I ACa 2230/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód O. N. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Cyfryzacji o ochronę dóbr osobistych, domagając się ustalenia, że przekazanie jego danych osobowych Poczcie Polskiej S.A. w celu organizacji wyborów kopertowych w 2020 r. było bezprawne, nakazania przeprosin oraz zasądzenia kwoty na cel społeczny. Sąd Okręgowy w Warszawie częściowo uwzględnił powództwo, uznając działania Ministra za bezprawne i naruszające dobra osobiste powoda (prawo do prywatności, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do organów państwa). Skarb Państwa w apelacji zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, w szczególności błędne uznanie przekazania danych za bezprawne i naruszające dobra osobiste. Sąd Apelacyjny w Warszawie przychylił się do argumentacji apelacji. Zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo w całości. Sąd Apelacyjny uznał, że działanie Ministra Cyfryzacji było legalne na podstawie art. 99 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, która stanowiła podstawę prawną do przekazania danych z rejestru PESEL Poczcie Polskiej S.A. w celu realizacji zadań związanych z organizacją wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd podkreślił zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i podkreślił, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Wobec braku bezprawności działania Ministra, Sąd Apelacyjny oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie legalności działań administracji publicznej w sytuacjach nadzwyczajnych (pandemia) na podstawie przepisów szczególnych, nawet jeśli budzą one wątpliwości interpretacyjne. Podkreślenie roli Trybunału Konstytucyjnego w kontroli konstytucyjności prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wyborami prezydenckimi w 2020 r. i przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią. Interpretacja zasady legalizmu w kontekście działania organów władzy wykonawczej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przekazanie danych osobowych wyborców Poczcie Polskiej S.A. przez Ministra Cyfryzacji w celu organizacji wyborów prezydenckich w 2020 r. było bezprawne i naruszało dobra osobiste powoda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekazanie danych było legalne na podstawie art. 99 ustawy covidowej, która stanowiła podstawę prawną do wykonania wniosku Poczty Polskiej S.A. o udostępnienie danych z rejestru PESEL w celu organizacji wyborów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że działanie Ministra Cyfryzacji było zgodne z prawem, ponieważ opierało się na przepisie ustawowym (art. 99 ustawy covidowej). Podkreślono zasadę legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie przez Trybunał Konstytucyjny. Wobec braku bezprawności, nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznając go za niezgodny z Konstytucją lub prawem UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy powszechne nie mogą samodzielnie orzekać o niekonstytucyjności przepisu ustawy i odmawiać jego stosowania. Kompetencję tę posiada wyłącznie Trybunał Konstytucyjny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, zgodnie z którym sądy nie mogą kwestionować legalności lub konstytucyjności obowiązujących ustaw. W przypadku wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją, sąd powinien przedstawić pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, a nie odmawiać jego stosowania.
Czy powód miał interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w domaganiu się ustalenia, że Minister Cyfryzacji nie ma prawa przekazywać danych osobowych wyborców innym podmiotom niż ustawowo upoważnione?
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie miał interesu prawnego w żądaniu ustalenia tej treści.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oddalił żądanie ustalenia, ponieważ powód nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. (nie zostało to zakwestionowane przez Sąd Apelacyjny w kontekście oddalenia powództwa).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Minister Cyfryzacji | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa – Prokuratoria Generalna Rzeczpospolitej Polskiej | organ_państwowy | zastępstwo procesowe pozwanego |
| Fundacja (...) | instytucja | cel społeczny |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa roszczeń o ochronę dóbr osobistych.
ustawa covidowa art. 99
Ustawa o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
Podstawa prawna przekazania danych z rejestru PESEL Poczcie Polskiej S.A. w celu organizacji wyborów Prezydenta RP.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zmiany zaskarżonego wyroku.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu - organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Ustawa o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r.
Regulowała przeprowadzenie wyborów korespondencyjnych.
Pomocnicze
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia lub kwoty na cel społeczny w przypadku naruszenia dóbr osobistych.
u.o.d.o. art. 92
Ustawa o ochronie danych osobowych
Nie wyłącza dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych na gruncie k.c.
RODO art. 79
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Prawo do skutecznego środka prawnego.
RODO art. 82
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa pobrania nieopłaconej opłaty od apelacji.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony życia prywatnego.
Konstytucja RP art. 51 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do informacji o sobie, zakaz obowiązku ujawniania informacji o osobie inaczej niż na podstawie ustawy.
k.w. art. 157 § 1
Kodeks wyborczy
Określa podmioty uprawnione do przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie Ministra Cyfryzacji było legalne na podstawie art. 99 ustawy covidowej. • Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu). • Sądy powszechne nie mogą kwestionować konstytucyjności przepisów ustawowych.
Odrzucone argumenty
Przekazanie danych osobowych Poczcie Polskiej S.A. było bezprawne. • Przekazanie danych naruszyło dobra osobiste powoda (prawo do prywatności, poczucie bezpieczeństwa, zaufanie do organów państwa). • Ustawa covidowa nie stanowiła podstawy prawnej do przekazania danych Poczcie Polskiej S.A.
Godne uwagi sformułowania
Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. • Sądy i inne organy stosujące prawo nie mogą orzekać o niekonstytucyjności przepisu ustawy i odmowy jego stosowania, gdyż wyłączną kompetencję w tym zakresie, zgodnie z art. 188 Konstytucji, ma Trybunał Konstytucyjny. • Uchwalony w trakcie pierwszych zarządzonych w 2020 r. wyborów Prezydenta RP i otwartego Kalendarza wyborczego tych wyborów, przepis art. 99 ustawy covidej z 16 kwietnia 2020 r., stanowił legalną podstawę przekazania przez pozwanego, na żądanie uprawnionego podmiotu (Poczty Polskiej), elektroniczej postaci spisu wyborców na rzecz operatora publicznego.
Skład orzekający
Roman Dziczek
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Moryń
sędzia
Anna Tyrluk-Krajewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie legalności działań administracji publicznej w sytuacjach nadzwyczajnych (pandemia) na podstawie przepisów szczególnych, nawet jeśli budzą one wątpliwości interpretacyjne. Podkreślenie roli Trybunału Konstytucyjnego w kontroli konstytucyjności prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wyborami prezydenckimi w 2020 r. i przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią. Interpretacja zasady legalizmu w kontekście działania organów władzy wykonawczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony danych osobowych w kontekście wyborów i działań administracji państwowej w czasie pandemii. Wyrok Sądu Apelacyjnego stanowi istotną wykładnię przepisów i zasad prawnych.
“Czy Minister Cyfryzacji mógł przekazać dane wyborców Poczcie Polskiej? Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o 'wybory kopertowe'.”
Dane finansowe
na cel społeczny: 70 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.