I ACa 234/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawartej w 2005 roku. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem częściowym z dnia 17 stycznia 2024 r. uznał umowę za nieważną, stwierdzając abuzywność klauzul przeliczeniowych i waloryzacyjnych, które rażąco naruszały interes konsumenta. Sąd wskazał na brak negocjacji umowy, arbitralne ustalanie kursów walut przez bank oraz niewystarczające poinformowanie o ryzyku walutowym. Pozwany syndyk masy upadłości banku złożył apelację, podnosząc szereg zarzutów proceduralnych i merytorycznych, kwestionując m.in. dopuszczalność prowadzenia postępowania w kontekście upadłości banku, ocenę dowodów oraz wykładnię przepisów o klauzulach niedozwolonych. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację, uznając ustalenia Sądu Okręgowego za własne. Sąd odwoławczy podkreślił, że postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości, a tym samym nie podlega ograniczeniom wynikającym z przepisów prawa upadłościowego. Utrzymał w mocy stanowisko Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul, wskazując na brak indywidualnego uzgodnienia umowy, nieprzejrzystość mechanizmu przeliczeń kursowych, arbitralność banku w ustalaniu kursów oraz niewystarczające poinformowanie konsumenta o ryzyku walutowym. Sąd Apelacyjny podkreślił, że nawet teoretyczna możliwość negocjacji nie oznaczała faktycznych negocjacji klauzul przeliczeniowych, a bank nie obalił domniemania abuzywności. W ocenie Sądu, usunięcie abuzywnych klauzul prowadziłoby do tak daleko idącej zmiany umowy, że skutkowałoby to jej całkowitą nieważnością, a nie możliwością dalszego wykonywania w zmienionym kształcie. Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 317 § 1 k.p.c., zaznaczając, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpi w wyroku końcowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, znaczenia obowiązku informacyjnego banku oraz skutków stwierdzenia abuzywności dla ważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych zapisów umowy. Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawarta przez konsumenta z bankiem, zawiera klauzule abuzywne, które prowadzą do jej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zawiera klauzule abuzywne dotyczące przeliczeń walutowych, które rażąco naruszają interes konsumenta i prowadzą do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych banku, bez indywidualnego uzgodnienia i należytego poinformowania o ryzyku, są abuzywne. Brak przejrzystości i arbitralność banku w ustalaniu kursów, a także brak ograniczenia ryzyka po stronie konsumenta, prowadzą do rażącego naruszenia jego interesów. Usunięcie tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy.
Czy postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu może być prowadzone przeciwko syndykowi masy upadłości banku, mimo ogłoszenia upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości i może być prowadzone przeciwko syndykowi.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego, zgodnie z którą postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu nie jest sprawą o wierzytelność w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i może być podjęte po ustaleniu osoby syndyka. Wpis na listę wierzytelności nie przesądza o istnieniu lub nieistnieniu stosunku prawnego.
Czy konsument posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu na podstawie art. 189 k.p.c., mimo możliwości zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ wpis na listę wierzytelności nie usuwa niepewności prawnej co do istnienia obowiązków i praw stron na przyszłość.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis na listę wierzytelności nie przesądza o ważności umowy ani o wysokości zobowiązań, a tym samym nie usuwa niepewności prawnej. Postępowanie o ustalenie jest potrzebne do stworzenia stabilnej podstawy do dalszych rozliczeń i usunięcia wątpliwości co do zabezpieczeń kredytu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. Z. | osoba_fizyczna | powód (następca prawny E. Z.) |
| Syndyk Masy upadłości (...) Bank S.A w upadłości | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych banku, bez indywidualnego uzgodnienia i należytego poinformowania o ryzyku, są abuzywne i rażąco naruszają interes konsumenta.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowień umownych jest ich bezskuteczność, a strony są związane umową w pozostałym zakresie, jednakże w tym przypadku usunięcie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, gdyż wpis na listę wierzytelności nie usuwa niepewności prawnej co do istnienia praw i obowiązków stron.
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Informacja przed zawarciem umowy o warunkach umownych i skutkach jej zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. Symulacje liczbowe muszą pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Umowa o kredyt indeksowany do waluty obcej jest dopuszczalna, o ile jej treść lub cel nie sprzeciwiają się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W tym przypadku, ze względu na abuzywność klauzul, umowa została uznana za nieważną.
pr.up. art. 145 § ust. 1
Prawo upadłościowe
Postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości i może być prowadzone przeciwko syndykowi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych banku są abuzywne. • Brak należytego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym. • Arbitralność banku w ustalaniu kursów walut. • Nieważność umowy jako konsekwencja abuzywności klauzul. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy na podstawie art. 189 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Postępowanie powinno zostać odrzucone lub zawieszone z powodu upadłości banku. • Umowa nie zawiera klauzul abuzywnych, a konsument był świadomy ryzyka i wybrał korzystną ofertę. • Sąd Okręgowy błędnie ocenił dowody i zastosował przepisy prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
klauzule – na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej i spłacanej w złotówkach kwoty kredytu na CHF według kursu z tabeli Banku oraz klauzule waloryzacyjne (w związku z obciążeniem powodów nieograniczonym ryzykiem) – są klauzulami abuzywnymi. • Algorytm przeliczenia wypłaconego w złotych kredytu i spłaconych złotych rat, odwołujący się do tabeli kursowej banku, rażąco ukształtował prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. • Nie można więc podzielić zarzutu naruszenia. • Nie można więc uznać prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego Banku. • Symulacje liczbowe powinny pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut. • W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego. • Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania art. 385 1 § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 1 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Sławomir Jamróg
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, znaczenia obowiązku informacyjnego banku oraz skutków stwierdzenia abuzywności dla ważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych zapisów umowy. Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, ale jednocześnie pokazuje złożoność analizy abuzywności i jej konsekwencji.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Apelacyjny potwierdza: banki muszą odpowiadać za brak przejrzystości i ryzyko konsumenta!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.