I ACA 207/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód D. F. dochodził od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. odszkodowania i zadośćuczynienia w łącznej kwocie ponad 211 000 złotych po wypadku, który miał miejsce 25 maja 2008 roku. W wyniku zdarzenia, powód doznał poważnych obrażeń ciała, a jego kolega A. H. zginął. Wypadek nastąpił, gdy naczepa ciągnika S. zahaczyła o kosz wysięgnika samochodu S., w którym znajdowali się pracownicy malujący sygnalizację świetlną. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 105 937,10 złotych z odsetkami, uznając, że powód przyczynił się do wypadku w 50%. Pozwany ubezpieczyciel wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym błędy w ustaleniach faktycznych i niewłaściwe zastosowanie przepisów o odpowiedzialności. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego co do zasady odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 436 § 1 k.c. (zasada ryzyka) oraz prawidłowości ustalenia 50% przyczynienia się powoda do powstania szkody. Sąd uznał, że mimo współsprawstwa innych osób, odpowiedzialność ubezpieczyciela pojazdu S. (którego ruch był bezpośrednią przyczyną zdarzenia) jest zasadna. Sąd Apelacyjny nie znalazł również podstaw do kwestionowania wysokości zasądzonego zadośćuczynienia, uznając je za adekwatne do rozmiaru cierpień fizycznych i psychicznych powoda, jego trwałego kalectwa i prognoz na przyszłość.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za wypadek przy pracy, zasady ustalania zadośćuczynienia i odszkodowania, uwzględnianie przyczynienia się poszkodowanego, koszty opieki nad poszkodowanym.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego wypadku przy pracy z udziałem pojazdów mechanicznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy ubezpieczyciel pojazdu mechanicznego ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracownikowi wykonującemu pracę na wysokości, gdy szkoda powstała w wyniku zderzenia z innym pojazdem, a pracownicy nie zabezpieczyli należycie miejsca pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, nawet jeśli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela pojazdu mechanicznego opiera się na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.). Szkoda powstała w ruchu pojazdu, a odpowiedzialność ta nie jest wyłączona przez przyczynienie się poszkodowanego lub osób trzecich, chyba że szkoda nastąpiła wyłącznie z ich winy lub siły wyższej. W tym przypadku, mimo przyczynienia się poszkodowanych i kierowcy pojazdu S., ruch pojazdu S. był bezpośrednią przyczyną wypadku, co uzasadnia odpowiedzialność ubezpieczyciela.
W jaki sposób należy ustalić wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w przypadku poważnych obrażeń ciała i trwałego kalectwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość zadośćuczynienia powinna uwzględniać wszelkie okoliczności mające wpływ na rozmiar krzywdy, w tym stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, trwałość skutków, prognozy na przyszłość, wiek poszkodowanego, a także stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wypracowanych przez judykaturę kryteriów ustalania zadośćuczynienia, podkreślając jego kompensacyjny charakter. Wskazał na konieczność uwzględnienia m.in. trwałego uszczerbku na zdrowiu (85% w tym przypadku), młodego wieku poszkodowanego, konieczności stałej opieki, utraty możliwości zarobkowania oraz urazu psychicznego. Kwota zasądzona przez Sąd I instancji została uznana za wyważoną i adekwatną.
Czy sąd odwoławczy może korygować wysokość zasądzonego zadośćuczynienia?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wówczas, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, jako rażąco wygórowane lub rażąco niskie.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym ustalenie wysokości zadośćuczynienia jest istotnym uprawnieniem sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy może ingerować jedynie w przypadkach rażącej niewspółmierności zasądzonej kwoty.
Czy zrezygnowanie przez osobę bliską z pracy zarobkowej w celu opieki nad poszkodowanym stanowi szkodę podlegającą naprawieniu?
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to szkodę własną poszkodowanego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym utrata dochodów przez osobę bliską poszkodowanego, spowodowana koniecznością sprawowania opieki, jest szkodą podlegającą naprawieniu przez sprawcę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 436 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność samoistnego posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody opiera się na zasadzie ryzyka wobec osób trzecich.
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę powinno być odpowiednie do doznanych cierpień fizycznych i psychicznych.
Pomocnicze
k.c. art. 436 § 2
Kodeks cywilny
W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji, osoby te mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych.
k.c. art. 435 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność oparta na zasadzie ryzyka nie występuje, jeżeli szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
k.c. art. 363 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wysokość odszkodowania zależy od stawek panujących w czasie między powstaniem obowiązku naprawienia szkody a zakończeniem jej naprawienia, sąd może zarządzić, że odszkodowanie będzie ustalane według stawek panujących w czasie ustalania odszkodowania.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 328 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji następuje, gdy jest ona bezzasadna.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W każdym wypadku orzekając o kosztach sąd rozstrzyga o nich według zasad przepisu art. 98.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji na podstawie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji orzeka o kosztach procesu za instancję odwoławczą.
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby występującej w związku z ruchem pojazdu mechanicznego.
OWU OC art. 10 § 4
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Granice obowiązku ubezpieczyciela wyznacza odpowiedzialność cywilna posiadacza lub kierującego pojazdem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.). • Ruch pojazdu jako bezpośrednia przyczyna szkody, mimo przyczynienia się innych osób. • Prawidłowość ustalenia 50% przyczynienia się powoda do powstania szkody. • Adekwatność zasądzonego zadośćuczynienia do rozmiaru krzywdy. • Zasada naprawienia szkody własnej w przypadku utraty zarobków przez osobę bliską w celu opieki.
Odrzucone argumenty
Brak odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela. • Niewłaściwe ustalenie przyczyn wypadku. • Błędne zastosowanie przepisów o odpowiedzialności posiadacza pojazdu. • Zbyt wysoka kwota zasądzonego zadośćuczynienia. • Niewłaściwe ustalenie daty początkowej odsetek.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność oparta na zasadzie ryzyka nie wyłącza stosowania reguły ogólnej, zawartej w art. 362 kc stanowiącej, iż jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. • Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. • Zrezygnowanie przez osobę bliską poszkodowanego z pracy zarobkowej, w związku z potrzebą zajęcia się chorym, stanowi szkodę własną poszkodowanego.
Skład orzekający
Lucyna Świderska - Pilis
przewodniczący-sprawozdawca
Elżbieta Karpeta
sędzia
Anna Bohdziewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za wypadek przy pracy, zasady ustalania zadośćuczynienia i odszkodowania, uwzględnianie przyczynienia się poszkodowanego, koszty opieki nad poszkodowanym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego wypadku przy pracy z udziałem pojazdów mechanicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy wypadku przy pracy z poważnymi konsekwencjami, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje złożoność odpowiedzialności ubezpieczycieli i zasady ustalania odszkodowania.
“Wypadek przy pracy: Kto odpowiada za szkody, gdy winni są wszyscy?”
Dane finansowe
WPS: 211 503,94 PLN
zadośćuczynienie: 100 000 PLN
odszkodowanie: 5937,1 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.