I ACa 220/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania i renty odszkodowawczej w związku ze śmiercią męża powódki, D. W., który zginął w wypadku przy pracy, gdy został przygnieciony łyżką koparki. Operator koparki był nietrzeźwy, a sama koparka, należąca do firmy (...) sp. z o.o., nie posiadała obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Powódka skierowała roszczenia do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG), który odmówił wypłaty, argumentując, że koparka nie jest pojazdem podlegającym obowiązkowi ubezpieczenia. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze uznał powództwo za usprawiedliwione w zasadzie, uznając koparkę za mechaniczny środek komunikacji w rozumieniu art. 436 k.c. i powołując się na przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Sąd wskazał, że koparka, poruszając się po drogach publicznych i służąc przemieszczaniu ziemi, spełnia kryteria pojazdu mechanicznego. Pozwany UFG złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez błędne ustalenie związku szkody z ruchem pojazdu oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 34 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i art. 435 kc. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i prawne sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że koparka, jako całość z łyżką, stanowi pojazd mechaniczny, a jej ruch, nawet podczas wykonywania prac ziemnych, jest objęty zakresem odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Sąd odrzucił również argumentację pozwanego dotyczącą zastosowania art. 435 kc, wskazując, że odpowiedzialność w tej sprawie opiera się na art. 436 kc, a nie na odpowiedzialności za ruch przedsiębiorstwa jako całości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie koparki za pojazd mechaniczny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach OC i kodeksu cywilnego, nawet gdy szkoda nastąpiła w związku z pracami budowlanymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji koparki, ale może być podstawą do szerszej interpretacji pojęcia 'mechaniczny środek komunikacji' w kontekście innych maszyn budowlanych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy koparka, używana do prac budowlanych i poruszająca się po drogach publicznych, może być uznana za mechaniczny środek komunikacji w rozumieniu art. 436 k.c. i podlegać obowiązkowi ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, koparka spełnia kryteria mechanicznego środka komunikacji, ponieważ jest pojazdem poruszającym się na gąsienicach, wyposażonym w silnik, który umożliwia przemieszczanie się oraz uruchamia urządzenia robocze, a także poruszała się po drogach publicznych i służyła przemieszczaniu towaru (ziemi).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że koparka, nawet jeśli jej głównym przeznaczeniem są prace budowlane, spełnia definicję pojazdu mechanicznego w rozumieniu przepisów prawa ubezpieczeniowego i kodeksu cywilnego. Kluczowe jest to, że posiada silnik, możliwość przemieszczania się oraz jest przeznaczona do komunikacji (przemieszczania towarów). Fakt, że w momencie wypadku nie przemieszczała się, nie wyłącza jej z zakresu odpowiedzialności, gdyż przepis mówi o ruchu mechanicznego środka komunikacji, a nie o ruchu w czasie komunikacji.
Czy szkoda wyrządzona przez działanie specjalistycznego urządzenia (łyżki koparki) zamontowanego na pojeździe mechanicznym, a nie bezpośrednio przez ruch pojazdu, wyłącza odpowiedzialność z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działanie łyżki koparki jest traktowane jako element ruchu pojazdu mechanicznego, a sama łyżka jako część składowa pojazdu, której losy prawne są związane z pojazdem głównym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że łyżka koparki jest częścią składową pojazdu, a jej działanie jest nierozerwalnie związane z funkcjonowaniem koparki jako całości. Skutki ubezpieczenia OC obejmują całą maszynę, łącznie z zamontowanymi na niej urządzeniami.
Jaka jest relacja między odpowiedzialnością na podstawie art. 435 k.c. (ruch przedsiębiorstwa) a art. 436 k.c. (ruch samoistnego posiadacza pojazdu mechanicznego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy szkoda została wyrządzona przez ruch pojazdu mechanicznego, który stanowi składnik przedsiębiorstwa, podstawą odpowiedzialności jest art. 436 k.c., a nie art. 435 k.c., chyba że przedsiębiorstwo jest typowo komunikacyjne.
Uzasadnienie
Sąd przyjął powszechnie akceptowany pogląd, że przepisy te wzajemnie się wykluczają. Odpowiedzialność z art. 435 kc dotyczy ruchu przedsiębiorstwa jako całości, podczas gdy art. 436 kc dotyczy ruchu pojedynczego pojazdu mechanicznego. W tej sprawie szkoda była związana z ruchem koparki, a nie ruchu przedsiębiorstwa jako całości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. | instytucja | pozwany |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (8)
Główne
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu.
k.c. art. 436 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka ponosi samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.
Pomocnicze
u.u.o. art. 98 § 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Konsekwencją braku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest przejście obowiązku zaspokajania roszczeń na Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
k.c. art. 435 § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz urządzenia poruszanego za pomocą sił przyrody (np. przedsiębiorstwo) ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną przez ruch tego urządzenia.
k.c. art. 47 § 1
Kodeks cywilny
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
k.c. art. 47 § 2
Kodeks cywilny
Łyżka koparki jest częścią składową pojazdu.
p.r.d. art. 2 § 31
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
Definicja pojazdu wolnobieżnego.
p.r.d. art. 29 § 1
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przed wprowadzeniem do ruchu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koparka jest mechanicznym środkiem komunikacji w rozumieniu art. 436 k.c. • Łyżka koparki jest częścią składową pojazdu, a jej działanie jest objęte odpowiedzialnością OC. • Ruch koparki, nawet podczas prac budowlanych, jest objęty zakresem odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia OC. • Odpowiedzialność w tej sprawie opiera się na art. 436 k.c., a nie art. 435 k.c.
Odrzucone argumenty
Koparka nie jest pojazdem mechanicznym, lecz maszyną. • Szkoda powstała wyłącznie w wyniku działania łyżki, a nie w związku z komunikacyjną funkcją koparki. • Niewłaściwe zastosowanie art. 435 kc.
Godne uwagi sformułowania
Ruch pojazdu mechanicznego w ujęciu wynikającym z powyższego przepisu to nie tylko przemieszczanie się w przestrzeni, ale również pozostawanie w spoczynku, jeżeli kierujący pojazdem znajduje się w nim, a silnik (napęd) pracuje na biegu jałowym. • Łyżka koparki jest częścią składową pojazdu i nie może być wykorzystana bez daleko idących przeróbek oraz ingerencji w jej mechanizmy jako urządzenie samodzielne bądź przewożone innym pojazdem. • Przedmiotowy przepis mówi bowiem o ruchu mechanicznego środka komunikacji, a nie o ruchu w czasie komunikacji.
Skład orzekający
Marek Górecki
przewodniczący-sprawozdawca
Mariola Głowacka
sędzia
Bogdan Wysocki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie koparki za pojazd mechaniczny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach OC i kodeksu cywilnego, nawet gdy szkoda nastąpiła w związku z pracami budowlanymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji koparki, ale może być podstawą do szerszej interpretacji pojęcia 'mechaniczny środek komunikacji' w kontekście innych maszyn budowlanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nietypowego pojazdu (koparki) w kontekście ubezpieczeń komunikacyjnych, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach i odszkodowaniach.
“Czy koparka to pojazd mechaniczny? Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny musi zapłacić za śmierć pracownika!”
Dane finansowe
WPS: 591 674 PLN
odszkodowanie: 591 674 PLN
renta odszkodowawcza: 820 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.