I ACa 2053/22

Sygn. akt I ACa 2053/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Aleksandra Korusiewicz Protokolant : Aleksandra Kukułka po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2025 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa W. W. i A. W. przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę ewentualnie o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I C 1978/21 1. 
        zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. w ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powodów 60 024,54 (sześćdziesiąt tysięcy dwadzieścia cztery i 54/100) złotych i 59 770,25 (pięćdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt i 25/100) franków szwajcarskich z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 23 listopada 2023 roku, a w pozostałej części żądanie zapłaty oddala, 2. 
        oddala apelację pozwanego w pozostałej części oraz apelację powodów, 3. 
        zasądza od pozwanego na rzecz powodów z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od prawomocności tego postanowienia. SSA Aleksandra Korusiewicz Sygn. akt I ACa 2053/22 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 roku, sygn. akt I C 1978/21 Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowy Własny K. hipoteczny nr (...) z dnia 05 marca 2008r. zawarta pomiędzy powodami W. W. i A. W. a pozwanym (...) Bank (...) SA w W. jest nieważna (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 218 413,96 zł oraz kwotę 59 770,25 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 05 października 2021r. do dnia zapłaty (pkt 2), oddalił żądanie odsetek za opóźnienie za okres od dnia 16 września 2020r. do 04 października 2021r. (pkt 3) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 11.817,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 5 marca 2008 r. powodowie zawarli z pozwanym umowę kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (...) na kwotę 136 892,54 CHF. Kredyt był przeznaczony na potrzeby własne tj. nabycie budynku mieszkalno-usługowego, spłatę kredytu udzielonego na cele mieszkaniowe oraz inny dowolny cel (§ 2 ust. 2 części szczegółowej umowy). Kredyt został udzielony na 300 miesięcy licząc od dnia zawarcia umowy. Oprocentowany był wg zmiennej stopy procentowej, której wysokość była sumą stawki referencyjnej LIBOR i marży banku 1,69 p.p. (§ 2 ust. 4 i 6 (...) , § 1 pkt 12, § 6 ust. 1, § 7 ust. 1 (...) ). Kurs waluty ustalany był jednostronnie przez pozwanego na podstawie tabeli kursów (...) obowiązującej w chwili dokonywania przez (...) SA określonych w umowie przeliczeń kursowych, dostępnej w (...) SA oraz na stronie internetowej (§ 1 pkt 14 (...) ). Spłata kredytu została zabezpieczona hipoteką zwykłą i kaucyjną na nieruchomości będącej współwłasnością powodów oraz M. W. (§ 4 (...) ). Wypłata kredytu, z racji finansowania zobowiązań w Rzeczypospolitej Polskiej, następowała w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu kupna dla dewiz obowiązujący w banku w dniu realizacji zlecenia płatniczego, wg aktualnej tabeli kursów (§ 4 (...) ). Zasady spłaty kredytu określono w § 7 części szczegółowej oraz § 18-39 części ogólnej umowy. Spłata zadłużenia z tytułu kredytu miała trwać do 1 marca 2033 r. i następowała w drodze potrącenia przez bank wierzytelności z rachunku powodów. Następowało ono w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie CHF, według obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności, kursu sprzedaży dla dewiz - aktualna tabela kursów (§ 7 (...) , § 22 ust. 2 pkt 2 (...) ). Wypłata kredytu nastąpiła 10 marca 2008 r. w złotych polskich w wysokości 304 394,25 zł. Uruchomienie kredytu nastąpiło według ustalonego przez bank kursu kupna. Do spłaty kredytu bank przyjął kurs sprzedaży. Powodowie od 5 marca 2008 r. do 17 maja 2020 r. spłacili 218 413,96 zł i 59 770,25 CHF. Pismem z 7 września 2020 r., doręczonym w dniu 9 września 2020r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwot 218 413,96 zł oraz 59 770,25 CHF, pobranych od nich nienależnie przez pozwany Bank w związku z tym, że umowa kredytowa jest nieważna, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Powodowie chcieli uzyskać kredyt na kupno drugiej połowy domu. W związku z brakiem zdolności kredytowej dla kredytu w złotych, zdecydowali się na kredyt we frankach. Powodowie mieli już jeden kredyt w pozwanym banku, wzięty na zakup pierwszej połowy domu. Przedmiotowym kredytem chcieli spłacić pierwszy, złotówkowy kredyt. Powodowie nie byli informowani o spreadzie walutowym. Kurs franka został im przedstawiony jako najbardziej stabilny, a kredyt jako bardzo dobry. Umowa była przygotowana wg wzorca używanego przez bank, nie była negocjowana. Powodowie nie byli informowani o sposobie ustalania kursu waluty przez bank. Przed zawarciem umowy powodowie złożyli w pozwanym banku wniosek o kredyt na formularzu udostępnionym przez bank. Do wniosku dołączyli oświadczenie, zawarte w formularzu, że nie skorzystali z przedstawionej im w pierwszej kolejności oferty kredytu w złotych polskich i wybrali kredyt w walucie CHF. Powodowie są świadomi konsekwencji ustalenia nieważności umowy kredytu. W ramach oceny dowodów Sąd Okręgowy wskazał, że powyższych ustaleń dokonał na podstawie dowodów z dokumentów oraz zeznań powodów. Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Sąd Okręgowy pominął dowody z zeznań świadków U. P. i A. B. , stwierdzając, że z uwagi na upływ czasu oczywistym jest, iż osoby te jako pracownicy banku nie są w stanie pamiętać szczegółów każdej zawieranej umowy. Pominął także dowód z opinii biegłego, gdyż przeprowadzenie tego dowodu na okoliczności wskazane we wnioskach stron byłoby bezprzedmiotowym dla rozstrzygnięcia o żądaniach pozwu. Sąd ten pominął także dowody z dokumentów zawierających opinie i analizy, które odnosiły się do zagadnień związanych z udzielaniem kredytów indeksowanych do waluty obcej – jako bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia. Dokumenty te w żaden sposób nie dotyczyły zawarcia umowy, która była przedmiotem sporu pomiędzy stronami, a jedynie dotyczyły ogólnych zagadnień i stanowiły one jedynie poglądy prezentowane przez autorów tych dokumentów. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne. Stwierdził, że zawarta przez strony umowa kredytu denominowanego jest nieważna jako sprzeczna z ustawą, to jest z art. 58 k.c. , art. 353 1 k.c. oraz art. 69 ust. 1 prawa bankowego . Podzielił pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie przedstawiony w wyroku z 12 lutego 2020 r., V ACa 297/19, Lex nr 2977478, że istotą wszelkich stosunków obligacyjnych, w tym zwłaszcza wynikających z umów, nie wyłączając również kredytowych, jest konsensualny ich charakter, oparcie tych stosunków na zgodnej woli ich stron w zakresie ich zawarcia w odniesieniu do akceptowanej przez obie stron treści tych stosunków, w tym zwłaszcza głównych ich postanowień, które muszą być doprecyzowane w stopniu umożliwiającym przypisanie obu stronom zamiaru i woli dokonania danej czynności na uzgodnionych warunkach albo na zasadach zaproponowanych przez jedną stronę, w tym ekonomicznie silniejszą, lepiej obsługiwaną pod względem prawnym, a zwłaszcza prowadzącą profesjonalnie działalność gospodarczą, w tym zajmującą się świadczeniem usług bankowych oraz zaakceptowanych przez drugą stronę. Zgodnie z postanowieniami spornej umowy kredytu powodowie zobowiązani byli do spłaty kwoty kredytu w złotych, a rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorców miało następować według kursu sprzedaży CHF, w ustalanej przez Bank (...) kursów, obowiązującego w dniu spłaty raty. Oznacza to, że strona ekonomicznie silniejsza, czyli pozwany Bank, była upoważniona do jednostronnego określenia kursu waluty wykorzystywanego do obliczenia kwot wpłacanych przez pozwanych tytułem spłaty rat kredytu. Kurs waluty był określany przez Bank wedle tylko jej znanych zasad. Takie postanowienie umowne pozwalające Bankowi na dowolność w ustalaniu kursów w sposób rażący przekracza granice swobody umów określone w art. 353 1 k.c. Główne zobowiązanie kredytobiorców, obliczane poprzez zastosowanie klauzuli jego indeksacji do CHF, nie może zostać określone przez drugą stronę tej samej umowy jednostronnym oświadczeniem, wykraczającym poza konsensus, który oddaje istotę stosunku umownego. Umowa zawierająca tego rodzaju klauzule powinna a limine zostać uznana za nieważną z powodu jej sprzeczności z normą zawartą w powołanym przepisie ze skutkiem ex tunc , czyli już od daty jej zawarcia (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 lutego 2020 r., V ACa 297/19, Lex nr 2977478, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 października 2019 roku, V ACa 567/18, Lex nr 2761603). Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób Bank korzysta z tego rodzaju klauzuli, czy umowa jest przez strony wykonywana, ani też czy doszło do jej późniejszej zmiany. Nie jest bowiem możliwe wykonanie nieważnej umowy ani też jej zmiana. Sąd Okręgowy uznał także, że zawarta przez strony umowa kredytu jest sprzeczna z prawem, to jest z art. 69 ust.1 prawa bankowego . Kwota kredytu to bowiem nie tylko kwota wypłacana przez bank jako kredytodawcę, ale także kwota podlegająca spłacie przez kredytobiorcę. W sytuacji, gdy wypłacany kredyt jest zawsze ustalony w zakresie jego kwoty i waluty, wymaganie oznaczenia kredytu spłacanego na warunkach określonych umową, opartą na walutowej klauzuli indeksacyjnej, w tym do CHF, powinno zostać uznane za spełnione wyłącznie w wypadku zapisania w umowie sposobu obliczania rat w CHF, przeliczanych następnie na walutę polską, w ramach którego oznaczenie kursu sprzedaży nie będzie jednak pozostawione jednostronnej i arbitralnej decyzji kredytodawcy, ujawnianej w tabeli kursowej danego banku, czyli zostanie w umowie uzależnione od niezależnego od banku określenia kursu, w tym przez odwołanie się do średnich notowań, np. do konkretnych kursów ogłaszanych przez NBP, ewentualnie podwyższanych do określonego w umowie poziomu, który parametrycznie, to jest procentowo albo ułamkowo, musi zostać oznaczony, aby można było uznać, że kredytobiorca akceptuje warunki jego precyzyjnego ustalenia w okresie wykonywania umowy w sposób nieoparty na jednostronnej woli banku (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 lutego 2020 r., V ACa 297/19, Lex nr 2977478). W niniejszej sprawie taki sposób obliczania rat nie został określony w umowie, a więc nie wiadomo, jaka jest według umowy stron łączna wysokość spłacanego kredytu. Brak jest bowiem w umowie obiektywnych kryteriów, na podstawie których można obliczyć wysokość raty spłacanego kredytu. Tym samym powodowie nie byli w stanie samodzielnie ustalić kursu, na podstawie którego miały być przeliczane ich świadczenia. Oznacza to, że zawarta przez strony umowa kredytu nie określa przedmiotowo istotnych warunków umowy kredytowej i także z tej przyczyny jest nieważna. Nie ma przy tym znaczenia, jak umowa była wykonywana przez Bank, ponieważ przy ocenie ważności umowy należy brać pod uwagę jej elementy konstrukcyjne, a nie późniejsze zdarzenia związane z wykonywaniem umowy. Zdaniem Sądu Okręgowego dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał znaczenia przepis art. 358 k.c. Przepis ten w kształcie regulującym możliwość spełnienia świadczenia w walucie polskiej w przypadku, w którym przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej i określającym wartość waluty obcej według kursu średniego NBP, wszedł w życie w dniu 24 stycznia 2009 r. na mocy ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz ustawy Prawo dewizowe (Dz.U. z 2008 r., nr 228, poz. 1506). Nie jest on zatem miarodajny dla oceny postanowień przedmiotowej umowy. Nie miało również znaczenia wejście w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r., tzw. ustawy antyspreadowej (ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2011 r., nr 165, poz. 984). Przepisy tej ustawy nie odnoszą się do wadliwości zawartych umów waloryzowanych walutą obcą ani nie regulują kwestii rozliczeń związanych z takimi umowami. Przewidziana w art. 4 zd. 2 tej ustawy zmiana umowy kredytu mogłaby wywołać skutek sanujący, ale tylko i wyłącznie wtedy, gdyby stanowiła wyraz następczej świadomej, wyraźnej i wolnej rezygnacji kredytobiorcy (konsumenta) z powoływania się na abuzywność postanowienia umownego czy nieważność umowy i zgody na jego zastąpienie postanowieniem dozwolonym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, Lex nr 2771344). Takich czynności sanujących w niniejszej sprawie nie było, co oznacza, że wejście w życie tej ustawy w żaden sposób nie podważa abuzywności spornych klauzul i nieważności spornej umowy. W dalszej części Sąd Okręgowy stwierdził, że nieważność zawartej umowy wynika również z tego, że zawiera ona niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne). Przywołał treść art. 385 1 § 1 k.c. i dodał, że zgodnie z art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową, obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W niniejszej sprawie stronami umowy byli konsumenci - kredytobiorcy ( art. 22 1 k.c. ) i przedsiębiorca - Bank. Postanowienia spornej umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie. Powodowie nie mieli rzeczywistego wpływu na treść umowy kredytu, za wyjątkiem samej kwoty udzielonego kredytu, charakteru spłacanych rat, rodzaju oprocentowania, okresu kredytowania czy też waluty denominacji kredytu. Bank nie wykazał, aby powodowie mieli faktyczną możliwość wpływu na treść innych elementów umowy. Sąd ten zaznaczył, że postanowienia umowy zostały przejęte z wzorca zaproponowanego przez Bank. Indywidualne uzgodnienie postanowień umowy nie polega na tym, że kredytobiorcy mogą wybrać inny rodzaj umowy czy wybrać powyższe elementy umowy (kwota udzielonego kredytu, charakter spłacanych rat, rodzaj oprocentowania, okres kredytowania czy walut denominacji kredytu). Powodowie nie mogli wybrać nawet dnia uruchomienia kredytu, gdyż Bank jednostronnie ustalał nawet konkretny dzień uruchomienia kredytu. W ocenie Sądu Okręgowego w drodze uczciwie i rzetelnie prowadzonych negocjacji rozsądny kredytobiorca dobrowolnie nie zaakceptowałby faktu, że druga strona może jednostronnie kształtować wysokość rat kredytowo-odsetkowych. Zastosowane w umowie klauzule przeliczeniowe kształtują prawa i obowiązki kredytobiorców w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny, i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, Lex nr 2642144). Sąd Okręgowy podzielił także stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 15 listopada 2019 r., V CSK 347/18, Lex nr 2749471, że odwołanie do kursów walut zawartych w tabeli kursów banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy stwierdził, że doszło do naruszenia zasady równorzędności stron poprzez brak precyzyjnego określenia mechanizmu waloryzacji z odwołaniem się do obiektywnych oraz zrozumiałych kryteriów. Oceny tej nie zmienia fakt ogólnego poinformowania pozwanych o ryzyku kursowym i zaakceptowanie przez nich tego ryzyka poprzez podpisanie umowy, w której zawarte było to oświadczenie. Ogólne zapisy o ryzyku kursowym, przy braku szczegółowej informacji pozwanych przez pracownika Banku, nie wyjaśniały w szczegółowy sposób mechanizmu przeliczania świadczeń według kursu CHF i jego konsekwencji. Nie można zatem uznać, że Bank poinformował powodów w sposób obiektywny i rzetelny, zrozumiały dla nich jako konsumentów i dający im podstawę do weryfikacji przyszłych świadczeń powodów pod kątem ryzyka kursowego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020/7-8/64 , zgodnie z którym w przypadku, gdyby rzeczywiście zostało należycie wyjaśnione znaczenie zmiany kursu waluty i ponoszonego ryzyka, to racjonalny kredytobiorca nie decydowałby się na kredyt powiązany z kursem waluty obcej w sposób wadliwy w perspektywie jego spłacania przez kilkadziesiąt lat, chyba żeby z okoliczności sprawy wyraźnie wynikało co innego. Ponadto gdyby kredytujący bank zamierzał wystarczająco poinformować kredytobiorcę będącego osobą fizyczną (konsumentem) o niebezpieczeństwach wynikających z kredytu powiązanego z kursem waluty obcej, to nie proponowałby w ogóle zawierania takich umów kredytowych, zdając sobie sprawę jako profesjonalista, że umowa taka może zostać łatwo oceniona jako nieuczciwa. Ponadto Sąd Okręgowy zauważyć, że w przypadku kredytów denominowanych udzielanych przez banki dochodzi do swoistego nadużycia. Rzeczywistym celem wprowadzenia mechanizmu powiązania wysokości zobowiązań z umowy kredytu z kursem waluty obcej było przerzucenie ryzyka zmiany kursu walutowego z banku na kredytobiorcę. W ten sposób bank mógł udzielać kredytu oprocentowanego niższą stopą procentową, na którego sfinansowanie sam zaciągnął zobowiązania wyrażone w tejże walucie obcej, bez ryzyka, że zmiany kursu waluty spowodują nieopłacalność takiej transakcji. W efekcie zastosowanie klauzul waloryzacyjnych w kredytach walutowych powiązanych z kursem CHF przybierało postać spekulacyjną, przeciwko stosowania którym wprowadzono dyrektywę 93/13/EWG (Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 05.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich), której postanowienia nakładają obowiązek zapewnienia konsumentom ochrony, która w przypadku walutowych klauzul przeliczeniowych powinna opierać się na takim ich zapisaniu, aby zmienność kursu waluty obcej została wyznaczona przez element zewnętrzny i możliwie obiektywny w stosunku do stron umowy tego rodzaju, określany przez instytucje finansowe spełniające kryteria bezstronnego działania w stosunku do banku udzielającego takiego kredytu (co w przypadku niniejszej umowy kredytu nie miało miejsca). Nie można również pominąć faktu stosowania przez Bank spreadu walutowego, który de facto stanowił dodatkowe źródło przychodów dla Banku, a tym samym dodatkowe obciążenie kredytobiorców. W umowie analizowanej w niniejszej sprawie przewidziano przeliczenie kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych według dwóch różnych kursów: kursu kupna przy wypłacie i kursu sprzedaży przy spłacie kredytu. Bank w realiach takiej umowy mógł oczekiwać zysku nie tylko z jego oprocentowania zastrzeżonego na niskim poziomie, lecz również z zastosowania zastrzeżonego w umowie mechanizmu określenia wysokości rat kapitałowo-odsetkowych, opartego na zmienności kursu CHF. Sąd Okręgowy stwierdził, że analizowane postanowienia umowy stanowiące część mechanizmu przeliczeniowego określające sposób oznaczenia kursu miarodajnego dla przeliczenia walutowego określają główne świadczenia stron i nie zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Nie można bowiem uznać za jednoznaczne takiego sformułowania treści zapisów umownych, z którego nie wynika kwota udzielonego kredytu, rozumiana jako kwota kredytu podlegająca spłacie. Kredytobiorca zawierając umowę nie wie bowiem, jaką kwotę kredytu będzie musiał spłacić, jak również nie zna i nie może znać wartości, które na przestrzeni wielu lat obowiązywania umowy będą przyjmowane w tabeli kursowej banku. Nie może więc nawet w przybliżeniu ustalić kwoty, którą łącznie będzie musiał zapłacić. Zawarta umowa nie wskazywała żadnych kryteriów, na podstawie których można by ustalić wysokość zobowiązania Kredytobiorców. Mając na względzie, iż przepisy dotyczące nieuczciwych postanowień umownych stanowią implementację do krajowego systemu prawnego dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. L 095, z dnia 21 kwietnia 1993 r., dalej zwana dyrektywą 93/13), należy stwierdzić, że wykładnia art. 6 ust. 1 tej dyrektywy, ugruntowana w orzecznictwie TSUE, prowadzi do wniosku, że wykluczona jest możliwość uzupełnienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które w niej się znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że treść czynności prawnej jest uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie są zatem przepisami o charakterze dyspozytywnym lub przepisami mającymi zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę. Tym samym należy uznać, że na gruncie polskiego prawa krajowego nie jest dopuszczalne uzupełnienie umowy po wyeliminowaniu postanowień abuzywnych o postanowienia wprowadzające przeliczenia świadczeń do waluty CHF. W ocenie Sądu Okręgowego nie jest w ogóle możliwe utrzymanie umowy po wyeliminowaniu niedozwolonych klauzul umownych. Sąd podzielił w całości stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, Lex nr 2771344, poparte analizą orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym skutkiem eliminacji niedozwolonych klauzul kształtujących mechanizm indeksacji jest przekształcenie kredytu złotowego denominowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. niedenominowany i nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką LIBOR. Zarazem należy jednak uznać, że wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016/11/134), Oznacza to, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością). Wobec stwierdzenia nieważności umowy podstawą prawną rozliczeń stron są przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, w szczególności o świadczeniu nienależnym. Sąd Okręgowy przywołał treść art. 410 k.c. i art. 405 k.c. i stwierdził, że powodom należy się więc zwrot wszystkiego, co świadczyli na rzecz strony pozwanej w wykonaniu nieważnej umowy. Zwrot powinien obejmować wszystkie nieprzedawnione świadczenia wynikające z nieważnej umowy. Powodowie przedstawili uzyskane od strony pozwanej dokumenty określające wysokość kosztów i spłat z tytułu umowy kredytu. Za niezasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut przedawnienia. Wskazał na treść art. 117 § 1 k.c. i dodał, że świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy podlegają zwrotowi stosowanie do reżimu zwrotu nienależnego świadczenia, co dotyczy także reguł przedawnienia wynikających z tej umowy roszczeń. Sąd w całości podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, Lex nr 2771344, że zważywszy na zastrzeżoną dla kredytobiorcy (konsumenta) możliwość podjęcia ostatecznej decyzji co do sanowania niedozwolonej klauzuli albo powołania się na całkowitą nieważność umowy także wtedy, gdy mogłaby zostać utrzymana w mocy przez zastąpienie klauzuli abuzywnej stosownym przepisem (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, K. D. i J. D. przeciwko (...) Bank (...) , pkt 55, 67), należy uznać, że co do zasady termin przedawnienia tych roszczeń może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę (konsumenta) wiążącej (świadomej, wyraźnej i swobodnej) decyzji w tym względzie. Dopiero bowiem wówczas można uznać, że brak podstawy prawnej świadczenia stał się definitywny, a strony mogły zażądać skutecznie zwrotu nienależnego świadczenia. Sąd Okręgowy uznał więc, że termin przedawnienia roszczenia powodów rozpoczął swój bieg z chwilą podjęcia przez powodów świadomej decyzji co do powołania się przez nich na nieważność spornej umowy i zgłoszeniu żądania zapłaty opartego na nieważności umowy, co ostatecznie nastąpiło w pozwie złożonym w niniejszej sprawie. Świadomość konsekwencji ustalenia nieważności umowy kredytu i żądania zapłaty na tym opartego powodowie potwierdzili na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. Roszczenie powodów nie jest więc przedawnione, niezależnie od tego, jaki termin przedawnienia znalazłby zastosowanie. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia w związku z treścią art. 5 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1104). O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 455 k.c. zasądzając je od daty doręczenia stronie pozwanej postanowienia o przekazaniu sprawy do Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma zatem charakter bezterminowy, co oznacza, że powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu. Strona pozwana dowiedziała się o toczącym się postepowaniu w dacie doręczenia odpisu postanowienia o przekazaniu sprawy do Sądu Okręgowego Bielsku-Białej tj. w dniu 4 października 2021r. Strona pozwana mogła wówczas podjąć czynności zmierzające do zaspokojenia roszczeń powodów. Skoro żadne działania ze strony pozwanej nie nastąpiły, pozostawała w opóźnieniu z zapłatą od dnia 5 października 2021r. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Apelacje od tego wyroku wniosły obie strony. Powodowie zaskarżyli wyrok w części, tj. co do punktu 3 w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy oddalił roszczenie powodów o odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych kwot za okres od 17 września 2020 roku do 4 października 2021 roku. Orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i błędne przyjęcie przez Sąd, że w realiach niniejszej sprawy powodowie zakwestionowali sporną umowę kredytu i wyrazili chęć skorzystania z ochrony konsumenckiej dopiero w treści pozwu, podczas gdy w rzeczywistości powodowie zajęli jasne stanowisko co do nieważności spornej umowy kredytu i chęci skorzystania z ochrony przewidzianej przepisami prawa ochrony konsumentów już w przedsądowym wezwaniu do zapłaty kwoty 218 413,96 zł oraz 59 770,25 CHF z dnia 7 września 2020 roku, które zostało doręczone pozwanemu w dniu 9 września 2020 roku, co oznacza że już w tej dacie pozwany miał świadomość zarzutów kierowanych przez powodów wobec spornej umowy kredytu i chęci powodów jej unieważnienia, a co za tym idzie, odsetki ustawowe za opóźnienie od dochodzonych kwot należą się powodom od upływu terminu 7 dni od doręczenia wezwania, to jest od dnia 17 września 2020 roku, 2) art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 476 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG i art. 385 1 k.c. , a także art. 2 oraz art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 12 i art. 169 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 4 ust. 3 Traktatu w zw. z art. 38 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 385 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG, co skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd, że odsetki ustawowe za opóźnienie od dochodzonych kwot należą się powodom od dnia zajęcia stanowiska co do chęci skorzystania z ochrony konsumenckiej, to jest w realiach niniejszej sprawy od dnia doręczenia pozwanemu postanowienia o przekazaniu sprawy do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, podczas gdy odsetki ustawowe za opóźnienie należą się powodom od zasądzonych kwot od ósmego dnia od doręczenia pozwanemu przedsądowego wezwania do zapłaty, tj. od dnia 17 września 2020 roku. Wskazując na powyższe zarzuty powodowie wnieśli o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego solidarnie (ewentualnie łącznie) na rzecz powodów dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie, tj. od kwot 218 413,96 zł oraz 59 770,25 CHF za okres od dnia 17 września 2020 roku do dnia 4 października 2021 roku. Wnieśli także o zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zaskarżył wyrok w części, tj. co do punktu 1, 2 i 4 wyroku zarzucając: I. 
        w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podniósł ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że: a) 
        powodowie nie mieli możliwości negocjowania warunków umowy, gdyż podpisana przez powodów umowa stanowiła opracowany przez Bank wzorzec umowy, b) 
        pozwany dysponował arbitralnym prawem do ustalania kursu waluty i mógł kształtować wysokość rat, c) 
        powodowie nie mieli pełnej świadomości ryzyka kursowego, d) 
        pozwany naruszył równowagę kontraktową stron i przerzucił na powodów całość ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty kredytu, e) 
        postanowienia umowy zostały ukształtowane w sposób rażąco naruszający interes konsumenta i sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz były niejednoznaczne, f) 
        sporna umowa zawiera klauzule niedozwolone, g) 
        w przypadku uznania spornych postanowień umowy za abuzywne brak jest podstaw do zastąpienia nieważnych klauzul innymi postanowieniami dyspozytywnymi, h) 
        powodowie zawierając umowę kredytu dokonali czynności nie związanej z ich działalnością gospodarczą lub zawodową podczas gdy powód w trakcie przesłuchania przyznał, że część nieruchomości jest wynajmowana i są w niej prowadzone lokale usługowe, II. 
        naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. i art. 278 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości, rachunkowości i finansów, co skutkowało brakiem wszechstronnego ustalenia przez Sąd okoliczności sprawy, 2) art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd samodzielnych ustaleń w zakresie wymaganych wiadomości specjalnych tj. odnośnie ryzyka kursowego, pomimo że tego rodzaju ustalenia wymagają wiedzy specjalistycznej z zakresu ekonomii i wiedzy na temat zachowania kursów walut, a ustalenia Sądu są w tym zakresie dowolne, 3) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przejawiającej się w przyjęciu, że sposób ustalania kursów walut publikowanych przez Bank w Tabeli kursów Walut Obcych nosił cechy arbitralności w sytuacji, gdy ● kursy kupna i sprzedaży walut obcych publikowane w Tabeli ustalane były na podstawie średnich kursów notować na rynku międzybankowym z uwzględnieniem marży, której wysokość była przedmiotem decyzji organu pozwanego odpowiedzialnego za zarządzanie płynnością, ● metodyka ustalania kursów walut przez pozwanego była analogiczna do tej stosowanej przez Narodowy Bank Polski, ● kursy walut obcych publikowane przez pozwanego w Tabeli stosowane były nie tylko do rozliczeń umów kredytów denominowanych do walut obcych, ale także do rozliczeń każdego rodzaju transakcji walutowych odbywających się z udziałem pozwanego, 4) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków U. P. i A. B. , czym Sąd I instancji uniemożliwił wszechstronne ustalenie okoliczności sprawy w zakresie przekazania powodom informacji o ryzyku, negocjowania postanowień umowy, w sytuacji gdy były to osoby, których podpisy widnieją na umowie i które uczestniczyły w procesie zawarcia umowy przez strony, a nadto oddział Banku w Ż. w którym zawarto umowę jest oddziałem niewielkim, stąd prawdopodobieństwo, że świadkowie będą pamiętali okoliczności zawarcia umowy jest większe niż w przypadku innych oddziałów Banku, 5) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z dokumentów zawierających opinie i analizy, w sytuacji w której dowody są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, 6) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 243 2 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń wbrew treści dokumentu – umowy kredytu oraz wniosku o udzielenie kredytu, że powodowie nie mieli pełnej świadomości ryzyka kursowego podczas gdy zarówno na etapie składania wniosku kredytowego, jak i zawierania umowy (§ 11 ust. 2 (...) ) oświadczyli, że zostali poinformowani o tym, że ponoszą ryzyko zmiany kursów walutowych, III. 
        naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 189 k.p.c. , art. 22 1 k.c. , art. 385 1 k.c. , art. 3, art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 385 2 k.c. , art. 358 § 2 k.c. , art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej art. 69 ust. 2 i ust. 3 prawa bankowego , art. 24 i art. 32 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o Narodowym Banku Polskim , art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku – prawo wekslowe , art. 65 § 1 i 2 k.c. , art. 58 § 1-3 k.c. , art. 358 1 k.c. , art. 353 1 k.c. , art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. , art. 409 k.c. , art. 411 pkt 1, 2 i 4 k.c. , art. 118 k.c. w związku z art. 120 k.c. , art. 455 k.c. w związku z art. 481 k.c. Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa w całości i stosownie do wyniku rozliczenie kosztów procesu za I instancję oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ewentualnie wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w tym także w celu orzeczenia o kosztach postępowania. Na podstawie art. 380 k.p.c. w apelacji wniósł także o zmianę postanowień Sądu I instancji poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd Apelacyjny dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii ze specjalnością w zakresie bankowości, dowodu z zeznań świadków U. P. i A. B. oraz dowodów z dokumentów stanowiących analizy i opinie. W piśmie procesowym z dnia 4 października 2022 roku pozwany podniósł zarzut skorzystania z prawa zatrzymania świadczeń powodów na rzecz Banku z tytułu umowy kredytu w kwocie 304 394,25 zł stanowiącej równowartość wypłaconego kapitału kredytu. Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji pozwanego w całości, pominięcie wniosków dowodowych ponowionych w apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z należnymi odsetkami od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty stosownie do art. 98 § 1 1 k.p.c. , a także nieuwzględnienie zarzutu zatrzymania Powodowie w piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2024 roku cofnęli w części powództwo co do kwoty 123 382,75 zł, co do odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 218 413,96 zł za okres od dnia 17 września 2020 roku do dnia 22 listopada 2023 roku, co do odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 123 382,75 zł za okres od dnia 23 listopada 2023r do dnia zapłaty i co do odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 59 77,25 CHF za okres od dnia 17 września 2020 roku do dnia 22 listopada 2023 roku. W związku z tym wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz 95 031,21 zł oraz 59 770,25 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 listopada 2023 roku oraz ustalenie, że umowa kredytu z dnia 5 marca 2008 roku zawarta przez strony jest nieważna. Pozwany oświadczył, że nie wyraża zgodny na cofnięcie powództwa bez zrzeczenia się roszczenia. Sąd Apelacyjny ustalił, że w piśmie z dnia 19 września 2022 roku, doręczonym powodom w dniu 22 września 2022 roku, pozwany oświadczył, że w związku z treścią wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 29 czerwca 2022 roku, sygn. akt I C 1978/21 na podstawie art. 497 k.c. w zw. z art. 496 k.c. korzysta z prawa zatrzymania świadczeń powodów na rzecz Banku z tytułu umowy kredytu z dnia 5 marca 2008 roku w zakresie kwoty 304 394,25 zł stanowiącej równowartość wypłaconego kapitału kredytu. Oświadczenie to w imieniu pozwanego podpisała radca prawy M. B. , która dołączyła do tego pisma pełnomocnictwo z dnia 9 marca 2022 roku upoważniające ją do składania oświadczeń woli w zakresie skorzystania z prawa zatrzymania. (dowód: pismo z dnia 19 września 2022 roku, pełnomocnictwo i elektroniczne dowody doręczenia k: 498-503) Pozwany pismem z dnia 6 października 2023 roku w związku z podniesionym przez powodów zarzutem bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu nr (...) z dnia 5 marca 2008 roku wezwał powodów do zapłaty kwoty 304 394,25 zł tytułem rozliczenia w zakresie wypłaconego przez Bank kapitału kredytu w terminie 1 miesiąca od doręczenia tego pisma. (dowód: wezwanie do zapłaty k: 591) Następnie pozwany Bank wniósł do Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej pozew z dnia 29 listopada 2023 roku o zasądzenie od A. W. i W. W. kwoty 304 394,25 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 28 listopada 2023 roku tytułem zwrotu kapitału kredytu wypłaconego im jako świadczenie nienależne (pozew k: 602-608). Pismem z dnia 13 listopada 2023 roku, doręczonym w dniu 16 listopada 2023 roku powodowie wezwali pozwanego do zapłaty w terminie 1 dnia od otrzymania wezwania do zwrotu na ich rzecz kwoty 798,62 zł oraz 8 578,81 CHF tytułem nienależnie pobranych spłat w okresie nieobjętym powództwem tj od 1 czerwca 2020 roku do 2 listopada 2023 roku (dowód: wezwanie z dnia 13 listopada 2023 roku wraz z pełnomocnictwem k: 593-594) Powodowie pismem z dnia 22 listopada 2023 roku, doręczonym także w tym dniu, złożyli pozwanemu oświadczenie o potrąceniu wierzytelności przysługujących pozwanemu Bankowi tytułem roszczenia o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu umowy kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (...) z dnia 5 marca 2008 roku w wysokości 304 394,25 zł z ich wierzytelnością w wysokości: a) 798,62 zł tytułem roszczenia o zwrot rat kredytu zapłaconych w dniu 1 lutego 2022 roku oraz w dniu 2 listopada 2023 roku, do których zwrotu Bank został wezwaniem z dnia 13 listopada 2023 roku (doręczonym w dniu 16 listopada 2023r.), a zatem od 18 listopada 2023 roku wierzytelność stała się wymagalna; wskutek potrącenia ich wierzytelność umorzyła się w całości, a wierzytelność Banku pozostała nieumorzona w kwocie 303 595,63 zł., b) 8 578,81 CHF tytułem roszczenia o zwrot rat kredytu zapłaconych w okresie od 1 czerwca 2020 roku do 2 listopada 2023 roku, do których zwrotu Bank został wezwany wezwaniem z dnia 14 listopada 2023 roku (doręczonym w dniu 17 listopada 2023r.), które nie zostało spełnione w wyznaczonym terminie 20 listopada 2023 roku, a zatem od 21 listopada 2023 r wierzytelność stała się wymagalna. Kwota w walucie obcej na dzień potrącenia wynosi 38 695,58 zł wg średniego kursu NBP obowiązującego w dniu potrącenia do godz. 12.00 (4,5106 PLN/CHF). Wskutek potrącenia ich wierzytelność umorzyła się w całości, a wierzytelność Banku pozostała nieumorzona w kwocie 264 900,05 zł, c) 63 337,05 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 218 413,96 zł za okres od 17 września 2020 roku do dnia potrącenia tj do 22 listopada 2023 roku. Wskutek potracenia ich wierzytelność umarza się w całości, a wierzytelność Banku pozostaje nieumorzona w kwocie 201 563 zł. d) 17 332,56 CHF tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 59 770,25 CHF za okres od 17 września 2020 roku do dnia potrącenia tj do 22 listopada 2023 roku. Kwota w walucie obcej na dzień potrącenia wynosi równowartość 78 180,25 zł wg kursu średniego NBP obowiązującego w dniu potrącenia do godz. 12.00 (4,5106 PLN/CHF). Wskutek potrącenia ich wierzytelność umarza się w całości, a wierzytelność Banku pozostaje nieumorzona w kwocie 123 382,75 zł, e) 218 413,96 zł tytułem roszczenia o zwrot kredytu oraz przedteminowych części spłat kapitału zapłaconych w wykonaniu umowy kredytu w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 1 lutego 2017 roku, do których zwrotu Bank został wezwany przedsądowym wezwanie do zapłaty z dnia 7 września 2020 r, (doręczonym 9 września 2020 r), które nie zostały spełnione w wyznaczonym terminie 16 września 2020 roku, zatem wierzytelność jest wymagalna od 16 września 2020 r. Wskutek potrącenia wierzytelność Banku umarza się w całości, a ich wierzytelność pozostaje nieumorzona w kwocie 95 031,21 zł. W dalszej części powodowie oświadczyli, że dysponują wierzytelnością w stosunku do Banku w wysokości 59 770,25 CHF tytułem roszczenia o zwrot części rat kredytu zapłaconych przez nich w wykonaniu umowy kredytu w okresie od 2 lutego 2017 roku do 4 marca 2020 roku, które zostało objęte powództwem w sprawie zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, sygn. akt I ACa 2053/22, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 września 2020 roku. Przedmiotowe oświadczenie pozwany odebrał w dniu 22 listopada 2022 roku. (dowód: oświadczenie o potrąceniu k: 569) Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powodów nie była zasadna, zaś apelacja pozwanego oraz złożone przez powodów oświadczenie o potrąceniu skutkowały zmianą zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 2. Sąd Apelacyjny za własny przyjął prawidłowo ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny, czyniąc go podstawą swojego rozstrzygnięcia. Ustalenia te znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, którego oceny Sąd I instancji dokonał w granicach swobodnej oceny dowodów, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe w zakresie wystarczającym dla poczynienia ustaleń faktycznych mających wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgromadzone w sprawie dowody poddał wszechstronnej, wnikliwej ocenie, ustalając prawidłowo stan faktyczny sprawy. Ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd Okręgowy odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 233 § 1 k.p.c. , uwzględnia cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i tym samym pozostaje pod ochroną wynikającą z powołanego przepisu. Nie nosi ona cech dowolności, szczegółowo odnosi się do przeprowadzonych w sprawie dowodów. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny ustalenia Sądu Okręgowego, czyni częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby ponownego ich szczegółowego przytaczania. Jako pierwszą Sąd Apelacyjny poddał analizie apelację pozwanego, gdyż była dalej idąca. Zgłoszony w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w ocenie Sądu Apelacyjnego należało uznać za chybiony. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, będącą prawem sądu do wyrażenia swego zapatrywania na przedstawione przez strony dowody. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł żadnych uchybień w zakresie koncentracji i oceny materiału dowodowego, który został zgromadzony należycie, a przy tym Sąd I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności konieczne do rozstrzygnięcia sprawy stosownie do art. 227 k.p.c. i art. 233 k.p.c. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd orzekający w pierwszej instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, a tym samym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2017r., I ACa 1096/16, Legalis, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 stycznia 2017r., I ACa 789/16, Legalis) Temu jednak pozwany w niniejszym postępowaniu nie sprostał. Nie przedłożył materiału dowodowego z którego wynikałoby w szczególności, że dostatecznie wyjaśniono powodom, w jaki sposób będzie ustalał kurs franka szwajcarskiego, ani dowodów, które wskazywałyby na przekazanie im informacji pozwalających realnie ocenić zakres ryzyka kursowego w wieloletniej perspektywie oraz jego wpływ na stan zadłużenia i rzeczywisty koszt kredytu. Z treści umowy co prawda można wywieść, że kwota kredytu wyrażona w CHF będzie przeliczona na złote według kursu kupna z daty wypłaty kredytu, a następnie raty kapitałowo-odsetkowe, które kredytobiorca będzie zobowiązany spłacać będą ustalone w harmonogramie i spłacane w PLN po przeliczeniu CHF na PLN według kursu sprzedaży, ale w sytuacji gdy jednocześnie w umowie zastrzeżono, że kursy CHF będą kursami z tabel pozwanego banku i nie wskazano przy tym sposobu ustalania przez bank tych kursów, nie można zgodzić się z pozwanym, że umowa zawiera jasne i precyzyjne informacje pozwalające kredytobiorcy na powzięcie wiedzy, w jaki sposób będzie ustalone saldo kredytu, jak będą rozliczane raty oraz wiedzy, co do czynników kształtujących tabelę kursową banku. Należy podnieść, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dn. 27 września 2002r., II CKN 817/00, LEX nr 56906). W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 235 2 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez bezpodstawne w ocenie pozwanego pominięcie dowodu z zeznań świadków U. P. i A. B. Sąd Apelacyjny na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 roku zobowiązał stronę pozwaną do podania adresów zamieszkania w/w osób o przesłuchanie, których wnosi w terminie 7 dni pod rygorem pominięcia tych dowodów. Mimo upływu terminu pozwany nie uzupełnił tego braku i nie wskazał adresów zamieszkania. W tym stanie na rozprawie w dniu 3 lutego 2025 roku Sąd Apelacyjny na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c. pominął ten dowód. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się również naruszenia treści art. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu finansów i bankowości i zaaprobował stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie zbędnym było przeprowadzanie tego dowodu skoro przedmiotową umowę należało uznać za nieważną, zaś ustalenie wysokości spłaconych kwot tytułem rat, które okazały się świadczeniem nienależnym możliwe było do ustalenia w oparciu o zaświadczenie wydane przez pozwanego. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 27 listopada 2019 roku (II CSK 483/18, Lex nr 2744159) Sąd Najwyższy odwołując się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 października 2019 roku w sprawie C-260/18, stwierdził, że wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad wdrożeniem systemu ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia i utrzymanie umowy w mocy. Tym samym Dyrektywa 93/13 sprzeciwia się, w przypadku braku wyraźnej woli samego konsumenta, utrzymaniu w mocy nieuczciwych warunków umowy, które w chwili rozstrzygnięcia sporu ocenia się jako obiektywnie korzystne dla niego. To od wyboru konsumenta zależy kierunek rozstrzygnięcia sądu. Kredytobiorca może więc domagać się utrzymania umowy kredytowej bez niewiążących go postanowień umownych albo żądać jej unieważnienia w całości. Dalsze obowiązywanie umowy, po wyłączeniu z niej nieuczciwych postanowień umownych, jest pomyślane jako ochrona interesu konsumenta, wobec czego jeżeli on nie uznaje takiego rozwiązania za korzystne dla niego, to może domagać się unieważnienia umowy kredytowej w całości. Zgadzając się powyższą argumentację także Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do przeprowadzenia tych dowodów objętych ponownie wnioskami apelacji ( art. 380 i art. 382 k.p.c. ). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 243 2 k.p.c. należy zauważyć, że Sąd I instancji nie podważył okoliczności, że powodowie pozyskali pewne informacje dotyczące ryzyka związanego z zawieraną umową, w tym ryzyka kursowego, jednak uznał je za niewystarczające w świetle obowiązującego prawa materialnego, czemu dał wyraz zarówno w części wyodrębnionych ustaleń faktycznych, jak i rozważaniach prawnych. Sąd Apelacyjny podziela także rozważania prawne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a podniesione w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym w szczególności art. 385 1 k.c. , nie mogły doprowadzić zmiany rozstrzygnięcia i oddalenia powództwa w całości. Podstawową przesłanką merytoryczną powództwa o ustalenie jest istnienie interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Interes prawny w powództwie o ustalenie zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów. W judykaturze przyjmuje się, że możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie nie w każdej sytuacji świadczyć będzie o braku interesu prawnego powoda w żądaniu ustalenia. Brak interesu prawnego wystąpi jedynie wówczas, gdy wyrok zasądzający świadczenie zapewni pełną ochronę prawną jego uzasadnionych interesów. W przypadku, gdy sporem o świadczenie nie będą mogły ze swej natury być objęte wszystkie uprawnienia istotne z perspektywy ochrony sfery prawnej powoda, przyjąć należy, że powód ma interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. Odnosi się to w szczególności do żądania ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, zwłaszcza, gdy konsekwencje ustalenia nieistnienia stosunku prawnego nie ograniczają się do aktualizacji obowiązku świadczenia, lecz dotyczą także innych aspektów sfery prawnej powoda (np. wpływają na określenie treści praw i obowiązków powodów jako dłużników pozwanego). (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 09 czerwca 2021 roku, V ACa 127/21, Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 08 marca 2018 roku, I ACa 915/17, Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 lutego 2021 r., I ACa 646/20, LEX) W ocenie Sądu Apelacyjnego powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu z dnia 5 marca 2008 roku, która jak wynika z jej treści, wiąże strony do marca 2033 roku. Wyłącznie wyrok rozstrzygający powództwo o ustalenie jest w stanie trwale i zupełnie usunąć stan niepewności prawnej pomiędzy stronami w związku z przedmiotową umową kredytu, zważywszy że nie upłynął jeszcze okres, na jaki umowa ta została zawarta. Stwierdzenie nieważności umowy przesądza nie tylko o możliwości domagania się zwrotu już spełnionych świadczeń, ale i braku obowiązku spełnienia na rzecz pozwanego banku przyszłych świadczeń, a więc na zaprzestaniu spłat kolejnych rat kredytu. Nadto, jak wynika z umowy spłata kredytu została zabezpieczona m.in. hipoteką, która nie może zostać wykreślona z księgi wieczystej bez uprzedniego wyroku stwierdzającego, że umowa kredytu jest nieważna. Jak już wskazano przywołując art. 69 prawa bankowego , umowa kredytu określa wysokość udzielonego kredytu, walutę kredytu, warunki na jakich został udzielony, zasady jego zwrotu, zasady oprocentowania i jego zmiany oraz termin spłaty. Zobowiązanie kredytobiorcy wobec banku może być wyrażone w sposób kwotowy albo też poprzez zastosowanie obiektywnie weryfikowalnego mechanizmu waloryzacji, w tym indeksacji walutą obcą, także kursem franka szwajcarskiego. Zgodzić należy się zatem z pozwanym, że zastosowanie indeksacji, czy denominacji jest co do zasady dopuszczalne i nie narusza zasady nominalizmu z art. 358 1 k.c. , ani też zasady swobody umów wynikającej z art. 353 1 k.c. Stąd wnioski Sądu Okręgowego co do stwierdzenia nieważności umowy kredytu z 5 marca 2008 roku na podstawie z art. 58 § 1 i 2 k.c. oraz art. 69 prawa bankowego nie zasługiwały na aprobatę. Niemniej, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy dokonał oceny zakwestionowanych przez powodów klauzul przeliczeniowych także pod kątem ich abuzywnego charakteru na gruncie art. 385 1 k.c. będącego lex specialis wobec w/w przepisów i w tym zakresie poprawność rozważań prawnych nie budzi zastrzeżeń. Zarzut naruszenia art. 22 1 k.c. w okolicznościach tej sprawy także należało uznać za nieuprawniony. Konsumentem, zgodnie z przywołanym przepisem, jest osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą. Z kolei art. 2 dyrektywy 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE L z 1993 r., Nr 95, s. 29) definiuje konsumenta jako każdą osobę fizyczną, która w umowach objętych niniejszą dyrektywą działa w celach niezwiązanych z handlem, przedsiębiorstwem lub zawodem. W tych okolicznościach przypisanie powodom w dacie zawarcia umowy statusu konsumenta, nie budziło wątpliwości. W ocenie Sądu Apelacyjnego powodowie przystępując do umowy byli konsumentami. Powyższe wynika wprost z § 2 ust. 2 csu umowy kredytu, gdzie wskazano, że środki z kredytu mają być przeznaczone na nabycie budynku mieszkalno-usługowego położonego w Ż. przy ul. (...) oraz spłatę kredytu udzielonego na cele mieszkaniowe. Nadto, we wniosku z dnia 14 lutego 2008 roku o udzielenie kredytu mieszkaniowego powodowie podali, że środki z kredytu mają być przeznaczone na sfinansowanie inwestycji w wysokości 149 100 zł oraz 150 794,46 zł na spłatę zobowiązań. Z zeznań powodów wynikało, że część nieruchomości przy ul. (...) w Ż. nabyli uprzednio ze środków pochodzących z kredytu udzielonego im w złotych. Przedmiotowym kredytem z dnia 5 marca 2008 roku chcieli m.in. spłacić uprzednio udzielony im kredyt złotowy. Na kredytowanej nieruchomości zamieszkiwała córka powodów, która nie prowadziła tam działalności gospodarczej. W domu tym miały mieszkać dzieci powodów. Zamiarem ich było przeprowadzenie remontu na parterze i wykorzystanie pomieszczeń jako mieszkalne. Wprawdzie powódka w tym czasie jako stomatolog prowadziła indywidualną praktykę, jednak nie na kredytowanej nieruchomości, lecz w Ż. przy ul. (...) . Przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była i nie jest wykorzystywana na potrzeby prowadzonej przez powódkę działalności leczniczej. Z kolei powód jest nauczycielem, nie prowadził działalności gospodarczej i pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę. Sąd Apelacyjny podkreśla, że ustalenia statusu konsumenta dokonuje się wyłącznie na moment zawarcia umowy z przedsiębiorcą i irrelewantne dla tego ustalenia są następcze zmiany w sytuacji ocenianego podmiotu. Z tego powodu bez znaczenia dla oceny tej kwestii był fakt, że w 2012 roku powodowie wynajęli część budynku. Nadmienić wypada, że fakt, iż osoba fizyczna kupuje lokal, w którym nie zamieszkuje, nie odbiera jej per se statusu konsumenta w znaczeniu przyjętym w art. 22 1 k.c. Zakup lokalu mieszkalnego w celu lokowania środków finansowych nie oznacza, że chodzi o działalność zawodową lub gospodarczą w rozumieniu art. 22 1 KC i art. 2 lit. b) . Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2024r., I CSK 867/23, Legalis,) Zdaniem Sądu Apelacyjnego zasadnie Sąd Okręgowy uznał, że nieważność umowy kredytu w całości wynika z bezskuteczności abuzywnych postanowień wprowadzających do niej ryzyko kursowe oraz opartych o kursy waluty CHF ustalanych przez pozwany Bank. Takie postanowienia w świetle orzecznictwa TSUE, które Sąd Apelacyjny w obecnym składzie podziela, określają główny przedmiot umowy (m.in. wyroki z dnia 20 września 2017 roku, C-186/16, z dnia 20 września 2018 roku, C-51/17, z dnia 14 marca 2019 roku, C-118/17, z 03 października 2019 roku, C-260/18). Kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu obejmują nie tylko zasady przeliczenia kursów walut, ale i także zapisy, które wprowadzają do umowy ryzyko kursowe, stanowiąc klauzulę określającą główne świadczenia stron. Klauzule kształtujące mechanizm waloryzacji, zastrzeżone w umowie kredytu złotowego denominowanego do waluty obcej określają główne świadczenie kredytobiorcy. (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2024r., I CSK 1347/23, wyroki Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22, Legalis) Wbrew zarzutom apelacji za niedozwolone w świetle art. 385 1 § 1 k.c. należało uznać klauzule denominacyjne zawarte w § 4 ust. 2, § 10 ust. 2, § 16 ust. 1 oraz § 22 ust. 2, § 32 ust. 1, § 36 ust. 1, § 39 ust. 1 i 2 w związku § 1 pkt 14 części ogólnej umowy. Oceny uczciwego charakteru tych postanowień, jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 czerwca 2018 roku, III CZP 29/17 (OSNC 2019/1/2, Lex) stosownie do art. 4 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 wdrożonej do polskiego porządku prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 05 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy dokonać z chwili zawarcia umowy kredytu z odniesieniem do wszystkich okoliczności, o których pozwany wiedział lub mógł wiedzieć przy zawieraniu umowy. Zasadniczo mechanizm denominacji zastosowany w umowie wynikał z § 4 oraz § 22 (...) . Sąd Apelacyjny ponownie poddał analizie treść umowy przez pryzmat przesłanek z przywołanego art. 385 1 k.c. i analogicznie, jak Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zawarte w niej postanowienia dotyczące kursów sprzedaży i kupna CHF, po których rozliczane miały być kwota wypłaconego kredytu oraz spłacanych rat kredytu po przeliczeniu CHF na PLN i odwrotnie, przyznawały pozwanemu bankowi uprawnienie do jednostronnego wpływania na wysokość ustalonych w umowie świadczeń stron. Kursy wymiany CHF określane miały być w Tabeli kursów sporządzanej przez pozwany bank, co oznacza, że wyłącznie jednej stronie stosunku prawnego, i to silniejszej, przyznane zostało uprawnienie do samodzielnego określania wartości czynnika wpływającego na wysokość świadczeń stron. W spornej umowie nie zostały przy tym sprecyzowane przesłanki ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF, a jedynie terminy, w jakich ustalana jest wysokość kursów, co mogło potencjalnie skutkować ustalaniem kursów przez bank w arbitralny sposób i kształtowaniem ich na dowolnej wysokości. Tak sformułowane postanowienia umowy miały abuzywny charakter, gdyż zaburzały równowagę stron umowy, w sposób rażący naruszając ekonomiczny interes kredytobiorcy. Kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu obejmowały nie tylko zasady przeliczenia kursów walut, ale i także zapisy, które wprowadzają do umowy ryzyko kursowe, stanowiąc klauzulę określającą główne świadczenia stron. Klauzula ryzyka walutowego (klauzula wymiany) stanowi zatem essentialium negotii umowy kredytu denominowanego. Klauzula ryzyka walutowego podlega kontroli pod kątem abuzywności, jeżeli jest nietransparentna, co należy oceniać z uwzględnieniem informacji udzielonych konsumentowi przed zawarciem umowy. Klauzula taka może być uznana za abuzywną, jeżeli nakłada na kredytobiorcę nieograniczone ryzyko walutowe, jeżeli nie zostało ono zrównoważone innymi postanowieniami umownymi (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022r., II CSKP 464/22). W niniejszej sprawie klauzule denominacyjne służyły do ustalenia wysokości kwoty udzielonego i wypłaconego przez bank kredytu w PLN oraz wysokości rat, które kredytobiorca miał spłacać bankowi, a zatem stanowiły określenie elementu świadczenia głównego stron ( art. 69 ust. 1 prawa bankowego ). Pozwany nie wypłacił powodom świadczenia we frankach szwajcarskich, lecz środki pieniężne wyrażone w złotych. O rzeczywistej kwocie kredytu, czyli środkach które im udostępniono w złotych powodowie dowiedzieli się dopiero w dniu wypłaty kredytu, a nie w dacie zawierania umowy. W tożsamy sposób należy odnieść się do rat kredytu o wysokości, których kredytobiorca dowiadywał się w dacie ich potrącania przez bank z rachunku bankowego. Wysokość raty w PLN wynikała z przeliczenia raty w CHF po kursie sprzedaży z tabeli kursów ustalanej przez pozwanego. Przedmiotowa umowa, jak już wskazano, nie zawierała przy tym kryteriów ustalania tego kursu. Bank mógł w zasadzie dowolnie określić kursy walut w tabeli kursów, a następnie przy ich wykorzystaniu jednostronnie określić w złotych zarówno kwotę kredytu wypłaconą konsumentowi, jak również kwotę, którą kredytobiorca ma zwrócić. Co więcej, nie ma żadnych ograniczeń aby Bank nawet kilkukrotnie w ciągu dnia ustalał nową tabelę. Nie ma przy tym znaczenia czy ustalając tabelę kursów Bank posługuje się wewnętrznymi procedurami i jaki był ich kształt, ponieważ nie stanowiąc elementu stosunku prawnego łączącego strony, również te zasady są zależne od woli Banku i mogą w każdym momencie ulec zmianie. Oczywistym jest, że przy kredycie denominowanych rata kredytu wyrażona w innej walucie niż waluta kredytu ulega zmianom. Jest to do zaakceptowania jedynie wówczas, gdy w umowie zostanie zawarty obiektywny mechanizm przeliczeniowy, dzięki któremu jedna ze stron nie będzie mogła kształtować sytuacji prawnej drugiej. Tymczasem w rzeczonej umowie wyłącznie pozwany gwarantował sobie sposób ustalania kursów waluty, stanowiący podstawę przeliczenia zobowiązań. W judykaturze wielokrotnie już stwierdzano, że mechanizm ustalania kursów walut, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula waloryzacyjna, która nie zawiera jednoznacznej treści, w rezultacie pozwala na pełną swobodę decyzyjna banku, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Za sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej należy uznać postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalania wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeżeli spełniają kryteria uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 385 1 k.c. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2022r., III CZP 40/22, Legalis) Bez wątpienia także, że umowa zawarta miedzy stronami stanowiła wzorzec umowny, według której bank udzielał kredytu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co oznacza, że autorem wzorca umowy był pozwany Bank. Należy podkreślić, że postanowieniem indywidualnie uzgodnionym w myśl art. 385 1 k.c. nie jest postanowienie, którego treść konsument mógł negocjować, lecz takie postanowienie, które rzeczywiście powstało na skutek indywidualnego uzgodnienia (zob. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 maja 2015 roku, sygn. akt VI ACa 995/14). Powyższe oznacza, że o rzeczywistym wpływie można mówić wtedy, gdy konkretne postanowienia umowne zostały sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie, bądź też gdy postanowienia umowne były przedmiotem negocjacji pomiędzy konsumentem, a przedsiębiorcą, a konsument miał realny wpływ na ich treść i zdawał sobie z tego faktu sprawę. Nie budziło wątpliwości Sądu Apelacyjnego, w świetle dowodów przeprowadzonych w sprawie, że warunki umowy nie były negocjowane (uzgadniane indywidualnie) z powodami. Nadto, z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że w przedmiotowej umowie oba kursy waluty tj. kupna i sprzedaży były ustalane przez pozwanego, bez precyzyjnego określenia w postanowieniach umowy sposobu, czy reguł ustalania tego kursu. Omawiane postanowienia klauzuli indeksacyjnej, jak już wskazano, pozwalały pozwanemu na dowolną i nieograniczoną umową zmianę wysokości świadczenia. Wprawdzie pozwany bank nie miał wpływu na wysokość kursów stosowanych na rynkach walutowych, jednak sposób określania kursów stosowanych przez bank dla poszczególnych transakcji w świetle umowy był niczym nieograniczony. Kryteria rynkowe i potencjalny wpływ nadzoru finansowego nie stanowią tu wystarczającego obostrzenia. Bank mógł ustalić równocześnie kilka tabeli kursów i stosować je w zależności od rodzaju transakcji, a więc inny kurs stosować dla transakcji kantorowych, inny dla kupna/sprzedaży dokonywanej za pośrednictwem rachunków bankowych, zaś jeszcze inny dla obliczeń związanych z udzieleniem i spłatą kredytu. W ten sposób powodowie nie mieli możliwości zweryfikowania prawidłowości określonej przez pozwanego równowartości kredytu w PLN, który miał im być wypłacony właśnie w złotych, ani prawidłowości wyliczonej w danym miesiącu raty kredytu, którą zobowiązani byli zapłacić. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie przedstawionym w wyroku z dnia 03 kwietnia 2020 roku (VI ACa 27/19, Legalis), że określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron (zob. także wyrok SN z dnia 29 października 2019 roku, IV CSK 309/18). Mechanizmy, służące do przeliczania złotych na franki szwajcarskie, by mogły być stosowane muszą być uzgodnione i zaakceptowane przez obie strony w dacie zawierania umowy, a także winny być sformułowane w sposób jednoznaczny. Niejasny i niepoddający się weryfikacji mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, pozostawiający bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną. (por. wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2019r., sygn. akt IV CSK 159/17). Z uregulowania zawartego w art. 3 ust. 2 Dyrektywy 93/13 wynika, że warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie chodzi tu o sytuację, w której konsument ma jedynie potencjalną, hipotetyczną, możliwość pertraktacji. Konieczne jest wspólne ustalenie ostatecznego brzmienia klauzul umownych, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których ma on realny wpływ na treść kontraktu, chyba że poszczególne postanowienia zostały przez niego sformułowane i włączone na jego żądanie (patrz: postanowienie SN z 6 marca 2019 r. I CSK 462/18; wyrok SN z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16). Ciężar wykazania powyższych okoliczności, a więc, że klauzule zostały uzgodnione indywidualnie, spoczywał na pozwanym ( art. 385 1 § 4 k.c. ), czemu jednak w niniejszej sprawie nie sprostał. Wybór konsumenta jednej z kilku oferowanych przez bank wersji kredytu, nie może być uznany za równoznaczny z indywidualnym uzgodnieniem warunków takiego kredytu. Brak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych przez powodów postanowień umownych dotyczących waloryzacji wynika już z samego sposobu zawarcia przedmiotowej umowy – opartej o treść stosowanego przez pozwany bank wzorca umowy. Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wykluczał możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego poza ustaleniem kwoty kredytu, okresu spłaty, ewentualnie wysokości marży banku. Z tego też powodu okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je, nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Jak słusznie stwierdził Sąd Okręgowy pozwany nie wykazał także aby zrealizował ze szczególną starannością, jakiej wymagało wprowadzenie do długoterminowej umowy mechanizmu waloryzacji, obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 sierpnia 2020 roku, sygn. akt I ACa 865/18). Z pewnością takiego dowodu nie stanowi blankietowe oświadczenie powodów o pouczeniu o ryzyku kursowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców zawarte w § 11 pkt 2 części szczegółowej umowy. Z treści tego oświadczenia nie wynika, jaki był zakres udzielonych informacji. Z kolei ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej miało w tym przypadku zasadnicze skutki. Zwiększenie raty kredytu i wysokości zadłużenia pozostałego do spłaty miały największe znaczenie dla konsumenta i ewentualnego naruszenia jego interesów, gdyż w oczywisty sposób wpływa na stan majątkowy kredytobiorcy. Jeżeli kurs waluty przekroczy określony poziom, to kredyt stanie się nieopłacalny, zaś w przypadkach skrajnych doprowadzi kredytobiorcę do fatalnej sytuacji finansowej. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, możliwej do uzyskania w dacie zawarcia umowy. Pozwany udzielając powyższych informacji nie odwołał się do kursów historycznych, nie zwracał kredytobiorcom uwagi co do możliwości w krótkim przedziale czasowym radykalnego wzrostu kursu walutowego, a taki właśnie wniosek winien płynąć z analizy tego rodzaju kursów. Należyta informacja o ryzyku kursowym nie może opierać się na założeniu, że każdy rozważny kredytobiorca świadomy jest, że kursy walut są zmienne. Istotne bowiem jest nie to, że kursy walut ulegają zmianie, a to jakie są skutki takich zmian dla wysokości świadczeń stron oraz jakie są ich granice. Nawet rozważny konsument nie jest profesjonalistą, który powinien posiadać wiedzę i umiejętności jej profesjonalnego zastosowania w zakresie analiz ekonomicznych lub finansowych, czy też wiedzę o historycznych zmianach kursów walut. Przy ocenie ryzyka kursowego jest w pełni uprawniony do opierania się na informacji z banku. Dlatego ma właśnie prawo do rzetelnej informacji, która nie będzie go wprowadzać w błąd. Brak tego rodzaju pouczenia, pomimo że banki posiadały pewne scenariusze, czy prognozy rozwoju sytuacji na poszczególnych rynkach wskazuje na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów. Zgodzić także należy się z Sądem I instancji, że kwestionowane postanowienia umowne kształtują prawa i obowiązki powodów – konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy, jak też mimo, że określają i odnoszą się do głównych świadczeń stron, nie zostały sformułowany w sposób jednoznaczny. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami są przede wszystkim działania niezgodne z zasadą równorzędności stron kontraktujących, a rażącym naruszeniem interesów konsumenta jest z kolei nieusprawiedliwiona dysproporcja praw czy obowiązków na jego niekorzyść w stosunku obligacyjnym. Wspólną cechą wyżej wskazanych przesłanek jest nierównomierne rozłożenie praw, obowiązków, czy ryzyka między stronami prowadzące do zachwiania równowagi kontaktowej (p or. wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie sygn. akt I CK 832/04). Działanie wbrew dobrym obyczajom, w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego, oznacza natomiast tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron stosunku umownego. W świetle kwestionowanych postanowień umownych pozwanemu została zatem przyznana pełna dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu waluty obcej w swoich tabelach kursowych, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyty wyrażone były w tej właśnie walucie. Pozwany w zasadzie cały ciężar związany z ryzykiem kursowym przerzucił na powodów. Konkludując, wskazywane i kwestionowane przez powodów postanowienia przedmiotowej umowy o kredyt dotyczące zasad przeliczania zobowiązań stron umowy i ustalania kursów waluty obcej, w świetle zarówno przepisów dyrektywy 93/13 i przepisów kodeksu cywilnego uznać należy za nieuczciwe, a w konsekwencji niedozwolone i niewiążące powodów ( art. 385 1 § 1 k.c. ). Wbrew stanowisku pozwanej trafnie Sąd Okręgowy stwierdził, że po wyeliminowaniu z umowy klauzuli denominacyjnej umowa ta nie może dalej wiązać. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 (pkt 45) orzekł, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu denominowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, iż ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy (zob. także wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, pkt 52 i z dnia 5 czerwca 2019 r., w sprawie C-38/17, pkt 43). Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu denominowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18, Legalis). Poglądy te Sąd Apelacyjny w pełni podziela. Wprowadzanie w miejsce kursu kupna i sprzedaży CHF jakiegokolwiek innego miernika wartości (np. kursu średniego NBP) byłoby zbyt daleko idącą modyfikacją umowy. (zob. wyrok S.A. w Katowicach z dnia 26 października 2020 roku, I ACa 530/20, także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2022 roku, I CSK 2819/22, Legalis) Celem dokonanej denominacji kwoty kredytu udzielonego powodom było to, aby jego koszt (wysokość oprocentowania) był ustalany w odniesieniu do korzystniejszych (niższych) stóp procentowych właściwych dla waluty obcej, z czym jednak nierozerwalnie związane jest ryzyko kursowe, które przyjmuje na siebie kredytobiorca w zamian za nabycie prawa do tańszego kredytu. Oba te elementy są ze sobą ściśle powiązane, albowiem z ekonomicznego punktu widzenia nie jest możliwe zastosowanie stóp procentowych właściwych dla waluty obcej do ustalania kosztów kapitału wyrażonego w złotych. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, iż nie ma także możliwości podstawienia w tej sprawie uregulowania zawartego w art. 358 § 2 k.c. w miejsce postanowień uznanych za abuzywne. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. (tak uchwała pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 roku, III CZP 25/22, Legalis) Analogicznie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344, wypowiedział się co do niemożności zastąpienia klauzul abuzywnych postanowieniami dotyczącymi kredytu złotowego czy też denominowanego/indeksowanego do średniego kursu CHF w Narodowym Banku Polskim z uwagi na brak normy prawnej pozwalającej na taką operację, a nadto nieobjęcie takiego rozwiązania zgodnym zamiarem stron umowy. Trybunał Sprawiedliwości wskazywał wielokrotnie, że jeżeli sąd w świetle całości okoliczności sprawy w postępowaniu głównym stwierdza nieuczciwy charakter postanowienia umownego, to powinien odstąpić od jego stosowania - zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13. Odnosi się to także do rozpatrywanej w postępowaniu głównym klauzuli indeksacyjnej/denominacyjnej (por. wyrok TSUE z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie C‑212/20, pkt. 57). Jedynie w wypadku, gdyby stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje, w związku z czym unieważnienie to skutkowałoby niejako ukaraniem konsumenta, sąd krajowy mógłby zastąpić ten warunek przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym (zob. wyrok z 18 listopada 2021 r. C-212/20, pkt 72, postanowienie z 4 lutego 2021 r., C‑321/20, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie nie sposób przyjąć, aby stwierdzenie nieważności umowy kredytu na skutek abuzywności postanowienia nakładającego na konsumenta ryzyko kursowe mogłoby być dla powodów niekorzystne. Zatem, usunięcie zakwestionowanych klauzul denominacyjnych czyni zawartą umowę kredytu dotkniętą nie dającym się usunąć brakiem skutkującym jej nieważnością. W konsekwencji stwierdzenia nieważności umowy ex tunc słusznie Sąd Okręgowy przyjął za zasadne żądanie zwrotu kwot, jakie powodowie świadczyli w ramach wykonania nieważnej umowy w oparciu o art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 1 i 2 k.c. Powodowie wykazali, że w związku z przedmiotową umową kredytu w okresie objętym żądaniem pozwu tj od daty zawarcia umowy do 4 maja 2020 roku uiścili na rzecz pozwanego łącznie kwotę 218 413,96 zł i 59 770,25 CHF. Obowiązku zwrotu świadczenia nie eliminuje fakt, iż powodowie mimo posiadania świadomości co do kwestionowanych zapisów umowy realizowali wynikające z niej świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 411 pkt 1 k.c. wiedza w zakresie braku obowiązku realizowania świadczenia nie wyłącza obowiązku jego zwrotu m.in. wówczas, gdy spełnienie świadczenia nastąpiło w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Przyjmuje się, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego ( art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c. ), niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 roku, III CZP 11/20, LEX nr 3120579; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18, LEX nr 2771344 i przytoczone tam obszerne orzecznictwo). Jak wskazał także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 07 maja 2021 roku, III CZP 6/21, jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. ). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. W ocenie Sądu Apelacyjnego wymagało jednak zmiany rozstrzygnięcie o odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonych kwot, co było kwestionowane w obu apelacjach, choć prawidłowo Sąd I instancji wskazał jako podstawę prawną art. 455 k.c. w związku z art. 481 § 1 i 2 k.c. Brak bowiem było podstaw do ich zasądzenia począwszy od dnia 25 października 2021 roku, tj. od następnego dnia po doręczeniu pozwanemu odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 rok o przekazaniu przedmiotowej sprawy celem rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej, co zarzucali powodowie we wniesionej apelacji. Sąd Apelacyjny nie podzielił jednak również stanowiska powodów aby odsetki ustawowe za opóźnienie należne były powodom od dnia 16 września 2020 roku. Oświadczenie konsumenta o braku woli potwierdzenia niedozwolonego postanowienia nie wymaga dla swojej skuteczności żadnej formy szczególnej, sformułowania go w określony sposób ani złożenia w jakichś określonych okolicznościach, a w szczególności przed sądem. Wystarczające w tej mierze jest spełnienie wymagań sformułowanych przez ustawodawcę w art. 60 k.c. w stosunku do wszystkich oświadczeń woli. Wyrażenie woli konsumenta w omawianej kwestii może nastąpić w sposób dorozumiany - w okolicznościach, w których konsument dąży do realizacji swoich uprawnień wynikających z abuzywności klauzuli i - ewentualnie - z niezwiązania umową w całości. Może to nastąpić np. przez wystosowanie do banku wezwania do zwrotu kwot uiszczonych tytułem spłaty rat kredytu, ale także w każdy inny sposób, z którego będzie wynikała wola konsumenta powołania się na niedozwolony charakter postanowień. Jednoznaczna intencja realizacji uprawnień wynikających z abuzywności klauzuli objawia zarazem brak woli potwierdzenia jej obowiązywania. Od chwili złożenia przez konsumenta oświadczenia o braku woli potwierdzenia abuzywnego postanowienia niedozwolone postanowienie lub umowa w całości stają się trwale bezskuteczne. Oświadczenie to warunkuje wymagalność roszczeń konsumenta o zwrot świadczeń, które sam spełnił, a tym samym możliwość żądania przez niego odsetek za opóźnienie stosownie do art. 455 k.c. (zob. m.in. uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024r., III CZP 25/22, także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2024r., I CSK 70/24) Jednakże, w przedsądowym wezwaniu z dnia 7 września 2020 roku powodowie sformułowali swoje żądania alternatywnie, tzn. wezwali pozwanego do zwrotu kwot 218 413,96 zł oraz 59 770,25 CHF pobranych nienależnie przez pozwany Bank w związku z tym, że umowa kredytu jest nieważna albo zwrotu kwoty 103 667,15 zł tytułem nienależnie pobranych rat spłaty w zawyżonej wysokości, w związku z tym, ze umowa kredytowa zawiera nieuczciwe postanowienia umowne bezskuteczne wobec kredytobiorców. Nie sposób przyjąć aby w wezwaniu tym w sposób stanowczy i jednoznaczny powodowie przedstawili swoje stanowisko, iż nie wyrażają woli sanowania abuzywnych postanowień umownych. Formułując wezwanie do zapłaty w taki sposób w zasadzie powodowie przerzucili na pozwanego wybór świadczenia, które pozwany jako dłużnik ma spełnić i w konsekwencji to pozwany miał dokonać wyboru, czy umowa nadal wiąże strony. Dopiero w pozwie powodowie wnieśli o ustalenie nieważności umowy kredytu z dnia 5 marca 2008 roku i z tego tytułu wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz świadczenia nienależnego. Pozew, zastępujący wezwanie do zapłaty został doręczony pozwanemu w dniu 16 grudnia 2021 roku. W tym stanie zdaniem Sądu Apelacyjnego odsetki ustawowe za opóźnienie należne były powodom od zasądzonych kwot począwszy od 17 grudnia 2021 roku. W okolicznościach sprawy Sąd Apelacyjny uwzględnił stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy ( art. 316 k.p.c. ), a wynikający z faktu złożenia pozwanemu przez powodów materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu w piśmie z dnia 22 listopada 2023 roku, na który powoływał się pozwany. Potrącenie jest instytucją prawa materialnego, czynnością materialnoprawną, której celem jest doprowadzenie do wygaśnięcia wzajemnych i wymagalnych zobowiązań ( art. 498 k.c. ), drogą jednostronnego oświadczenia materialnoprawnego wywołującego skutek prawny, niezależnie od woli uprawnionego do wierzytelności objętej potrąceniem, od chwili złożenia go w taki sposób, ażeby druga strona mogła się zapoznać z jego treścią ( art. 499 k.c. , art. 61 k.c. ). Potrącenie pełni funkcję egzekucyjną i funkcję zapłaty. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej ( art. 498 k.c. ). W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że wymagalne musi być co najmniej świadczenie tego, kto potrącenia dokonuje (zob. wyrok SN z 21 stycznia 2004 r., IV CK 362/02, Legalis i wyrok SN z 3 kwietnia 2014 r., V CSK 242/13, Legalis; K. Gandor , w: System PrCyw, t. III, cz. 1, s. 862; A. Janiak , w: Kidyba , Komentarz, t. III, cz. 1, 2014, s. 809–810; M. Pyziak-Szafnicka , Potrącenie, s. 102–103; L. Stępniak , Potrącenie, s. 58; K. Zawada , w: Pietrzykowski , Komentarz, t. II, 2015, art. 498, s. 131, Nb 25 ; T. Wiśniewski , w: Gudowski , Komentarz, 2013, Ks. III, cz. 1, s. 958). Dochodzone niniejszym pozwem roszczenie jest już wymagalne. Pozwany nie wykazał zaś daty wymagalności przysługującego mu względem powodów roszczenia o zwrot kapitału, co w ocenie Sądu Apelacyjnego w realiach tej sprawy ma znaczenie dla bytu odsetek ustawowych za opóźnienie. W oświadczeniu o potrąceniu z dnia 22 listopada 2023 roku powodowie wskazali kolejność, w jakiej wnoszą o zaliczanie potrącanych kwot. Uwzględniając zatem, zgodnie z art. 451 § 1 k.c. kolejność w zaliczaniu świadczeń do rozliczenia w niniejszym postępowaniu z kwoty 304 394,25 zł wypłaconego powodom tytułem kapitału kredytu, który powodowie bezspornie zobowiązani byli zwrócić pozwanemu stosownie do art. 410 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 405 k.c. pozostała do rozliczenia w niniejszym postępowaniu sądowym kwota 264 900,05 zł. (304 394,25 zł – 798,62 zł – 8 578,81 CHF{co odpowiadało kwocie 38 695,58 zł} /nie objęta tym procesem). W dalszej kolejności do potrącenia powodowie przedstawili skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 218 413,96 zł, przy czym Sąd Apelacyjny uwzględnił je za okres od dnia 17 grudnia 2021 roku do 22 listopada 2023 roku (data potrącenia), w kwocie 47 669,59 zł, następnie skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 59 770,25 CHF, przy czym zostały one również uwzględnione za okres od 17 grudnia 2021 roku do dnia 22 listopada 2023 roku, w kwocie 58 841,04 zł (kurs CHF na dzień 22 listopada 2023r. – 4,5106 zł), a w dalszej kolejności na należność główną w kwocie 218 413,96 zł. dochodzoną w tej sprawie. W tych warunkach dokonując wyliczenia wysokości należności powodów po uwzględnieniu skutków dokonanego potrącenia Sąd Apelacyjny ustalił, że do zapłaty od pozwanego na rzecz powodów w niniejszym procesie pozostała kwota 60 024,54 zł i kwota 59 770,25 CHF tytułem należności głównej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie należnymi od dnia 23 listopada 2023 roku stosownie do treści art. 455 k.c. i art. 481 § 1 k.c. Oświadczenie powodów o potrąceniu skutkujące umorzeniem w części należności dochodzonej w niniejszym postępowaniu doprowadziło ostatecznie do zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie 2 i oddalenia powództwa o zapłatę w tej części. Cofnięcie w części powództwa o zapłatę bez zrzeczenia się roszczenia zawarte w piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2024 roku nie doprowadziło do uchylenia wyroku w części i umorzenia postępowania w tym zakresie albowiem pozwany nie wyraził zgody na cofnięcie powództwa bez zrzeczenia się roszczenia ( art. 203 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ). Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez pozwanego zarzutu zatrzymania ( art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. ). W sytuacji, gdy obie strony są zobowiązane do wzajemnego spełnienia świadczeń pieniężnych w kodeksie cywilnym ustawodawca przewidział dalej idącą instytucję prawną w postaci potrącenia wzajemnych wierzytelności i ich umorzenia do wysokości wierzytelności niższej (zob. uchwała (7) Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2024r., III CZP 31/23, Legalis). Nadto, uwzględnieniu zarzutu zatrzymania sprzeciwia się również orzecznictwo TSUE (zob. postanowienie Z dnia 8 maja 2024 r., C-424/22, Lex) wskazując, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 sprzeciwia się uzależnieniu „przysługującej konsumentowi możliwości uzyskania przez niego zapłaty kwot, które zasądzono od wspomnianej instytucji ze względu na skutki restytucyjne wynikające ze stwierdzenia nieuczciwego charakteru tych warunków, od równoczesnego zaofiarowania przez rzeczonego konsumenta zwrotu albo zabezpieczenia zwrotu całości świadczenia otrzymanego od tej samej instytucji przez konsumenta na podstawie wspomnianej umowy, niezależnie od spłat dokonanych już w wykonaniu tej umowy. Z podanych przyczyn Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok, a w pozostałym zakresie na podstawie art. 385 k.p.c. apelacje powodów i pozwanego w pozostałej części jako nieuzasadnione oddalił. O kosztach postępowania apelacyjnego co do apelacji powodów orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 i § 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) obciążając nimi w całości powodów. Odnośnie do apelacji pozwanego orzeczono stosownie do art. 100 zd. 2 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) obciążając nimi w całości pozwanego albowiem powodowie ulegli swojemu żądaniu jedynie w niewielkim zakresie żądania odsetkowego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego brak było podstaw do zastosowania w sprawie zasady stosunkowego rozdziału kosztów. Oświadczenie o potrąceniu złożone przez powodów, w następstwie którego roszczenie powodów o zapłatę w części uległo umorzeniu i w konsekwencji doprowadziło do zmiany zaskarżonego wyroku zostało złożone z uwagi na wniesienie przez pozwany Bank przeciwko powodom pozwu o zwrot wypłaconego kapitału kredytu. W tym stanie w punkcie 3 sentencji zasądzono od pozwanego na rzecz powodów z tego tytułu po kompensacie 5 400 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od prawomocności tego postanowienia. SSA Aleksandra Korusiewicz