku wniósł o: 3) 
        zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej według norm przepisanych. Nadto w związku z zarzutem wskazanym w pkt II. (ii) lit. d oraz także na podstawie art. 380 k.p.c. wniósł o rozpoznanie postanowienia Sądu I instancji wydanego na rozprawie w dniu 29 listopada 2021r. w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z: dowodu z kolejnej opinii uzupełniającej biegłego M. J. lub dowodu z opinii innego biegłego z zakresu z zakresu rachunkowości, ekonomii i księgowości ze znajomością finansów publicznych i rachunkowości budżetowej (zgłoszonych w pismach procesowych pozwanego: na fakty i okoliczności w nich wskazane), (jednocześnie zaznaczając, że pozwany zgłosił zastrzeżenie w trybie art. 162 k.p.c. ) oraz jego zmianę poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd Il instancji dowodów z: a) 
        dowodu z kolejnej opinii uzupełniającej biegłego M. J. lub z dowodu z opinii innego biegłego z zakresu z zakresu rachunkowości, ekonomii i księgowości ze znajomością finansów publicznych i rachunkowości budżetowej (zgłoszonych w pismach procesowych pozwanego: na fakty i okoliczności w nich wskazane). Strona pozwana podkreśliła, iż przy wydatkowaniu środków z dotacji celowej jednostka samorządu 100 terytorialnego zobowiązana jest do uwzględnienia zasady wydatkowania tych środków określonej w art. 254 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którą dokonywanie wydatków następuje w granicach kwot określonych w planie finansowym, z uwzględnieniem prawidłowo dokonanych przeniesień i zgodnie z planowym przeznaczeniem, w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Jednocześnie pozwany podniósł, że ww. wniosek dowodowy jest uzasadniony nierozpoznaniem istoty sprawy przez Sąd I instancji i wskazanymi powyżej uchybieniami procesowymi, a konieczność jego powołania pojawiła się na etapie postępowania przed Sądem Il instancji. W odpowiedzi na apelację, powód wniósł o jej oddalenie w całości a także zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W postępowaniu apelacyjnym Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe i dodatkowo ustalił: Weryfikacja mająca na celu ustalenie celowości, prawidłowości, legalności oraz gospodarności ponoszenia przez Powiat (...) wydatków na utrzymanie Terminalu Towarowych Odpraw Celnych i Drogowym Przejściu Granicznym w Ś. w okresie od dnia 1 stycznia 2010 roku do dnia 22 lutego 2013 roku mogła być realizowana przez biegłego w odniesieniu do całej zbiorowości (100 % populacji) lub w odniesieniu do reprezentatywnej próby. Ze względu na zakres populacji operacji księgowych (każdy dowód księgowy generuje dokumenty pomocnicze, zestawienia, decyzję, procedury zarzadzania i kontroli oraz ewidencji i sprawozdawczości) biegły w zakresie wydatków rzeczowych i dokonywanych rozliczeń dokonał badania zdefiniowanej 5 % procentowej próby. Przyjęty poziom ufności oraz błąd maksymalny, zapewnia obraz badanej zbiorowości ustalony na podstawie próby; dodatkowo wybranej w sposób losowy i systematyczny; i daje racjonale zapewnienie dokonania obiektywnej i niezależnej oceny badanej zbiorowości. Biegły zauważa, że w badanej próbie nie wystąpiły błędy istotne, który wskazywałyby na wątpliwości w zakresie możliwości ekstrapolacji wyników badania próby na całą zbiorowość. Gdyby podczas badania próby wystąpiły błędy merytoryczne lub formalno — rachunkowe o istotnym znaczeniu biegły miałby obowiązek zwiększenia ilości badanych dokumentów jednak w tym przypadku nie było konieczności metodycznego powiększenia wartości próby. Cel badania został osiągnięty (dla przyjętej próby i metodyki) rozumiany jako uzyskanie racjonalnego zapewnienia, że udokumentowane w aktach sprawy operacje księgowe dotyczące ponoszenia przez Gospodarstwo (...) oraz Starostwo Powiatowe w S. w okresie od dnia 1 stycznia 2010 roku do dnia 22 lutego 2013 roku wydatków na utrzymanie Terminalu Towarowych Odpraw Celnych i Drogowym Przejściu Granicznym w Ś. były realizowane zgodnie z zasadą minimalizowania wydatków przy jednoczesnej ich realizacji w sposób legalny, celowy, gospodarny, zasadny, adekwatny (zgodnie ze zdefiniowanymi wcześniej zasadami). Nadto w zakresie stanów początkowych, zakupów i zużycia oleju opałowego na potrzeby ogrzania obiektów Drogowego Przejścia Granicznego i Terminala Towarowych Odpraw Celnych w Ś. w okresie 2010-luty 2013 roku, nie ujawniono w aktach sprawy kart rozchodowych wskazujących na przekazywanie zakupionego oleju opalowego poza organizacją. Pojawienie się przypadków nietypowych w zakresie zużycia oleju opalowego przy operacjach typowych (dla poszczególnych lat), co po weryfikacji i wyjaśnieniu w opinii uzupełniającej nie występowało. Biegły dokonał również szczegółowej analizy kształtowania się cen oraz koszt6w zakupu oleju opalowego na konkurencyjnym rynku, kt6ry identyfikuje wysoki wzrost cen produktu naftowego służącego do ogrzewania obiekt6w. Dodatkową determinantą gospodarności wyjaśniającą większa ilość zakupu w 2010 roku był występujący w kolejnych latach - 2011, 2012 oraz 2013 roku wzrost cen zakupu co skutkowało ograniczeniem wydatków na zakupy po wyższych cenach oraz wykorzystaniem nadwyżki sald końcowych oleju opałowego wskazywanych dla poszczególnych czasookresów. Biegły zaprezentował w opinii uzupełniającej kształtowanie się cen oleju opałowego na konkurencyjnych rynkach. (dowód: wyjaśnienia biegłego sądowego z dnia 31 grudnia 2023 r.) Sąd Apelacyjny zważył, co następuje Apelacja pozwanego skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku jedynie w części odnoszącej się do początkowej daty biegu odsetek, co doprowadziło do wydania wyroku reformatoryjnego w tym zakresie. W apelacji podniesiono zarzuty dwojakiego rodzaju - odnoszące się do naruszenia prawa procesowego i te, które dotyczą naruszenia prawa materialnego. W pierwszej kolejności sąd drugiej instancji rozważył zasadność zarzutów dotyczących prawa procesowego, gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może stać się podstawą dla oceny roszczenia zgłoszonego w sprawie przez powoda. Podkreślenia na wstępie wymaga to, że podczas dokonywania oceny zasadności wywiedzionego przez pozwanego środka odwoławczego należy mieć na uwadze przede wszystkim treść przepisu art. 378 § 1 k.p.c. , nakładającego na sąd drugiej instancji obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji oznacza związanie sądu odwoławczego zarzutami naruszenia prawa procesowego (por. Sąd Najwyższy m.in. w uchwale z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07), za wyjątkiem tego rodzaju naruszeń, które skutkują nieważnością postępowania. Nie dostrzegając ich wystąpienia w niniejszej sprawie, a nadto akceptując częściowo argumentację Sądu pierwszej instancji, w tych wszystkich jej aspektach, które nie zostały objęte zarzutami apelacyjnymi, jak również poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne (w oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody i te, które uzupełniająco przeprowadzono w postępowaniu apelacyjnym), zadość wymogowi konstrukcyjnemu niniejszego uzasadnienia czyni odwołanie się do tej argumentacji, bez potrzeby jej powielania. Przechodząc do analizy poszczególnych zarzutów apelacyjnych, w pierwszej kolejności rozważania wymaga zarzut nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. , albowiem jego uwzględnienie samoistnie determinowałoby kierunek rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że pojęcie „nierozpoznania istoty sprawy” odnosi się do roszczenia będącego podstawą powództwa i zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie orzekł w ogóle merytorycznie o żądaniach stron, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominął merytoryczne zarzuty pozwanego (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC z 2000 r. z. 1, poz. 22; z dnia 17 listopada 1999 r., III CKN 450/98, OSNC z 2000 r. z. 5, poz. 97 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2016 r.; sygn. akt IV CZ 63/16 i z 28 września 2016 r.; sygn. akt III CZ 33/16). Jednocześnie istotę sprawy ocenia się z jednej strony na podstawie analizy żądań pozwu, a z drugiej strony - przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. W doktrynie utrwalony jest pogląd, że treścią powództwa jest żądanie urzeczywistnienia w konkretnym przypadku określonej normy prawnej przez wydanie orzeczenia sądowego określonej treści. Nierozpoznanie istoty sprawy sprowadza się więc do pozostawienia poza oceną sądu okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki zastosowania norm prawa materialnego. Tymczasem apelujący upatruje podstaw tego zarzutu w nie wyjaśnieniu czy poniesione przez powoda wydatki określone w pozwie na realizację zadań zleconych z administracji rządowej w 2010 – 2013 r. wskazane w sprawie były rzeczywiście niezbędne, uzasadnione i konieczne dla zrealizowania przez powoda zadań zleconych z zakresu administracji rządowej w sposób terminowy i pełny (w rozumieniu art. 49 ust. 1 i 5 u.d.j.s.t.) przy uwzględnieniu kwestii celowości, zasadność i oszczędność ponoszonych przez powoda wydatków na zadania zlecone z zakresu administracji, czy istniała potrzeba i zasadność zaangażowania w tym celu środków własnych przez stronę powodową i czy strona powodowa wydatkowała środki publiczne w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Oczywistym jest, że zarzut ten nie wpisuje się w zakres pojęciowy nierozpoznania istoty sprawy, gdyż w rzeczywistości opiera się na kontestowaniu ustaleń faktycznych oraz ocen prawnych, stanowiąc wyłącznie polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, wyrażonym wobec powyższych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie może być natomiast mowy o tym, że Sąd Okręgowy pominął taki aspekt sporu, który pozwalałby na stwierdzenia, że zaniechano zbadania w pełnym zakresie materialnej podstawy żądania pozwu i nie przeprowadzono merytorycznej oceny powództwa w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skoro więc Sąd pierwszej instancji uwzględnił wynikające z zebranego materiału procesowego wszystkie fakty, mające znaczenie na rozstrzygnięcie sprawy, poddając je weryfikacji prawnej, to brak jest przesłanek do uznania, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał merytorycznie sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Po dokonaniu ponownej oceny materiału procesowego w ramach i granicach postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy w zasadniczym zakresie prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia faktyczne w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy (zawarte w wyodrębnionej redakcyjnie części uzasadnienia zaskarżonego wyroku) znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów. Sąd odwoławczy czyni te ustalenia częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby powtórnego ich szczegółowego przytaczania. Uzupełnieniem są ustalenia dokonane w toku postępowania apelacyjnego, o których była mowa wyżej. Dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów. Skarżący powinien więc wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając, a więc że naruszył zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego (por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 roku, VI ACa 567/06; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 listopada 2016 roku, I ACa 643/16). Nadto powinien wykazać, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 roku, II CK 369/03). Jeżeli natomiast z zebranego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena ta nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c. ) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego samego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Oczywiście bez znaczenia dla podważenia ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego jest zaprezentowanie przez skarżącego po prostu jego wersji co do faktów istotnych w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy, w tym w świetle zarzutów apelacji, nie sposób uznać, że doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wskazanej normy prawnej. Przeciwnie, Sąd Okręgowy ocenił dowody zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego i na ich podstawie wyciągnął trafne wnioski. Pozwany zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przypisał Sądowi I instancji nieprawidłowe przyjęcie, że przedstawione przez stronę powodową dokumenty stanowią dowody poniesienia wydatków na realizację zadań zleconych. W ocenie pozwanego strona powodowa nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na celowości, zasadność i oszczędność ponoszonych przez powoda wydatków na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Z argumentacją pozwanego nie sposób się zgodzić. Okoliczność, że powód wydatkował środki z przekazywanych dotacji w należyty sposób wynika nie tylko z przedłożonych przez powoda dokumentów ale także zeznań świadków oraz opinii biegłego. Słusznie zatem wskazał Sąd I instancji, że środki z przekazywanych dotacji wykorzystywane były na bieżące czynności, takie jak w szczególności naprawy, utrzymanie obiektów w stanie używalności, przeglądy, czynności techniczne czy też czynności niezbędne. Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. polegający na dokonaniu przez Sąd I instancji dowolnej oceny materiału dowodowego, które w konsekwencji spowodowało dokonanie przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie niepoprawnych wniosków w oparciu o środki dowodowe w postaci jego opinii uzupełniającej z dnia 9.08.2021 r., a nie pierwszej opinii złożonej w sprawie z dnia 9.10.2020 r. Podstawą oparcia się przez Sąd Okręgowy na opinii biegłego z dnia 9 sierpnia 2021 r. był fakt, że pierwsza opinia sporządzona została w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Jednocześnie powód dopiero po zapoznaniu się z treścią opinii z dnia 9.10.2020 r. i wskazanymi tam brakami, miał możliwość przedłożenia dokumentów, które okazały się niezbędne do sporządzenia pełnej i rzetelnej opinii, zwłaszcza z zakresie oceny zasadności wydatków ponoszonych przez powoda. Sąd Apelacyjny stwierdza również, że powołany w sprawie biegły M. J. , wydając opinie z dnia 9 sierpnia 2021 r. stwierdził, że przedłożone przez powoda dowody były wystarczające do ustalenia prawidłowości, celowości oraz gospodarności ponoszenia przez Powiat (...) wydatków na utrzymanie Terminalu Towarowych Odpraw Celnych i Drogowego Przejścia Granicznego w Ś. w okresie od dnia 1 stycznia 2010 roku do dnia 22 lutego 2013 roku. Wydatki te były realizowane i dokonywane zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o finansach publicznych i na tej płaszczyźnie nie ma zastrzeżeń co do tych wydatków. Weryfikacja dokumentów przedłożonych przez stronę powodową wskazuje, że kwoty wynikające z tych dokumentów były wydatkowane w sposób gospodarny, oszczędny, celowy i adekwatny. Twierdzenia tego nie zmieniają zarzuty strony apelującej dotyczące nadmiernych, jej zdaniem, zakupów oleju opałowego. Odnośnie do powyższego biegły M. J. w zakresie swej specjalizacji stwierdził, że nie dostrzega nieprawidłowości w wydatkowaniu i rozliczaniu tego zakupu. Okoliczność ta wynika zarówno z opinii uzupełniającej jak i z wyjaśnień biegłego z dnia 31 grudnia 2023 r. Nadto wskazać należy, że w orzecznictwie przyjęto, że ewentualnie wadliwe dopuszczenie spóźnionego materiału procesowego (twierdzenia faktycznego lub dowodu), nie może samo w sobie stanowić skutecznego w aspekcie żądania zmiany wyroku zarzutu skargi kasacyjnej lub apelacji (por. wyrok SN z  dnia 9 sierpnia 2019 roku, II CSK 3503/18, OSNC 2020, nr 6, poz. 51). Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym zbędna w niniejszej sprawie byłaby opinia innego biegłego z zakresu rachunkowości, ekonomii i księgowości. Jeśli bowiem pozwany kwestionowałby merytoryczna zasadność ponoszenia jakiegoś wydatku (np. określonej ilości oleju), to właściwym biegłym nie jest księgowy, tylko specjalista od systemów grzewczych. Stąd też brak było podstaw do uwzględnienia wniosku, którego podstawę stanowił przepis art. 380 k.p.c. Tym samym za niezasadne uznać należało także zarzuty naruszenia art. 232 k.p.c. (nota bene norma w zdaniu pierwszym tego przepisu skierowana jest do stron, a nie do sądu), art. 286 k.p.c. oraz art. 235 2 § 2, 3 i 5 k.p.c. Za całkowicie bezpodstawny uznać należało także zarzut naruszenia art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Wskazywana przez pozwanego kwota 167.856,30 zł stanowi niewiele ponad 3% z dochodzonej kwoty. Tym samym obciążenie wyłącznie pozwanego kosztami postępowania było prawidłowe. Przechodząc do zarzutów apelacji dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że ugruntowane jest orzecznictwo, z którego wynika, iż dotacja celowa, o której mowa w art. 49 ust. 1 o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest dotacją o charakterze obligatoryjnym. Jedną z niewielu, w stosunku do której ustawodawca sformułował zasadę adekwatności. Ustawodawca przyjął w tym zakresie pełną odpowiedzialność administracji rządowej za finansowanie zadań publicznych należących do jej kompetencji, zleconych do wykonania samorządowi. Żaden przepis rangi ustawowej nie nakłada na jednostki samorządowe obowiązku finansowania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej z dochodów własnych, jeżeli poziom środków przekazanych w formie dotacji nie jest wystarczający ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2018r, V CSK 144/17. LEX nr 2475062). Jednocześnie zupełnie pomija skarżący, że artykuł 49 ust. 5 i 6 u.d.j.s.t. ma zastosowanie zarówno w wypadkach przekazania przyznanej dotacji w niepełnej wysokości lub z uchybieniem terminu ustawowego, jak i przekazania ustalonych w budżecie dotacji w wysokości niezapewniającej właściwej realizacji zadań. W sytuacji, gdy dla wykonania zleconych jednostce samorządu terytorialnego zadań nie wystarczyłyby środki jej przekazane z budżetu państwa może ona na podstawie tego przepisu skutecznie żądać różnicy pomiędzy kwotą, jaka rzeczywiście była potrzebna dla pełnego ich wykonania, a wysokością przekazanej dotacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 11 marca 2021 r., I ACa 566/20). Wbrew twierdzeniom skarżącego art. 49 ust. 6 u.d.j.s.t. daje możliwość dochodzenia uzupełnienia dotacji po zakończeniu roku budżetowego. Ani w przywoływanym art. 49 u.d.j.s.t., ani w żadnym innym przepisie nie przewidziano zakazu dochodzenia należnego świadczenia po upływie roku budżetowego. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe dało podstawy do przyjęcia, że powód dokonywał wydatków na utrzymanie w/w nieruchomości w podanym okresie w sposób gospodarny. Powiat (...) dokonywał wydatków na utrzymanie nieruchomości w podanym okresie kierując się zasadą minimalizacji wydatków. Koszty generowane przez w/w nieruchomości czyniły podane w pozwie wydatki ponoszone przez Powiat (...) zasadnymi. Wysokość wydatków poniesionych przez Powiat (...) , jak dla nieruchomości Skarbu Państwa i wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, przedstawiona w pozwie, została przez powoda skalkulowana w sposób prawidłowy pod względem arytmetycznym. Metodologię wyliczeń zastosowaną przez powoda, jak dla określania wysokości należnej powodowi dotacji celowej, w kwocie wskazanej w pozwie, należy uznać za prawidłową. Weryfikacja dokumentów przedłożonych przez stronę powodową wskazuje na to, że kwoty wynikające z tych dokumentów były wydatkowane w sposób gospodarny, celowy i zgodny z zasadą minimalizacji wydatków. Tym samym także w tym zakresie apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie. Za niezasadny uznał sąd drugiej instancji zarzut przedawnienia. Wbrew zarzutowi pozwanego, roszczenie nie jest przedawnione. Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony do Sądu Okręgowego w dniu 12 lutego 2018 r. W chwili wniesienia pozwu art. 118 k.c. stanowił, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Roszczenie dochodzone w pozwie obejmowało okres od 20010 r. do 2013 r. Jednocześnie zauważyć należy, że przedmiotowe roszczenie, nie jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie dotyczy ono także świadczeń okresowych, tym samym nie uległo ono przedawnieniu w chwili wniesienia pozwu. Całkowicie niezrozumiałe jest odwoływanie się przez skarżącego do art. 442 1 § 1 k.c. Przepis ten stanowi dotyczy roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, natomiast roszczenie powoda nie wskazuje na wynikające z deliktu w rozumieniu powołanego przepisu. Sąd drugiej instancji dokonał zmiany zaskarżonego wyroku - jedynie w części daty początkowej zasądzenia odsetek uznając, iż z uwagi na niedojście do skutku ugody w dniu 19 grudnia 2016 r. odsetki należało zasądzić od dnia 20 grudnia 2016 r., a nie jak wskazał Sąd I instancji od dnia następującego po odebraniu przez pozwanego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej w dniu 24 listopada 2016 r. - o czym orzeczono w pkt I wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wydano na podstawie art. 98.k.p.c. przy zastosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Apelacja co do zasady i co do wysokości została oddalona, uwzględniono ją jedynie w nieznacznej części. W konsekwencji sąd drugiej instancji uznał, że powodowi należne są pełne koszty postępowania apelacyjnego- w wysokości wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego go w postępowaniu apelacyjnym, ustalonego w stawce minimalnej obliczonej od wartości przedmiotu zaskarżenia apelacją- ustalone zgodnie z § 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie na kwotę 11.250 zł. Artur Kowalewski Leon Miroszewski Tomasz Sobieraj